I SA/Op 5/24

I SA/Op 5/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący sprawozdawca/
Remigiusz Mazur
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1 i par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2020 poz 360
art. 32 ust. 1, art. 37a pkt 1, art. 135i ust. 1, art. 135p, art. 135g ust. 2
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 170, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. referent Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A. E. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 20 września 2021 r., nr 3034/2021 w przedmiocie zwolnienia z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesienia na niższe stanowisko służbowe oraz obniżenia dodatku służbowego uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 24 sierpnia 2021 r., nr 718/2021.
Uzasadnienie
Zaskarżonym przez A. E. (dalej także: strona, policjant, aspirant sztabowy) rozkazem personalnym z dnia 20 września 2021 r., nr 3034/2021, Komendant Wojewódzki Policji w Opolu (dalej także: Komendant Wojewódzki Policji), działając na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, obecnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 572), dalej Kpa – po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez policjanta od rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w [...] (dalej także: Komendant Powiatowy Policji) z dnia 24 sierpnia 2021 r., nr 718/2021, w przedmiocie zwolnienia wymienionego funkcjonariusza z dniem 31 sierpnia 2021 r. z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesienia z dniem 1 września 2021 r. na niższe stanowisko służbowe oraz obniżenia z dniem 1 września 2021 r. dodatku służbowego o 50% otrzymywanej stawki – utrzymał w mocy orzeczenie pierwszoinstancyjne.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym. 17 czerwca 2021 r. Komendant Powiatowy Policji, działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 360 z późn. zm.), dalej: ustawa lub ustawa o Policji, wydał orzeczenie nr [...], którym policjanta - zajmującego wówczas stanowisko dyżurnego Zespołu Dyżurnych Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w [...], uznał winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył mu karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, za to, że: w dniu [...] około godz. 6:00 pełniąc służbę dyżurnego w KPP w [...] nakłonił policjantów do wykonania czynności służbowej w sposób nieprawidłowy, polegającej na nierzetelnym sporządzeniu notatki służbowej z dnia [...] w zakresie okoliczności powstania [...] u zatrzymanego podczas interwencji domowej, tj. o czyn z art. 132b ust. 2 w zw. z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z § 3 załącznika do Zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie Zasad etyki zawodowej policjanta (Dz. Urz. KGP z dnia 7 stycznia 2004 r.). Orzeczenie to zostało policjantowi doręczone w dniu 23 czerwca 2021 r. Natomiast w dniu 29 czerwca 2021 r. wniósł on od niego odwołanie do wyższego przełożonego. W dniu 16 sierpnia 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie nr [...] z dnia 17 czerwca 2021 r. Komendanta Powiatowego Policji o uznaniu policjanta winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzeniu mu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Przedmiotowe orzeczenie, doręczone ustanowionemu pełnomocnikowi w dniu 23 sierpnia 2021 r., stało się prawomocne i podlegało wykonaniu.
Niemniej jednak, co wymaga zauważenia, zostało ono zaskarżone do tut. Sądu, który wyrokiem z 4 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Op 498/21 uchylił zaskarżone orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 16 sierpnia 2021 r., nr [...] i utrzymane nim w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 17 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie uznania funkcjonariusza za winnego zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzenia kary dyscyplinarnej oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. W wyniku wywiedzenia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu skargi kasacyjnej od powyższego wyroku I instancji Sąd kasatoryjny po rozpoznaniu jej na posiedzeniu niejawnym wyrokiem z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 2591/22, oddalił skargę kasacyjną.
Po wydaniu 17 czerwca 2021 r., orzeczenia nr [...] przez Komendanta Powiatowego Policji (ostatecznie uchylonego wyrokiem tut Sądu), organ ten, działając na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy o Policji wydał rozkaz personalny nr 718/2021 w przedmiocie zwolnienia policjanta z dniem 31 sierpnia 2021 r. z zajmowanego stanowiska dyżurnego Zespołu Dyżurnych Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w [...] i przeniesienia z dniem 1 września 2021 r. na niższe stanowisko dzielnicowego Rewiru Dzielnicowych [...] Wydziału Prewencji KPP w [...]. Jednocześnie z dniem 1 września 2021 r. ww. rozkazem personalnym Komendant Powiatowy Policji, działając na podstawie § 9 ust. 5 w zw. z § 8 ust. 8 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U. z 2015 r., poz. 1236 z późn. zm.) obniżył policjantowi dodatek służbowy o 50% otrzymywanej stawki, tj. o kwotę 350 zł miesięcznie do kwoty 350 zł miesięcznie. Decyzji tej, na podstawie art. 108 § 1 Kpa nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało doręczone stronie 25 sierpnia 2021 r. W dniu 30 sierpnia 2021 r. (data stempla pocztowego), w terminie ustawowym, policjant wniósł od niego, w całości negując jego prawidłowość.
Zaskarżonym na wstępie rozstrzygnięciem organ drugoinstancyjny orzeczenie pierwszoinstancyjne utrzymał w mocy. Wyjaśnił, że analizując przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności wskazać należy na treść art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym Policja stanowi umundurowaną i uzbrojoną formację służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Podniósł następnie, że jednym z podstawowych warunków wykonania tych zadań jest niewątpliwie dyspozycyjność i zdyscyplinowanie jej funkcjonariuszy. Granice tej dyspozycyjności określa ustawa o Policji oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze (por. wyrok Sądu Najwyższego Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lutego 1993 r., sygn. akt IIIAZP 38/92). Podkreślił także, iż stosunek służbowy policjanta nie jest stosunkiem pracy, w którym strony mogą kształtować i modyfikować określone elementy tego stosunku (np. stanowisko, uposażenie, miejsce i czas pracy, zakres podporządkowania, dyspozycyjności) na zasadzie ich woli, a więc zasadzie równości podmiotów (pracownika i pracodawcy). Z tego też względu art. 28 ust. 1 ustawy o Policji stanowi, że mianowanie, będące źródłem stosunku służbowego, następuje na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do służby. Konsensusu wymaga zatem jedynie zadecydowanie o przyjęciu do służby, a nie ustalenie warunków jej pełnienia. Powyższe wskazuje, że stosunek służbowy policjantów, jako funkcjonariuszy służb zmilitaryzowanych charakteryzuje się znaczną dyspozycyjnością i zdyscyplinowaniem, bez których służby te tracą nieodzowną w ich funkcjonowaniu operatywność, a który to pogląd ugruntował się także w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych. Obowiązek policjanta podporządkowania się szczególnej dyscyplinie służbowej wynika wprost z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. W ten sposób przełożony zyskuje znaczną dyskrecjonalną władzę kształtowania sytuacji prawnej pełniącego służbę. Osoba zgłaszająca się dobrowolnie do służby w Policji wyraża gotowość podporządkowania się szczególnej dyscyplinie służbowej obowiązującej w tejże formacji. Zatem kandydat na policjanta świadomie poddaje się dyspozycji przełożonego, która przejawiać się może w swobodnym określeniu miejsca pełnienia służby oraz stanowiska funkcjonariusza. W dalszych motywach Komendant Wojewódzki Policji wyjaśnił, że osoba decydująca się dobrowolnie na podjęcie służby w Policji rezygnuje z pewnej części swobód obywatelskich (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 17 marca 1999 r., sygn. akt I SAB 8/99). W dalszej kolejności wskazał, iż zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o Policji do mianowania policjanta na stanowiska służbowe, przenoszenia oraz zwalniania z tych stanowisk właściwi są przełożeni: Komendant Główny Policji, Komendant CBŚP, Komendant BSWP, komendanci wojewódzcy i powiatowi (miejscy) Policji oraz komendanci szkół policyjnych. Następnie podniósł, że zgodnie z art. 135o ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, orzeczenie lub postanowienie staje się prawomocne w dniu wydania orzeczenia lub postanowienia przez organ odwoławczy. Stosownie do powołanego przepisu, orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu nr [...] z dnia 16 sierpnia 2021 r. stało się prawomocne w dniu jego wydania przez organ odwoławczy, tj. 16 sierpnia 2021 r. Wyjaśnił nadto, że nie zmienia tego faktu to, iż skarżący wniósł na powyższe orzeczenie dyscyplinarne organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Orzeczenia dyscyplinarne wydawane przez organ odwoławczy w trybie przepisów ustawy o Policji są bowiem orzeczeniami prawomocnymi. Uwzględniając powyższe, wobec istnienia prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego, organ I instancji miał obowiązek orzec o przeniesieniu skarżącego na niższe stanowisko służbowe. Jak zostało wskazane powyżej, sposób sformułowania art. 38 ust. 1 ustawy o Policji i użycie w powołanym przepisie wyrażenia "przenosi się", nie pozostawia wątpliwości co do obowiązku wydania rozkazu o przeniesieniu policjanta na niższe stanowisko służbowe w razie wymierzenia policjantowi kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Ponadto przepis art. 135o ust. 4 ustawy o Policji stanowi, iż przełożony, o którym mowa w ust. 3, po uprawomocnieniu się orzeczenia niezwłocznie wykonuje karę: wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, obniżenia stopnia lub wydalenia ze służby przez wydanie rozkazu personalnego odpowiednio o: zwolnieniu lub odwołaniu ukaranego z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego i powołaniu lub mianowaniu go na niższe stanowisko służbowe, obniżeniu stopnia lub zwolnieniu ukaranego policjanta ze służby. Wskazał także, że w toku postępowania o wydanie rozkazu personalnego, który jest wykonaniem kary dyscyplinarnej, przełożony w sprawach osobowych, bada jedynie czy zostało wydane dyscyplinarne wobec funkcjonariusza i czy jest ono prawomocne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 5 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 310, także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 2123/13). Rozkaz personalny wydany na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy o Policji jest więc konsekwencją wydania prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej i stanowi jego wykonanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2895/14).
Po obszernej prezentacji regulacji prawnych z przedmiotu rozpoznania, organ drugoinstancyjny wyjaśnił, że zadaniem organu I instancji w przypadku realizacji dyspozycji zawartej w art. 38 ust. 1 ustawy o Policji, było zbadanie, czy orzeczenie dyscyplinarne wymierzające karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe wobec policjanta jest prawomocne i rozważenie wskazania nowego niższego stanowiska służbowego, które jest determinowane istnieniem niższych i nieobsadzonych stanowisk w danej jednostce organizacyjnej Policji - tj. Komendzie Powiatowej Policji w [...].
Zdaniem organu drugoinstancyjnego w sprawie nie budzi wątpliwości, że organ I instancji zbadał istnienie prawomocnego orzeczenia w sprawie wymierzenia policjantowi kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Prawidłowo zastosował zatem przepis art. 38 ust. 1 ustawy o Policji obligujący do wydania rozkazu personalnego w tej sprawie. Ponadto – zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji – organ I instancji rozważył również kwestię nowego niższego, stanowiska służbowego. Z uzasadnienia zaskarżonego rozkazu personalnego jak również wniosku personalnego z dnia 23 sierpnia 2021 r. wynika, że przeprowadzona analiza wakujących stanowisk w Komendzie Powiatowej Policji w [...] i jednostkach podległych, wykazała, iż na dzień 1 września 2021 r. we wskazanej jednostce organizacyjnej występowały 3 niższe nieobsadzone stanowiska - wszystkie na stanowisku dzielnicowego tj. stanowisku w 4 grupie zaszeregowania. Należy podkreślić, że w treści przepisu art. 38 ust. 1 ustawy o Policji ustawodawca nie zastrzegł, że ukarany funkcjonariusz zostanie mianowany na stanowisko bezpośrednio niższe od dotychczas zajmowanego. Możliwe jest zatem przeniesienie funkcjonariusza na stanowisko kilka szczebli niższe, o ile oczywiście jest to uzasadnione i znajduje odzwierciedlenie w dyrektywach wymiaru kary określonych w art. 134h ustawy o Policji. Biorąc pod uwagę brak nieobsadzonych stanowisk bezpośrednio niższych do dotychczas zajmowanego przez aspiranta sztabowego, wobec ustawowego obowiązku organu w przedmiocie wykonania kary i wydania rozkazu o przeniesieniu policjanta na niższe stanowisko służbowe w związku z wymierzeniem wymienionemu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, przeniesienie funkcjonariusza na niższe stanowisko służbowe w 4 grupie zaszeregowania, było nie tylko zasadne, ale również jedyną możliwością.
Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego przeniesienia na niższe stanowisko dzielnicowego wobec istnienia prawomocnego orzeczenia [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych nr [...] z dnia 28 października 2015 r. wyjaśnił organ II instancji, że ocena stanu zdrowia funkcjonariuszy oraz ustalenie ich zdolności fizycznej i psychicznej do służby należy do komisji lekarskich podległych ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych, a zasady ich działania oraz zasady i tryb orzekania określa ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 398 - dalej ustawa o komisjach lekarskich). Jak wynika z akt osobowych aspiranta sztabowego, zaświadczeniem lekarskim z dnia 2 września 2015 r. lekarz profilaktyk wobec istnienia przeciwwskazań zdrowotnych uznał wymienionego funkcjonariusza niezdolnym do wykonywania pracy na stanowisku dzielnicowego Rewiru Dzielnicowych KPP w [...] zalecając jednocześnie skierowanie policjanta na komisyjne badania lekarskie. W związku z powyższą adnotacją lekarza profilaktyka, co zostało także udokumentowane w notatce służbowej z dnia 11 września 2015 r. stanowiącej załącznik do skierowania na komisyjne badania lekarskie, policjant - zajmujący wówczas, na podstawie mianowania stanowisko dzielnicowego Rewiru Dzielnicowych Wydziału Prewencji KPP w [...] - został skierowany na komisyjne badania lekarskie, celem ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby. W orzeczeniu komisji lekarskiej nr [...] z dnia 28 października 2015 r. w pkt 12 Kategoria zdolności do służby lub do pracy, widnieje zapis: "B"-Zdolny do służby z ograniczeniem. Zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku". Zgodnie z kolei z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o komisjach lekarskich kategoria B - "zdolny do służby z ograniczeniem" oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną, mogąc mieć wpływ na jego zdolność do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku. Natomiast określenie "zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku" zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 4 ustawy o komisjach lekarskich oznacza, że stwierdzono pewne choroby lub ułomności, które zmniejszają wprawdzie zdolność fizyczną lub psychiczną, ale nie stanowią przeszkody do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku. W przedmiotowym orzeczeniu komisji lekarskiej brak jest informacji dotyczącej istnienia przeciwwskazań do pełnienia służby na stanowisku dzielnicowego, czy też istnienia czasowej bądź trwałej niezdolności do pełnienia służby na tym stanowisku, a o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o komisjach lekarskich. Niemniej jednak należy ponownie podkreślić, że przeniesienie asp. szt. A. E. na niższe stanowisko służbowe było wykonaniem wymierzonej funkcjonariuszowi kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe i organ 1 instancji nie miał innego wyjścia jak wykonać ustawowo nałożony na przełożonego właściwego w sprawach osobowych obowiązek i karę wykonać, z uwzględnieniem prawomocności orzeczenia o wymierzeniu przedmiotowej kary dyscyplinarnej oraz rozważeniem wskazania nowego niższego stanowiska służbowego, które z kolei determinowane było istnieniem niższych i nieobsadzonych stanowisk w danej jednostce organizacyjnej Policji, tj. Komendzie Powiatowej Policji w [...].
Mając to na uwadze organ drugoinstancyjny wskazał , iż zgodnie z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 września 2020 r. w sprawie czasu służby policjantów (Dz.U. z 2020 r., poz. 1574) po okresie usprawiedliwionej nieobecności w służbie policjant podejmuje służbę w pierwszym dniu, który zgodnie z harmonogramem jest jego dniem służby, chyba że kierownik komórki organizacyjnej zarządzi inaczej.
