I SA/Op 541/24

I SA/Op 541/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-08-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska
Beata Kozicka
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 2, art. 120, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 145 par. 3, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1964
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2328
art. 18 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy  Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2024 poz 17
art. 66 par. 1, art. 68 par. 4, art. 106, art. 107
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 276
art. 14 ust. 1a, art. 1 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 października 2023 r., nr SKO.40.2783.2023.dr w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starostę Nyskiego z dnia 5 czerwca 2023 r., nr KT.II.5430.00306/20.2.2023.MLB i umarza postępowanie administracyjne, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. N. (dalej zwana również skarżącą), jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej zwanego także Kolegium lub SKO) z dnia 31 października 2023 r., nr SKO.40.2783.2023.dr, utrzymująca w mocy decyzję Starosty Nyskiego (zwanego dalej również organem pierwszej instancji) z dnia 5 czerwca 2023 r., nr KT.II.5430.00306/20.2.2023.MLB, o cofnięciu skarżącej uprawnień kategorii AM, B1, B do kierowania pojazdami mechanicznymi.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 5 maja 2023 r. (data wpływu do organu 12 maja 2023 r.), Komendant Wojewódzki Policji w Opolu (dalej w skrócie: KWP), wskazując w podstawie prawnej art. 18 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2328, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, zwrócił się do Starosty Nyskiego o cofnięcie skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B i B1, ze względu na popełnienie w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
Zawiadomieniem z dnia 15 maja 2023 r. Starosta Nyski poinformował skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania odnośnie do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami wobec wniosku KWP.
Następnie, decyzją z dnia 5 czerwca 2023 r., Starosta Nyski, działając na podstawie art. 18 pkt 2 lit. b ustawy oraz art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, obecnie Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej K.p.a., orzekł o cofnięciu skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 18 pkt 2 lit. b ustawy decyzje o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. W przedmiotowej sprawie skarżąca w okresie 2 lat od uzyskania po raz pierwszy prawa jazdy popełniła przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. Organ wyjaśnił, że rygor natychmiastowej wykonalności nadano z uwagi na fakt, iż uczestnictwo skarżącej w ruchu drogowym niesie za sobą ryzyko dla innych uczestników ruchu. W związku z powyższym organ był zobligowany do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a., w tym:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego i załatwienia sprawy, w tym nieustaleniu daty wejścia w życie przepisu art. 18 pkt 2 lit. b ustawy, przez co organ wydał decyzję, która narusza słuszny interes strony,
- art. 8 K.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej przez wydawanie decyzji w oparciu o błędne lub nieistniejące przepisy,
- art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niepoinformowanie pełnomocnika strony o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego przez organ i uniemożliwienie stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań.
Skarżąca podniosła też zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 18 pkt 2 lit. b ustawy poprzez jego zastosowanie podczas, gdy w dacie popełnienia przez skarżącą przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji przepis ten nie obowiązywał.
Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu odwołania skarżąca dowodziła, że w czasie popełniania przez nią przestępstwa będącego podstawą do cofnięcia jej uprawnień do kierowania pojazdami nie obowiązywał art. 18 ustawy, zobowiązujący organ do wydania decyzji w tym przedmiocie. Podkreśliła, że przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełniła w czasie obowiązywania starej ustawy Prawo o ruchu drogowym. Nowa ustawa weszła w życie 1 stycznia 2022 r., a zaczęła obowiązywać od dnia 18 sierpnia 2022 r., natomiast skarżąca spowodowała wypadek drogowy w dniu 22 maja 2021 r. W momencie popełniania czynu przez skarżącą nie było wprowadzonego jeszcze w życie środka karnego w postaci - cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami "młodemu kierowcy" w przypadku, gdy w ciągu 2 lat od dnia wydania prawa jazdy popełni on przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, tym samym środek ten nie mógł wywołać skutku w stosunku do skarżącej w zakresie prewencji indywidualnej.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia 31 października 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium przytoczyło treść art. 18 pkt 2 lit. b ustawy i wskazało, że skarżąca popełniła przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w dniu 22 maja 2021 r., czyli w okresie 2 lat od otrzymania po raz pierwszy prawa jazdy - w dniu 7 września 2020 r., co oznacza, że ta okoliczność już sama w sobie stanowi przesłankę do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, który to został w sprawie złożony. Zdaniem organu ta okoliczność wynika wprost z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w S. sygn. akt [...], który uprawomocnił się w dniu 18 marca 2022 r. Poza tym sama skarżąca nie zaprzeczyła, że takie zdarzenie miało miejsce. Kolegium podniosło też, że treść przepisów nie daje swobody decyzyjnej, ale wręcz przeciwnie, obliguje organ do wydania decyzji o określonej treści, w sytuacji zaistnienia ku temu podstaw, którą w niniejszej sprawie jest fakt popełnienia przez skarżącą czynu w okresie 2 lat od otrzymania po raz pierwszy prawa jazdy. Z uwagi na prewencyjny charakter decyzji, organ za słuszne uznał również nadanie rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności. Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania, SKO stwierdziło, że nie sposób przyjąć, iż z uwagi na datę wejścia w życie ww. przepisu, przestępstwo miałoby zostać potraktowane jako niebyłe i że nie istniała podstawa prawna do wydania decyzji. Jakkolwiek przepis art. 18 pkt 2 lit. b ustawy wszedł w życie 16 września 2022 r., to już wcześniej, na chwilę popełnienia przestępstwa, istniała instytucja regulująca niniejsze zagadnienie w tożsamy sposób, uregulowana na podstawie obowiązującego wówczas art. 140 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, w myśl art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Stąd od 16 września 2022 r. zmieniło się jedynie umiejscowienie przepisu w systemie prawnym, jednak instytucja sankcjonująca zachowanie skarżącej (a tym samym podstawa prawna) ze względu na płynne przejście, pozostała niezmieniona. W ocenie Kolegium nie mamy do czynienia z działaniem prawa wstecz, gdyż przepis ustanawiający instytucję, którą zastosowano wobec skarżącej nie został dodany do systemu prawnego po popełnieniu przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, ale istniał na tamtą chwilę. Nie można natomiast pominąć okoliczności, że wydając orzeczenie w sprawie, organy administracji publicznej obowiązane są podejmować czynności w oparciu o stan prawny obowiązujący na chwilę rozstrzygnięcia, stąd należało powołać aktualną na chwilę wydania rozstrzygnięcia podstawę prawną.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegający na przyjęciu, że w dacie popełnienia przez skarżącą przestępstwa, tj. w dniu 22 maja 2021 r. istniał przepis art. 140 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, co doprowadziło do błędnego zastosowania art. 18 pkt 2 lit. b ustawy. Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 K.p.a. polegający na uznaniu przez orzekające organy, że art. art. 140 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym istniał i obowiązywał w dniu 22 maja 2021 r. i należy go brać pod uwagę, podczas, gdy organy administracyjne są związane obowiązującymi przepisami prawa i nie mogą samodzielnie decydować o tym, które ustawy stosować, a których nie. Jako ostatni skarżąca sformułowała zarzut naruszenia przepisu art. 18 pkt 2 lit. b ustawy poprzez jego błędne zastosowanie.
Na podstawie powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W motywach skargi skarżąca nie zgodziła się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Wskazała, że obowiązujący wówczas, w czasie popełnienia przez skarżącą przestępstwa w komunikacji art. 140 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, na który powołuje się organ nie regulował, a tym samym nie sankcjonował zachowania kierującego pojazdem, który w okresie dwóch lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Również art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, na który także wskazuje organ nie reguluje tego zagadnienia. Tym samym w momencie popełniania przez skarżącą przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji nie był wprowadzony jeszcze w życie środek karny w postaci - cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami "młodemu kierowcy". Akcentowała, że w dacie popełnienia czynu, tj. w dniu 25 maja 2021 r. nie obowiązywała żadna inna regulacja prawna pozwalająca organowi na cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami w stosunku do skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko oraz argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 art. 145 P.p.s.a., sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.).
Dodać jeszcze trzeba, że zgodnie z art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie, uwzględniając stanowisko skarżącej w zakresie rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym i organu, który przychylił się do tego żądania, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na zgodny wniosek stron. W tym trybie rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że akty te zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że objętą skargą decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Starosty Nyskiego z dnia 5 czerwca 2023 r., którą cofnięto skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii AM, B1, B. Organy obu instancji zgodnie bowiem uznały, że wobec skarżącej zachodzą podstawy do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż na podstawie prawomocnego wyroku stwierdzono, że popełniła ona w okresie 2 lat od dnia wydania jej po raz pierwszy prawa jazdy przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. W konsekwencji powyższego organy stwierdziły, że wystąpiła przesłanka, o której mowa art. 18 pkt 2 lit. b cyt. powyżej ustawy z 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, nadal zwanej ustawą.
W ocenie Sądu nie można zaaprobować takiego stanowiska organów. Zgodnie z art. 18 pkt 2 lit. b ustawy do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Starosta wydaje wspomnianą powyżej decyzję o cofnięciu uprawnień na podstawie wniosku komendanta wojewódzkiego Policji.
Sąd akceptuje argumentację Kolegium w zakresie, w jakim wskazuje ona, że decyzja wydawana na podstawie powyższego przepisu ma charakter związany. Podkreślić jednak należy, że organ otrzymując wniosek nie jest zwolniony z obowiązku zweryfikowania okoliczności, które warunkują cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami. Okolicznością taką, wymagającą wyjaśnienia jest to, czy w dacie w jakiej Komendant Wojewódzki Policji w Opolu wystąpił z wnioskiem do Starosty Nyskiego, tj. 12 maja 2023 r., o cofnięcie skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami doszło do tzw. "zatarcia skazania" w warunkach przewidzianych dla warunkowego umorzenia postępowania karnego.
Zgodnie z art. 66 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17, z późn. zm.), dalej zwanej w skrócie K.k., sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.
Przy czym zgodnie z art. 68 § 4 K.k. warunkowo umorzonego postępowania nie można podjąć później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby.
Istotna jest również regulacja zawarta w art. 14 ust. 1a w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 276). Wynika z niej, że w rejestrze tym gromadzi się dane o osobach przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe (art. 1 ust. 2 pkt 2). Dane osobowe osób, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2, usuwa się z Rejestru po upływie terminu określonego w art. 68 § 4 K.k., a ponadto po otrzymaniu zawiadomienia o podjęciu warunkowo umorzonego postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela poglądy prawne wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle wykładni powyższych przepisów, wedle których warunkowe umorzenie postępowania jest samoistnym środkiem probacyjnym, który nie jest związany ze skazaniem sprawcy, a tym samym nie może zostać połączony z wymierzeniem mu kary. Warunkowe umorzenie postępowania nie jest też warunkowym skazaniem, gdyż polega na rezygnacji ze skazania i kary w celu poddania sprawcy próbie. Jak wskazuje się w doktrynie na skutek stwierdzenia winy oskarżonego w wydanym wyroku warunkowo umarzającym postępowanie uchyla się domniemanie niewinności. Jednakże jest to stan tymczasowy, który może ulec zmianie, ponieważ proces karny może jeszcze "odżyć" w czasie wyznaczonego okresu próby, jak również w ciągu 6 miesięcy od jego zakończenia. Dopiero upływ tego okresu uniemożliwia wydanie decyzji o podjęciu postępowania. W związku z tym, że nie ma klasycznego skazania, art. 106 i art. 107 K.k., dotyczące zatarcia skazania nie mają zastosowania w przypadku warunkowego umorzenia postępowania.
Z powyższych przepisów wynika, że pozytywny upływ okresu próby liczonego od dnia uprawomocnienia się wyroku przekształca warunkowe umorzenie w umorzenie definitywne a jego warunkowość po upływie okresu, o którym mowa w art. 68 § 4 K.k. staje się historyczna. Nie jest to klasyczne zatarcie skazania, ale uzasadnionym jest stwierdzenie, że ostateczne umorzenie postępowania nie powinno wywoływać dla skarżącego negatywnych skutków nie tylko na płaszczyźnie odpowiedzialności karnej, ale również w sferze stosunków administracyjnoprawnych. Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie odnośnie do klasycznej instytucji zatarcia skazania przyjmuje się, że wywołuje ono skutki w tych wszystkich sferach, w których określone następstwa wywoływało skazanie, w tym również w sferze stosunków administracyjnoprawnych. Bezpośrednio po tym jak do zatarcia skazania już doszło, nie jest prawnie dopuszczalne wydawanie jakiejkolwiek decyzji administracyjnej, zaświadczenia, aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, odwołującej się lub nawiązującej do faktu skazania i ignorującej fakt obowiązywania w konkretnym przypadku, w dacie wydawania tego rodzaju decyzji, owej zasady (por. wyroki WSA: w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 685/23 oraz WSA w Gliwicach z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 136/23 i powołane tam piśmiennictwo, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnotować również trzeba, że na gruncie poprzednio obowiązujących regulacji przyjmowano, że zatarcie skazania stanowiło przeszkodę dla cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy - Prawo o ruchu drogowym (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2320/21). Przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy - Prawo o ruchu drogowym miał podobną treść jak podstawa prawna zastosowana w sprawie niniejszej, stąd zachowują aktualność poglądy doktryny, jak i orzecznictwo wypracowane na kanwie tej regulacji.
Skoro więc zatarcie skazania stanowiło przeszkodę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami to tym bardziej, zdaniem Sądu, przeszkodę taką stanowi przekształcenie warunkowego umorzenia w umorzenie definitywne.
Reasumując w ocenie Sądu przekształcenie warunkowego umorzenia w umorzenie definitywne wywołuje skutki również w sferze stosunków administracyjnoprawnych i nie jest prawnie dopuszczalne wydawanie decyzji administracyjnej odwołującej się lub nawiązującej do faktu popełnienia przestępstwa i winy stwierdzonej w prawomocnym wyroku warunkowo umarzającym postępowanie karne. Stanowi to przeszkodę dla cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
Przyjęcie przeciwnej wykładni prowadziłoby do niedopuszczalnych aksjologicznie wniosków, bo pozwałoby składać organom Policji wnioski o cofnięcie uprawnień, a starostom wydawać decyzje cofające te uprawnienia, w nieograniczonym horyzoncie czasowym, wykraczającym dowolnie poza okres próby na jaki warunkowo umorzono postępowanie karne i niezależnie od tego, czy sąd karny podjąłby warunkowo umorzone postępowanie karne.
W niniejszej sprawie z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, że wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 14 lutego 2022 r., sygn. akt [...], warunkowo umarzający postępowanie karne w stosunku do skarżącej na okres próby jednego roku, uprawomocnił się 18 marca 2022 r. W związku z tym roczny okres próby upływał z dniem 18 marca 2023 r. Oznacza to, że warunkowo umorzone postępowanie można było podjąć do 18 marca 2023 r. Od dnia 19 marca 2023 r. warunkowe umorzenie przekształciło się w umorzenie definitywne. W takich okolicznościach sprawy nie można było przyjąć, że w dniu złożenia wniosku o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami, tj. 12 maja 2023 r. (więc już po upływie okresu próby) skarżąca popełniła przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji stwierdzone na podstawie prawomocnego wyroku. Tym samym, wbrew stanowisku obu organów, brak było podstaw do cofnięcia skarżącej uprawnień na podstawie art. 18 pkt 2 lit. b ustawy.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, Sąd w pkt 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Jednocześnie Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do kontynuowania w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego, co oznacza, iż wystąpiła przesłanka przewidziana w art. 145 § 3 P.p.s.a., uzasadniająca umorzenie postępowania administracyjnego. Przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 K.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 6, Warszawa 2019, str. 703-705). W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania (por. uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Druk sejmowy Nr 1633 i 2538, VII kadencja, s. 17). Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co występuje w rozpatrywanej sprawie.
Orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt 2 sentencji wyroku, uzasadnia treść art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł, ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964, z późn. zm.), oraz zwrot równowartości opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.