I SA/Op 52/22

I SA/Op 52/22 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2022-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska /przewodniczący/
Anna Komorowska-Kaczkowska /sprawozdawca/
Grzegorz Gocki
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 374
art. 31 zq ust. 4, ust. 8
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2020 poz 256
art. 8 par. 1, art. 77 par. 1 , art. 79 a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 2022 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 listopada 2021 r., nr 240000/70-73/255388/2021-RED/RDZ-ODW/2401/DW w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 lipca 2021 r., nr 240000/71/244321/2020.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez S. S. (dalej jako: skarżący, strona) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu (dalej jako: organ, ZUS) z 19 listopada 2021 r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm., dalej jako: "ustawa o COVID-19"), którą organ utrzymał w mocy decyzję z 23 lipca 2021 r., odmawiającą Stronie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Pismem złożonym 3 czerwca 2020 r. skarżący zwrócił się do ZUS w Opolu z wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w pełnej wysokości, na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19.
Decyzją z 30 października 2020 r. organ odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za wnioskowany okres. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż pismami z 10 czerwca 2020 r. i z 23 czerwca 2020 r. zawiadomił skarżącego o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiąc marzec, kwiecień i maj 2020 r., w kwotach stanowiących 50 % łącznej kwoty należnych składek, wskazanych w deklaracjach rozliczeniowych za dany miesiąc. Podał, że w przypadku skarżącego obowiązek opłacania składek powstał przed dniem 1 lutego 2020 r., a więc na dzień 29 lutego 2020 r. dokonywana jest analiza w zakresie ilości ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych. Następnie organ wskazał, iż skarżący zgłosił na dzień 29 lutego 2020 r. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych 10 ubezpieczonych, zatem sytuacja ta nie wypełnia kryteriów ustawowych zwolnienia z opłacania składek w pełnej wysokości.
Decyzją z 14 grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu utrzymał w mocy decyzję z 30 października 2020 r., odmawiającą stronie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.
W wyniku rozpatrzenia skargi wniesionej przez skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Op 117/21, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z 30 października 2020 r., uznając, że organy naruszyły przepisy postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że prawidłowe, rzetelne i udokumentowane ustalenie liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia w okresach wskazanych w art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, jest podstawowym warunkiem prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Tymczasem z akt sprawy nie wynika w sposób niebudzący wątpliwości, jaki był stan osób zgłoszonych do ubezpieczenia w spornych okresach, tj. na dzień: 29 lutego 2020 r., 31 marca 2020 r. i 30 kwietnia 2020 r. Nadto Sąd zwrócił uwagę, że skarżący powoływał się już w trakcie postępowania administracyjnego (pismo z 24 lipca 2020 r.) na złożenie korekty, natomiast z akt sprawy, ani stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę nie wynika, czy rzeczywiście korekta taka została złożona, jeśli tak to kiedy i jaki był jej skutek.
Ponownie rozpoznając sprawę, ZUS decyzją z 23 lipca 2021 r. odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w wysokości 100% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za dany miesiąc.
W uzasadnieniu wskazał, że przeprowadzona, zgodnie z wytycznymi wyroku WSA w Opolu z 23 kwietnia 2021 r., analiza dokumentacji rozliczeniowej skarżącego za luty, marzec i kwiecień 2020 r. wykazała, że nie spełniał on warunków uprawniających do pełnego zwolnienia z opłacania składek. Jak ustalono: 1) deklaracja rozliczeniowa DRA za luty 2020 r. została złożona 13 marca 2020 r. z wykazaniem 11 ubezpieczonych. Deklaracja ta została skorygowana 22 lipca 2020, wskutek czego liczba wykazanych ubezpieczonych uległa zmniejszeniu do 10; 2) deklaracja rozliczeniowa DRA za marzec 2020 r. została złożona 14 kwietnia 2020 r. z wykazaniem 11 ubezpieczonych. Deklaracja ta została skorygowana 17 lipca 2020 r., wskutek czego liczba wykazanych ubezpieczonych uległa zmniejszeniu do 10; 3) deklaracja za kwiecień 2020 r. z 14 maja 2020 r. również z wykazanymi 11 ubezpieczonymi, została skorygowana 17 lipca 2020 r. i po korekcie liczba ubezpieczonych wyniosła 10.
Zmniejszenie liczby ubezpieczonych nastąpiło, ponieważ 23 lipca 2020 r. wyrejestrowano z ubezpieczeń jednego pracownika z datą wsteczną, tj. 1 grudnia 2019 r. Natomiast 14 stycznia 2021 r. został wyrejestrowany wstecznie, tj. od 8 lutego 2020 r. kolejny pracownik, przy czym w tym przypadku deklaracje rozliczeniowe za okresy: marzec i kwiecień 2020 r. nie zostały skorygowane.
W związku z powyższymi ustaleniami organ stwierdził, że skarżący na dzień odpowiednio: 29 lutego 2020 r., 31 marca 2020 r. i 30 kwietnia 2020 r. zgłaszał do ubezpieczenia 11 ubezpieczonych. Skarżący złożył wprawdzie dokument wyrejestrowujący jednego pracownika wraz z korektami dokumentów rozliczeniowych (dokumenty złożone 23 lipca 2020 r.), jednak liczba osób zgłoszonych do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w przedmiotowych dokumentach korygujących - łącznie 10 ubezpieczonych - nadal nie wypełnia kryteriów ustawowych zwolnienia z opłacania składek w pełnej wysokości. Dopiero po złożeniu wstecznego wyrejestrowania drugiego pracownika sytuacja strony spełniała kryterium zgłoszenia do ubezpieczeń mniej niż 10 ubezpieczonych.
Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS wskazaną na wstępie decyzją z 19 listopada 2021 r. utrzymał w mocy własną decyzję z 23 lipca 2021 r., podzielając w pełni zawarte w niej ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną. W szczególności organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem, że złożenie przez stronę dokumentów wyrejestrowujących oraz korekt dokumentacji rozliczeniowej w terminie po 30 czerwca 2020 r. nie ma znaczenia dla ustalenia uprawnień do zwolnienia ze składek za miesiące od marca do maja 2020 r. Organ wskazywał, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania wnioskowanych należności przewidzianym w ustawie jest obowiązek przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za wnioskowany okres nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Tymczasem w tej sprawie zmiany i korekty dokumentów rozliczeniowych oraz wyrejestrowujących pracowników złożone zostały po terminie określonym w ustawie o COVID-19. Ustawodawca nie przewidział natomiast wyjątków i odstępstw w tym zakresie. Tym samym, zdaniem organu, skorygowanie przez stronę dokumentów i złożenie wyrejestrowania pracowników z datą wsteczną nie może mieć wpływu na sposób rozpatrzenia wniosku.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję skarżący, podtrzymując stanowisko o przysługującym mu prawie do pełnego zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r., zarzucił organom nieuwzględnienie prawomocnego wyroku WSA w Opolu z 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Op 117/21.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo wyjaśnił, że ponieważ wyrejestrowanie zleceniobiorcy – M. D. od 7 lutego 2020 r. nastąpiło 14 stycznia 2021 r., a zleceniobiorcy – N. K. od 30 listopada 2019 r. nastąpiło 23 lipca 2020 r., natomiast korekty dokumentacji rozliczeniowej (w tym DRA z wykazaną liczbą ubezpieczonych) również zostały złożone po 30 czerwca 2020 r. organ nie badał już, czy w istocie strona miała podstawy faktyczne do wstecznego wyrejestrowania zleceniobiorców.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W sprawie będącej przedmiotem kontroli sądowej, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 24 czerwca 2022 r. z uwagi na powyższe oraz brak odpowiedzi skarżącego, co do posiadanych technicznych możliwości udziału w rozprawie zdalnej, skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym na dzień 27 lipca 2022 r. Przed wydaniem wyroku umożliwiono stronie wypowiedzenie się w sprawie
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.
