I SA/Op 519/11

I SA/Op 519/11 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2012-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Anna Wójcik /przewodniczący/
Joanna Kuczyńska
Marzena Łozowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art. 27 c, art. 59 par. 1 pkt 9, art. 60
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 29, art. 70 par 1, par 4 i par 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik Sędziowie Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 lutego 2012r. sprawy ze skargi E. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 21 października 2011r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne i umorzenia tego postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 21 października 2011 r., wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), dalej jako: [u.p.e.a.] uchylające postanowienie organu I instancji w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne i umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 29 kwietnia 2011 r. wystawione wobec I. i E. D.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w poniższym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia 10 maja 2005 r. Nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu określił wysokość zobowiązania z tytułu podatku akcyzowego Firmy Handlowo-Usługowej I. D. za okres od stycznia do grudnia 2003 r. Natomiast decyzją z dnia 1 czerwca 2005 r. Nr [...] określone zostało zobowiązanie za okres od lipca do listopada 2002 r. Powyższe rozstrzygnięcia utrzymane zostały w mocy decyzjami Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 21 lutego 2006 r. Nr [...] oraz z dnia 21 lutego 2006 r. Nr [...].
W dniu 15 marca 2006 r. w celu dochodzenia przedmiotowych należności Dyrektor Izby Celnej w Opolu wystawił tytuły wykonawcze o numerach od W/28/2006/A do W/44/2006/A, które doręczone zostały zobowiązanej I. D. w dniu 29 marca 2006 r. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego Dyrektor Izby Celnej w Opolu dokonał szeregu czynności, m. in.: protokołem z dnia 10 maja 2006 r., na podstawie tytułu wykonawczego Nr W/28/2006/A (obejmującego należność za styczeń 2003 r.), w obecności zobowiązanej, dokonano zajęcia ruchomości tj. samochodu marki Mercedes Benz, który sprzedano w drodze licytacji. Kolejną czynnością dokonaną na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od W/28/2006/A do W/44/2006/A było zajęcie w dniu 25 maja 2007 r. samochodu marki Fiat Ducato, którego współwłaścicielem, na mocy umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie, był P. BANK S.A. W. Zobowiązana, pod której dozorem samochód pozostawał, przekazała ruchomość Spółce K S.A. (która nabyła wierzytelność z tytułu umowy kredytowej), a ta następnie sprzedała ruchomość firmie A. Kolejnego zajęcia ruchomości w oparciu o wszystkie tytuły wykonawcze dokonano w dniu 2 września 2009 r. w miejscu prowadzenia działalności przez zobowiązaną. Część zajętych ruchomości postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w Opolu zwolniono spod egzekucji, część natomiast została sprzedana. W dniu 16 września 2009 r., sporządzono protokół zajęcia ruchomości w miejscu zamieszkania zobowiązanej, a następnie w dniach 19 i 20 listopada 2009 r. poborca skarbowy dokonał pobrania gotówki w kwocie 100 zł na tytuł wykonawczy Nr W/28/2006/A i w kwocie 100 zł, którą to rozliczono na poczet wszystkich powyższych tytułów wykonawczych.
Postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 16 marca 2011 r. na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. umorzono przedmiotowe postępowanie egzekucyjne z uwagi na fakt, iż tytułów wykonawczych nie doręczono E. D. - małżonkowi zobowiązanej. Powołując się na brzmienie art. 60 u.p.e.a. wskazano na brak podstaw do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych zaznaczając przy tym, że przedmiotowe umorzenie nie stanowi przeszkody dla podjęcia nowej egzekucji.
W dniu 29 kwietnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w Opolu wystawił na I. D. i E. D. nowe tytuły wykonawcze o numerach od CW/184/2001/07/02 do CW/184/2011/11/02 oraz od CW183/2011/01/03 do CW183/2011/12/03. Powyższe tytuły wykonawcze zostały doręczone małżonkom D. w dniu 5 lipca 2011 r.
Pismem z dnia 11 lipca 2011 r. E. D. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Powołując się na treść art. 33 pkt 1, pkt 7 oraz pkt 10 u.p.e.a. zarzucił bezprawne wystawienie na jego osobę tytułów wykonawczych o numerach: od CW/184/2001/07/02 do CW/184/2011/11/02 oraz od CW183/2011/01/03 do CW183/2011/12/03. Zdaniem E. D., aby mogło dojść do odpowiedzialności współmałżonka zobowiązanego, koniecznym jest wydanie decyzji, która odpowiedzialność tę na małżonka rozszerzy. Orzeczenie takie w niniejszej sprawie nie zostało wydane. Dodatkowo wskazał, iż nie został zachowany 5-letni termin na wystawienie tytułu wykonawczego, liczony od momentu powstania zobowiązania podatkowego. Zaznaczył również, iż organ nie dopełnił obowiązku wezwania go do zapłaty przed wystawieniem tytułów wykonawczych. Zdaniem E. D. tytuły wykonawcze zostały wystawione bezprawnie, dlatego też wniósł o ich unieważnienie.
Wskazując na szereg naruszeń, pismem z dnia 11 lipca 2011 r., zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wniosła także I. D..
Powołując się na art. 33 pkt 1 u.p.e.a. zobowiązana podniosła, że tytuły wykonawcze wystawione zostały przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu bezprawnie, z naruszeniem określonych ustawami terminów. Zdaniem zobowiązanej zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późń. zm.), dalej jako: [O.p.] tytuły wykonawcze można wystawić w okresie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa. Wskazała, iż okres ten upłynął w 2009 r., w związku z czym wniosła o unieważnienie w/w tytułów wykonawczych.
Postanowieniem z dnia 22 lipca 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w Opolu uznał wniesione E. D. zarzuty za nieuzasadnione.
Dyrektor wskazał na przepis art. 70 O.p., zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zaznaczył, iż w przedmiotowej sprawie doszło zarówno do zawieszenia, jak i do przerwania biegu terminu przedawnienia, a to z uwagi na fakt zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony oraz okoliczność wniesienia skarg na decyzje stanowiące podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Dodatkowo stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie ma znaczenia fakt, że wskazane czynności egzekucyjne dokonane zostały we wcześniej prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, które zostało następnie umorzone postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 16 marca 2011 r. Nr 380000-IEGW-3150-397-413/2011/DO. Organ powołał się na wyrok sądu administracyjnego, z którego wynika, że brak jest podstaw prawnych, by z faktu uchylenia czynności egzekucyjnych wywodzić skutki na gruncie przepisów O.p. o przedawnieniu zobowiązań. Ponadto organ zaznaczył, że umorzenie w/w postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. nie spowodowało uchylenia dokonanych w nim czynności egzekucyjnych. Odnosząc się natomiast do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, Dyrektor Izby Celnej w Opolu wskazał, powołując się na § 13 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137 poz. 1541 z późn. zm.), dalej jako: [rozporządzenie], że w przedmiotowej sprawie brak było obowiązku jego doręczenia.
Za nieuzasadniony uznał także zarzut wniesiony na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a. Dyrektor Izby Celnej nie dopatrzył się bowiem nieprawidłowości w wystawieniu tytułów, ani braku któregokolwiek z jego elementów. Jednocześnie organ I instancji stwierdził, że wskazany przez skarżącego zarzut obowiązku wydania decyzji rozszerzającej odpowiedzialność na współmałżonka nie mieści się w katalogu podstaw zarzutów z art. 33 u.p.e.a., dlatego też nie może być jako taki rozpoznany.
Postanowieniem z dnia 22 lipca 2011 r. również zarzuty wniesione przez I.D. uznane zostały przez Dyrektora Izby Celnej za nieuzasadnione.
Nie godząc się rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 22 lipca 2011 r., pismem z dnia 29 lipca 2011 r. E. D. wniósł zażalenie. Ponownie przytoczył podnoszone na wcześniejszym etapie postępowania argumenty podkreślając, że rozpoznając zarzuty organ pominął fakt, iż od maja 2005 r. małżonkowie D. pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej. Zdaniem skarżącego nie może on być traktowany jak zobowiązany, a jedynie jako osoba trzecia, ponieważ rozdzielność majątkowa powstała przed wystawieniem tytułów wykonawczych. Zatem nie został spełniony wymóg wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej.
Postanowieniem z dnia 21 października 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 22 lipca 2011 r. i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od CW/184/2001/07/02 do CW/184/2011/11/02 oraz od CW183/2011/01/03 do CW183/2011/12/03 z dnia 29 kwietnia 2011 r. wystawione wobec I. i E. D..
Rozpoznając zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż zgodnie z ustawą Ordynacja podatkowa podatnik odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem. W przypadku natomiast osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe obejmuje, poza majątkiem osobistym podatnika, także majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Oznacza to, że małżonek zobowiązanego staje się niejako współzobowiązanym i ma obowiązek znosić egzekucję z majątku wspólnego gdyż obowiązek powyższy powstaje z mocy prawa, w oparciu o art. 29 O.p. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 27c u.p.e.a. oraz utrwaloną linią orzeczniczą w przypadku, gdy egzekucja ma być prowadzona z majątku wspólnego w oparciu o art 29 O.p., koniecznym jest wystawienie tytułu wykonawczego na oboje małżonków, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Zgodnie natomiast z treścią § 2 powołanego artykułu, skutki prawne graniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem m.in. zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej.
Dalej Dyrektor wskazał, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy, powoływana przez skarżącego w zażaleniu umowa o rozdzielności majątkowej zawarta została dopiero w roku 2005 natomiast zobowiązanie podatkowe dotyczy należności z tytułu podatku akcyzowego za lata 2002-2003. Oznacza to, że konsekwencje prawne zawartej umowy, zgodnie z art. 29 § 2 O.p. nie odnoszą skutku względem przedmiotowego zobowiązania. Ponadto biorąc pod uwagę fakt, iż w oparciu o powyższy przepis odpowiedzialność małżonka z majątku wspólnego powstała z mocy prawa, brak było obowiązku wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej.
Za nieuzasadnione w ocenie Dyrektora zostały uznane zarzuty niedoręczenia upomnienia oraz przedawnienia. Odnosząc się do zarzutu związanego z brakiem upomnienia organ wskazał, iż zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Wyjątki od tej ogólnej zasady wskazane zostały w § 13 rozporządzenia, który stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia m.in. w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. Dyrektor wskazał, że w niniejszej sprawie podstawą wystawienia tytułów wykonawczych były decyzje, które potwierdziły jedynie fakt uprzedniego powstania zobowiązania z tytułu podatku akcyzowego, tj. decyzje deklaratoryjne, które nie tworzą nowych obowiązków po stronie zobowiązanego. Brak było zatem obowiązku doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego zarówno zobowiązanej I. D., jak i odpowiadającemu z majątku wspólnego - E. D..
Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, ustosunkowując się do zarzutu upływu 5-letniego terminu na wystawienie tytułu wykonawczego, podzielił pogląd organu egzekucyjnego, że zarzut ten należy potraktować, jako zarzut upływu terminu przedawnienia. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu zgodził się również z twierdzeniami organu egzekucyjnego, iż fakt dokonania czynności egzekucyjnych w postępowaniu, które zostało umorzone, nie oznacza, że dokonane w nim czynności uznać należy za niemające znaczenia dla biegu terminu przedawnienia. Po pierwsze zwrócono uwagę, że postanowieniem z dnia 16 marca 2011r. Nr 380000-IEGW-3150-397-413/2011/D organ egzekucyjny umorzył postępowanie, jednak nie uchylając dokonanych w nim czynności. W sytuacji bowiem wydawania przedmiotowego postanowienia na wniosek wierzyciela, umorzenie postępowania nie powoduje z mocy prawa uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Dokonane więc w tym postępowaniu czynności pozostały w mocy. Postanowienie to nie zostało zaskarżone i jest ostateczne. Ponadto organ podkreślił, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 listopada 2010r. sygn. akt I SA/Bd 818/10, iż nawet jednak w przypadku ich uchylenia, nie ma podstaw prawnych, by przez uchylenie czynności egzekucyjnych wywodzić skutki na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej o przedawnieniu zobowiązań podatkowych.
Odnosząc się do twierdzeń organu I instancji, że w stosunku do dochodzonych należności doszło zarówno do zawieszenia (wniesienie skargi do sądu administracyjnego), jak i przerwania biegu terminu przedawnienia poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został zawiadomiony, organ odwoławczy podniósł, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia mogło dojść jedynie w stosunku do należności powstałych po dniu 1 stycznia 2003 r. Wskazał, iż zawieszenie biegu terminu przedawnienia z uwagi na wniesienie skargi do sądu administracyjnego wprowadzone zostało do Op. z dniem 1 stycznia 2003r. ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Z 2002r. Nr 169 poz. 1387). Jednocześnie w myśl art. 20 powyższej ustawy nowelizującej do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej (tj. przed dniem 1 stycznia 2003 r.) stosuje się przepisy Op. w brzmieniu od dnia 1 stycznia 2003 r., z zastrzeżeniem, że jeżeli dotychczasowe przepisy określają korzystniejsze dla podatnika, płatnika lub inkasenta zasady i terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych, stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej. Z uwagi na fakt, iż przepisy obowiązujące przed tą datą nie przewidywały zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na w/w okoliczność były one korzystniejsze dla podatnika. Dlatego Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję określającą zobowiązanie z tytułu podatku akcyzowego za lipiec - listopad 2002 r. nie zawiesiło biegu terminu przedawnienia.
Wskazano także, iż do przerwania biegu terminu przedawnienia zastosowanie znajduje art. 70 § 4 Op. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r. Organ odwoławczy nie zgodził się jednak z poglądem Dyrektora Izby Celnej w Opolu, że do zastosowania pierwszego skutecznego środka w stosunku do wszystkich należności doszło w dniu 25 maja 2007 r. oraz że środek ten zastosowany został zgodnie z prawem. Zauważono, że zajęty w tym dniu samochód marki Fiat Ducato był współwłasnością P. BANK S.A., o czym, jak wynika z kserokopii dowodu rejestracyjnego oraz sporządzonego w tym samym dniu protokołu o stanie majątkowym, organ egzekucyjny wiedział. Zgodnie natomiast z art. 97 § 4 u.p.e.a. można dokonać zajęcia ruchomości stanowiącej współwłasność, której zobowiązany jest współwłaścicielem, jeżeli pozostali współwłaściciele wyrażą zgodę na sprzedaż. Jeżeli natomiast organ egzekucyjny nie uzyskał przedmiotowej zgody, dokonuje zajęcia udziału zobowiązanego we współwłasności. Jak podniósł organ odwoławczy z akt sprawy wynikało natomiast, że organ zgody takiej nie uzyskał, a mimo to dokonał zajęcia całej ruchomości, a nie udziału należącego do zobowiązanej. Zatem zajęcia ruchomości dokonano niezgodnie z prawem, dlatego też czynność ta nie mogła wywrzeć skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia.
W świetle powyższych rozważań Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu stwierdził, że co do części należności termin o którym mowa w art. 70 § 1 Op. rzeczywiście upłynął. Z przeprowadzonej przez organ odwoławczy analizy wynikało bowiem, że termin ten nie upłynął jedynie w stosunku do należności najpóźniej powstałej tj. z tytułu podatku za grudzień 2003 r. oraz w stosunku do należności za styczeń 2003 r. Jako jedyna była ona bowiem objęta pierwszym zajęciem ruchomości dokonanym 15 maja 2006 r.
Niezależnie jednak od powyższego, w ocenie organu, zarzut przedawnienia nie mógł być uznany za uzasadniony z uwagi na fakt, iż należności określone w decyzjach Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu Nr [...] z dnia 10 maja 2005r. oraz Nr [...] z dnia 1 czerwca 2005r. zostały zabezpieczone hipoteką przymusową na nieruchomości należącej do I. D. oraz E. D. opisanej w księdze wieczystej Nr x prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. Wpis dokonany został na skutek wniosku Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 10 października 2006 r. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od W/28/2006/A do W/44/2006/A.
Dyrektor Izby Skarbowej uznał natomiast za w pełni uzasadniony zarzut podniesiony przez skarżącego, dotyczący naruszenia art. 33 pkt 10 u.p.e.a. tj. z uwagi na niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Mimo zabezpieczenia hipotecznego nie zostało ono wskazane w tytułach wykonawczych. W części D, w poz. 46 tytułów zakreślony został bowiem kwadrat "nie" co oznacza, iż dochodzone na ich podstawie należności nie zostały zabezpieczone, co zdaniem Dyrektora jest niezgodne ze stanem faktycznym. W konsekwencji uchylono postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Opolu i umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzonego wobec I. D. oraz E. D. w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od CW/184/2001/07/02 do CW/184/2011/11/02 oraz od CW183/2011/01/03 do CW183/2011/12/03 z dnia 29 kwietnia 2011 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. D. wniósł o unieważnienie całego postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu w stosunku do Jego osoby oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Przedmiotowemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił:
- rażące naruszenie prawa poprzez pominięcie faktu, iż tytuły wykonawcze, nie zostały przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu wystawione prawidłowo,
- nie odniesienie się przez organ do kwestii bezprawnego wystawienia w dniu 29 kwietnia 2011 r. nowych tytułów wykonawczych,
- uznanie prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie nowych tytułów, które wystawione zostały po przekroczeniu ustawowych terminów.
W uzasadnieniu E. D. podniósł, iż nieprawdą jest jakoby Dyrektor Izby Celnej w Opolu w dniu 15 marca 2006 r. wystawił tytuły wykonawcze o numerach od W/28/2006/A do W/44/2006/A "na oboje małżonków". Zdaniem skarżącego zasadność zarzutu w postaci braku wystawienia tytułów na współmałżonka uznana została przez organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia 16 marca 2011 r. Nr [...], którym umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o w/w tytuły wykonawcze. Niezrozumiałym w ocenie skarżącego było uznanie, iż brak było tytułów wykonawczych wystawionych na współmałżonka, przy jednoczesnym podtrzymywaniu czynności dokonanych w ramach postępowania prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od W/28/2006/A do W/44/2006/A.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.
Dodatkowo organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż przedmiotem zaskarżonego postanowienia mogła być jedynie zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od CW/184/2001/07/02 do CW/184/2011/11/02 oraz od CW183/2011/01/03 do CW183/2011/12/03. Podkreślił, iż organ nie mógł odnieść się do zasadności i prawidłowości dokonanego przez Dyrektora Izby Celnej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od W/28/2006/A do W/44/2006/A, które to umorzenie dokonane zostało na wniosek wierzyciela, z jednoczesnym utrzymaniem w mocy dokonanych w nim czynności egzekucyjnych. Podkreślił, iż postanowienie to weszło do obrotu prawnego, nie zostało zaskarżone i jest ostateczne. Jednocześnie Dyrektor poinformował, iż w chwili orzekania nie miał wiedzy na temat toczącego się wobec I. D. postępowania karnego skarbowego. Wiedzę tę uzyskał dopiero w chwili przekazania przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu oryginałów akt sprawy w związku z wniesieniem przez E. D. przedmiotowej skargi. W czasie, kiedy zażalenie E. D. było rozpoznawane, Dyrektor Izby Celnej w Opolu wystąpił do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu o udzielenie informacji czy wobec I. D. było prowadzone postępowanie karne skarbowe, a jeśli tak to w jakim okresie. Z odpowiedzi, która wpłynęła do Dyrektora Izby Celnej w Opolu już po wydaniu rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy wynika, iż postępowanie takie zostało wszczęte i zakończone nieprawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 19 września 2011 r. W chwili orzekania Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu nie miał więc informacji od Dyrektora Izby Celnej w Opolu, że postępowanie takie może się toczyć, dlatego też nie uwzględnił przedmiotowej kwestii w swoim rozstrzygnięciu. Jednak wiedza ta nie miałaby wpływu na kierunek rozstrzygnięcia organu odwoławczego, ponieważ zarzut przedawnienia nadal nie mógłby być uwzględniony.
Na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. uczestniczka postępowania I. D. popierając skargę podkreśliła, iż doszło do przedawnienia zobowiązań wobec jej męża, albowiem przy pierwszych czynnościach egzekucyjnych tytuły wykonawcze nie były wystawione na męża, a wyłącznie na zobowiązaną.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w odpowiedzi na skargę i w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślił, iż w świetle orzecznictwa NSA, w tym wyroku o sygn. akt II FSK 570/08 dopuszczalne jest wniesienie zarzutów przez małżonka osoby zobowiązanej w przypadku, gdy egzekucja ma być prowadzona z majątku wspólnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 1 i 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej p.p.s.a], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie do przepisu art.145 §1 pkt 1 p.p.s.a, sąd uchyla decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Należy też wskazać, iż na podstawie art. 134 powyższej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził, że skarga w rozpatrywanym przypadku nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Na wstępie przypomnieć należy, iż skarga dotyczy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu wydanego w związku z zarzutami wniesionymi przez skarżącego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od CW/184/2001/07/02 do CW/184/2011/11/02 oraz od CW183/2011/01/03 do CW183/2011/12/03. Zatem zarówno organ jak i Sąd nie mógł oceniać prawidłowości dokonanego przez organ egzekucyjny umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od W/28/2006/A do W/44/2006/A, które to umorzenie dokonane zostało na wniosek wierzyciela, z jednoczesnym utrzymaniem w mocy dokonanych w nim czynności egzekucyjnych. Jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę postanowienie to weszło do obrotu prawnego, nie zostało zaskarżone i jest ostateczne.
Skarżący w skardze wywodził przede wszystkim, iż nie może odpowiadać za zobowiązanie z tytułu podatku akcyzowego Firmy Handlowo-Usługowej I. D. za okres od lipca do listopada 2002 r. oraz od stycznia do grudnia 2003 r. określone decyzjami z dnia 10 maja 2005r. oraz z dnia 1 czerwca 2005 r. z uwagi na fakt, iż termin ich dochodzenia w stosunku do skarżącego upłynął, ponieważ postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od W/28/2006/A do W/44/2006/A wystawione w 2006 r. nie było prowadzone wobec skarżącego (nie doręczono mu odpisów spornych tytułów wykonawczych), a wyłącznie w stosunku do jego małżonki – I. D.. Przy czym co istotne w sprawie, zdaniem skarżącego, termin przedawnienia Jego odpowiedzialności biegnie osobno, niezależnie od przedawnienia odpowiedzialności I. D..
Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślić należy, iż zgodnie z art. 26 O.p. podatnik opowiada całym swoim za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż podatnikiem podatku akcyzowego określonego w wyżej wymienionych decyzjach jest I. D.. Odpowiedzialność I. D. obejmuje jej majątek osobisty oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka (art. 29 O.p.).
Z treści powołanego art. 29 O.p. wynika odpowiedzialność skarżącego za przedmiotowe zobowiązanie w podatku akcyzowym. Słusznie stwierdził organ, iż oznacza to, że staje się on niejako współzobowiązanym. Odpowiedzialność współmałżonka z majątku wspólnego nie jest więc niezależna od odpowiedzialności głównego dłużnika. Ma on obowiązek znosić egzekucję z majątku wspólnego dopóki jest ona dopuszczalna – nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania.
Przedawnienie zobowiązania miałoby ten sam skutek jednocześnie dla I. D. jak i skarżącego. Oznaczałoby, iż organ egzekucyjny nie mógłby dochodzić należności zarówno z majątku osobistego zobowiązanej jak i z majątku wspólnego.
W niniejszej sprawie termin przedawnienia biegnie w stosunku do w/w należności, nie biegnie natomiast odrębnie dla E. D.. Jego odpowiedzialność z majątku wspólnego nie jest bowiem odpowiedzialnością niezależną od odpowiedzialności I. D..
Podnieść trzeba, iż z przepisu art. 27c u.p.e.a. wynika, że jeżeli egzekucja ma być prowadzona z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, to tytuł wykonawczy powinien być wystawiony na oboje małżonków i doręczony obojgu małżonkom. Małżonek zobowiązanego może składać środki zaskarżenia – w tym ma prawo do zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym skierowanym do majątku wspólnego (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Op 368/11), co prawidłowo uwzględniły organy w niniejszej sprawie.
W świetle powyższych rozważań, zdaniem Sądu, pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie, czy w sprawie nastąpiło przedawnienia zobowiązania dochodzonego przez organ egzekucyjny w podatku akcyzowym za okres od lipca do listopada 2002 r. oraz za okres od stycznia do grudnia 2003 r. Gdyby bowiem nastąpiło przedawnienie to egzekucja skierowana zarówno do majątku osobistego I. D. jak i do majątku wspólnego zobowiązanej i jej małżonka – E. D. byłaby niedopuszczalna.
Z analizy akt sprawy bezspornie wynika, iż nie nastąpiło przedawnienie spornego zobowiązania. Zgodnie z art. 70 § 8 Op. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane jedynie z przedmiotu hipoteki. W sprawie należności określone w decyzjach Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu Nr [...] z dnia 10 maja 2005 r. oraz Nr [...] z dnia 1 czerwca 2005r. zabezpieczone zostały hipoteką przymusową na nieruchomości należącej do I. D. oraz E. D. opisanej w księdze wieczystej Nr x prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. Wpis hipoteki dokonany został na mocy prawomocnego orzeczenia Sądu, którego nie mógł kwestionować Sąd tu orzekający, jak też organ administracyjny.
Ponadto trafnie stwierdził w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, na podstawie akt sprawy przedłożonych przez organ egzekucyjny, że termin przedawnienia nie upłynął w stosunku do należności najpóźniej powstałej tj. z tytułu podatku za grudzień 2003 r. oraz w stosunku do należności za styczeń 2003 r. W stosunku do tych należności doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, stosownie do art. 70 § 4 Op. w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005r., zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Termin przedawnienia rozpoczyna bieg na nowo dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Możliwe jest również dalsze przerywanie biegu przedawnienia, w sytuacji zastosowania kolejnych środków egzekucyjnych. Każde więc zastosowanie środka egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia i 5-letni okres biegnie od nowa.
Przerwanie biegu przedawnienia w stosunku do zobowiązania za styczeń 2003 r. nastąpiło poprzez zajęcie ruchomości dokonane w dniu 15 maja 2006 r., natomiast za grudzień 2003 r. poprzez zajęcie ruchomości w dniu 2 września 2009 r. i kolejne zajęcie ruchomości w dniu 16 września 2006 r. Powyższe czynności egzekucyjne zostały dokonane w postępowaniu prowadzonym w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od W/28/2006/A do W/44/2006/A, które następnie zostało umorzone postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia 16 marca 2011r. Nr [...] na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tj. na wniosek wierzyciela. Jednak zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego, przerwały one bieg terminu przedawnienia, pomimo umorzenia postępowania z uwagi na to, że umorzenie postępowania w oparciu o powyższą podstawę prawną – na wniosek wierzyciela nie powoduje z mocy prawa uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych (art. 60 u.p.e.a.). Ponadto Sąd podziela poglądy doktryny w tej kwestii, iż nawet w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia czynności egzekucyjnych nie następuje unicestwienie prawnego skutku (przerwania biegu przedawnienia) wywołanego dokonaną skutecznie czynnością egzekucyjną. Zauważyć również należy, że na mocy art. 60 u.p.e.a. następuje uchylenie tylko czynności egzekucyjnych, a nie skutków wywołanych przez te czynności - których nie sposób uznać za niebyłe – na gruncie stosunków z zakresu zobowiązań podatkowych (zob. Piotr Pietrasz w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz pod redakcją Dariusza R. Kijowskiego, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2010, s. 521-522.).
Biorąc powyższe pod uwagę prawidłowo stwierdził w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, że zarzut przedawnienia nie mógł być uznany za uzasadniony przede wszystkim z uwagi na fakt, iż należności wynikające z decyzji podatkowych zostały zabezpieczone hipoteką przymusową. Zatem nie miał racji skarżący twierdząc, że tytuły wykonawcze o numerach od CW/184/2001/07/02 do CW/184/2011/11/02 oraz od CW183/2011/01/03 do CW183/2011/12/03 wystawione zostały po upływie terminu przedawnienia.
Niezależnie od powyższego i tylko na marginesie, gdyż okoliczność ta nie była znana Dyrektorowi Izby Skarbowej, a została ujawniona już po wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, na kwestię przedawnienia, z uwagi na treść art. 70 § 6 O.p., może mieć wpływ również fakt, że w stosunku do I. D. prowadzono postępowanie karne skarbowe, które jak wynika z informacji zawartej w aktach sprawy, zostało wszczęte i zakończone nieprawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 19 września 2011 r. Okoliczność tę organ egzekucyjny winien wziąć pod uwagę w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o nowe tytuły wykonawcze.
Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu odniósł się do wszystkich podniesionych przez skarżącego zarzutów, wskazał i wyjaśnił podstawę prawną i zakres odpowiedzialności skarżącego. Słusznie uznał, na podstawie § 13 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, iż brak było obowiązku doręczenia upomnienia zarówno zobowiązanej, jak i opowiadającego z majątku wspólnego – E. D.. Prawidłowo również stwierdził, iż trafny był zarzut skarżącego z art. 33 pkt 10 u.p.e.a., gdyż w spornych tytułach wykonawczych dokonano nieprawidłowego wskazania, że należności na ich podstawie dochodzone nie zostały zabezpieczone. Wierzyciel nie wskazał zabezpieczenia, które w istocie istnieje.
Mając zatem na względzie przytoczone powyżej rozważania Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu tego rodzaju naruszeń prawa, które miałyby skutkować uwzględnieniem skargi (art. 145 § 1 p.p.s.a.) i dlatego skargę oddalił na podstawie art. 151 tej ustawy.