I SA/OP 536/19

I SA/Op 536/19 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2020-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Gerard Czech
Grzegorz Gocki /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Wojciechowska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1263/20 - Wyrok NSA z 2024-05-08
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2012 poz 1164
art. 19 ust. 3
Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2020 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 30 października 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do tut. Sądu przez A. J. jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Opolu z dnia 30 października 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...]. nr [...] z dnia 08.07.2019 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji nr [...] z dnia 30.12.2013 r. w przedmiocie przyznania płatności obszarowych na rok 2013 w łącznej wysokości 31 348,19 zł.
Wydanie rozstrzygnięcia poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.
W dniu 10.05.2013 r. A. J. (dalej jako strona, skarżący) zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2013. W ramach wniosku w sekcji VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych zadeklarował dwadzieścia osiem działek ewidencyjnych, w tym działki ewidencyjne o numerach a,b oraz c, a w sekcji VIII. Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych zgłosił do płatności JPO (jednolita płatność obszarowa) dwadzieścia osiem działek rolnych o łącznej powierzchni 35,24 ha.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ I instancji wydał decyzję nr [...] z dnia 30.12.2013 r. przyznając stronie płatności obszarowe na rok 2013 w łącznej wysokości 31 348,19 zł. na płatność tą składała się płatności JPO- 2.8611,88 zł oraz płatność UPO – 2.736,31 zł ,a nadto dodatkowo przyznana została płatność cukrowa w kwocie 5.251,39 zł.
W dniu 14.07.2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] płynęło pismo S. M. z którego wynikało, iż to on był użytkownikiem w latach 2011-2013 działek ewidencyjnych o nr a i b w oparciu o ustną umowę z ich właścicielem A. K.
W związku z powyższą informacją wezwaniem nr [...] z dnia 01.09.2015 r. zobowiązano stronę do złożenia wyjaśnień dotyczących użytkowania działek ewidencyjnych o nr a i b, otrzymując w odpowiedzi jej pisemne oświadczenie z dnia 04.09.2015 r. z którego wynikało, iż w dniu 29.04.2013 roku zawarta została z A. K. urnowa dzierżawy jego gospodarstwa rolnego o powierzchni 9,58 ha
Skarżący podała jednocześnie, iż działki o nr a i b w roku 2013 nie były przez nią uprawiane, gdyż razem z A. K. udostępnili powyższe działki do użytkowania S. M. Z jego wyjaśnień wynikało też, iż pobierał on dopłaty do w/w działek ewidencyjnych, gdyż nie miał świadomości, że nie może podawać ich we wnioskach, ponieważ posiadał ważną umowę dzierżawy. Dodatkowo strona zobowiązała się do dostarczenia wyroku sądu w toczącej się wobec niej sprawie karnej przed Sądem Rejonowym w [...] oraz do zwrotu uzyskanych płatności.
Postanowieniem nr [...] z dnia 15.01.2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją nr [...] z dnia 30.12.2013 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013, wskazując jako podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, ujawnienie w sprawie nowych dowodów, a to: umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego zawartego pomiędzy A. K., a J. i A. J. z dnia 29.04.2013 r., oświadczenie S. M. z dnia 11.07.2015 r. oraz oświadczenie samej strony z dnia 04.09.2015 r.
W kolejnym oświadczeniu złożonym w dniu 25.01.2016 r., skarżący sprostował oświadczenie złożone przez S. M., gdyż według niego to z nim, a nie A. K. zawarł on ustną umowę dotyczącą użytkowania spornych działek ewidencyjnych o nr a i b. Strona przedstawiła również sytuację dotyczącą sposobu ich użytkowania. Dodatkowo w dniu 15.04.2016 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynęło oświadczenie strony w którym wskazała ona, iż w roku 2013 i 2014 pobrała dopłaty do działek których nie uprawiała i w związku z tym zobowiązała się do zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ I instancji decyzją nr [...] z dnia 30.05.2016 r. uchylił własną decyzję nr [...] z dnia 30.12.2013 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich na 2013 rok oraz odmówił przyznania jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2013 oraz przyznał płatność cukrową w wysokości 5350,49 zł.