Jednocześnie podkreślił, że warunkiem dopuszczenia strony do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku byłoby uzyskanie orzeczenia lekarza medycyny pracy o braku przeciwwskazań zdrowotnych do pełnienia służby na tymże stanowisku w warunkach pracy określonych w skierowaniu na badania po zakończeniu przez funkcjonariusza długotrwałego zwolnienia lekarskiego. Ewentualne ograniczenia w służbie, które podnosi policjant w odwołaniu – jak zaznaczył Komendant Wojewódzki policji – dotyczą warunków pracy na określonym stanowisku służbowym. Z kolei warunki pracy określa przełożony w skierowaniu na badanie oraz karcie opisu stanowiska pracy na określonym stanowisku. Jednakże w tym przypadku taka sytuacja w ogóle nie nastąpiła. Policjant nie zakończył bowiem leczenia i nie zgłosił gotowości do podjęcia służby, tym samym przełożony nie miał możliwości określenia warunków jego służby po przeniesieniu na niższe stanowisko służbowe z uwzględnieniem ewentualnych ograniczeń wynikających z orzeczenia komisji lekarskiej z dnia 28 października 2015 r. i skierowania wymienionego na badania lekarskie po zakończonym zwolnieniu lekarskim. Odnosząc się do zarzutu policjanta wyjaśnił także, że wydanie w dniu 24 sierpnia 2021 r. rozkazu personalnego o przeniesieniu go na niższe stanowisko służbowe dzielnicowego, jak również jego wykonalność w dniu w nim określonym, nie jest równoznaczne z dopuszczeniem funkcjonariusza do wykonywania zadań służbowych, o którym mowa w art. 229 § 4 Kodeksu pracy. Podniósł także, że bez wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie pozostaje fakt orzeczenia wymienionego funkcjonariusza w dniu 11 sierpnia 2021 r. jako trwale niezdolnego do służby w Policji (orzeczenie nr [...]). Ponownie podkreślił, że przyczyną przeniesienia policjanta na niższe stanowisko służbowe było prawomocne orzeczenie o wymierzeniu wymienionemu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Przełożony właściwy w sprawach osobowych był zobowiązany z mocy ustawy do wykonania wymierzonej funkcjonariuszowi kary dyscyplinarnej bez względu na orzeczoną kategorię zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby. Orzeczenie właściwej komisji lekarskiej nie stanowi bowiem przesłanki uzasadniającej odstąpienie od wykonania kary dyscyplinarnej. Orzeczenie trwałej niezdolności przez komisję lekarską oraz w dalszej kolejności zwolnienie od wykonywania zajęć służbowych na okres do dnia zwolnienia ze służby nie zakończyło bowiem stosunku służbowego policjanta.
Na zakończenie organ II instancji wyjaśnił, że dopuszczalność określenia policjantowi w nowej wysokości dodatku jest w pełni adekwatna do okoliczności i ciężaru gatunkowego popełnionego przez funkcjonariusza przewinienia dyscyplinarnego oraz koresponduje z wymierzoną funkcjonariuszowi karą dyscyplinarną. W kontekście nadania rozkazowi personalnemu, w trybie art. 108 § 1 Kpa rygoru natychmiastowej wykonalności, zaznaczył, że wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego też przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności poddawane jest ścisłej wykładni. Jedną z tych przesłanek jest "niezbędność" niezwłocznego wprowadzenia rozstrzygnięcia decyzji w życie. Odwołując się do wskazanego pojęcia należy podkreślić, że może to nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można obejść się bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 Kpa. Organ II instancji stwierdził, że organ I instancji nadając zaskarżonemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności miał na uwadze ważny interes społeczny tożsamy w tym przypadku z interesem służby, przejawiający się koniecznością wykonania skutków prawomocnie orzeczonej kary dyscyplinarnej w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu dyscypliny służbowej w formacji, której funkcjonariusze - realizując ważne funkcje społeczne - zobligowani są do pilnego przestrzegania prawa.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się policjant, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu rozkazowi personalnemu zarzucił naruszenie zarówno przepisów postępowania jak i prawa materialnego, a to:
1) art. 61 § 1 Kpa poprzez odstąpienie od wszczęcia postępowania administracyjnego w celu rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej i drugiej instancji, mimo istnienia takiego obowiązku;
2) art. 61 § 4 Kpa poprzez niedopełnienie obowiązku powiadomienia strony o załatwianiu sprawy w ramach postępowania administracyjnego;
3) art. 6, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12 Kpa poprzez nieuwzględnienie ogólnych zasad postępowania administracyjnego wymaganych do bezwzględnego stosowania;
4) art. 7 Kpa poprzez całkowite zlekceważenie i pominięcie słusznego interesu policjanta, jako obywatela;
5) art. 107 § 3 Kpa poprzez nie dość wystarczające wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej w zakresie uznania, że czyn za który został ukarany jest naruszeniem dyscypliny służbowej w rozumieniu § 9 ust 5 w zw. z § 8 ust 8 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego.
W grupie zarzutów naruszenia prawa procesowego strona skarżąca sformułowała także zarzuty:
1) poświadczenia nieprawdy w uzasadnieniu rozkazów personalnych przez organ pierwszej i drugiej instancji;
2) błędnych ustaleń faktycznych, jakoby - jak podał - "(...) Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy podkreślić, że zdaniem organu I instancji w przypadku realizacji dyspozycji zawartej w art. 38 ust 1 ustawy o Policji, było zbadanie, czy orzeczenie dyscyplinarne wymierzające karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe wobec asp. sztab. A. E. jest prawomocne i rozważenie wskazania innego niższego stanowiska służbowego, które jest determinowane istnieniem niższych i nieobsadzonych stanowisk w danej jednostce organizacyjnej - tj. Komendzie Powiatowej Policji w [...]. W tej konkretnej sytuacji obowiązkiem organu było dodatkowe ustalenie czy asp. sztab. A. E. spełnia wymagania do mianowania na stanowiska służbowe opisane w treści Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 stycznia 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wymagań w zakresie wykształcenia, kwalifikacji zawodowych i stażu służby, jakim powinni odpowiadać policjanci na stanowiskach komendantów Policji i innych stanowiskach służbowych oraz warunków ich mianowania na wyższe stanowiska służbowe (Dz.U. z 2008 r., poz. 120 z późn. zm. ) oraz sprawdzenie czy na nowym, niższym stanowisku służbowym spełnione zostaną warunki bezpieczeństwa i higieny pracy z działu dziesiątego Kodeksu pracy, a także przepisów wykonawczych wydanych na jego podstawie { art. 71 a ust 6 ustawy o Policji ) , między innymi art. 229 § 4 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Tych niezwykle istotnych ustaleń organ pierwszej i drugiej instancji całkowicie zaniechały, co niewątpliwe skutkowało narażeniem na szwank zdrowia policjanta".
Natomiast w grupie zarzutów naruszenia prawa materialnego skarżący wskazał na naruszenie:
1) art. 229 § 4 Kodeksu pracy, poprzez przeniesienie go z dniem 1 września 2021 r. na niższe stanowisko służbowe dzielnicowego Rewiru Dzielnicowych [...] Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w [...] mimo, iż zgodnie z Orzeczeniem Nr [...] z dnia 28 października 2015 r. Komisji Lekarskiej podległej Ministrowi Właściwemu do Spraw Wewnętrznych służby na tym stanowisku policjant pełnić nie mógł, ze względu na posiadanie przez niego kategorii zdrowia "B" z ograniczeniami wskazanymi w przytoczonym orzeczeniu oraz faktowi, że asp. sztab. A. E. aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie nie posiadał;
2) § 9 ust 5 w zw. z § 8 ust 8 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz
3) ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, poprzez błędne ustalenie stanu faktyczne, iż kara dyscyplinarna została wymierzona policjantowi za naruszenie dyscypliny służbowej popełniane w czasie służby lub podczas wykonywania zadań lub czynności służbowych.
Mając to na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego oraz poprzedzającego go rozkazu Personalnego Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 24 sierpnia 2021 r., nr 718/2021.
W motywach skargi skarżący rozwinął zarzuty przedstawione w jej petitum. Podniósł przy tym, że "(...) Wysoce naganne jest posługiwanie się przez organy administracji kłamstwem w celu uzasadnienia swego bezbarwnego działania. W tej sytuacji, jako element determinujący podjęcia przez organ takiego, a nie innego rozstrzygnięcia w kwestii mianowania na niższe stanowisko służbowe został ustalony i przedstawiony w sposób nieprawdziwy". Zaznaczył, że "nie jest prawdą, jakoby na dzień 01 września 2021 roku występowały tylko 3 niższe nieobsadzone stanowiska - wszystkie na stanowisku dzielnicowego tj. stanowiska w 4 grupie zaszeregowania". W ocenie skarżącego "organ drugiej instancji rozpatrując odwołanie nie zweryfikował prawdziwości tych bardzo istotnych informacji, lecz przyjął je jako prawdziwe. Jest to o tyle dziwne, że to organ drugiej instancji rozkazem personalnym nr [...] z dnia 27 sierpnia 2021 z dniem 31 sierpnia odwołał policjanta z zaszeregowanego w grupie 5 stanowiska asystenta Zespołu ds. [...] Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w [...] (..)".
Stwierdził nadto, że taki sposób działania organu jest – jego zdaniem – niedopuszczalny.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia i wniósł o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.
Postanowieniem z 29 grudnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił przedmiotowe postępowanie. W uzasadnieniu wskazano, że Sądowi urzędowo jest wiadome, że skarżący złożył również do tut. Sądu skargę na orzeczenie organu z dnia 16 sierpnia 2021 r., nr [...], którym utrzymano w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 17 czerwca 2021 r., nr [...], o uznaniu skarżącego winnym zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzeniu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Sąd zaznaczył, że okoliczność ta znacząco wpływa na przebieg niniejszego postępowania sądowego, gdyż od wyniku postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Op 498/21 zależy ocena legalności rozkazu personalnego zaskarżonego w niniejszej sprawie. Niewątpliwie, przeprowadzona przez Sąd ocena legalności postępowania związanego z orzeczeniem skarżącemu kary dyscyplinarnej, będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Orzeczona kara dyscyplinarna miała bowiem bezpośredni wpływ na wydanie rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego z zajmowanego stanowiska. Natomiast z uwagi na to, że tut. Sąd nie zakończył jeszcze prawomocnie sprawy ze skargi dotyczącej orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej (sygn. akt II SA/Op 498/21), konieczne jest wstrzymanie się z wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie zwolnienia z zajmowanego stanowiska i przeniesienia na niższe stanowisko służbowe (wraz z obniżeniem dodatku służbowego) do czasu prawomocnego orzeczenia przez Sąd w wymienionej wyżej sprawie o sygn. akt II SA/Op 498/21.
Pismem z 22 kwietnia 2024 r. policjanta wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania.
Wyjaśnił, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 2591/22, oddalił skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu, co w sposób ostateczny wyeliminowało z obrotu prawnego zarówno orzeczenie nr [...] z dnia 16 sierpnia 2021 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu jak też poprzedzające orzeczenia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 17 czerwca 2021 r. o uznaniu winnym popełnienia zarzucanego czynu i wymierzenia kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko.
Mając na uwadze ustanie przeszkody stanowiącej podstawę do zawieszenia postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z 9 maja 2024 r. podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest, zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W dalszej kolejności wskazać należy, że skład orzekający działa w warunkach związania wyrokiem NSA z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 2591/22 oraz utrzymanym jego mocą wyrokiem WSA w Opolu z 4 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Op 498/21. Zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Kwestię związania oceną prawną NSA zasadniczo reguluje art. 190 Ppsa, zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przyjęty model postępowania w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powoduje, że zawarty tam przepis art. 190 nie jest jedynym uregulowaniem, które wyraża kwestię związania przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny oceną prawną. W związku z odesłaniem zawartym w art. 193 Ppsa, który stanowi, że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, odpowiednie zastosowanie znajdzie art. 153 Ppsa. Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem rozstrzygnięcia. Co do zasady przepis ten będzie miał zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w razie orzekania reformatoryjnego na podstawie art. 188 Ppsa (por. B. Dauter w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. VII, teza 5, LEX).
Ponadto – na podstawie art. 190 Ppsa – sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy i może ona dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Związanie oceną prawną sądu odwoławczego nie występuje tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Nadto przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez sąd pierwszej instancji "granice sprawy", o których mowa w art. 134 i art. 135 P.p.s.a. podlegają zawężeniu do granic, w jakich rozpoznawał skargę kasacyjną Sąd II instancji i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 tej ustawy (por. wyrok NSA z 3 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1311/07.)
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego rozkazu personalnego, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającego do rozkazu personalnego organu I instancji wykazała, że akty te, jak wskazano wyżej, zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Równocześnie wymaga wskazania, że stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji przedstawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu, brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. W toku przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonego orzeczenia, na podstawie kryterium jej zgodności z prawem i w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, Sąd – jak wskazano powyżej – uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu trafione są jej zarzuty i motywy przytoczone na ich poparcie.
W przedmiotowej sprawie - co wymaga zaznaczenia, na co także zwracały uwagę zarówno organy orzekające w sprawie jak i strony skarżącej – orzeczenie objęte skargą nierozerwalnie związane było z orzeczeniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 16 sierpnia 2021 r., nr [...], którym utrzymano w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 17 czerwca 2021 r., nr [...], o uznaniu skarżącego za winnego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzeniu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Okoliczność ta został także dostrzeżona przez tut. Sąd, który postanowieniem z 29 grudnia 2021 r. zawiesił przedmiotowe postępowanie, ze skargi policjanta na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 20 września 2021 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesienia na niższe stanowisko służbowe oraz obniżenie dodatku służbowego. W uzasadnieniu wskazano, że Sądowi urzędowo jest wiadome, że skarżący złożył również do tut. Sądu skargę na orzeczenie organu z dnia 16 sierpnia 2021 r., nr [...], którym utrzymano w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 17 czerwca 2021 r., nr [...], o uznaniu skarżącego winnym zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzeniu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Sąd zaznaczył, że ocena legalności postępowania związanego z orzeczeniem skarżącemu kary dyscyplinarnej, będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, albowiem orzeczona kara dyscyplinarna miała bowiem bezpośredni wpływ na wydanie rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego z zajmowanego stanowiska.
Przypomnienia wymaga, że wyrokiem z 4 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Op 579/21 WSA w Opolu uchylił zaskarżone orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 16 sierpnia 2021 r., nr [...] i utrzymane nim w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 17 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie uznania funkcjonariusza za winnego zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzenia kary dyscyplinarnej oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem NSA z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 2591/22. NSA rozpoznając skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 4 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Op 498/21, w sprawie ze skargi A. E. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 16 sierpnia 2021 r., nr [...], w przedmiocie uznania za winnego zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzenia kary dyscyplinarnej przytoczonym wyżej wyrokiem z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 2591/22, oddalił skargę kasacyjną.
Tym samym powtórzenia wymaga, że WSA w wyroku z 4 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Op 498/21, wyjaśnił, że w sprawach dotyczących postępowania dyscyplinarnego prawidłowo zebranemu materiałowi dowodowemu ustawodawca nadaje podstawowe znaczenie.
Ustalając zatem, czy faktycznie miało miejsce zdarzenie, któremu w postępowaniu dyscyplinarnym nadaje się charakter przewinienia, organ zobowiązany jest odnieść się do wszystkich okoliczności występujących w sprawie oraz wskazać, które z nich uznał za udowodnione i dlaczego.
Dopiero – jak zaznaczył Sąd – prawidłowe ustalenie stanu faktycznego umożliwia organowi dyscyplinarnemu dokonanie właściwej jego kwalifikacji pod kątem zarzutów naruszenia dyscypliny służbowej. Z tych powodów materiał dowodowy, jaki został zgromadzony w toku postępowania dyscyplinarnego, przedstawiający stan faktyczny sprawy, który następnie posłużył jako podstawa do wydania orzeczenia o ukaraniu, powinien znajdować pełne odzwierciedlenie w aktach postępowania dyscyplinarnego, z którymi zapoznawany jest obwiniony przez rzecznika dyscyplinarnego (art. 135i ust. 1 ustawy). Odnotowania też wymaga, że sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej nie jest sprawą indywidualną, rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Zarówno zatem z uwagi na przedmiot postępowania dyscyplinarnego, jak i regulację szczególną w ustawie o Policji, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do postępowania dyscyplinarnego policjantów (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 657/13).
Natomiast z mocy art. 135p ustawy, w zakresie w niej nieuregulowanym do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.
Sąd ten stwierdził, że stosownie do powyższego w przedmiotowym postępowaniu dyscyplinarnym należało zbadać, czy zgromadzony w tym postępowaniu materiał dowodowy stanowił dostatecznie umotywowaną podstawę do ewentualnego wymierzenia skarżącemu kary dyscyplinarnej. A więc, czy materiał dowodowy obejmuje całokształt okoliczności mających znaczenie dla sprawy i czy podjęto wszelkie czynności w celu wyjaśniania zdarzenia będącego przedmiotem postępowania dyscyplinarnego. Wszystkie uzyskane środki dowodowe podlegają swobodnej ocenie dowodów, która nie oznacza jednak dowolności.
Skład orzekający w przytoczonej wyżej sprawie dostrzegł nadto, że standardy prowadzenia postępowania rozpoznawczego (wyjaśniającego) wyznacza również wyrażona w art. 135g ust. 2 zdanie drugie ustawy o Policji zasada in dubio pro reo, zgodnie z którą niedające się rozstrzygnąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego.
W ocenie Sądu "analiza materiału dokumentacyjnego sprawy oraz uzasadnienia wydanych orzeczeń prowadzi do wniosku, że przedwczesne jest stanowisko organów obu instancji, wedle którego zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza zarzucane skarżącemu przewinienie dyscyplinarne". Równocześnie zdaniem Sądu organy uchybiły wskazanym wyżej obowiązkom procesowym w zakresie prowadzonego postępowania, ponieważ nie wyjaśniły należycie wszystkich istnych okoliczności sprawy i nie ustosunkowały się do istniejących w zgromadzonym materiale dowodowym sprzeczności. W przekonaniu Sądu istotne wątpliwości dotyczą ustalenia stanu faktycznego co do okoliczności, w jakich doszło do popełnienia przypisanego skarżącemu przewinienia dyscyplinarnego. Sprzeczności – jak zaznaczył Sąd – "związane są już z samym ustaleniem miejsca, gdzie A. B. doznał [...]. W znajdującej się w aktach organu pierwszej instancji (karta nr 23) notatce służbowej, stanowiącej odpis notatnika numer [...], dotyczącej interwencji z dnia [...] w mieszkaniu A. B. policjant B. A. zapisał m.in., że
Podobne zeznania złożono w dniu 31 marca 2021 r. Jednak już w toku konfrontacji przeprowadzonej w dniu 18 maja 2021 r. (karty nr 173-174 akt organu pierwszej instancji) świadek A. A. zeznał, że
".
Sąd kasatoryjny podzielając stanowisko Sądu pierwszoinstancyjnego wskazał, że w kontrolowanym orzeczeniu Sąd I instancji nie przesądził o prawidłowości stanowiska, że wpis w notatniku służbowym B. A. o urazie u zatrzymanego w okolicy [...] w trakcie awantury domowej, powstał w trakcie interwencji w mieszkaniu. Odnosząc się do zaleceń Sądu pierwszoinstancyjnego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania zatrzymanego i jego matki, NSA stwierdził, że słusznie skarżący kasacyjnie organ podnosi, iż osoby te nie były świadkami sporządzania notatki służbowej. Jednakże w kontekście postawionego skarżącemu zarzutu i zaistniałych wątpliwości, za uzasadnione uznał NSA stanowisko Sądu I instancji, że zeznania tych osób mogą mieć znaczenie dla ustalenia okoliczności powstania [...] u zatrzymanego.
Nadto NSA stwierdził, że "nawet zgromadzenie wszystkich dowodów możliwych do uzyskania w ramach danego postępowania, nie wyeliminuje istnienia sprzecznych lub nie w pełni spójnych dowodów np. z zeznań świadków. Wówczas dla potrzeby ustaleń faktycznych organ może wybrać jedno ze źródeł dowodowych pod warunkiem, że przekonująco to uzasadni, zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Warunkiem jest jednak uprzednie przeprowadzenie wszelkich możliwych dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego. Braki w tym zakresie, które dostrzegł Sąd Wojewódzki, zostały jasno wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku".
Tym samym – co wymaga podkreślenia – mając powyższe na uwadze, w szczególności związanie orzeczenia wymierzającego policjantowi karę dyscyplinarną z orzeczeniem o uznaniu go winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, które zostało wyeliminowane z obrotu prawnego mocą orzeczenia sądu administracyjnego, zasadnym jest uchylenie objętego skargą rozkazu personalnego oraz go poprzedzającego. Dostrzeżenia nadto wymaga, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o Policji, jak zasadnie podnosi to organ odwoławczy, do mianowania policjanta na stanowisko służbowe, przenoszenia oraz zwalniania z tych stanowisk, właściwi są przełożeni: Komendant Główny Policji, Komendant CBŚP, Komendant BSWP, komendanci wojewódzcy i powiatowi (miejscy) Policji oraz komendanci szkół policyjnych. Brzmienie art. 32 ust. 1 może wskazywać, że jest to przepis wyłącznie o charakterze kompetencyjnym, w którym określono jedynie organy uprawnione do podejmowania decyzji w sprawach w nim wymienionych, gdyż nie określono żadnych kryteriów i przesłanek, którymi winny kierować się organy przy podejmowaniu rozstrzygnięć w przedmiotowych sprawach. Rekonstrukcja znaczenia tego przepisu wykraczająca poza dyrektywy językowe, z zastosowaniem dyrektyw systemowych prowadzi jednak do zmiany oceny charakteru tego przepisu. Brak określenia przesłanek materialnoprawnych dla decyzji w przedmiocie mianowania policjanta na stanowisko służbowe, przenoszenia oraz zwalniania z tych stanowisk w innych przepisach ustawy wskazuje, że jest to przepis materialnoprawny, który w swej istocie nie przewiduje materialnych ograniczeń dla organów w zakresie tych decyzji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o Policji, z uwagi na brak regulacji w tym przedmiocie, możliwe jest zwolnienie policjanta z zajmowanego stanowiska służbowego (por. wyroki NSA z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1118/10 i 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1736/12 – orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie wypracowano zasady sądowej kontroli decyzji opartych na uznaniu administracyjnym. Można wskazać, że sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji uznaniowych pod względem: 1) przestrzegania przepisów o postępowaniu administracyjnym; 2) prawidłowości ustaleń faktycznych w świetle zgromadzonych dowodów; 3) prawidłowości oceny przesłanek załatwienia sprawy; 4) dopuszczalności stosowania danej instytucji prawnej; 5) dokonania wyboru w ramach wyznaczonych przepisami stosowanymi w sprawie; 6) adekwatności zastosowanego środka do okoliczności sprawy indywidualnej (por. J. Orłowski, Uznanie administracyjne w prawie podatkowym, Gdańsk 2005, s. 156 i 157). Ocena przez sądy administracyjne uznania administracyjnego nie polega na ocenie słuszności wybranego przez organ rozwiązania, lecz prawidłowości samego procesu decyzyjnego. Dokonując kontroli decyzji uznaniowych sąd może badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania, czy rozstrzygnięcie nie było dowolne oraz wszelkie te elementy, które w danym akcie nie wiążą się z luzem decyzyjnym pozostawionym organom przez ustawodawcę (T. Bigo, Kontrola uznania administracyjnego, Sprawozdania Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego 1959, nr 14A). Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny sprowadza się tym samym w pierwszej kolejności do ustalenia przestrzegania przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym oraz prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych w świetle przesłanek wynikających z prawa materialnego. Kontrola wiąże się z oceną, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszono przepisy postępowania administracyjnego, a jeśli je naruszono, to czy w taki sposób, że mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie takiego stanu daje podstawę do uchylenia decyzji. Sąd nie dokonuje natomiast oceny wydanego rozstrzygnięcia z punktu widzenia słuszności, czy sprawiedliwości, lecz sprawdza tylko, czy organ w sposób prawidłowy przeprowadził proces wydania decyzji uznaniowej, czy uwzględnił wszystkie przepisy, czy materiał dowodowy został zebrany w całości, czy pojęcia nieostre zostały prawidłowo zinterpretowane, czy nie pominięto istotnych elementów przy ustalania stanu faktycznego oraz czy wybrał rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 12 października 2011 r., sygn. akt I OSK 474/11, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że "sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest kontrolą ograniczoną, nie obejmuje celowości wyboru przez organ administracji publicznej takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, ale ogranicza się do zbadania, czy wybór ten nie nosi cech dowolności. Przedmiotem oceny sądu jest kwestia, czy organ zebrał w sprawie cały materiał dowodowy i dokonał wyboru sposobu jej rozstrzygnięcia po wszechstronnym rozważeniu okoliczności sprawy, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego". Inaczej określając, kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 130/10).
Tym samym w sprawach dotyczących zwolnienia z zajmowanego stanowiska na podstawie przepisów art. 32 ust. 1 czy też art. 37a pkt 1 ustawy o Policji, sądy nie mogą wkraczać w kompetencje właściwych organów i oceniać, czy określona osoba powinna piastować dalej określone stanowisko. Badają one jedynie, czy decyzja o zwolnieniu z zajmowanego stanowiska nie jest arbitralna albo podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów.
Przepisy art. 7 Kpa, art. 8 Kpa art. 77 § 1 Kpa, art. 80 Kpa i 107 § 3 Kpa nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii danej sprawy, po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Powyższe elementy mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, o czym stanowi art. 107 § 1 i 3 Kpa. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji winno zawierać określenie podstaw faktycznych rozstrzygnięcia, ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz subsumcję przyjętego stanu faktycznego pod określony przepis (lub normę) obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kpa wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważenia, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 69; wyrok NSA z 2 marca 2017 r., sygn. akt I GSK 1855/15). Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tego powodu w stanie sprawy Sąd meriti doszedł do przekonania, iż zaskarżony rozkaz personalny został wydany przedwczesne, z naruszeniem ww zasad. Został bowiem wydany bez należytej oceny wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, które mogły mieć wpływ ba decyzję właściwego organu, co potwierdziły w orzeczeniach wydanych w sprawie policjanta sądy administracyjne obu instancji – co wykazano powyżej.
Mając to na uwadze WSA w Opolu orzekł jak w sentencji.