Na wstępie wymaga zaznaczenia, że ZUS rozpatrywał ponownie sprawę skarżącego, po uchyleniu, prawomocnym wyrokiem Sądu, poprzednio wydanej decyzji. I tak wyrokiem z 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Op 117/21, tut. Sąd uchylił decyzje organów rentowych obu instancji w przedmiocie odmowy zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacania 100% należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Sąd wskazał, że organy nie poczyniły wystarczających ustaleń w celu wyjaśnienia istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, tj. jaki był stan osób zgłoszonych przez skarżącego do ubezpieczenia na dzień: 29 lutego 2020 r., 31 marca 2020 r. i 30 kwietnia 2020 r. Obecnie orzekający Sąd podkreśla, że w tym zakresie organ był związany motywami przytoczonymi w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku, a także wskazaniami co do dalszego prowadzenia postępowania, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Analizując zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję, wskazać należy, że organ zrealizował wytyczne tut. Sądu i w istocie dokonał analizy składanych przez skarżącego deklaracji rozliczeniowych w kontekście stanu osób zgłoszonych do ubezpieczenia w wymaganych okresach, jednakże - zdaniem Sądu - wydał wadliwe rozstrzygnięcie, stojąc na błędnym stanowisku, że okoliczność złożenia przez skarżącego korekt deklaracji, czy też wyrejestrowania drugiego z ubezpieczonych z datą wsteczną, po terminie do 30 czerwca 2020 r. zwalnia z konieczności badania, czy w istocie strona miała podstawy faktyczne do wstecznego wyrejestrowania zleceniobiorców. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że warunkiem przyznania zwolnienia jest obowiązek przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za wnioskowany okres nie później niż do 30 czerwca 2020 r. Zmiany i korekty dokumentów rozliczeniowych oraz wyrejestrowujących pracowników zostały złożone po terminie określonym w ustawie o COVID -19. Ustawodawca nie przewidział bowiem wyjątków w tym zakresie i złożenie wyrejestrowania pracowników z datą wsteczną nie może mieć zatem wpływu na sposób rozpatrzenia wniosku.
W tym miejscu, zdaniem Sądu, należy przypomnieć trzeba, że zwolnienie, o udzielenie którego zwracał się skarżący zostało uregulowane w art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19. Zgodnie z tym przepisem na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.
- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.
Istotne jest przy tym podkreślenie, że w procedurze rozpatrywania wniosków o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na podstawie powołanej wyżej ustawy COVID-19 organ jest zobowiązany działać na podstawie i z uwzględnieniem przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w pełni zastosowanie w sprawie winny znaleźć przepisy naczelnych zasad procesowych, w tym art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, a także art. 64 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a.
W sprawie bezsporne jest, że skarżący przed dniem 1 lutego 2020 r. był zgłoszony jako płatnik składek, a zatem spełniał pierwszy wymóg określony w art. 31zo ust. 1a pkt 1 cyt. ustawy. Podkreślenia tutaj wymaga, że skarżący już w trakcie postępowania administracyjnego złożył pismo wyjaśniające z 29 czerwca 2020 r. co do stanu osób zgłoszonych do ubezpieczenia, a następnie w dniu 14 stycznia 2021 r., dokonał wstecznego wyrejestrowania drugiego z ubezpieczonych z datą 8 lutego 2020 r. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę, że tylko należyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wyczerpujące zebranie materiału dowodowego pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji prawidłową subsumbcję pod określoną normę prawną. Aby móc uznać, że stan faktyczny w danej sprawie wypełnia hipotezę określonego przepisu prawa materialnego konieczne jest wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób niebudzący wątpliwości. Podkreślić należy, że do postępowania zakończonego decyzją z dnia 20 lipca 2020 r., z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321, dalej jako: "u.s.u.s.") mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące m. in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
W tym miejscu zdaniem Sądu należy podkreślić, że z treści przywołanych w zaskarżonej decyzji przepisów ustawy o COVID-19 nie wynika, jak przyjmuje to organ, aby przepisy te ograniczały możliwość dokonywania korekt i zmian w liczbie osób zgłoszonych do ubezpieczenia po dniu 30 czerwca 2020 r. Zdaniem Sądu nie sprzeciwia się temu treść art. 31zq ust. 4 ustawy COVID, zgodnie z którym zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Wprawdzie ustawodawca posługuje się terminem "znanych" składek na dzień rozpatrzenia wniosku, jednakże nie posługuje się w tym przepisie pojęciem "prawidłowej" deklaracji rozliczeniowej lub imiennego raportu miesięcznego. Wobec powyższego zdaniem Sądu, jeżeli zatem liczba osób zgłoszonych do ubezpieczenia w pierwotnej deklaracji była nieprawidłowa, wyższa niż rzeczywista liczba osób, które powinny zostać zgłoszone do ubezpieczenia, to możliwa jest korekta deklaracji w tym zakresie. W limit osób, o którym mowa w przepisach, na które powołuje się organ, nie powinny być bowiem wliczane osoby w stosunku do których nie powstał obowiązek zapłaty składek. Prawodawca nie wyłączył możliwości składania korekt błędnych deklaracji, ani też nie ograniczył w żadnym przepisie ustawy o COVID terminu złożenia skutecznej korekty deklaracji rozliczeniowej za miesiąc objęty wnioskiem o zwolnienie. Przepis wskazany przez organ nie odnosi się także do możliwości wstecznego wyrejestrowania błędnie zgłoszonego ubezpieczonego, w sytuacji gdy nie istniał tytuł prawny do objęcia takiej osoby zgłoszeniem do ubezpieczenia. W ocenie Sądu, przytoczony przepisy nie wyklucza możliwości przyznania zwolnienia, w sytuacji, gdy podmiot złożył błędną deklarację, a następnie doprowadził do stanu, w którym liczba osób zgłoszonych do ubezpieczenia odpowiada liczbie osób posiadających faktycznie tytuł prawny do takiego ubezpieczenia. Zdaniem Sądu, brak regulacji prawnej w przepisach ustawy o COVID – 19, co do składania korekt deklaracji, czy wstecznego wyrejestrowania z ubezpieczenia, nie może negatywnie wpływać na prawa strony wynikające z przepisów ogólnych, nawet jeżeli płatnik nie złożył od razu deklaracji z prawidłową liczbą osób zgłoszonych do ubezpieczenia, lecz dopiero po dniu 30 czerwca 2020 r. w wyniku działań podjętych przez płatnika dopiero po rozpatrzeniu wniosku, a przed wydaniem decyzji ostatecznej dojdzie do zgłoszenia prawidłowej liczby ubezpieczonych. Przeciwny rezultat wykładni tego przepisu prowadziłby bowiem do przyznawania lub odmowy przyznania zwolnień bez odniesienia się do prawidłowej liczby osób, w stosunku do których powstał w badanym okresie obowiązek zapłaty składek (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 16 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 647/21 wyrok WSA w Poznaniu z 30 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Po 936/20). Również w sytuacji gdy organ powziął wiadomość, że skarżący wyrejestrował z datą 8 lutego 2020 r. pracownika, a nie złożył w tym zakresie stosownej korekty deklaracji, winien przed wydaniem decyzji wyjaśnić tą okoliczność. Sąd uznał za błędne stanowisko organu bazujące na uchyleniu się od merytorycznej oceny liczby osób, które zostały zgłoszone do ubezpieczenia w badanym okresie, wyłącznie z tego powodu, że korekty dokumentów, a także wyrejestrowanie 2 ubezpieczonych, nastąpiło po dniu 30 czerwca 2020 r. W ocenie Sądu istotne z punktu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i w konsekwencji prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, jawi się ustalenie, czy działania skarżącego w tym zakresie były merytorycznie prawidłowe i czy mogły doprowadzić do uznania, że działania w badanym okresie zgłosił on mniej niż 10 osób, bowiem na taką okoliczność powołuje się skarżący. Inaczej mówiąc, czy działania te mogły w konsekwencji prowadzić do uznania, że w wyniku działań podjętych przez skarżącego ocenianych na dzień wydawania decyzji przez organ, zgłosił on w badanych okresach do ubezpieczenia mniej niż 10 osób. Dlatego też w ocenie Sądu, organ winien ocenić w okolicznościach niniejszej sprawy, czy skarżący miał podstawy faktyczne do wstecznego wyrejestrowania zleceniobiorców, tj. M. D. do 7 lutego 2020 r., N. K. od 30 listopada 2019 r. Jak bowiem wskazuje skarżący deklaracja złożona przez niego pierwotnie była błędna i uwzględniała osoby, w stosunku do których w badanym okresie nie powstał obowiązek opłacania składek, a tym samym obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia. W ocenie Sądu pomoc udzielania na gruncie ustawy o COVID -19, kierowana jest do podmiotów rzeczywiście spełniających wymóg zgłoszenia do ubezpieczenia wskazanej liczby osób, zaś ich ustalenie w oparciu o deklarację złożoną do dnia 30 czerwca 2020 r. ma na celu jedynie uproszczenie postępowania w tym przedmiocie, same zaś dane wskazane nie mają charakteru bezwzględnie wiążącego, w sytuacji gdy są one błędne. Nie można bowiem przy wykładni przepisów ustawy o COVID-19 tracić z pola widzenia także tego, że ustawa ta, w tym kolejne jej nowelizacje miała i ma na celu m.in. zwalczanie skutków, w tym społeczno-gospodarczych, COVID-19. Natomiast, w sytuacji gdy skarżący, wskazywał w toku ponownie prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, że dokonał wyrejestrowania drugiego pracownika, a organ dostrzegł, że skarżący mimo wyrejestrowania pracownika, nie złożył korekty w tym zakresie, a korekta ta jest niezbędna, dla pozytywnego rozpatrzenia sprawy, winien przed wydaniem decyzji poinformować skarżącego o braku dokumentacji mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 79 a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Z treści przepisu art. 79a k.p.a. wynika, że organ przed wydaniem decyzji negatywnej dla wnoszącego podanie jest zobowiązany do wskazania mu, że nie wypełnił on wszystkich czynności, jakich wykonanie jest konieczne, a są one możliwe przez niego do realizacji, co może skutkować nie uwzględnieniem jego żądania. Takiego zawiadomienia organ do strony nie skierował i nie wskazał, że brak złożenia korekty w ślad za dokonanym wyrejestrowaniem ubezpieczonego ze wskazaną przez niego datą 8 lutego 2020 r., skutkować może odmową przyznania wnioskowanego zwolnienia. Z treści przepisu art. 79a k.p.a. wynika, że organ przed wydaniem decyzji negatywnej dla wnoszącego podanie jest zobowiązany do wskazania mu, że nie wypełnił on wszystkich czynności jakich wykonanie jest konieczne, a są one możliwe przez niego do realizacji, co może skutkować nie uwzględnieniem jego żądania. Przepis ten realizuje zasadę lojalności procesowej i stabilizuje pozycje obywatela w postępowaniu administracyjnym.
Dalej wskazać należy w postępowaniu administracyjnym, w którym zgodnie z art. 9 k.p.a. obowiązkiem organu jest informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw strony oraz budzenie zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 9 października 2019 r., sygn. akt I OSK 402/1;). Tylko należyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wyczerpujące zebranie materiału dowodowego pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Aby móc uznać, że stan faktyczny w danej sprawie wypełnia hipotezę określonego przepisu prawa materialnego konieczne jest wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób niebudzący wątpliwości. Sąd nie może zastąpić organu w rozpatrzeniu argumentów i twierdzeń strony, nie może również za organ analizować treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i podejmować ocen, co do jego zasadności. Takie działanie przeczyłoby istocie postępowania administracyjnego i prawu strony do rozpoznania sprawy w jej toku z dochowaniem dwuinstancyjności, zaś sąd administracyjny nie jest kolejnym organem w administracyjnym toku postępowania, uprawnionym do merytorycznego badania i rozstrzygania sprawy. To na organie spoczywała powinność uzasadnienia w czytelny i weryfikowalny sposób, że skarżącemu nie służyło i dlaczego prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, także w sytuacji wyrejestrowania pracowników z datą wsteczną, po 30 czerwca 2020 r. a przed wydaniem decyzji ostatecznej, przy czym przez decyzję ostateczną, należy rozumieć decyzję wydaną w toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego, tj. decyzję wydaną w dniu 19 listopada 2021 r. Organ błędnie przy tym przyjmuje, że skarżący powołał na okoliczność wyrejestrowania drugiego z ubezpieczonych po wydaniu decyzji ostatecznej. Jako decyzję ostateczną należało, na obecnym etapie postępowania, traktować zaskarżoną decyzję z dnia 19 listopada 2021 r. Decyzja z dnia 30 października 2020 r., na którą powołał się organ została bowiem wyeliminowana z obrotu prawnego, w wyniku czego organ prowadził postępowanie wyjaśniające i wydał decyzję z dnia 23 lipca 2022 r. i utrzymującą ją decyzję z dnia 19 listopada 2022 r., a w dniu wydawania tych decyzji okoliczności związane z wyrejestrowaniem drugiego z ubezpieczonych z datą wsteczną tj. od dnia 8 lutego 2020 r. były organowi znane.
Jak już wskazano powyżej, zdaniem Sądu, brak regulacji prawnej w przepisach ustawy o COVID – 19, co do składania korekt deklaracji, czy wstecznego wyrejestrowania z ubezpieczenia, nie może automatycznie negatywnie wpływać na prawa strony wynikające w przepisów ogólnych, nawet jeżeli płatnik nie złożył od razu deklaracji z prawidłową liczbą osób zgłoszonych do ubezpieczenia. Sąd ma na uwadze dobro płatników w postaci prawa do zwolnienia z opłacenia składek w tym trudnym okresie stanu epidemii. Dlatego przestrzeganie przez organ wskazanych zasad z k.p.a. musi być dokonywane skrupulatnie, aby umożliwić zainteresowanym skorzystanie ze zwolnienia, nawet jeżeli oni nie dopełnili od razu obowiązku w zakresie złożenia "prawidłowej" deklaracji, po czym podjęli rzeczywiste i prawnie skuteczne działania skutkujące skutecznym wyeliminowaniem tych błędów. Brak regulacji prawnej w przepisach ustawy o COVID – 19, co do składania korekt deklaracji, czy wstecznego wyrejestrowania z ubezpieczenia, nie może negatywnie wpływać na prawa strony wynikające w przepisów ogólnych, o ile rzeczywiście zaistniały podstawy do takiego działania. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy, organ takiej oceny nie dokonał, bazując na błędnym, w ocenie Sądu, założeniu, iż z uwagi na dokonanie tych czynności po dniu 30 czerwca 2020 r., oceną merytoryczna ich skutków jest nieistotna i nie może mieć wpływu na wynik sprawy. Natomiast ustalenie, że w stosunku do 2 zleceniobiorców wskazanych przez skarżącego nie powstał w badanych okresach obowiązek opłacania składek, a co za tym idzie obowiązek zgłoszenia do ubezpieczania nie powstał, skutkować może uznaniem, że prawidłowo złożona deklaracja za badane okresy wskazywać winna mniejszą niż 10 liczbę ubezpieczonych.
Powzięcie przez organ wiedzy, że skarżący dokonał wstecznego wyrejestrowania drugiego z ubezpieczonych, powinno skłonić organ, w sytuacji jeśli organ uznał, że powodem odmowy zwolnienia jest brak złożenia, w ślad za tym wyrejestrowaniem, wymaganej korekty deklaracji, do poinformowania skarżącego w trybie art. 79 a § 1 k.p.a, że brak takiego dokumentu skutkować będzie odmową przyznania zwolnienia we wnioskowanym zakresie. Informacja dotycząca przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane powinna być udzielona przez organ stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest niedopełnienie przez stronę w ślad za wyrejestrowaniem ubezpieczonego obowiązku złożenia deklaracji korygującej, a strona może takiemu obowiązkowi skutecznie zadośćuczynić, bowiem są to okoliczności zależne wyłącznie od strony. Zauważyć przy tym należy, iż poza okolicznością upływu terminu 30 czerwca 2020 r., (a stanowisko to zostało uznane przez Sąd za nieprawidłowe) organ nie powoływał się na inne okoliczności uniemożliwiające skarżącemu skuteczne wycofanie się z ewentualnych błędów popełnionych przy składaniu pierwotnej deklaracji.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie rozpoznać wniosek strony wyjaśniając, czy podjęte przez skarżącego czynności, mają merytoryczny wpływ na ocenę liczby osób, które winny być zgłoszone w prawidłowej deklaracji, tj. czy skarżący mógł poprzez podjęte czynności skutecznie doprowadzić do uznania, że zgłosił on do ubezpieczenia w badanych okresach mniej niż 10 osób, przy czym organ nie może w tej ocenie opierać się wyłącznie na stwierdzeniu, że podjęcie czynności zmierzających do ujawnienia prawidłowej – zdaniem skarżącego - liczby ubezpieczonych, było spóźnione bowiem nastąpiło po dniu 30 czerwca 2020 r. Natomiast w przypadku, gdy organ uzna w oparciu stan faktyczny ustalony po usunięciu nieprawidłowości wskazanych w uzasadnieniu niniejszego wyroku, że brak było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania zwolnienia we wnioskowanym zakresie, uzasadni swoje stanowisko zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a
Z uwagi na powyższe, stwierdzając, że naruszenia wskazanych przepisów k.p.a. miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.
Końcowo Sąd wskazuje, że orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w treści niniejszego uzasadnienia, dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl.