I SA/Op 496/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2024-08-01
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo jazdycofnięcie uprawnieńprzestępstwozatarcie skazaniawarunkowe umorzenieKodeks karnyKodeks postępowania administracyjnegoruch drogowydecyzja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, uznając, że organ nie ustalił prawidłowo statusu prawnego skarżącego po warunkowym umorzeniu postępowania karnego.

Skarżący A. B. wniósł skargę na decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, wydaną z powodu popełnienia przestępstwa w okresie dwóch lat od uzyskania prawa jazdy. Organ administracji uznał, że fakt popełnienia przestępstwa, stwierdzony prawomocnym wyrokiem, jest wystarczającą podstawą do cofnięcia uprawnień, niezależnie od późniejszego zatarcia skazania. Sąd administracyjny uchylił jednak obie decyzje, stwierdzając, że organy nie ustaliły prawidłowo, czy warunkowe umorzenie postępowania karnego nie przekształciło się w umorzenie definitywne, co powinno wykluczać negatywne skutki administracyjnoprawne.

Przedmiotem sprawy była skarga A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Brzeskiego o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B. Podstawą decyzji było popełnienie przez skarżącego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie dwóch lat od uzyskania pierwszych uprawnień. Skarżący argumentował, że skazanie uległo zatarciu z mocy prawa, co powinno wykluczać cofnięcie uprawnień. Organy administracji uznały, że zatarcie skazania nie ma znaczenia dla decyzji o cofnięciu uprawnień, ponieważ przepis ma charakter związany i wymaga cofnięcia uprawnień po stwierdzeniu popełnienia przestępstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Sąd uznał, że organy administracji nie ustaliły prawidłowo, czy warunkowe umorzenie postępowania karnego nie przekształciło się w umorzenie definitywne. Sąd podkreślił, że pozytywny upływ okresu próby, po którym nie podjęto postępowania karnego, przekształca warunkowe umorzenie w umorzenie definitywne, co powinno wywoływać skutki również w sferze administracyjnoprawnej i stanowić przeszkodę dla cofnięcia uprawnień. Sąd wskazał, że organy nie ustaliły, czy sąd karny podjął warunkowo umorzone postępowanie, co było kluczowe dla oceny zasadności wniosku o cofnięcie uprawnień. W związku z tym, Sąd uchylił obie decyzje i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przekształcenie warunkowego umorzenia w umorzenie definitywne wywołuje skutki również w sferze stosunków administracyjnoprawnych i nie jest prawnie dopuszczalne wydawanie decyzji administracyjnej nawiązującej do faktu popełnienia przestępstwa i winy stwierdzonej w prawomocnym wyroku warunkowo umarzającym postępowanie karne, co stanowi przeszkodę dla cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pozytywny upływ okresu próby, po którym nie podjęto postępowania karnego, przekształca warunkowe umorzenie w umorzenie definitywne. Ta instytucja, podobnie jak klasyczne zatarcie skazania, powinna wywoływać skutki w sferze administracyjnoprawnej, uniemożliwiając cofnięcie uprawnień na podstawie czynu, który został ostatecznie umorzony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

ustawa art. 18

Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw

u.p.r.d. art. 18

Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.k. art. 66 § 1

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny

k.k. art. 68 § 4

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny

u.k.r.k. art. 14 § 1a

Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym

u.k.r.k. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym

ustawa art. 140 § 1

Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw

u.p.r.d. art. 140 § 1

Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Warunkowe umorzenie postępowania karnego, które nie zostało podjęte w terminie, przekształca się w umorzenie definitywne, co powinno wywoływać skutki w sferze administracyjnoprawnej i stanowić przeszkodę dla cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Organy administracji miały obowiązek ustalić, czy doszło do zatarcia skazania lub przekształcenia warunkowego umorzenia w umorzenie definitywne przed wydaniem decyzji o cofnięciu uprawnień.

Odrzucone argumenty

Organy administracji uznały, że popełnienie przestępstwa w okresie dwóch lat od uzyskania prawa jazdy, stwierdzone prawomocnym wyrokiem, jest wystarczającą podstawą do cofnięcia uprawnień, niezależnie od późniejszego zatarcia skazania.

Godne uwagi sformułowania

nie można jednak w sprawie niniejszej tracić z pola widzenia regulacji zawartej w art. 68 § 4 k.k. Nie jest to klasyczne zatarcie skazania, ale uzasadnionym jest stwierdzenie, że ostateczne umorzenie postępowania nie powinno wywoływać dla skarżącego negatywnych skutków nie tylko na płaszczyźnie odpowiedzialności karnej, ale również w sferze stosunków administracyjnoprawnych. Skoro więc zatarcie skazania stanowiło przeszkodę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami to tym bardziej, zdaniem Sądu, przeszkodę taką stanowi przekształcenie warunkowego umorzenia w umorzenie definitywne. Przyjęcie przeciwnej wykładni prowadziłoby do niedopuszczalnych aksjologicznie wniosków, bo pozwałoby składać organom Policji wnioski o cofnięcie uprawnień, a starostom wydawać decyzje cofające te uprawnienia, w nieograniczonym horyzoncie czasowym...

Skład orzekający

Tomasz Judecki

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Kmiecik

sędzia

Beata Kozicka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wpływu warunkowego umorzenia postępowania karnego i jego definitywnego umorzenia na administracyjnoprawne skutki, w tym cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji warunkowego umorzenia postępowania karnego i jego konsekwencji administracyjnych. Może wymagać analizy w kontekście konkretnych przepisów prawa karnego i administracyjnego obowiązujących w danym czasie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego na styku prawa karnego i administracyjnego, które ma bezpośrednie przełożenie na sytuację obywateli posiadających uprawnienia. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu prawnego po zakończeniu postępowania karnego.

Czy zatarcie wyroku karnego chroni przed utratą prawa jazdy? Sąd Administracyjny wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Op 496/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Elżbieta Kmiecik
Tomasz Judecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 17
art. 66 par. 1, art. 68 par. 4, art. 106, art. 107
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 276
art. 14 ust. 1a w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (t.j.)
Dz.U. 2021 poz 2328
art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a
Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy  Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 października 2023 r., nr SKO.40.2988.2023.dr w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Brzeskiego z dnia 30 czerwca 2023 r., nr KD.5430.15.84.2023.AK, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżącego A. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. B. (dalej także jako: "skarżący"), jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej także jako: "Kolegium", bądź "SKO") z dnia 31 października 2023 r., nr SKO.40.2988.2023.dr, utrzymująca w mocy decyzję Starosty Brzeskiego z dnia 30 czerwca 2023 r., nr KD.5430.15.84.2023.AK, o cofnięciu skarżącemu uprawnień kategorii AM, B1, B do kierowania pojazdami mechanicznymi z powodu popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie dwóch lat od uzyskania pierwszych uprawnień do kierowania pojazdami.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 1 czerwca 2023 r. (data wpływu do organu 9 czerwca 2023 r.), Komendant Wojewódzki Policji w Opolu, wskazując w podstawie prawnej art. 18 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2328 ze zm. - dalej także jako: "ustawa"), zwrócił się do Starosty Brzeskiego o cofnięcie A. B. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B i B1, ze względu na popełnienie w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
Następnie, po wszczęciu postępowania w sprawie, decyzją z dnia 30 czerwca 2023 r., nr KD.5430.15.84.2023.AK, Starosta Brzeski, działając na podstawie art. 18 pkt 2 lit. b ustawy oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – dalej także jako: "k.p.a."), cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 18 pkt 2 lit. b ustawy decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1, 1a lub 2, art. 86b § 1, art. 98 § 1, art. 92a § 2, art. 92b, art. 97a lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2021 r. poz. 2008, 2052, 2269, 2328), przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. W przedmiotowej sprawie skarżący w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, albowiem w dniu 28 lutego 2020 r. kierował pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w O., sygn. akt [...] (data uprawomocnienia wyroku 18 sierpnia 2020 r.), o czym organ pozyskał informację z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 1 czerwca 2023 r. W związku z powyższym organ nie mając swobody decyzyjnej, zobowiązany był do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata P. J., domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. W ocenie pełnomocnika skarżącego, skoro wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2020 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w O. warunkowo umorzył postępowanie karne wobec skarżącego na okres próby jednego roku, to zgodnie z art. 76 § 1 k.k., skazanie uległo zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Okres próby minął 18 sierpnia 2021 r. i tym samym zatarcie skazania nastąpiło 18 lutego 2022 r.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 31 października 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium przytoczyło treść art. 18 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw i wskazało, że w przedmiotowej niniejszej sprawie A. B., popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w dniu 28 lutego 2020 r., czyli w okresie 2 lat od otrzymania po razu pierwszy prawa jazdy, tj. w dniu 23 sierpnia 2018 r., co oznacza, że ta okoliczność już sama w sobie stanowi przesłankę do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, który to został w tej sprawie złożony. Okoliczności tej nie sposób zaprzeczyć i wynika ona wprost z prawomocnego wyroku z dnia 10 sierpnia 2020 r., czego również nie zaprzecza skarżący, podnosząc jedynie, że doszło do zatarcia skazania. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że treść przepisów nie sugeruje swobody decyzyjnej, lecz wręcz przeciwnie, ma charakter obligujący organ do wydania decyzji o określonej treści, w sytuacji zaistnienia ku temu podstaw, z czym mamy do czynienia w tej sprawie, i nie ma tutaj podstawy do uwzględnienia innych faktów, niż sam fakt popełnienia czynu w okresie 2 lat od otrzymania po raz pierwszy prawa jazdy. Zdaniem Kolegium, bez znaczenia pozostaje również okoliczność zatarcia, która to instytucja odnosi się jedynie do kwestii samego w sobie skazania, ale nie czyni ona niebyłym popełnionego czynu. Stąd o ile skarżący, z uwagi na zatarcie, może mieć status osoby niekaranej za rzeczony czyn nie oznacza to, że fakt popełnienia czynu i ustalenia sądu nie mogą być brane pod uwagę.
Skarżący, w skardze wywiedzionej od powyższej decyzji Kolegium, wniesionej do tut. Sądu, reprezentowany nadal przez tego samego pełnomocnika, zarzucił naruszenie:
1) art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d., art. 18 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym i art. 104 § 1 k.p.a. poprzez zawnioskowanie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji a następnie wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami po upływie 15 miesięcy od zatarcia skazania czynu, jaki stanowił podstawę złożenia tego wniosku,
2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 106 k.k. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w tym również brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, a to poprzez cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji złożonego po upływie 15 miesięcy od zatarcia tego skazania oraz braku realizacji skutków zatarcia skazania,
3) zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności, prawdy obiektywnej i zasady pogłębiania zaufania.
Stosownie do powyższych zarzutów pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W motywach skargi podniósł, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami została wydana na podstawie wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 1 czerwca 2023 r., czyli po 15 miesiącach od zatarcia skazania z mocy prawa, jakiemu uległ wyrok skarżącego. Argumentował - odwołując się do stanowiska prezentowanego w doktrynie - że od chwili zatarcia skazania stanowiąca jego istotę fikcja niekaralności wiąże, co do zasady, nie tylko organy wymiaru sprawiedliwości, ale także inne organy sprawujące funkcje publiczne. Zatem, należy uznać ją za wiążącą w stosunku do wszystkich podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji na temat karalności z Krajowego Rejestru Karnego. Mając na uwadze powyższe, skoro skierowany poprzez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z 1 czerwca 2023 r. wniosek o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami przez skarżącego, został złożony po 15 miesiącach od zatarcia skazania, jakiemu uległ wyrok skarżącego, (zatarcie skazania – jak twierdzi - nastąpiło 18 lutego 2022 r. z mocy prawa), to wniosek o cofnięcie uprawnień został złożony bezpodstawnie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium, wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko oraz argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącego podkreślił, że w momencie składania wniosku przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, w świetle przepisów prawa, wyrok sądu karnego winien być uznany za niebyły. Skarżący poparł stanowisko skargi i wnosił, że w przypadku odebrania uprawnień pozostanie bez pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej Kolegium wykazała, że skarga jest zasadna, gdyż narusza ona normy prawa materialnego i procesowego w stopniu skutkującym jej uchyleniem.
Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Starosty Brzeskiego o cofnięciu skarżącemu - uprawnień do kierowania pojazdami kat. AM, B1 i B.
Decyzja została wydana na podstawie art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze cyt. powyżej ustawy z 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw - zwanej nadal ustawą. Zgodnie z powyższą regulacją do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Starosta wydaje wspomnianą powyżej decyzję o cofnięciu uprawnień na podstawie wniosku Komendanta.
W przedmiotowej sprawie Kolegium uznało, że w stosunku do skarżącego zachodzą podstawy do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż na podstawie prawomocnego wyroku stwierdzono, że skarżący popełnił, w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy, przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Z kolei skarżący stoi na stanowisku, że w momencie składania wniosku przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu skazanie uległo zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby, a w konsekwencji brak było podstaw do złożenia takiego wniosku oraz cofnięcia uprawnień przez Starostę Brzeskiego.
Mając na uwadze tak zarysowany spór Sąd zgadza się z argumentacją Kolegium w zakresie, w jakim wskazuje ono, że decyzja wydawana na tej podstawie prawnej ma charakter związany. Podkreślić jednak należy, że organ otrzymując wniosek nie jest jednak zwolniony z obowiązku zweryfikowania okoliczności, które warunkują cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami. Okolicznością taką wymagającą wyjaśnienia jest to, czy w dacie w jakiej Komendant Wojewódzki Policji w Opolu wystąpił z wnioskiem do Starosty Brzeskiego (tj. czerwiec 2023 r.) o cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami doszło do swoistego "zatarcia skazania" w warunkach przewidzianych dla warunkowego umorzenia postępowania karnego.
Sąd podziela poglądy prawne wyrażone w orzecznictwie sądowoadmistracyjnym (por. wyroki WSA: w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 685/23, LEX nr 3647500 oraz w Gliwicach z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 136/23 i przywołane w nich poglądy nauki prawa i orzecznictwa sądowego) i przytacza je w dalszej części uzasadnienia własnego.
Zgodnie z art. 66 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17 ze zm. - dalej jako: "k.k."), sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.
Warunkowe umorzenie postępowania jest samoistnym środkiem probacyjnym, który nie jest związany ze skazaniem sprawcy, a tym samym nie może zostać połączony z wymierzeniem mu kary. Warunkowe umorzenie postępowania nie jest też warunkowym skazaniem, gdyż polega na rezygnacji ze skazania i kary w celu poddania sprawcy próbie. Jak wskazuje się w doktrynie na skutek stwierdzenia winy oskarżonego w wydanym wyroku warunkowo umarzającym postępowanie uchyla się domniemanie niewinności. Jednakże jest to stan tymczasowy, który może ulec zmianie, ponieważ proces karny może jeszcze "odżyć" w czasie wyznaczonego okresu próby, jak również w ciągu 6 miesięcy od jego zakończenia. Dopiero upływ tego okresu uniemożliwia wydanie decyzji o podjęciu postępowania. W związku z tym, że nie ma klasycznego skazania, to art. 106 i art. 107 k.k., dotyczące zatarcia skazania, nie mają zastosowania w przypadku warunkowego umorzenia postępowania.
Nie można jednak w sprawie niniejszej tracić z pola widzenia regulacji zawartej w art. 68 § 4 k.k., zgodnie z którym warunkowo umorzonego postępowania nie można podjąć później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Istotna jest również regulacja zawarta w art. 14 ust. 1a w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 276). Wynika z niej, że w rejestrze tym gromadzi się dane o osobach przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe. Dane osobowe osób, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2, usuwa się z Rejestru po upływie terminu określonego w art. 68 § 4 k.k., a ponadto po otrzymaniu zawiadomienia o podjęciu warunkowo umorzonego postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe.
Z powyższych przepisów wynika, że pozytywny upływ okresu próby, liczonego od dnia uprawomocnienia się wyroku, przekształca warunkowe umorzenie w umorzenie definitywne. Jego warunkowość po upływie okresu, o którym mowa w art. 68 § 4 k.k. staje się historyczna. Nie jest to klasyczne zatarcie skazania, ale uzasadnionym jest stwierdzenie, że ostateczne umorzenie postępowania nie powinno wywoływać dla skarżącego negatywnych skutków nie tylko na płaszczyźnie odpowiedzialności karnej, ale również w sferze stosunków administracyjnoprawnych. Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie odnośnie do klasycznej instytucji zatarcia skazania przyjmuje się, że wywołuje ono skutki w tych wszystkich sferach, w których określone następstwa wywoływało skazanie, w tym również w sferze stosunków administracyjnoprawnych. Bezpośrednio po tym jak do zatarcia skazania już doszło, nie jest prawnie dopuszczalne wydawanie jakiejkolwiek decyzji administracyjnej, zaświadczenia, aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, odwołującej się lub nawiązującej do faktu skazania i ignorującej fakt obowiązywania w konkretnym przypadku, w dacie wydawania tego rodzaju decyzji, owej zasady (A. Ring, glosa do wyroku SN z 24 czerwca 2015 r., II UK 247/14, Lex nr 1764809).
W końcu należy zauważyć, że na gruncie poprzednio obowiązujących regulacji przyjmowano, że zatarcie skazania stanowiło przeszkodę dla cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2320/21). Przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. miał podobną treść jak podstawa prawna zastosowana w sprawie niniejszej, stąd zachowują aktualność poglądy doktryny, jak i orzecznictwo wypracowane na kanwie tej regulacji. Skoro więc zatarcie skazania stanowiło przeszkodę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami to tym bardziej, zdaniem Sądu, przeszkodę taką stanowi przekształcenie warunkowego umorzenia w umorzenie definitywne.
Reasumując w ocenie Sądu przekształcenie warunkowego umorzenia w umorzenie definitywne wywołuje skutki również w sferze stosunków administracyjnoprawnych i nie jest prawnie dopuszczalne wydawanie decyzji administracyjnej odwołującej się lub nawiązującej do faktu popełnienia przestępstwa i winy stwierdzonej w prawomocnym wyroku warunkowo umarzającym postępowanie karne. Stanowi to przeszkodę dla cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
Przyjęcie przeciwnej wykładni prowadziłoby do niedopuszczalnych aksjologicznie wniosków, bo pozwałoby składać organom Policji wnioski o cofnięcie uprawnień, a starostom wydawać decyzje cofające te uprawnienia, w nieograniczonym horyzoncie czasowym, wykraczającym dowolnie poza okres próby na jaki warunkowo umorzono postępowanie karne i niezależnie od tego, czy sąd karny podjąłby warunkowo umorzone postępowanie karne.
W przedmiotowej sprawie z akt administracyjnych wynika tyle, że wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia 10 sierpnia 2020 r., sygn. akt [...], warunkowo umarzający postępowanie karne, uprawomocnił się 18 sierpnia 2020 r. W związku z tym roczny okres próby upływał z dniem 18 sierpnia 2021 r. Nie wynika jednak z akt administracyjnych, czy warunkowo umorzone postępowanie karne zostało, stosownie do art. 68 k.k., podjęte przez sąd karny. Jeśli nie zostało tak podjęte, to nie można było w czerwcu 2023 r. skutecznie wnioskować o cofnięcie skarżącemu uprawnień. W takiej sytuacji skarżący nie mógłby być bowiem traktowany jako ten, który: "na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć (...) popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji" (por. art. 18 pkt 2 lit. b tiret pierwsze ustawy).
Kolegium tego nie ustaliło, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności tej nie wyjaśniło, co narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Ta zasadnicza w sprawie kwestia nie została ustalono i wyjaśniona z racji przyjętej przez organ wadliwej wykładni prawa uznającej, że nie ma ona w sprawie znaczenia prawnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy właściwy organ ustali zatem, czy w sprawie karnej sygn. akt [...] doszło do przekształcenia warunkowego umorzenia w umorzenie definitywne, w tym, czy właściwy sąd karny podjął warunkowo zawieszone postępowanie, a jeśli tak, to czy jego orzeczenie ma walor prawomocny.
Kolegium nie dostrzegło identycznej wadliwości tkwiącej w utrzymanej w mocy decyzji Starosty Brzeskiego. W konsekwencji obie decyzje podlegały uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 395 - dalej jako: "p.p.s.a."), o czym Sąd orzekł w pkt. 1 sentencji wyroku.
W zakresie kosztów postępowania Sąd orzekł w pkt. 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, na które złożył się: wpis od skargi (200 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a.
Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI