Orzeczenie · 2022-05-25

I SA/Op 512/21

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Miejsce
Opole
Data
2022-05-25
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek naliczonypodatek należnyfakturynierzetelne fakturydodatkowe zobowiązanie podatkowesankcja VATzasada proporcjonalnościnależyta starannośćkontrahent

Przedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu. Decyzje te określały spółce B. Sp. z o.o. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za I kwartał 2018 r. oraz dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Organy podatkowe zakwestionowały prawo spółki do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez W. Sp. z o.o. i A. Sp. z o.o., uznając te faktury za nierzetelne, ponieważ stwierdzały czynności, które nie zostały dokonane pomiędzy wskazanymi podmiotami. W konsekwencji organ I instancji określił wyższe zobowiązanie podatkowe i nałożył dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 78.647 zł. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując na brak należytej staranności spółki w weryfikacji kontrahentów. Spółka zaskarżyła decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zarzucając m.in. naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym zasady proporcjonalności przy stosowaniu sankcji VAT. Sąd uznał skargę za zasadną w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego. Sąd podkreślił, że stosowanie 100% sankcji VAT na podstawie art. 112c pkt 2 ustawy o VAT jest nieproporcjonalne, gdy podatnikowi nie przypisano świadomego udziału w oszustwie podatkowym, a jedynie niedochowanie należytej staranności. Powołując się na orzecznictwo TSUE, sąd stwierdził, że sankcja powinna być zindywidualizowana i uwzględniać wagę naruszenia. W pozostałej części, dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego i zakwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego, sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione, wskazując na prawidłowe zastosowanie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT oraz na brak należytej staranności spółki. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja zasady proporcjonalności przy stosowaniu sankcji VAT (art. 112c u.p.t.u.) oraz wymogów należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania 100% sankcji VAT i może być stosowane analogicznie do innych sankcji, jeśli naruszają zasadę proporcjonalności. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku.

Zagadnienia prawne (3)

Czy zastosowanie 100% sankcji VAT (dodatkowego zobowiązania podatkowego) na podstawie art. 112c pkt 2 ustawy o VAT jest proporcjonalne, gdy podatnikowi nie przypisano świadomego udziału w oszustwie podatkowym, a jedynie niedochowanie należytej staranności w weryfikacji kontrahentów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zastosowanie 100% sankcji VAT w takiej sytuacji narusza zasadę proporcjonalności i art. 273 Dyrektywy VAT.

Uzasadnienie

TSUE w wyroku C-935/19 wskazał, że sankcje muszą być proporcjonalne do wagi naruszenia i nie mogą wykraczać poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia celów. Art. 112c pkt 2 ustawy o VAT, stosowany automatycznie bez uwzględnienia indywidualnej sytuacji podatnika (świadomy udział w oszustwie vs. niedochowanie staranności), narusza tę zasadę.

Czy organ podatkowy prawidłowo zakwestionował prawo Spółki do odliczenia podatku naliczonego z faktur, które stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane pomiędzy wskazanymi podmiotami?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, w okolicznościach sprawy organy prawidłowo zastosowały art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT, odmawiając prawa do odliczenia.

Uzasadnienie

Zebrany materiał dowodowy (pisma urzędów skarbowych, protokół przesłuchania prezesa spółki) potwierdził, że faktury dokumentowały transakcje, które nie miały miejsca pomiędzy wskazanymi podmiotami, a spółka nie dochowała należytej staranności w weryfikacji kontrahentów.

Czy decyzja organu podatkowego była wadliwa z powodu naruszenia przepisów proceduralnych, takich jak zasada zaufania do organów, zasada wyjaśniania wątpliwości, czy wadliwość uzasadnienia?

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych zostały uznane za nieuzasadnione.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie było prowadzone rzetelnie, decyzje zawierały uzasadnienie faktyczne i prawne, a odmienna wykładnia przepisów przez organ nie stanowi naruszenia zasady zaufania. Brak było podstaw do stosowania zasady in dubio pro fisco.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylono decyzję
Zaskarżona decyzja została uchylona w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I kwartał 2018 r.

Przepisy (13)

Główne

u.p.t.u. art. 88 § 3a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.

u.p.t.u. art. 112c § pkt 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Określa 100% sankcję VAT w przypadku faktur stwierdzających czynności, które nie zostały dokonane. Sąd uznał jej stosowanie za nieproporcjonalne w określonych okolicznościach.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 86 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

u.p.t.u. art. 86 § 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja podatku naliczonego jako sumy kwot podatku z faktur.

O.p. art. 121

Ustawa Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

O.p. art. 124

Ustawa Ordynacja podatkowa

Obowiązek udzielania informacji i wyjaśnień.

O.p. art. 191

Ustawa Ordynacja podatkowa

Ocena dowodów na podstawie całego zebranego materiału.

O.p. art. 210 § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Wymogi uzasadnienia decyzji.

O.p. art. 210 § 4

Ustawa Ordynacja podatkowa

Wymogi uzasadnienia decyzji.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada działania na podstawie i w granicach prawa.

Dyrektywa VAT art. 167

Dyrektywa Rady 2006/112/WE

Prawo do odliczenia VAT.

Dyrektywa VAT art. 168 § lit. a)

Dyrektywa Rady 2006/112/WE

Prawo do odliczenia VAT.

Dyrektywa VAT art. 273

Dyrektywa Rady 2006/112/WE

Środki zapobiegania oszustwom podatkowym i zapewnienia prawidłowego poboru VAT, z poszanowaniem zasady proporcjonalności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie 100% sankcji VAT (art. 112c pkt 2 ustawy o VAT) jest nieproporcjonalne, gdy podatnikowi nie przypisano świadomego udziału w oszustwie, a jedynie niedochowanie należytej staranności.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów proceduralnych (zasada zaufania, wyjaśnianie wątpliwości, uzasadnienie decyzji). • Naruszenie art. 191 O.p. poprzez błędną ocenę dowodów. • Naruszenie art. 7 Konstytucji RP i art. 120 O.p. (zasada działania na podstawie prawa). • Naruszenie art. 86 i 88 u.p.t.u. (prawo do odliczenia VAT). • Naruszenie art. 167 i 168 Dyrektywy VAT (zasada neutralności, prawo do odliczenia).

Godne uwagi sformułowania

sankcja w wysokości 100% jest nieproporcjonalna, gdy podatnikowi nie przypisano świadomego udziału w oszustwie podatkowym a jedynie niedochowanie należytej staranności • nie w każdej sytuacji wskazanej w art. 112c u.p.t.u., określenie dodatkowego zobowiązania podatkowego, przewidzianego w tym przepisie jest dopuszczalne. • nie można wywodzić zarzutu naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych z faktu odmiennej od Skarżącej wykładni przepisów prawa.

Skład orzekający

Aleksandra Sędkowska

sprawozdawca

Grzegorz Gocki

przewodniczący

Marzena Łozowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady proporcjonalności przy stosowaniu sankcji VAT (art. 112c u.p.t.u.) oraz wymogów należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania 100% sankcji VAT i może być stosowane analogicznie do innych sankcji, jeśli naruszają zasadę proporcjonalności. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu nierzetelnych faktur i sankcji VAT, a sądowa interpretacja zasady proporcjonalności w kontekście sankcji 100% jest istotna dla praktyki.

Czy 100% sankcja VAT zawsze jest sprawiedliwa? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst