I SA/Op 56/25

I SA/Op 56/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący/
Remigiusz Mazur
Tomasz Judecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 728
art. 92a ust. 1, ust. 5 pkt 3, art. 92c ust. 1 pkt 1, art. 93 ust. 7, załącznik nr 3: lp. 6.2.1 i 9.2.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11,  art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1 pkt 6, par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 2, art. 134, art. 135, art. 145 par. 1 lit. a, lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art. 32 ust. 1, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.
Dz.U. 2019 poz 2141
par. 5 ust. 7, załacznik nr 1 poz. 8.4.1
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji  z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Usługowo Handlowego G. Spółka Jawna w Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 listopada 2024 r., nr BP.501.1777.2024.1091.OP8.636856 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 lipca 2024 r., nr WITD.DI.0152.VIII1519/25/24, 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Przedsiębiorstwa Usługowo Handlowego G. Spółka Jawna w Ł. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
G. Spółka Jawna w Ł.(dalej jako: "skarżąca", "strona", "spółka") wniosła skargę na, wydaną przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej jako: "organ", "organ odwoławczy", "GITD"), decyzję z dnia 14 listopada 2024 r., nr BP.501.1777.2024.1091.OP8636856, utrzymującą w mocy decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej jako: "WITD", "organ I instancji") z dnia 2 lipca 2024 r., nr WITD.DI.0152.VIII1519/25/.24, nakładającą na spółkę karę pieniężną w wysokości 7 000 zł.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadzili 23 maja 2024 r. w K. kontrolę drogową pojazdu marki [...] o nr. rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr. rej. [...]. Pojazdem kierował V. G., wykonując krajowy transport drogowy rzeczy - materiałów niebezpiecznych [...] w imieniu i na rzecz spółki. Pojazd był wyposażony w tachograf analogowy. Po otwarciu tachografu stwierdzono brak wykresówki w pozycji dla kierowcy pierwszego. Po podniesieniu płyty separacyjnej tachografu wyjęto wykresówkę z pozycji drugiego kierowcy. W punkcie kontrolnym przeprowadzono próbę działania urządzenia rejestrującego. Nie stwierdzono nieprawidłowości. Sprawdzono stan techniczny samochodu ciężarowego i stwierdzono wyciek płynów eksploatacyjnych innych niż woda, tj. wyciek ciemnej substancji oleistej z okolic silnika. W protokole wstępnej kontroli technicznej pojazdu silnikowego zaznaczono pole wyboru z opisem "Wykryto usterki poważne lub niebezpieczne", kwalifikując usterkę jako cyt. "(...) 8.4.1 (ii) stałe powstawanie kropli, które stanowi bardzo poważne ryzyko dla środowiska lub bezpieczeństwa", zakazano dalszej jazdy oraz zatrzymano dowód rejestracyjny. Ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole kontroli drogowej nr [...] z dnia 23 maja 2024 r. (dalej także jako: "protokół kontroli"). Kierowca podpisał protokół i nie wniósł zastrzeżeń. Sporządzono także dokumentację fotograficzną utrwaloną w aktach na płytce CD.
W efekcie przeprowadzonej kontroli drogowej, pismem z dnia 24 maja 2024 r., WITD zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowanie administracyjnego w zakresie naruszeń opisanych w załączniku nr 1 do protokołu kontroli.
Następnie, decyzją z dnia 2 lipca 2024 r., WITD nałożył na spółkę karę pieniężną w łącznej wysokości 7 000 zł, na którą składają się kary w wysokości: 5 000 zł (za naruszenie lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, Dz. U. z 2024 r. poz. 728, z późn. zm. - dalej jako: "u.t.d.", "ustawa o transporcie drogowym") oraz 2 000 zł (za naruszenie lp. 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d.).
W wyniku wniesionego odwołania, opisaną we wstępie decyzją z dnia 14 listopada 2024 r., GITD utrzymał w mocy decyzję WITD z dnia 2 lipca 2024 r.
W podstawie prawnej decyzji z dnia 22 listopada 2024 r. GITD powołał: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej jako: "k.p.a."); art. 4 pkt 22, art. 92a, art. 92b i art. 92c ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 6.2.1 i lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d.; art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 1 - dalej jako: "rozporządzenie nr 165/2014"); art. 66 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 - dalej jako: "Prawo o ruchu drogowym"); § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022); § 5 i § 6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 2147 - dalej jako: "rozporządzenie w sprawie kontroli ruchu drogowego") i pozycja 8.4.1.2 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego).
W uzasadnieniu decyzji własnej z dnia 14 listopada 2024 r. GITD przedstawił, w pierwszej kolejności, przebieg postępowania w tym zarzuty podniesione w odwołaniu. Przytoczył mające - w jego ocenie - zastosowanie w sprawie przepisy prawa krajowego oraz unijnego: art. 189a § 2, art. 189e i art. 189f k.p.a.; art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1, 3 i 7, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 u.t.d. oraz lp. 6.2.1. i 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d.; art. 34 rozporządzenia nr 165/2014; art. 66 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 oraz art. 66 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, § 5 i § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego. W uzasadnieniu faktycznym decyzji z dnia 14 listopada 2024 r. GITD nie zanegował prawidłowości przeprowadzenia postępowania kontrolnego i wyjaśniającego oraz ustaleń i ocen przyjętych w uzasadnieniu decyzji WITD z dnia 2 lipca 2024 r. Utrzymał ją w mocy. Tym samym wyrażone w niej ustalenia i oceny przyjął jako własne.
Za ustalone uznał w szczególności to, że "(...) W trakcie kontroli, po otwarciu tachografu, stwierdzono brak wykresówki w pozycji dla kierowcy pierwszego. Natomiast po podniesieniu płyty separacyjnej tachografu wyjęto wykresówkę z pozycji drugiego kierowcy. Fakt ten świadczy o tym, że kierowca (...) nie rejestrował na wykresówce swojej aktywności, prędkości pojazdu i przebytej drogi". W konsekwencji, tak jak organ I instancji ocenił, że strona ponosi odpowiedzialność za popełnienie naruszenia lp. 6.2.1. załącznika nr 3 u.t.d. Za zasadne uznał nałożenie kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł.
Przyjął, że cyt. "(...) W czasie kontroli stwierdzono intensywne wycieki płynów eksploatacyjnych z okolic silnika", co potwierdza "(...) protokół kontroli, w którym stwierdzono powyższe naruszenie, a także zakazano dalszej jazdy o wykonano dokumentację fotograficzną". Zaznaczył, że "(...) inspektorzy transportu drogowego posiadają specjalistyczną wiedzę w tym zakresie (...)" oraz "(...) że gdyby stwierdzona usterka nie była niebezpieczna kontrolujący nie zatrzymaliby dowodu rejestracyjnego pojazdu i nie zakazaliby dalszej jazdy do czasu usunięcia usterki". Tak jak organ I instancji ocenił, że strona ponosi odpowiedzialność za popełnienie naruszenia lp. 9.2. załącznika nr 3 u.t.d. Za zasadne uznał nałożenie kary pieniężnej w wysokości 2 000 zł.
Na powyższą decyzję GITD z dnia 14 listopada 2024 r. strona wniosła skargę do tut. Sądu. Decyzję zaskarżyła w całości. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia: 1) art. 92c ust. 1 u.t.d.; 2) błędną kwalifikację i ocenę dowodów poprzez uznanie, że protokół kontroli i fotografia dokumentują usterkę pojazdy zakwalifikowaną jako niebezpieczną, naruszając art. 7 k.p.a. Sformułowane w petitum skargi zarzuty zostały następnie uszczegółowione w jej uzasadnieniu. Spółka zwróciła m.in. uwagę, że gdyby transport wykonywany byłby z udziałem kilkuosobowej załogi kierowców, to pomylenie slotów w tachografie skutkowałoby karą 1 000 zł a nie 5 000 zł, czyli lżejszą kwalifikacją czynu zgodnie z lp. 6.3.10 u.t.d. Zarzuciła, że naruszono art. 7 k.p.a., bo nie ustalono czy usterka wycieku była niebezpieczna. W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji GITD i poprzedzającej decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł m.in. o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 § 2 p.p.s.a.
Spółka nie zajęła wyraźnego stanowiska w przedmiocie żądania GITD o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w samej odpowiedzi na skargę oraz w reakcji na informację Sądu z dnia 29 stycznia 2024 r. Sąd poinformował spółkę, że brak stanowiska skutkować będzie rozpoznaniem sprawy w trybie uproszczonym (k. 25 akt sądowych) i wobec jego niewyrażenia rozpoznał sprawę na posiedzenie niejawnym.
Wojewódzki Sąd administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji GITD z dnia 14 listopada 2024 r. wykazała, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm. - dalej jako: "p.p.s.a.").
Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od wskazania, że w niniejszej sprawie nie było kwestionowane w toku postępowania i w skardze, że do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej doszło w rezultacie kontroli drogowej przeprowadzonej przez organy Inspekcji Transportu Drogowego, że spółka podlega w swej działalności rygorom wynikającym z przepisów u.t.d. oraz innych przepisów regulujących zasady wykonywania transportu drogowego oraz zasady wykonywania zawodu przewoźnika drogowego osób. Tym samym dopuszczalne jest stosowanie wobec spółki przepisów zawartych w Rozdziale 11 u.t.d. "Przepisy karne i przepisy o administracyjnych karach pieniężnych". Nie budzą wątpliwości, że wykresówka została rzeczywiście włożona w niewłaściwe miejsce tachografu, a usterka w postaci wycieku płynów eksploatacyjnych rzeczywiście zaistniała, czego strona skarżąca nie kwestionuje. Osią sporu w sprawie jest to, czy ustalenie te były wystarczające do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Sądową kontrolę zaskarżonej decyzji GITD należy poprzedzić uwagami prawnymi natury ogólnej.
Sąd zwraca uwagę, że dla każdego postępowania administracyjnego, ma zasadnicze znaczenie należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, co obejmuje przestrzeganie przepisów postępowania regulujących tryb dochodzenia organu do prawdy materialnej, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe zastosowanie prawa materialnego i ustalenie zakresu praw oraz obowiązków strony takiego postępowania. W sytuacji sądowej kontroli decyzji administracyjnej w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu przez Sąd właśnie kwestie dotyczące naruszenia przepisów postępowania, zwłaszcza wtedy, kiedy - jak w kontrolowanej sprawie - zarzuty takie zostaną w skardze wprost podniesione.
Mając na uwadze powyższe spostrzeżenie w pierwszym rzędzie podkreślić należy, że przepisy k.p.a. nakładają na organ administracji publicznej szereg obowiązków procesowych, których celem jest wyczerpujące wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy a następnie dokonanie ich prawidłowej oceny prawnej. W myśl art. 7 k.p.a. organ orzekający stoi na straży praworządności i przeprowadza dowody z urzędu lub na wniosek strony. Wywodzona z tego przepisu zasada oficjalności postępowania oznacza, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu do ustalenia prawdy materialnej, czyli zgodnej z rzeczywistością.
Zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej realizuje szereg kolejnych przepisów k.p.a. w tym zasady ogólne ujęte w szczególności w art. 7a (zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony - in dubio pro libertate) i art. 8 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania do organu – wyrażona także w art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, Dz. U. z 2024 r. poz. 236, z późn. zm.). Nie może przy tym budzić wątpliwości, że zasada in dubio pro libertate przenika całe prawo administracyjne, a niejednoznaczność przepisów prawa nie powinna rodzić negatywnych konsekwencji dla stron postępowania, którego przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie przysługującego stronie uprawnienia.
Konsekwencją obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej są dalsze regulacje procesowe rządzące postępowaniem dowodowym m.in.: zobowiązujące organy do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), w granicach prawem przewidzianej swobody (art. 80 k.p.a.) oraz ustanawiające, obok innych wymogów dotyczących decyzji administracyjnej, obowiązek organu zawarcia w niej uzasadnienia faktycznego i prawnego (art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.). Uzasadnienie decyzji powinno bowiem stwarzać możliwość kontroli przez stronę, organ wyższego stopnia, a także sąd administracyjny prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz przesłanek faktycznych i prawnych jakimi kierował się.
Dokonując kontroli przestrzegania przepisów procesowych Sąd nie mógł też pominąć analizy regulacji materialnoprawnych. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują bowiem przepisy prawa materialnego. To normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych (zob. wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 251/21).
W kontrolowanej sprawie zasadnicze materialnoprawne ramy prawne dla zaskarżonej decyzji GITD wyznaczają przepisy ustawy o transporcie drogowym.
W ustawie o transporcie drogowym kary pieniężne za naruszenia stwierdzone podczas kontroli uregulowane zostały w Rozdziale 11 w art. 92a. Przepis art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Zgodnie z tą regulacją podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie, z tym, że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5 000 zł do 40 000 zł za każde naruszenie. Przy czym, na zasadzie art. 92a ust. 5 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy, nie może przekroczyć 25 000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w średniej liczbie arytmetycznej powyżej 50 do 250 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli. Zgodnie z art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1 - 9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do u.t.d.
Ustawodawca krajowy w załączniku nr 3 do u.t.d. stypizował rodzaje naruszeń, ich przejawy oraz przypisał im konkretną sankcję w postaci kwotowo wyrażonej sumy pieniężnej. W jego kolumnie 4 zamieszczono m.in. numery grupy naruszeń określone w rozporządzeniu Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.03.2016, str. 8 - dalej jako: "rozporządzenie nr 2016/403").
Sąd w pierwszej kolejności dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji GITD w zakresie zarzuconego spółce naruszenia lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 32 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 165/2014, przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy stosujący tachografy analogowe zapewniają ich poprawne działanie i prawidłowe stosowanie wykresówek. Stosownie do treści art. 33 ust. 1, przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za zapewnienie, by ich kierowcy byli właściwie wyszkoleni i poinstruowani w zakresie prawidłowego działania tachografów, zarówno cyfrowych, jak i analogowych, przeprowadzają regularne kontrole, by zapewnić właściwe użytkowanie tachografów przez swoich kierowców i nie udzielają kierowcom żadnych bezpośrednich ani pośrednich zachęt, które mogłyby skłaniać ich do niewłaściwego używania tachografów. Kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów lub jest konieczne do wprowadzenia symbolu państwa po przekroczeniu granicy. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona (art. 34 ust. 1).
Słusznie podnosi się w orzecznictwie, że określone w zał. nr 3 do u.t.d. naruszenie przepisów o stosowaniu tachografów może przejawiać się w naruszeniu zasad i warunków wyposażenia pojazdu w tachograf (lp. 6.1.), które ustawodawca stypizował w pięciu przypadkach (lp. 6.1.1. - 6.1.5.), a w pozostałym zakresie nieobjętym tymi przypadkami przypisał karę w wysokości 1 000 zł za naruszenie (lp. 6.1.6.). Wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf (lp. 6.2.) opisał wyłącznie w dwóch sytuacjach (lp. 6.2.1. i 6.2.2.) i przypisał odpowiednio karę 5 000 zł i 10 000 zł. Z kolei w kategorii naruszeń zasad i warunków użytkowania tachografu (lp. 6.3.) ustawodawca stypizował 18 naruszeń (lp. 6.3.1. - 6.3.18.) oraz dodatkowo pod 6.3.19. na zasadzie dopełnienia wskazał na naruszenie polegające na niepoprawnym stosowaniu wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w lp. 6.3.1. - 6.3.10. i 6.3.14. (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt. I SA/Ke 612/23).
W realiach niniejszej sprawy z ustaleń poczynionych przez organ wynika, że kierowca wykonując krajowy transport drogowy rzeczy włożył wykresówkę do tachografu w pozycji przeznaczonej dla drugiego kierowcy (gdy praca jest wykonywana w załodze kilkuosobowej), zamiast w pozycji dla kierowcy, który aktualnie kieruje pojazdem. Spółka przyznała fakt błędnego włożenia wykresówki. Prawidłowość tych ustaleń nie budzi wątpliwości Sądu.
Błędne włożenie wykresówki GITD zakwalifikował jako naruszenie powołując się na treść art. 34 rozporządzenia nr 165/2014 oraz lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. Jak podał upatruje on niewłaściwej obsługi tachografu bo kierowca "(...) nie rejestrował na wykresówce swojej aktywności, prędkości pojazdu i przebytej drogi".
Sąd nie podziela dokonanej przez GITD kwalifikacji prawnej ustalonego czynu jako naruszenia lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d.
Naruszenie l.p. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. dotyczy wykonywania przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf polegające na niewłaściwej obsłudze lub odłączenia homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.
Przy zastosowanej przez GITD pozycji lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d., w rubryce tego naruszenia, zamieszczono numer 2.8 grupy naruszeń z rozporządzenia nr 2016/403 oraz oznaczenie BNP, gdzie BNP oznacza bardzo poważne naruszenie. Rodzaj grupy naruszeń 2.8 opisano w załączniku nr I do rozporządzenia nr 2016/403, w pkt. 2 [pn. "Grupy naruszeń przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 (tachograf)"] jako naruszenie polegające na niewłaściwym użytkowanie tachografu (np.: niewłaściwe stosowanie w sposób świadomy, dobrowolny lub pod przymusem, brak instrukcji dotyczących właściwego użytkowania itd.). Wskazano podstawę prawną tego naruszenia - art. 32 ust. 1 i art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014.
Sąd dostrzegł, że organ odwoławczy w uzasadnieniu prawnym zaskarżonej decyzji nie odwoływał się do treści ww. art. 32 ust. 1 i art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014. Przytaczał natomiast kolejne ustępy art. 34 rozporządzenia nr 165/2014, w tym ust. 1. Przepis ten, w załączniku nr I do rozporządzenia nr 2016/403, w pkt 2, wskazany został, nie przy numerze 2.8 grupy naruszeń, ale przy numerze 2.13 (niepoprawne stosowanie wykresówek/karty kierowcy) i 2.14 (niedopuszczalne wyjęcie wykresówek lub karty kierowcy mające wpływ na rejestrację odpowiednich danych). Z kolei w załączniku nr 3 do u.t.d., ww. numer 2.13 grupy naruszeń został przypisany do naruszenia lp. 6.3.4. (jednoczesne używanie kilku wykresówek przez kierowcę) i lp. 6.3.19. (niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w lp. 6.3.1. - 6.3.10. i 6.3.14.), a numer 2.14 grupy naruszeń do naruszenia lp. 6.3.5. (niedopuszczalne wyjęcie wykresówek lub karty kierowcy, mające wpływ na rejestrację danych). W niniejszej sprawie organ odwoławczy wadliwie więc przypisał skarżącej naruszenie lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d., co w świetle powyższych rozważań jest niedopuszczalne (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 60/24).
GITD przeoczył, że już sam tytuł działu 6.2. załącznika nr 3 do u.t.d. wskazuje jakich naruszeń dotyczy opisana w nim grupa uchybień, tj. "Wykonywania przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf". W niniejszej sprawie takiej ingerencji w toku kontroli drogowej nie stwierdzono, na co wskazuje, jak wyżej opisano, przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe. Sąd podziela pogląd prawny, że naruszenie polegające na ingerencji w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf musi wynikać z działania strony, tj. podjęcia przez przedsiębiorcę lub kierowcę czynności skutkujących nieprawidłowym działaniem tachografu lub bezpośrednio wpływających na zapis danych rejestrowanych przez tachograf. Zatem z tego typu naruszeniem będziemy mieli do czynienia w sytuacji podjęcia czynności, które oddziałują bezpośrednio na tachograf, a nie zaś w przypadku bezczynności, czyli braku jakiegokolwiek działania ze strony kierowcy lub innej osoby. Ingerencja w prawidłowość działania tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf oznacza zatem oddziaływanie na to urządzenie, a nie brak jakiegokolwiek działania - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 289/20 oraz wyroki WSA: w Kielcach z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Ke 612/23; we Wrocławiu z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 60/24).
W ocenie Sądu naruszenie Ip. 6.2.1. zał. nr 3 do u.t.d. nie obejmuje wszystkich zdarzeń skutkujących rejestracją niepełnych danych związanych z jakąkolwiek aktywnością kierowcy, a jedynie tych, które są dodatkowo kwalifikowane jako ingerencja w urządzenie rejestrujące dane. Z decyzji GITD i z akt administracyjnych nie wynikają okoliczności wskazujące na ingerencję w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf. Organ wprost wskazuje, że wykonywany był przewóz z wykresówką błędnie włożoną do pozycji drugiego kierowcy. Przeprowadzona w trakcie kontroli drogowej próba działania urządzenia rejestrującego nie stwierdziła nieprawidłowości co wprost odnotowano w protokole kontroli.
Tym samym w sprawie doszło do niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. W sprawie nie zostało bowiem wykazane spełnienie przesłanek nałożenia kary pieniężnej za naruszenie Ip. 6.2.1. nr 3 do u.t.d. Nie dokonano też właściwej wykładni ww. przepisów prawa materialnego uznając, że samo włożenie wykresówki do niewłaściwej pozycji tachografu jest wystarczające do nałożenia kary pieniężnej za naruszenia lp. 6.2.1. nr 3 do u.t.d. Kontrola sądowa wykazała, że w tym zakresie zaskarżoną decyzję GITD wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a.
Dalej Sąd dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji GITD w zakresie naruszenia lp. 9.2. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Sąd nie podziela dokonanej przez GITD kwalifikacji ustalonego czynu jako naruszenia lp. 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d.
Naruszenie l.p. 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d. dotyczy wykonywania przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, kwalifikowanego - co należy podkreślić - jako "niebezpieczne".
Przy zastosowanej przez GITD pozycji lp. 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d., w rubryce tego naruszenia, w kolumnie 4, zamieszczono numer 5.2 grupy naruszeń z rozporządzenia nr 2016/403 oraz oznaczenie NN, gdzie NN oznacza najpoważniejsze naruszenie. Rodzaj naruszenia numer 5.2 opisano w załączniku nr I do rozporządzenia nr 2016/403, w pkt. 5 [pn. "Grupy naruszeń przepisów dyrektywy 2014/45/UE (okresowe badania zdatności do ruchu drogowego) i dyrektywa 2014/47/UE (drogowa kontrola techniczna)"] jako nieutrzymywanie pojazdu w stanie zapewniającym bezpieczeństwo i w stanie zdatności do ruchu drogowego powodujące bardzo poważną usterkę układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół/opon, zawieszenia lub podwozia lub innego wyposażenia mogącą spowodować bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego prowadzące do podjęcia decyzji o unieruchomieniu pojazdu oraz wskazano podstawę prawną tego naruszenia - art. 12 ust. 2 dyrektywy 2014/47/UE. Odnotowania wymaga, że przepisy omawianej dyrektywy zostały wdrożone przez rozporządzenie w sprawie kontroli ruchu drogowego.
W załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego określono sposób identyfikowania pojazdu, zakres i metody badania jego stanu technicznego oraz kryteria oceny usterek stwierdzonych podczas tego badania. Odnośnie do stwierdzonej przez organ usterki "(...) wycieku płynów eksploatacyjnych innych niż woda" wskazać trzeba, że odpowiada ona opisowi z pozycji 8.4.1 załącznika nr 1 rozporządzenia sprawie kontroli ruchu drogowego, gdzie zdefiniowano dwa odrębne przypadki: "każdy nadmierny wyciek płynu innego niż woda, który może zagrażać środowisku lub stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa innych użytkowników drogi", kwalifikowany w kategorii usterki poważnej (tiret pierwsze) oraz "stałe powstawanie kropli, które stanowi bardzo poważne ryzyko dla środowiska lub bezpieczeństwa", kwalifikowane w kategorii usterki niebezpiecznej (tiret drugie).
Nadmienić należy, że rozporządzenie dzieli usterki stwierdzone podczas drogowej kontroli technicznej pojazdu na trzy kategorie: 1) usterki drobne (...); 2) usterki poważne (...); 3) usterki niebezpieczne - usterki powodujące bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu (por. § 5 ust. 7 rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego).
Jako niebezpieczna jest kwalifikowana tylko usterka opisana w tiret drugie pozycji 8.4.1 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego spełniająca kumulatywnie dwie przesłanki: mieć cechę stałego powstawania kropli (1) które stanowi bardzo poważne ryzyko dla środowiska lub bezpieczeństwa (2).
Opis okoliczności, odpowiadający hipotezie normy prawnej, potwierdzających spełnienie przesłanek tej usterki winien być nadto utrwalony w aktach administracyjnych. Dopiero bowiem taki opis może pozwolić na ocenę jaki jest charakter wycieku i jego weryfikację przez stronę, organ odwoławczy i sąd administracyjny (zob. też wyroki WSA: w Gdańsku z dnia 23 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 305/23; w Krakowie z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 805/23).
W ocenie Sądu, dokonując analizy przytoczonych przepisów, w kontekście zarzutów skargi, zgromadzonego materiału dowodowego i argumentacji zaprezentowanej w ocenianych rozstrzygnięciach, stanowisko GITD o zaktualizowaniu się przesłanek pozwalających na przypisanie spółce naruszenia opisanego w lp. 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d. jest przedwczesne, a w sferze prawnej niewystarczające.
Organy obu instancji zaniechały przytoczenia i omówienia kluczowej w sprawie regulacji, tj. pozycji 8.4.1 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego, zawierającej szczegółowy opis dwóch różnych usterek pojazdu, z ich rozróżnieniem przez prawodawcę, w którym pierwsza jest "poważną" a druga "niebezpieczną". Nie wskazały, czy i która z nich może - w ich ocenie - skutkować naruszeniem lp. 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d., czy i która z nich ma zastosowanie w sprawie. WITD w uzasadnieniu prawnym decyzji własnej w ogóle do kwestii tej nie odniósł się. Próbę zaś kwalifikacji prawnej naruszenia lp. 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d., w kontekście regulacji z pozycji 8.4.1 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego, podjął dopiero GITD.
W celach porządkowych Sąd zauważa, że GITD w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (w jej podstawie prawnej i w uzasadnieniu na str. 1 i 7 decyzji) wskazał wadliwie jednostkę redakcyjną opisującą sporną usterkę. Oznaczył ją bowiem jako pozycja "8.4.1.2" załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego. W rozporządzeniu tym nie ma takiej pozycji. Jest pozycja 8.4.1, która zawiera dwa wydzielone i odrębnie przytoczone w rozporządzeniu przypadki. Ich rozróżnienia prawodawca dokonał tiretami.
W uzasadnieniu decyzji własnej (na str. 9 i 10) GITD kwalifikuje stwierdzone w toku kontroli naruszenie jako "(...) usterkę niebezpieczną" (czyli usterkę z pozycji 8.4.1 tiret drugie załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego). W ustaleniach faktycznych opisuje usterkę lakonicznie cyt. "(...) intensywne wycieki płynów eksploatacyjnych z okolic silnika", co czyni za protokołem kontroli ["(...) wyciek płynów eksploatacyjnych innych niż woda, tj. wyciek ciemnej substancji oleistej z okolic silnika"].
Tymczasem hipoteza normy opisująca nadmierny wyciek płynów ["(...) nadmierny wyciek płynu innego niż woda, który może zagrażać środowisku lub stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa innych użytkowników drogi"] dotyczy usterki kwalifikowanej jako "poważna" (z tiret pierwsze pozycja 8.4.1 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego), a nie "niebezpieczna" (z tiret drugie pozycja 8.4.1 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego). GITD w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił okoliczności uzasadniających twierdzenie, że wyciek płynów eksploatacyjnych odpowiadał przesłankom usterki niebezpiecznej. Nie przedstawił dostatecznych na to dowodów.
Wśród dowodów sporządzonych w trakcie kontroli jest co prawda zdjęcie z widocznym "mokrym" fragmentem podwozia i plamką na asfalcie, ale nie obrazuje ono charakteru i rozmiaru wycieku jako "stałe powstawanie kropli" i "niebezpieczne". Nie pozwala dokonać weryfikacji zaskarżonej decyzji lakoniczny opis protokołu kontroli (wytknąć należy, że nie użyto w nim, dla opisu wycieku, określenia "intensywny" - takie określenia użyto dopiero w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD).
Z obowiązku utrwalenia w aktach administracyjnych opisu okoliczności stwierdzonej usterki nie zwalniało GITD zamieszczenie w protokole kontroli informacji co do: normatywnej kwalifikacji stwierdzonego naruszenia, zakazu dalszej jazdy oraz zatrzymania dowodu rejestracyjnego. Stąd nie ma dostatecznych podstaw faktycznych (dowodów) do uznania za prawidłową, przyjętą przez organ, kwalifikację prawną naruszenia jako "(...) usterkę niebezpieczną". Na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego Sąd nie jest w stanie zweryfikować, czy stwierdzony wyciek płynów eksploatacyjnych spełniał warunki naruszenia lp. 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d., co ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd zaznacza przy tym, że bez wątpienia po drogach mają poruszać się bezpieczne pojazdy, ale skoro przepisy różnie ujmują wpływ wad na bezpieczeństwo osób jadących pojazdem i innych uczestników ruchu oraz na środowisko, to rolą organu jest wykazanie, że ten wpływ istniał skoro wymierza karę uzasadnioną wystąpieniem usterki kwalifikowanej niebezpiecznej powodującej bardzo poważne ryzyko dla środowiska lub bezpieczeństwa (podobnie choć w odmiennym stanie faktycznym NSA w wyroku z dnia 10 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 1521/19).
Tym samym w sprawie doszło do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W sprawie nie zostało wykazane spełnienie przesłanek nałożenia kary pieniężnej za naruszenie lp. 9.2 nr 3 do ustawy o transporcie drogowym w zw. z pozycją 8.4.1 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego. Wadliwie uznano, że istnienie wycieku płynów eksploatacyjnych z okolic silnika jest wystarczające do nałożenia kary pieniężnej określonej za naruszenie lp. 9.2 nr 3 do ustawy o transporcie drogowym w zw. z pozycją 8.4.1 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego. Nie dokonano wykładni przepisów prawa materialnego i nie przedstawiono obowiązującej w sprawie normy prawnej. Kontrola sądowa wykazała, że w tym zakresie zaskarżoną decyzję GITD wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a.
Z tej przyczyny - w ocenie Sądu - podjęte przez organy orzekające w tej sprawie rozstrzygnięcie (nałożenie administracyjnej kary pieniężnej), przypisujące stronie skarżącej bezsporne dopuszczenie się omawianego naruszenia, z jednoznacznym wykluczeniem ewentualnych okoliczności egzoneracyjnych na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., było co najmniej przedwczesne. Oparte zostało bowiem na niedokładnie wyjaśnionym w sprawie stanie faktycznym, choć nie budzą wątpliwości te ustalenia, które wynikają z kontroli drogowej pojazdu potwierdzonej sporządzonym protokołem kontroli, przyznane przez spółkę tj., że wykresówka została włożona w niewłaściwą pozycję tachografu manualnego oraz że miała miejsce usterka wycieku płynów eksploatacyjnych. Chodziło w tej sprawie przede wszystkim o należyte i bezspornie wykazanie, że stwierdzone naruszenia w stanie faktycznym miały materialnoprawne elementy: w pierwszym przypadku "ingerencji" w tachograf, a w drugim wycieku w postaci "stałego powstawania kropli" kwalifikowanego jako "niebezpieczny", oraz nie wystąpiły ewentualne podstawy zwalniające od odpowiedzialności (egzoneracyjne). Tymczasem organy inspekcji transportu drogowego temu zadaniu - w okolicznościach omawianego przypadku - nie sprostały.
Skoro okoliczności faktyczne nie zostały należycie wyjaśnione i utrwalone w aktach sprawy to słuszne są zarzuty spółki dotyczące naruszenia wskazanego w skardze przepisu art. 7 k.p.a. Sąd z urzędu (art. 134 p.p.s.a.) uznał, że zaniechania powyższe naruszają także art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Zebrany materiał dowodowy, oceniony zgodnie z art. 80 k.p.a., nie pozwalał na tym etapie na przyjęcie, w sposób stanowczy, że zaszły okoliczności opisane w hipotezie normy prawa materialnego płynącej z lp. 6.2.1. i lp. 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d.
Zaznaczyć należy, że nie jest rolą sądu administracyjnego wyręczanie organów we właściwym gromadzeniu oraz ocenie materiału dowodowego.
Zaskarżona decyzja GITD została wydana z naruszeniem omówionych przepisów, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. GITD nie dostrzegł przy tym identycznej wadliwości tkwiącej w utrzymanej w mocy decyzji WITD. W konsekwencji decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt. 1 sentencji wyroku. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, organy obu instancji powinny uwzględnić ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, sformułowane przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 280 zł.
Orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (https://orzeczenia.nsa.gov.pl).