I SA/Op 475/25

I SA/Op 475/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Kmiecik
Remigiusz Mazur
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art.1 par. 1-2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 4, art. 134 par. 1, art. 147 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 34 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Dz.U. 2023 poz 2809
art. 184 par. 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1964
par. 2, par. 4 ust. 1 pkt 9, par. 4 ust. 4
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant: St. referent Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi adwokat M. B. na akt Prezydenta Miasta Kędzierzyn-Koźle z dnia 3 kwietnia 2025 r., nr DPŚ.5120.67.2025/K w przedmiocie wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu 1) uchyla zaskarżony akt administracyjny, 2) zasądza od Prezydenta Miasta Kędzierzyn-Koźle na rzecz strony skarżącej adwokat M. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym przez M. B. (dalej: strona, skarżąca, wnioskodawczyni) aktem z dnia 3 kwietnia 2025 r., DPŚ.5120.67.2025/K, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kędzierzynie-Koźlu (dalej także: organ, Dyrektor) ustalił wysokość wynagrodzenia oraz zwrotu wydatków dla strony, jako ustanowionego - w trybie art. 34 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej: k.p.a. przedstawiciela (kuratora) dla P. K. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt [...], w wysokości 90,20 zł brutto.
W zaskarżonym akcie organ wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 Zarządzenia nr 15/2023 Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kędzierzynie-Koźlu z dnia 17 maja 2023 r. wysokość wynagrodzenia za pełnienie funkcji przedstawiciela (kuratora) dla jednej osoby w postępowaniu administracyjnym, dalej także Zarządzenie, wynosi 60 zł brutto za całe postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną. Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne z udziałem osoby nieobecnej zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 21 maja 2024 r., nr [...], w sprawie ustalenia odpłatności ponoszonej przez P. K. za pobyt jego ojca P.1 K. w Domu Pomocy Społecznej w J. Jednocześnie organ podniósł, że wnioskodawczyni wykazała wydatki poniesione w związku z pełnieniem funkcji kuratora w wysokości 30,20 zł. Zaznaczył, że zgodnie z § 3 ust. 2 Zarządzenia wysokość zwrotu kosztów wydatków poniesionych w związku z pełnieniem funkcji przedstawiciela (kuratora) nie może przekraczać kwot wynikających z przepisów w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. Tym samym podał, iż zgodnie z § 3 ust. 3 Zarządzenia wysokość zwrotu udokumentowanych kosztów wysyłanej korespondencji poniesionych w związku z pełnieniem funkcji przedstawiciela (kuratora) nie może przekraczać kwot ustalonych w obowiązującym cenniku Poczty Polskiej.
Ponadto organ wyjaśnił, że na podstawie § 4 Zarządzenia przyznanie wynagrodzenia oraz zwrot wydatków następuje na podstawie wniosku przedstawiciela (kuratora) złożonego po ostatecznym zakończeniu postępowania administracyjnego.
Podsumowując ten wywód dostrzegł, że ani wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach k.p.a., ani w przepisach szczególnych. Zdaniem organu występuje zatem w przepisach luka prawna, która powinna zostać wypełniona. Wyraził przy tym pogląd, że w demokratycznym państwie prawnym jednostka nie może ponosić ewidentnych błędów i zaniedbań prawodawcy, w tym zwłaszcza takich, które powodują lukę w prawie naruszającą podstawowe zasady porządku konstytucyjnego. Lukę taką – jak zaznaczył – w wyjątkowych przypadkach wypełnić można w drodze analogii przez zastosowanie przepisów szczególnych. Takimi przepisami są stosowane – na co dalej wskazał – jednak tylko odpowiednio, przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 536). Na podstawie § 1 cytowanego rozporządzenia wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie (określonych w przepisach wykonawczych, wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, tj. w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie [Dz.U. poz. 1800 z późn. zm.]), dalej: rozporządzenie a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych (określonych w przepisach wykonawczych, wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, tj. w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych [Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.]), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł (ust. 1). Wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju (ust. 2).
W ocenie organu sprawą o rodzaju najbardziej zbliżonym do administracyjnej sprawy o ustalenie odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej jest sprawa o alimenty, dla której ustawodawca ustalił stawkę minimalną w kwocie 120 zł (mocą § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz mocą § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych). Mianowicie, jak podniósł Dyrektor, obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt krewnego w domu pomocy społecznej ma charakter alimentacyjny. Obowiązek ten ujęty w przepisie art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy dotyczy w pierwszym rzędzie małżonków, w następnej zaś kolejności najbliższych krewnych, przy czym najpierw zstępnych, a po nich wstępnych. To przede wszystkim krewni osób w domu społecznej, a nie gmina są więc zobowiązani w pierwszej kolejności do ponoszenia kosztów pobytu osoby w domu pomocy społecznej, co jest w orzecznictwie traktowane jako obowiązek o charakterze alimentacyjnym. Ta kolejność zobowiązanych, jak uznał organ, nie jest przypadkowa, gdyż stanowi powtórzenie kolejności obciążania obowiązkiem alimentacyjnym określonej w art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
W dalszych motywach zaznaczył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie podkreśla się, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przypominają rozwiązania zawarte w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym dotyczące obowiązku alimentacyjnego (obowiązku o charakterze alimentacyjnym). Następnie zauważył, że obowiązek alimentacyjny jest rozwiązaniem z zakresu prawa prywatnego, a obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej - z zakresu prawa publicznego.
Tym niemniej, co następnie podniósł, jak przyjmuje się w zdecydowanej większości orzeczeń sądów administracyjnych - warto sięgnąć do tych rozwiązań przy wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej, jako przykłady organ powołał wyroki NSA z 24 października 2006 r., sygn. akt I FSK 93/06; z 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1953/21; wyrok WSA w Gdańsku z 16 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 1146/21; wyrok WSA w Warszawie z 24 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1514/22, a także uchwałę Sądu Najwyższego z 13 lipca 2011 r., sygn. akt III CZP 39/11, LEX nr 852349.
W skardze na powyższy akt skarżąca zarzuciła mu:
1) naruszenie prawa materialnego, a to: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wzięcie za podstawę obliczenia wynagrodzenia kuratora stawek określonych dla spraw o alimenty w sytuacji, gdy zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym sprawami o najbardziej zbliżonym rodzaju do sprawy o ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są "inne sprawy sądowoadministracyjne", o których mowa w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c;
2) naruszenie prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie i przyznanie na rzecz kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu wynagrodzenia niepowiększonego o wartość podatku VAT w sytuacji, gdy wobec braku w rozporządzeniu z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej wyraźnego uregulowania dotyczącego podwyższenia wynagrodzenia kuratorów będących adwokatami o podatek od towarów i usług należy per analogiam stosować art. 91a §2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tj. naruszenie art. 91a §2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych;
3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak umieszczenia w zaskarżonym akcie pouczenia co do trybu i sposobu odwołania się od wydanego aktu, tj. naruszenie art. 9 k.p.a.
Mając na względzie sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego aktu i przyznanie na rzecz kuratora wynagrodzenia w kwocie 192 zł netto powiększonego o wartość podatku VAT, tj. 236,16 złotych brutto, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W jej motywach opisała przebieg postępowania po czym obszernie uargumentowała zarzuty sformułowane w jej petitum, akcentując, że wbrew założeniom organu, sprawami o najbardziej zbliżonym rodzaju do sprawy o ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są "inne sprawy sądowoadministracyjne", o których mowa w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c wyżej powołanego rozporządzenia. Podnosiła, że stanowisko takie wyraził także WSA w Gdańsku w wyroku z 30 listopada 2023 r., sygn. III SA/Gd 222/23. W ocenie strony stawka bazowa, w oparciu o którą winno być obliczone wynagrodzenie należne kuratorowi za reprezentowanie nieznanego z miejsca pobytu P. K. wynosi zatem 480 złotych, a nie jak ustalił organ 120 zł.
Nadto, jak podniosła, przedmiotowe wynagrodzenie powinno zostać powiększone o wartość podatku VAT. Wyjaśniła, że Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 21 stycznia 2022 r., sygn. akt III CZP 37/22 wskazał, iż w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej przewidującej, że wynagrodzenie kuratora będącego podatnikiem obowiązanym do rozliczenia podatku od towarów i usług podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług, określoną zgodnie ze stawką tego podatku obowiązującą w dniu orzekania o wynagrodzeniu. Zaznaczyła, że zdaniem Sądu Najwyższego brak tożsamego rozwiązania w stanie prawnym obowiązującym od dnia 15 marca 2018 r. nie stanowi jednak argumentu za przyjęciem, że wynagrodzenie kuratora procesowego, którym ustanowiony został adwokat, nie podlega podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług. Dodatkowo zauważyła, że jak wynika z pisma z dnia 3 kwietnia 2025 r., w § 3.1 Zarządzenia ustalono, że "Wysokość wynagrodzenia przedstawiciela (kuratora) dla jednej osoby wynosi 60 zł brutto za całe postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną". Niezależnie od argumentacji dotyczącej błędnie przyjętej przez organ stawki bazowej podniosła, że na mocy § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2024 roku (Dz.U. z 2024 r. poz. 1949) zmieniono brzmienie § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w ten sposób, że wysokość stawki minimalnej w sprawach o alimenty podniesiono ze 120 zł do kwoty 240 zł. W związku z tym, jak stwierdziła, nawet gdyby za podstawę obliczenia wynagrodzenia kuratora przyjąć stawkę zgodną z § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia, to należałoby wziąć pod uwagę jego nowe brzmienie obowiązujące od dnia 31 grudnia 2024 r. Powyższe stanowi jaskrawy dowód tego, że organ nie zweryfikował, czy doszło do znowelizowania przepisów w zakresie stawek adwokackich, w oparciu o które ustalono wysokość wynagrodzenia kuratora. Zdaniem skarżącej treść Zarządzenia pozostaje w jawnej sprzeczności z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego. Po przedstawieniu regulacji prawnych skonstatowała, iż nie jest tak, jak stara się forsować organ, że w sprawach alimentacyjnych stawka bazowa ma charakter stały, albowiem jej wysokość zależy od tego, która strona jest zobowiązana do jej uregulowania. Na zakończenie wskazała, że dnia 23 kwietnia 2025 r. w sprawie SK 89/22 Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok, w którym stwierdził, iż § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 536) jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto podniosła, że "szata graficzna pisma z dnia 3 kwietnia 2025 roku nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w akcie nie zawarto stosownych pouczeń co do trybu i sposobu złożenia odwołania".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając stanowisko podniósł, że podtrzymuje – co do meritum argumenty zawarte w zaskarżonym akcie, wyjaśnił i opisał przy tym podjęte działania w przedmiocie dokonanych zmian z Zarządzeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej: p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W ramach swej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. W związku z powyższym Sąd stwierdził - co znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, że zaskarżony akt w przedmiocie przyznania wynagrodzenia kuratorowi, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a., stanowi akt z zakresu administracji publicznej - w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. - dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie, a zatem podlega kognicji sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3193/19, wszystkie przytoczone w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOSA).
Mając na uwadze zarysowany w sprawie spór dostrzec przyjdzie, że był on przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych. Stanowisko tam wyrażone, jako stanowiące ugruntowaną linię z przedmiotu tożsamego jak w niniejszym postępowaniu, skład orzekający w tej sprawie w pełni akceptuje, stąd odwoła się do zasadniczych motywów w nich podniesionych. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 278/12, z uwzględnieniem zmian przepisów, które miały miejsce po jego wydaniu, w którym sąd kasatoryjny uznał, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego, zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., należy do kosztów postępowania administracyjnego. Stanowisko to koreluje z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88 (publ. OSNC 1990/1/11), w uzasadnieniu której SN stwierdził, że wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego. Pomimo, że wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach k.p.a. ani w przepisach szczególnych, to nie budzi żadnych wątpliwości, że wynagrodzenie takie przysługuje. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą Rzeczypospolitej Polskiej jako państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP), por. wyroki: WSA w Warszawie z 10 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 930/14, w Poznaniu z 16 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 38/16; w Gliwicach z 8 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 577/16 i z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 529/17, a także z 4 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 643/18.
W judykatach tych zasadnie akcentuje się, że w wykonywanie obowiązków kuratora nie jest wpisany element dobrowolnej, bezinteresownej działalności społecznej. Dzięki udziałowi w postępowaniu kuratora, postępowanie w sprawie może się prawidłowo toczyć, co leży w interesie stron i w interesie publicznym. Stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela (kuratora) osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Z obowiązkiem tym wiąże się prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności.
Rację ma strona skarżąca podnosząc, że na mocy § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2024 r. (Dz.U. z 2024 r. 1949) zmieniono brzmienie § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia w ten sposób, że wysokość stawki minimalnej w sprawach o alimenty podniesiono ze 120 zł do kwoty 240 zł. Tym samym zasadnie stwierdza, że w związku z tym, nawet gdyby za podstawę obliczenia wynagrodzenia kuratora przyjąć stawkę zgodną z § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia, to należałoby wziąć pod uwagę jego nowe brzmienie obowiązujące od dnia 31 grudnia 2024 r. Trafnie przy tym uznając, że organ nie zweryfikował, czy doszło do znowelizowania przepisów w zakresie stawek adwokackich, w oparciu o które ustalono wysokość wynagrodzenia kuratora. Treść Zarządzenia nr 15/2023 pozostaje w jawnej sprzeczności z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego, co jak przyznał organ stanowiło o jego zmianie. Zasadnie także strona skarżąca podniosła, że stawki, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia, ustala się od wartości przedmiotu sprawy, jeżeli obowiązek zwrotu kosztów obciąża osobę zobowiązaną do alimentów (§ 4 ust. 4). Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie rozróżnia zatem sytuację, w której wynagrodzenie obciąża uprawnionego do alimentów (§ 4 ust. 1 pkt 9) od sytuacji, gdy wynagrodzenie obciąża zobowiązanego do alimentów (§ 2).
W tych okolicznościach w pełni uznając argumenty i zarzuty skargi rzeczą organu będzie zatem orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia dla skarżącej jako kuratora za wskazane wyżej czynności, związane z wykonaniem obowiązków nałożonych przez Sąd Rejonowy w postanowieniu o ustanowieniu kuratora, z powołaniem się na odpowiednią w tej mierze podstawę prawną. Sąd nie jest przy tym władny rozstrzygać w powyższym przedmiocie i wyręczać w ten sposób organu administracji.
Na zakończenie powtórzyć trzeba, że stosunek prawny istniejący pomiędzy organem administracji i kuratorem opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez osobę wyznaczoną przez sąd niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Z powyższym obowiązkiem wiąże się niewątpliwie prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za czynności podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony. Nie może zatem budzić żadnych wątpliwości, że kuratorowi ustanowionemu na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. przysługuje wynagrodzenie z tytułu pełnionej przez niego funkcji. Funkcja ta nie ma przecież charakteru dobrowolnej i bezinteresownej działalności społecznej, zaś z jej pełnieniem, co warte podkreślenia, wiążą się określone obowiązki wymagające określonego nakładu pracy, w tym również ponoszenia koniecznych wydatków.
Trafność powyższego stanowiska potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, gdzie wskazano, że wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu, zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., następuje na podstawie art. 184 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zaś wynagrodzenie takiego przedstawiciela należy do kosztów postępowania administracyjnego. W powołanej uchwale Sąd Najwyższy wyjaśnił również, że kurator wyznaczony przez sąd na podstawie art. 184 § 1 k.r.o. do zastępowania strony w postępowaniu administracyjnym nie jest kuratorem prawa materialnego, lecz kuratorem w danym postępowaniu, zaś o charakterze kuratora decyduje cel ustanowienia, nie zaś jego podstawa prawna. Powoduje to, że wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony postępowania administracyjnego, ze względu na jej charakter, jest ściśle związane z konkretnym postępowaniem administracyjnym (por. również wyroki NSA z: 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2748/12; 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3193/19 i 2 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7054/21).
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uchylił zaskarżony akt na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.