W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż w wyniku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż doszło do poświadczenia nieprawdy we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 złożonego przez stronę, która zadeklarowała do płatności działki ewidencyjne o nr a, b i c, które w tym okresie użytkowane były przez S. M., a działka ewidencyjna nr c przez A. K.
W złożonym od tej decyzji odwołaniu, strona zakwestionowała prawidłowość przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Wskazała, iż prawdą jest to, że w latach 2013-2014 spornych działek nie uprawiała ponieważ robił to sąsiad, ale było to na jej zlecenie(wszystkie zabiegi były zapisywane w rejestrze zabiegów agrotechnicznych, to ona decydowała co ma być zasiane i w jakim terminie oraz opłacała podatek, dzierżawę oraz ubezpieczenie). Do odwołania dołączono umowy ubezpieczenia upraw rolnych, rejestr działań agrotechnicznych, umowę dzierżawy, zaświadczenie o zapłacie za dzierżawę i podatku rolnego oraz wyniki analiz badania gleby.
W wyniku rozpoznania odwołania, decyzją nr [...] z dnia 20.01.2017 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu nr [...] uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż bez dokładnego zweryfikowania twierdzeń i tez podniesionych w odwołaniu i skonfrontowania ich z zebranym na etapie postępowania przed organem I i II instancji oraz w postępowaniu sądowym materiałem dowodowym, nie można w sposób jednoznaczny uznać, w rozumieniu art. 80 kpa, iż okoliczność faktyczna, jaką jest fakt nie użytkowania spornych działek przez stronę, została udowodniona.
Po przeprowadzeniu ponownego postępowania administracyjnego organ I instancji wydał decyzję nr [...] z dnia 19.02.2019 r. stwierdzającą, że decyzja nr [...] z dnia 30.12.2013 r. w sprawie przyznania płatności obszarowych na 2013 rok została wydana z naruszeniem prawa, wskazując na brak możliwości jej uchylenia na skutek upływu terminu 5 lat od dnia jej doręczenia.
Również ta decyzja organu I instancji, została w wyniku rozpoznania złożonego od niej odwołania uchylona decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu nr [...] z dnia 15.05.2019 r. z uwagi na stwierdzona przez organ odwoławczy dalszą potrzebą dokładnego zweryfikowania stanu faktycznego. Według organu odwoławczego nadal nie można było jeszcze w sposób jednoznaczny uznać, iż okoliczność faktyczna, jaką jest fakt nie użytkowania spornych działek przez stronę, została udowodniona.
W toku ponownego postępowania, organ I instancji w dniu 31.05.2019 roku w Biurze Powiatowym ARiMR w [...], dokonał przesłuchania A. K., który podał, że zawarł umowę dzierżawy działek ewidencyjnych o nr a oraz b, z A. J. na okres 10 łat. Nie był natomiast świadkiem zawarcia umowy między A. J. a S. M. oraz nie miał wiedzy jakie były ustalenia pomiędzy nimi , a także nie miał wiedzy w kwestii zlecania S. M. zabiegów agrotechnicznych. Wskazał dodatkowo, iż plony były zbierane maszynami S. M. w terminie żniw. Zeznał też, iż miał podpisaną umowę dzierżawy z S. M., która skończyła się po żniwach 2013 r., a następnie podpisaną umowę dzierżawy z A. J. na 10 lat.
W dniu 31.05.2019 roku, w Biurze Powiatowym ARiMR w [...], stawiła się też J. J. która stwierdziła, iż działki ewidencyjne o nr a i b w latach 2013-14 użytkował rolniczo S. M. na zlecenie A. J. Według świadka S. M. uprawiał powyższe działki wykonując wszystkie zabiegi agrotechniczne, a po zebraniu plonów miał się rozliczyć z A. J. Na pytanie o dowody potwierdzające wykonanie usług rolniczych (faktury, rachunki itp.), świadek oświadczyła, że wszystkie zabiegi były wykonywane przez S. M., a wszystkie zlecenia przekazywane były mu ustnie. Dodatkowo wskazała, iż umowa użyczenia działek o nr a i b była zawarta na 2 lata i kończyła się po żniwach w roku 2014 oraz że według niej , dopłaty za lata 2013-14 należały się A.J.
Z kolei w ramach dokonanego w dniu 5.06.2019 r. przesłuchania S. M. stwierdził on, iż obie działki ewidencyjne o nr a i b były użytkowane przez niego w 2013 r., a w 2014 r. tylko działka o nr a. Według świadka, miał on zawartą umowę z A. K. do kwietnia 2013 roku, ale zorientował się o zakończeniu umowy w czerwcu i na dalszy okres zawarł z nim ustną umowę, że jeszcze przez trzy łata będzie obsiewał działkę o nr a. Z kolei z A. J. zawarł umowę ustną, że jeszcze w 2014 roku może tą działkę obsiać i uprawiać według własnego uznania. Dodatkowo podał, iż to on zbierał plony i zysk z przedmiotowych działek, za pomocą własnego sprzętu rolniczego, a wszystkie decyzje w sprawie doborów roślin jak i terminów agrotechnicznych, jak i koszty z tym związane podejmował sam. Odnośnie pytania o nieopuszczenie cudzego gruntu (działka nr a) w dniu 18 lipca 2014 roku, stwierdził, iż zaczął przygotowywać działkę pod uprawę rzepaku, ale A. J. nie poinformował go, że zamierza w tym sezonie użytkować powyższą działkę, w związku z czym poniósł koszt 2000 zł.
Dodatkowo ustalono również, że w wyniku uchylenia przez Sąd Okręgowy w [...] zapadłego wobec A. J. wyroku i przekazania sprawy sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w [...], prawomocnym wyrokiem został on uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu czynu, dotyczącego celowego wprowadzenia w błąd organu celem wyłudzenia dopłat do gruntów rolnych.
Po przeprowadzeniu postępowania w wyżej wskazanym zakresie organ I instancji wydał decyzję nr [...] z dnia 08.07.2019 r. ponownie stwierdzając fakt wydania decyzji o przyznaniu płatności na rok 2013 z naruszeniem prawa, albowiem w wyniku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż ze złożonych oświadczeń oraz ze złożonych zeznań świadków wynikało, iż działki ewidencyjne o nr a i b w roku 2013 nie były użytkowane przez A. J. ale przez S. M.
Od powyższej decyzji strona, działając poprzez ustanowionego w sprawie pełnomocnika w złożonym odwołaniu, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji zarzuciła mu naruszenie art. 75, 77 § 1, 78 § 1 oraz 80 kpa, poprzez pominięcia faktu zlecenia przez A. J. czynności agrotechnicznych S. M., a tym samym nieuwzględnienia okoliczności faktycznego użytkowania przez nią spornych nieruchomości w przedmiotowym roku. Dodatkowo zarzucono naruszenie art. 11 kpa poprzez niedokonanie wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz nieumotywowanie decyzji w zakresie przedstawionych dowodów.
Wskazaną na wstępie decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Opolu z dnia 30 października 2019 r. nr [...] utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji oraz dokonaną przez niego ich ocenę prawną.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy przytoczył i omówił poszczególne regulacje prawne mające zastosowanie przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, a także wskazał na te istotne według niego ustalenia faktyczne, które legły u podstaw stwierdzenia, że wydanie decyzji o przyznaniu stronie płatności na rok 2013 nastąpiło z naruszeniem prawa,
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, w wniesionej do tut. Sądu skardze, pełnomocnik skarżącego, wnosząc o jego uchylenie w całości wraz z poprzedzającą je decyzją organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania , a to
1) art. 7 k.p.a., 75, 77 § 1, 78 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ obowiązku stania na straży praworządności, polegające na niepodjęciu z urzędu wszelkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza:
- nieuwzględnienia faktu zlecenia przez A. J. czynności agrotechnicznych S. M.; faktycznego użytkowania przez A. J. spornych nieruchomości poprzez wykonywanie przez niego czynności jednoznacznie świadczących o faktycznym ich użytkowaniu, takich jak ponoszenie kosztów ubezpieczenia, prowadzenia rejestru działań agrotechnicznych, zlecania badań gleby;
- nieuwzględnienia szeregu dowodów przeprowadzonych przez organ po uchyleniu przedmiotowej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, które jednoznacznie stwierdzały, iż to A. J. był faktycznym użytkownikiem spornych działek;
czego bezpośrednim skutkiem było wydanie przedmiotowej decyzji nie uwzględniającej powyższych działek ewidencyjnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013;
2) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek samego rozstrzygnięcia oraz nieumotywowanie decyzji w zakresie dowodów, na których organ miał się oprzeć czyniąc swoje ustalenia faktyczne
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób i w zakresie określonym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej w skrócie: [P.p.s.a.], a zatem poprzez naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania podatkowego lub naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wystąpiły też okoliczności określone w art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej stała się decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Opolu z dnia 30 października 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...]. nr [...] z dnia 8.07.2019 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji nr [...] z dnia 30.12.2013 r. w przedmiocie przyznania płatności obszarowych na rok 2013 w łącznej wysokości 31 348,19 zł.
Jak wynika z ustaleń organów, jak też z wywodów samego skarżącego zawartych w odwołaniu i ponowionych w skardze, istotę sporu stanowi kwestia użytkowania przez skarżącego w roku 2013 działek ewidencyjnych o nr a i b, które to, co nie było sporne, zostały ujęte przez niego w wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych za te rok, a następnie przyznano mu w odniesieniu do nich płatność obszarową w ramach ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] nr [...] z dnia 30.12.2013 r.
Według organów obu instancji skarżący nie był jednakże uprawniony do wykazania obu tych działek do płatności obszarowych za rok 2013, gdyż, aczkolwiek, co nie było kwestionowane, stał się ich dzierżawcą na mocy zawartej w dniu 29.04.2013 roku z A. K. urnowy dzierżawy jego gospodarstwa rolnego o powierzchni 9,58 ha w skład którego wchodziły działki o nr d, e, a, f i b ,to jednakże obie te działki nie były przez nie faktycznie w tym roku użytkowane.
Okoliczność ta stała się podstawą do wznowienia postanowieniem nr [...] z dnia 15.01.2016 r. postępowania administracyjnego zakończonego decyzją nr [...] z dnia 30.12.2013 roku w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013, w którym to, jako przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego wskazano na ujawnione w sprawie nowe dowody (umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego zawartą pomiędzy A. K. a J. i A. J. z dnia 29.04.2013 roku, oświadczenie S. M. z dnia 11.07.2015 r., oświadczenie A. J. z dnia 04.09.2015 r.).
Wyjście na jaw tych istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych mogło być podstawą wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Podobnie dane ewidencyjne mogły być traktowane jako nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nie znane organowi, który wydał decyzję. Nie jest przy tym istotne czy brak wiedzy organu o tych istotnych dla sprawy okolicznościach faktycznych nastąpił z powodu zaniedbań organu, czy bez jego winy.
Tryb wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach art. 145 § 1 i 145a K.p.a. Zgodnie z art. 151 § 1 K.p.a. postępowanie wznowieniowe może zostać zakończone w dwojaki sposób. W razie braku podstaw z art. 145 § 1 kpa odmawia się uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, a gdy podstawy te są - uchyla się dotychczasową decyzję i wydaje nową, rozstrzygającą o istocie sprawy.
Przepis art. 151 K.p.a. reguluje wyczerpująco rodzaje zakończenia postępowania w sprawie wznowienia, wyłączone jest podjęcie innej treści rozstrzygnięcia kończącego to postępowanie.
Z kolei art. 151 § 2 K.p.a. przewiduje, iż w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji, na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił decyzji. Zgodnie z art. 146 § 1 K.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Treść art. 146 § 1 K.p.a. wskazuje w sposób jednoznaczny, iż upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Tak więc, jeżeli od doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat, to organ nie może uchylić decyzji z przyczyn podanych w art. 145 § 1 pkt 3-8 K.p.a., które stanowiły podstawę wznowienia postępowania. W takim przypadku zgodnie z art. 151 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej ograniczy się wyłącznie do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Odnosząc powyższe regulacje kodeksu postępowania administracyjnego, które to stosownie do art. 3 ust. 1-3 ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt. 1, stosuje się postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji, (chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej) w ocenie Sądu organ I instancji prawidłowo w oparciu o nowo pozyskane dowody, nieznane mu w dacie wydania decyzji o płatności obszarowej na 2013 r. był w pełni mocowany do wznowienia z urzędu tego postępowania.
Jak bowiem wynika z materiału dowodowego w dniu 14.07.2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] płynęło pismo S. M. z którego wynikało, iż to on był użytkownikiem w latach 2011-2013 działek ewidencyjnych o nr a i b w oparciu o ustną umowę z ich właścicielem A. K.
W związku z powyższą informacją wezwaniem nr [...] z dnia 01.09.2015 r. zobowiązano skarżącego do złożenia wyjaśnień dotyczących użytkowania działek ewidencyjnych o nr a i b, otrzymując w odpowiedzi jego pisemne oświadczenie z dnia 4.09.2015 r., iż wprawdzie w dniu 29.04.2013 roku została zawarta z A. K. urnowa dzierżawy gospodarstwa rolnego o powierzchni 9,58 ha w skład którego wchodzą obie działki o nr a i b, to jednakże w roku 2013 obie działki a i b nie były przez niego uprawiane, gdyż razem z A. K. udostępnili je do dalszego użytkowania S. M. Ze złożonych wyjaśnień wynikało też, iż skarżący pobierał wprawdzie dopłaty do w/w działek ewidencyjnych, ale nie miał świadomości, że nie może podawać ich we wnioskach, skoro posiadał ważną umowę ich dzierżawy. Dodatkowo strona do zwrotu uzyskanych płatności.
Z dalej poczynionych w sprawie ustaleń organów, które co do samego faktu nie są obecnie kwestionowane, wynika, że S. M. został uznany winnym wykroczenia z art. 157 § 1 k.w. W ramach tego postępowania wykroczeniowego dotyczącego nieopuszczenia przez ww. cudzego terenu (nie wydania gruntu), skarżącemu przysługiwał status pokrzywdzonego,
Z kolei w drugim postępowaniu karnym prowadzonym wobec samego skarżącego o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 297 § 1 k.k., po wcześniejszym uznaniu go winnym zarzucanych mu czynów , został on prawomocnie uniewinniony z obu tych czynów prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 25 października 2018 r. sygn. akt [...] (akta administracyjne k-230 i poprzednie). Jak wynika z uzasadnienia powyższego wyroku, w toku postępowania przygotowawczego oskarżony (obecny skarżący) złożył oświadczenie o nieużytkowaniu spornych działek w roku 2013 (zarzut I), które to wyjaśnienia następnie odwołał w toku postępowania sądowego wyjaśniając, że zawarł umowę ustną ze S. M., na podstawie której zlecił mu kompleksowa obsługę działek o nr a i b na okres dwóch lat. W ramach tej obsługi miał on wykonywać orkę , bronowanie nawożenie, obsiew i wymłócenie. S. M. miał co roku po zbiorach rozliczać się z poniesionych kosztów a nadwyżkę miał zwracać. Jednocześnie przyznał, że nie posiadał wiedzy, że nie może podawać ww. działek we wniosku o dopłaty, bowiem posiadał umowę dzierżawy.
Z kolei Sąd oceniając zasadność postawionych A. J. zarzutów stwierdził, że analiza wszystkich okoliczności sprawy, zarówno przedmiotowych jak i podmiotowych nie budzi wprawdzie wątpliwości, że oskarżony będący dzierżawca spornych działek ich nie użytkował i nie uprawiał w tym okresie, jednakże jak dalej zauważono, nie sposób przyjąć, że składając wniosku o płatności, towarzyszył mu zamiar oszustwa. Według Sądu, podnoszone przez oskarżonego okoliczności, że w czasie trwania umowy użyczenia gruntów płacił on podatek rolny, odprowadzał czynsz dzierżawny, ubezpieczał płody rolne, prowadził rejestr działań agrotechnicznych, dokonywał badania gleby, nie zmienia wprawdzie samej oceny co do stwierdzonego przez Sąd faktu nieużytkowania i nieuprawiania samych działek, jednakże ma to wpływ na ocenę zachowania oskarżonego w zakresie jego odpowiedzialności karnej za zarzucane mu czyny. Tym bardziej, że zarzucane mu przestępstwa można popełnić jedynie z zamiarem bezpośrednim kierunkowym. Sprawca musi mieć zatem świadomość skutku swojego działania, a jego zachowanie winno być nastawione na uzyskanie korzyści majątkowej, które poprzez wprowadzenie w błąd organu doprowadzi do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.
To właśnie z uwagi na stwierdzenie przez Sąd braku okoliczności świadczących o istnieniu po stronie oskarżonego zamiaru bezpośredniego, szczególnie zabarwionego, a którego to nie można domniemywać, doszło do uniewinnienia go od obu stawianych zarzutów.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, mając na uwadze zarzuty skargi, celowo przywołał tą cześć rozważań sądu karnego, gdyż z samego faktu uniewinnienia skarżącego w postępowaniu karnym nie można wywodzić twierdzenia, że wyrok ten w jakikolwiek sposób potwierdza, podnoszone również obecnie twierdzenia skarżącego o mającym mieć miejsce użytkowaniu spornych gruntów, poprzez podejmowanie wobec nich niektórych działań (regulowanie podatku rolnego i czynszu dzierżawnego, ubezpieczanie płodów rolnych, prowadzenie rejestru działań agrotechnicznych, badanie gleby). Wręcz przeciwnie według sądu karnego takie działania nie wpływają na ocenę, nieużytkowania i nieuprawiania przez oskarżonego samych działek.
Oczywiście, sam fakt zapadnięcia wyroku uniewinniającego, w świetle art., 11 P.p.s.a. nie mają mocy wiążącej, gdyż jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny, to jednakże z uwagi na tożsamość argumentacji skarżącego w obecny postępowaniu sądowoadministracyjnym, z jego argumentacją jako oskarżonego w postępowaniu karnym, zasadnym stało się odwołanie do ustaleń postępowania karnego i przywołanie dokonanej w jego ramach oceny określonych faktów
Sąd w niniejszym składzie, akceptując w zaistniałym stanie faktycznym sprawy w pełni stanowisko organów co do braku użytkowania przez skarżącego w omawianym 2013 r. spornych działek, dodatkowo uzupełniająco zauważa, że w realiach niniejszej sprawy niezasadne są twierdzenia pełnomocnika, jakoby za odmiennym stanowiskiem organów w tej kwestii miałyby świadczyć okoliczności regulowania podatku rolnego i czynszu dzierżawnego, ubezpieczania płodów rolnych, prowadzenie rejestru działań agrotechnicznych cz też badanie gleby. Sam bowiem fakt regulowania podatku rolnego oraz czynszu dzierżawnego nie świadczy bowiem o faktycznym wykorzystaniu przez skarżącego obu spornych działek do produkcji rolnej. Należności te nie są bowiem w żadnej mierze uzależnione od rzeczywistego korzystania z danych gruntów, ale mają wyłącznie charakter zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych. Z kolei , nie negując samego faktu samego ubezpieczania płodów rolnych, należy jednakże zauważyć, iż do zawarcia tej umowy doszło już po zbiorach w dniu 25.10.2013 r. i obejmowało ono okres od 8-11-2013 r. do 7.11.2014 r. (akta adm. K 154). Z kolei przedłożone organom wyniki z badania gleby, jako sporządzone w dniu 14 marca 2014 r. nie dotyczą spornego w niniejszej sprawie roku 2013.
Na marginesie, odnosząc się do zapisów przedłożonego przez stronę rejestru działań agrotechnicznych mających mieć miejsce w 2013 r. na działce b niezbędnym jest zwrócenie uwagi, że część z nich datowana jest na 2, 16 i kwietna 201r., w sytuacji gdy jeszcze w ogóle nie było umowy dzierżawy tego gruntu. Z kolei odnośnie drugiej działki o nr a na które to wykazywana jest uprawa pszenicy ozimej, przy ocenie rzetelności tego dowodu nie można pominąć powszechnie znanego fartu, że dla plonowania pszenicy ozimej, najkorzystniejsze są siewy w 2 i 3 dekadzie września. Podobnie rzecz się ma z rzepakiem ozimym którego uprawy były wykazywane na działce nr b, przy czym w tym przypadku optymalny termin siewu przypada pomiędzy 15 a 25 sierpnia. Zatem w obu tych uprawach, ich zasiew musiałby zostać zatem dokonany jeszcze w roku 2012, przez władającego, wówczas jeszcze faktycznie oraz prawnie S. M. Okoliczność ta nie budzi wątpliwości i nie zaprzecza jej też sam skarżący. Potwierdzają ją także pozostałe zebrane w sprawie dowody.
W ocenie Sądu, stwierdzona przez organ nieprawidłowość i niezgodność co do deklarowanej do dopłat powierzchni działki z ustaleniami organu w pełni uzasadniała podjęte rozstrzygnięcie. Słusznie bowiem organy obu instancji uznały, że płatności przysługują osobie będącej posiadaczem gruntu rolnego (właścicielem, dzierżawcą, użytkownikiem, najemcą, zarządcą, zastawnikiem lub w inny sposób je wykorzystuje), przy czym pod pojęciem posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy uznać należy faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim rozumieniem pojęcia użytkowanie niewątpliwie przemawia fakt, iż celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym, czy zależnym na podstawie posiadanego tytułu prawnego) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je faktycznie w danym roku rolniczo użytkować.
Skoro zatem w ramach decyzji nr [...] z dnia 30.12.2013 r. w przyznanej skarżącemu wysokości płatności uwzględniono obie sporne działki, pomimo braku ich faktycznego użytkowania w roku 2013, decyzja ta narusza artykuł 7 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, zgodnie z którym w danym roku kalendarzowym, wysokość płatności obszarowych ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności.
Wielkość rozbieżności pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną uzasadniała nałożenie określonych prawem sankcji, co organ z powołaniem się na właściwe przepisy omówił w treści swojej decyzji.
Końcowo odnosząc się do podniesionych w skardze naruszeń przepisów postępowania, zgodzić się wprawdzie można ze stanowiskiem pełnomocnika, że zasadniczym celem uzasadnienia jest wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie jest wynikiem poprawnego procesu ustalenia prawidłowego stanu faktycznego, a następnie subsumcji w stosunku do niego określonej normy materialnej, przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych, jednakże w odniesieniu do uzasadnienie zaskarżonej decyzji uczyniono to w stopniu umożliwiającym stronie, a także Sądowi , zapoznanie się z argumentacją faktyczną i prawną przyjętą przez organ dla stwierdzenia naruszenia prawa.
W tym stanie rzeczy, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko w takiej sytuacji możliwe byłoby ewentualne uchylenie decyzji na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji .