I SA/Op 515/25

I SA/Op 515/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska /sprawozdawca/
Anna Komorowska-Kaczkowska
Grzegorz Gocki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1741
art. 66 ust. 1, art. 55 ust. 1,
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j.)
Dz.U.UE.L 2021 nr 435 poz 187 art. 85 ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Sędzia WSA Anna Komorowska-Kaczkowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 16 maja 2025 r., nr 130/2025 w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2024 oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. K. (dalej też: Strona, Skarżąca) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia 16 maja 2025 roku nr 130/2025 o utrzymaniu w mocy decyzji nr 0163-2025-0003038 z dnia 19.02.2025 roku, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie.
Zaskarżona decyzja nr 130/2025 została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1199) oraz na podstawie art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1741 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie nr 0163-2025-003038 z dnia 19.02.2025 roku w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW).
Z akt sprawy wynika, iż w dniu 03.06.2024 roku M. K., za pośrednictwem systemu eWniosekPlus, zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego. ARiMR w Oleśnie o przyznanie płatności ONW na rok 2024. We wniosku Strona zgłosiła do płatności ONW w zakresie strefy I działki rolne o łącznym areale 1,12 ha, natomiast w ramach strefy II - działki rolne o powierzchni 16,02 ha.
W dniach 15.07.2024 roku - 30.07.2024 roku inspektorzy Opolskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa (dalej OWIORiN) przeprowadzili w gospodarstwie rolnym Strony kontrolę w zakresie stosowania środków ochrony roślin z uwzględnieniem realizacji zasad integrowanej ochrony roślin. Wyniki ustaleń kontrolerów znajdują odzwierciedlenie w raporcie nr [...], z którego treści wynika, iż Strona w odniesieniu do uprawy cebuli prowadziła ewidencję zabiegów środkami ochrony roślin w sposób niestaranny (zapisy nie oddawały stanu faktycznego). Na Stronę nałożono mandat karny w wysokości 250 złotych z uwagi na dopuszczenie się przez Stronę wykroczenia opisanego w treści art. 7 ust. 1 pkt 24 ustawy o środkach ochrony roślin.
W dniach 30.07.2024 roku - 04.11.2024 roku w gospodarstwie rolnym Strony została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności. Czynności kontrolne wykonali pracownicy Biura Kontroli na Miejscu Opolskiego Oddziału Regionalnego, a ich wyniki utrwalono w protokole nr [...]. Wskazano w nim, iż w gospodarstwie doszło do naruszenia określonego kodem WW.5.6.5, to jest stwierdzono, że rolnik (Strona) nie posiada dokumentacji dotyczącej stosowania środków ochrony roślin. Ponadto do gospodarstwa przypisano kod WW.7.1.4  oznaczający, że występuje niekompletność lub brak ewidencji zabiegów wykonywanych przy użyciu środków ochrony roślin. Powyższe nieprawidłowości zostały stwierdzone w oparciu o dane zawarte w raporcie nr [...] sporządzonym przez pracowników Opolskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Protokół kontroli wykonanej przez inspektorów ARiMR został doręczony Stronie dnia 19.11.2024 roku, zaś Strona nie wniosła zastrzeżeń do ww. dokumentu.
Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie w decyzji nr 0163-2025-003038 z dnia 19.02.2025 roku przyznał Stronie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2024 w łącznej wysokości 4.208,28 złotych. Z uwagi na stwierdzone uchybienia dotyczące sposobu korzystania ze środków ochrony roślin zastosowano zmniejszenie płatności o 5%. Decyzję doręczono Stronie w dniu 21.02.2025 roku.
Od powyższej decyzji w dniu 06.03.2025 roku Strona złożyła odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, za pośrednictwem Kierownika Biura powiatowego ARiMR w Oleśnie, w którym podważyła zasadność zastosowania kary pieniężnej w postaci pomniejszania wysokości płatności o 5%. Ponadto Strona podkreśliła, że w dniu kontroli posiadała dokumentację związaną z stosowaniem środków ochrony roślin. Odwołująca zauważyła również, że stosowne wpisy w rejestrze pojawiły się w terminie 7 dni od dnia wykonania prac polowych.
Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia 16 maja 2025 roku nr 130/2025 Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji nr 0163-2025-0003038 z dnia 19.02.2025 roku, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie.
W skardze Strona skarżąca zarzuciła, że organ w istocie nie przeprowadził kontroli na miejscu a ponadto dwukrotnie ukarał Skarżącą za ten sam czyn Skarżąca zauważyła również, że w rozstrzygnięciu nie wyjaśniono sposobu wyliczenia zmniejszenia płatności.
Uzasadniając zarzuty Strona wskazała m.in., iż "(...) ARIMR oświadcza, że przeprowadziła czynności kontrolne na miejscu. W protokole nr [...] z kontroli podane zostały dwie osoby realizujące kontrolę M. T. i S. P. Nigdy te osoby nie pojawiły się w okresie prowadzonej kontroli na terenie mojego gospodarstwa posiadam monitoring wizyjny wokół swojej posesji. Kamery nie zarejestrowały przyjazdu pracowników ARIMR.
ARiMR przedmiotowej kontroli nie przeprowadził na miejscu! Protokół z rzekomej kontroli na stronie 10 w punkcie XIX w uwagach zawiera zapis: "Raport z kontroli został wypełniony na podstawie Protokołu z kontroli nr [...] z dnia 30-07-2024 zrealizowanej przez WIORIN".
Uzasadniając z kolei naruszenie zasady ne bis in idem Strona podniosła, iż "Sprawa prowadzenia ewidencji środków ochrony roślin została prowadzona i rozstrzygnięta przez WIORIN w Oleśnie. W związku z powyższym brak podstaw do wszczęcia kolejnego postępowania tym razem administracyjnego w tej samej sprawie i w dodatku na podstawie tego samego protokołu kontroli nr [...] przeprowadzonej przez WIORIN z dnia 30-07-2024 r. (...) Kontrola WIORIN-u zakończyła się 15-07-2024r. Protokół z kontroli został sporządzony w dniu 30.07.2024r. W dniu 06-08-2024r. za pośrednictwem skrzynki e-pue do WIORIN-u została przekazana ewidencja środków ochrony roślin z naniesionym zabiegiem, zgodnie z zaleceniami pokontrolnymi załącznik nr 3. Zabieg został wykonany 12.07.2024 r. i wprowadzony w ewidencję w ciągu 7 dni. Z kolei ARIMR prowadziła swoją kontrolę w dniach 30.07.2024 - 04.11.2024 co pokazuje że w dniu rozpoczęcia i przez cały czas trwania kontroli nieprawidłowości nie było. Mimo to ARIMR kwotę płatności pomniejszyła o 5%.
W celu obliczenia wysokości tych zmniejszeń należy uwzględnić wagę skalę, trwały charakter lub powtarzalność stwierdzonej niezgodności oraz czy miała charakter umyślny. Nakładane kary administracyjne muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające."
Mając powyższe na uwadze Strona wniosła o uchylenie w/w decyzji Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego ARIMR i o "zobowiązanie Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego ARIMR do wydania decyzji zgodnej z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa". Ponadto Strona wniosła o zasądzenie od ARIMR kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a, zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to nie narusza prawa. Sąd nie stwierdził bowiem nieprawidłowości, zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem niniejszego postępowania, jak i w zakresie zastosowania do niego odpowiednich przepisów prawa. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające w tym zakresie zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia 16 maja 2025 roku nr 130/2025 utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie nr 0163-2025-003038 z dnia 19.02.2025 roku w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2024. Organ I instancji wydając powyższe rozstrzygnięcie zastosował zmniejszenie płatności o 5% z uwagi na stwierdzone uchybienia związane z nieprawidłowym rejestrowaniem zabiegów środkami ochrony roślin.
Na wstępie rozważań należy przywołać przepisy obowiązujące w zakresie objętym zaskarżoną decyzją.
Warunki przyznawania płatności ONW reguluje ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1741 ze zm.), nazywana w dalszej części ustawą.
Art. 66 ust. 1 ustawy stanowi, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;.
4) Zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
2. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
3. Zdjęcie wykonane i przesłane przez stronę postępowania, o którym mowa w ust. 1, z wykorzystaniem aplikacji udostępnionej przez Agencję, w tym zdjęcie geotagowane będące zdjęciem zawierającym informacje o długości i szerokości geograficznej miejsca wykonania tego zdjęcia, ustalonych na podstawie dostępnych systemów pozycjonowania satelitarnego, stanowi dowód tego, co zostało zobrazowane na tym zdjęciu oraz zapisane w pliku zawierającym to zdjęcie. Zdjęcie przesłane z wykorzystaniem tej aplikacji ma charakter dokumentu, o którym mowa w art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
4. W przypadku, o którym mowa w art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ, który wydał ostateczną decyzję w sprawie o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-5, ria mocy której strona nabyła prawo, może ją zmienić, również bez zgody strony, jeżeli nie ograniczy to nabytych przez nią praw.
W myśl art. 55 ust. 1 ustawy Minister właściwy do spraw rozwoju wsi określi, w drodze rozporządzenia, normy oraz szczegółowe warunki ich stosowania, mając na względzie kryteria określone w art 13 ust. 1 rozporządzenia 2021/2115.
2. Minister właściwy do spraw rozwoju wsi określi, w drodze rozporządzenia:
1) liczbę punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności w ramach oceny wagi według kryterium zasięgu, dotkliwości i trwałości w zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia,
2) wyrażoną w procentach wielkość kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom,
3) przypadki drobnej niezgodności lub poważnej niezgodności lub kryteria uznawania niezgodności za drobną niezgodność lub poważną niezgodność
- mając na względzie przeprowadzenie oceny zgodnie z zasadami określonymi w przepisach rozporządzenia 2021/2116 i w przepisach wydanych na podstawie" tego rozporządzenia.
3. Minister właściwy do spraw rozwoju wsi ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" wykaz wymogów. podstawowych z uwzględnieniem przepisów krajowych wdrażających przepisy Unii Europejskiej, w których określono te wymogi podstawowe.
Zgodnie z§ 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 lipca 2023 roku w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom (Dz. U. z 2023, poz. 1382; zwanego dalej: rozporządzeniem) rozporządzenie określa:
1) liczbę punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności w ramach oceny wagi według kryterium zasięgu, dotkliwości i trwałości w zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia;
2) wyrażoną w procentach wielkość kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom;
3) przypadki poważnej niezgodności oraz kryteria uznawania niezgodności' za drobną niezgodność.
Z kolei w myśl § 2 rozporządzenia liczba punktów, o której mowa w § 1 pkt 1, w obszarach:
1) klimat i środowisko, w tym zmiana klimatu, woda, gleba oraz różnorodność biologiczna i krajobraz - w zakresie norm dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska (GAEC) oraz w zakresie wymogów podstawowych SMR1-4,
2) zdrowie publiczne i zdrowie roślin, w tym bezpieczeństwo żywności i środki ochrony roślin - w zakresie wymogów podstawowych SMR 5-8,
3) dobrostan zwierząt - w zakresie wymogów podstawowych SMR 9-11
- wskazanych w załączniku III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 1, z późn. zm.), jest określona w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
§ 3 rozporządzenia stanowi, ze wyrażona w procentach wielkość kary administracyjnej ustalona w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonej niezgodności, w tym niezgodności uznanej za niezgodność umyślną, o której mowa w art. 85 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 187, z późn. zm.) oraz w art. 10 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz. Urz. UE L 183 z 08.07.2022, str. 12, z późn. zm.) jest określona w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
Zgodnie z kolei z § 4 ust. 1 rozporządzenia w przypadku stwierdzenia więcej niż jednego naruszenia w ramach jednej niezgodności, tej niezgodności przypisuje się liczbę punktów przypisaną naruszeniu, któremu przypisano najwyższą liczbę punktów, a w przypadku równej liczby punktów - liczbę punktów przypisaną jednemu z tych naruszeń.
Ust. 1a stanowi zaś, że w przypadku stwierdzenia więcej niż jednego naruszenia w ramach niezgodności dotyczącej normy dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska GAEC 7, wskazanej w załączniku III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013, tej niezgodności przypisuje się liczbę punktów przypisaną naruszeniu, któremu przypisano najniższą liczbę punktów, a w przypadku równej liczby punktów - liczbę punktów przypisaną jednemu z tych naruszeń.
Zgodnie z treścią § 5 rozporządzenia za drobną niezgodność uznaje się niezgodność, dla której suma punktów w ramach oceny wagi według kryterium zasięgu, dotkliwości i trwałości, wynosi maksymalnie 3 punkty.
Dalej wskazać należy, iż zgodnie z tabelą VIII zawartą w załączniku nr 1 do rozporządzenia minimalna liczba punktów jakie przypisuje się nieścisłości w zakresie Obszaru II Zdowie publiczne, zdrowie roślin - bezpieczeństwo żywności, polegającej na niekompletności lub braku dokumentacji związanej ze stosowaniem środków ochrony roślin wynosi 3 - zasięg, 3 - dotkliwość, trwałość - 1.
Według tabeli VIII zawartej w załączniku nr 1 do rozporządzenia minimalna liczba punktów jakie przypisuje się nieścisłości w zakresie Obszaru II Zdowie publiczne, zdrowie roślin - środki ochrony roślin, polegającej na niekompletności lub braku dokumentacji związanej ze stosowaniem środków ochrony roślin wynosi 3 - zasięg, 3 - dotkliwość, trwałość - 1.
Dalej przypomnieć należy, iż w myśl art. 100 ust. 1 ustawy kontrole administracyjne i kontrole na miejscu są przeprowadzane w zakresie przestrzegania przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych, spełniania warunków przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej oraz zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną określonych w postanowieniach Planu, wytycznych instytucji zarządzającej, regulaminie naboru wniosków o przyznanie pomocy oraz umowie o przyznaniu pomocy i pomocy technicznej albo decyzji o przyznaniu pomocy.
Według ustępu 4 powyższego artykułu kontrola na miejscu ma na celu sprawdzenie, czy realizacja operacji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego lub czy zostały spełnione warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej, lub czy są realizowane lub zostały zrealizowane zobowiązania związane z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną, które mogą być sprawdzone podczas kontroli na miejscu i nie były przedmiotem kontroli administracyjnej.
Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu są wykonywane przez kontrolujących posiadających imienne upoważnienie do ich wykonywania wydane przez podmiot kontrolujący będący odpowiednio agencją płatniczą, właściwym podmiotem wdrażającym, właściwą instytucją pośredniczącą lub instytucją zarządzającą.
W oparciu o art. 104 ust. 1 ustawy z czynności kontrolnych w ramach kontroli na miejscu sporządza się raport, który przesyła się podmiotowi kontrolowanemu.
2. Raport zawiera co najmniej:
1) nazwę i adres podmiotu kontrolowanego;
2) imię i nazwisko kontrolującego;
3) informację, czy zawiadomienie o kontroli zostało przekazane podmiotowi kontrolowanemu, a jeżeli tak - z jakim wyprzedzeniem;
4) datę rozpoczęcia i zakończenia czynności kontrolnych;
5) określenie zakresu kontroli na miejscu;
6) wyniki kontroli na miejscu.
3. W przypadku gdy podmiot kontrolowany nie żgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może na piśmie zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń w nim zawartych podmiotowi kontrolującemu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli na miejscu podmiot kontrolowany, który był obecny podczas tej kontroli, zgłosił kontrolującemu umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń zawartych w raporcie.
4. Kontrolujący, uwzględniając zgłoszone zastrzeżenia, uzupełnia ustalenia zawarte w raporcie. W przypadku nieuwzględnienia zgłoszonych zastrzeżeń kontrolujący przekazuje zgłoszone zastrzeżenia, wraz ze swoim stanowiskiem do tych zastrzeżeń i raportem, podmiotowi kontrolującemu.
Stosownie do art. 85 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116 kary administracyjne, o których w art. 84, stosuje się w drodze zmniejszenia lub wyłączenia z finansowania całkowitej kwoty płatności wskazanych w art. 83 ust. 1, które zostały lub mają zostać przyznane danemu beneficjentowi w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy, które złożył lub złoży w roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność. Takie zmniejszenia lub wyłączenia są obliczane na podstawie płatności, które zostały lub mają zostać przyznane w roku kalendarzowym, w którym wystąpiła niezgodność. Niemniej jednak, gdy niemożliwe jest określenie roku kalendarzowego, w którym wystąpiła niezgodność, zmniejszenia lub wyłączenia są obliczane na podstawie płatności, które zostały lub mają zostać przyznane w roku kalendarzowym, w którym niezgodność stwierdzono.
W celu obliczenia wysokości tych zmniejszeń i włączeń uwzględnia się wagę, Skalę, trwały charakter lub powtarzalność stwierdzonej niezgodności oraz czy miała ona charakter umyślny. Nakładane kary administracyjne muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Kary administracyjne nakłada się w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzanych zgodnie z art. 83 ust. 6.
Zgodnie z ust. 2 zmniejszenie wynosi co do zasady 3% całkowitej kwoty płatności, o której mowa w ust. 1.
Stosownie art. 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz. U. UE. L.2022.183.12 z 8 lipca 2022 r.) w przypadku gdy stwierdzona niezgodność z normą stanowi również niezgodność z wymogiem, niezgodność uznaje się za pojedynczą niezgodność. Do celów obliczania zmniejszeń niezgodność uznaje się za część obszaru warunkowości objętego wymogiem.
2. W przypadku gdy w tym samym roku kalendarzowym wystąpiła więcej niż jedna stwierdzona jednorazowa nieumyślna niezgodność, procedurę ustalania zmniejszenia stosuje się indywidualnie do każdej niezgodności, a uzyskane wartości procentowe sumuje się. Całkowite zmniejszenie nie może jednak przekraczać:
a) 5 % całkowitej kwoty wynikającej z płatności i wsparcia, o których mowa w art. 83 ust. 1 lit. a), b) i c) rozporządzenia (UE) 2021/2116, jeżeli żadna niezgodność nie ma poważnych konsekwencji dla osiągnięcia celu danej normy lub wymogu lub stanowi bezpośrednie ryzyko dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt lub
b) 10 % całkowitej kwoty wynikającej z płatności i wsparcia, o których mowa w art. 83 ust. 1 lit. a), b) i c) rozporządzenia (UE) 2021/2116, jeżeli co najmniej jedna niezgodność ma poważne konsekwencje dla osiągnięcia celu danej normy lub wymogu lub stanowi bezpośrednie ryzyko dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt.
W ocenie Sądu, wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze, zakres wykonanych czynności sprawdzających nie wymagał fizycznej obecności kontrolerów w gospodarstwie rolnym Skarżącej. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Opolu przeprowadził w gospodarstwie rolnym Skarżącej kontrolę, której ustalenia nie były kwestionowane na żadnym etapie postępowania (Strona przyjęła mandat karny wystawiony przez ww. organ za uchybienia związane ze sposobem stosowania środków ochrony roślin). Podstawą prawną czynności związanych z przekazaniem informacji jest art. 35 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Roślin i Nasiennictwa, zgodnie z którym uzyskane w wyniku wykonywania zadań Inspekcji informacje lub dane są nieodpłatnie przekazywane Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zakresie niezbędnym do przeprowadzania kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu, jako agencji płatniczej, o której mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 187).
W związku z powyższym kontrolerzy Biura Kontroli na Miejscu Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR mieli podstawy, by wykorzystać dane, o których mowa w protokole przygotowanym przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Opolu i w oparciu o nie dokonać ustaleń utrwalonych w formie protokołu nr [...].
Celem kontroli na miejscu nie jest fizyczna obecność osób wykonujących czynności sprawdzające na kontrolowanym areale, ale określenie faktycznej sytuacji (stanu gospodarstwa w kontrolowanym zakresie na określony dzień). Żaden przepis prawny (nie powołała go również Skarżąca) nie obliguje podmiotów kontrolujących do fizycznej obecności w kontrolowanym gospodarstwie. W związku z tym o prowadzeniu czynności sprawdzających rolnik jest zawiadamiany jedynie w wypadkach, w których jego osobista obecność jest nieodzowna (np. gdy z okoliczności wynika, że konieczne jest dostarczenie kontrolerom dokumentów związanych z zakresem kontroli). W omawianym przypadku taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem kontrolerzy dysponowali niebudzącym wątpliwości materiałem dowodowym stwierdzającym określone nieścisłości.
Kontrolerzy Biura Kontroli na Miejscu Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR nie mieli obowiązku do weryfikowania prowadzonych przez Skarżącą rejestrów, bowiem jak już wykazano uprzednio, uchybienia w tym zakresie ujawniła kontrola przeprowadzona przez inny organ administracji publicznej. Jak bowiem wynika z akt sprawy i z zaskarżonej decyzji, kontrolerzy ARiMR prowadząc kontrolę na miejscu w zakresie ustaleń dotyczących dochowania wymogów w zakresie sposobu stosowania środków ochrony roślin opierali się na danych zawartych w protokole z czynności kontrolnych przeprowadzonych przez inny organ - Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa. W trakcie czynności sprawdzających prowadzonych przez wspomniany organ ustalono między innymi, że na dzień kontroli dokumentacja związana z prowadzonymi zabiegami polowymi przy użyciu środków chemicznych nie jest pełna. Owe ustalenia spowodowały, że kontrolerzy ARiMR prowadząc czynności kontrolne przypisali do gospodarstwa Strony kod WW.5.6.5 (rolnik nie posiada dokumentacji dotyczącej stosowania środków ochrony roślin) oraz kod WW.7.1.4 oznaczający, że występuje niekompletność lub brak ewidencji zabiegów wykonywanych przy użyciu środków ochrony roślin. Wskazane nieprawidłowości dotyczą przy tym różnych obszarów: pierwszy - Zdrowia publicznego, zdrowia roślin (bezpieczeństwo żywności), drugi - Zdrowia publicznego, zdrowia roślin (środków ochrony roślin). Dlatego słusznie uznano w zaskarżonej decyzji, iż w świetle powyższego argumentacja Strony o wprowadzeniu danych do ewidencji w terminie 7 dni od dnia wykonania kontroli jest bez znaczenia, bowiem fakt wystąpienia nieprawidłowości został stwierdzony w ramach kontroli dokonanej przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji, istotą kontroli jest stwierdzenie stanu rzeczy na dzień prowadzenia weryfikacji w gospodarstwie Strony. Przyjęcie innej koncepcji podważyłoby sens kontroli na miejscu. Co równie istotne, podkreślenia wymaga, że żaden przepis prawa nie określa terminu na dokonanie tej czynności (wprowadzenia danych do ewidencji), w związku z czym tego typu zdarzenia należy odnotowywać w rejestrze niezwłocznie po wykonaniu zabiegu polowego. Ocena dochowania wymogu w analizowanym przypadku należała do kontrolerów Opolskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Z protokołu ww. organu wynika, iż w dokumentacji przedstawionej w trakcie kontroli uwzględniony środek ochrony roślin nie był w rzeczywistości stosowany na polach, na których występowała uprawa cebuli. W związku z tym przyjęcie przez organ I instancji kodu WW.5.6.5 (rolnik nie posiada dokumentacji dotyczącej stosowania środków ochrony roślin) było prawidłowe. Przy tego typu błędzie chodzi o prowadzenie nie jakiejkolwiek dokumentacji, ale dokumentacji potwierdzającej stosowanie środków, które zostały rozprowadzone na określonym areale. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wskazany przez Skarżącą w rejestrze środek w rzeczywistości nie znalazł się na kontrolowanym areale, w związku z czym prawidłowo uznano, iż podmiot kontrolowany nie posiadał dokumentacji.
Należy również podkreślić, iż do stwierdzonych uchybień, stosownie do treści załącznika nr 1 do rozporządzenia przypisano minimalną liczbę punktów (w każdym przypadku 3 - dotkliwość, 3 - zasięg, 1 - trwałość). Słusznie zatem zauważył organ w zaskarżonej decyzji, iż organ I instancji identyfikując owe nieścisłości nie miał możliwości przyporządkowania do naruszeń mniejszej liczby punktów, bowiem czyniąc w ten sposób, dopuściłby się naruszenia przepisów prawa powszechnie obowiązującego.
Prawidłowe jest również stanowisko organu, iż w przypadku zdiagnozowania więcej aniżeli jednego naruszenia (a taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie), obowiązkiem organu I instancji było posiłkowanie się zasadą zawartą w treści art. 11 ust. 2 lit. a) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172, który to nakazuje dla każdego uchybienia sumować wartości przypisanych punktów, wprowadzając limit 5% płatności, W związku z tym, że w badanej sprawie liczba punktów wynosiła 7 odnośnie każdej nieścisłości, to stosownie do załącznika nr 2 rozporządzenia zmniejszenie powinno wynosić 6%, jednak w związku z limitem, o którym mowa wyżej, na Stronę nałożono sankcję w wysokości 5%.
W zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił przy tym, że w odniesieniu do gospodarstwa rolnego Strony stwierdzono jedynie uchybienie dwóm normom .
Odnosząc się do zarzutu podwójnego karania Strony (zmniejszenie płatności przez ARiMR oraz mandat karny wystawiony przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa), zauważyć należy, iż brak jest przepisów zakazujących stosowania tychże kar łącznie. Zmniejszenie płatności nałożone przez ARiMR ma charakter administracyjny, natomiast mandat na swe źródło w przepisach prawa karnego.
Mając na uwadze zarzut rzekomego podwójnego karania Skarżącej (zmniejszenie płatności przez ARiMR oraz mandat karny wystawiony przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa) podkreślenia wymaga, że owe dolegliwości finansowe wynikają wprost z przepisów prawnych. Brak jest przepisów zakazujących stosowania tychże kar łącznie. Istotne jest, że zmniejszenie nałożone przez ARiMR ma charakter administracyjny, natomiast mandat ma swe źródło w przepisach prawa karnego. W tym miejscu zauważenia wymaga, że TSUE w wyroku z dnia 5 czerwca 2012 roku w sprawie w sprawie C-489/10 orzekł, iż sankcje finansowe stosowane w związku z naruszeniami zasad WPR nie mają charakteru karnego, bowiem głównym ich celem nie jest prewencja czy też odpłata za określony czyn, ale prawidłowość dysponowania środkami publicznymi.
Wbrew zarzutom skargi odnośnie niepodania przez organ sposobu wyliczenia zmniejszenia płatności należy zauważyć, iż w decyzji organu I instancji przejrzyście przedstawiono przepisy i metodykę określenia wartości zmniejszenia płatności, co prawidłowo zaaprobował organ w zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy podjęły wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, a dokonane ustalenia i rozstrzygnięcie sprawy znajdują oparcie w prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym. Wyliczenia odnośnie zmniejszenia przyznanej płatności nie budzą żadnych wątpliwości. Uzasadnienie decyzji spełnia wymagania przewidziane w art. 107 k.p.a.
Wobec tego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.