I SA/Op 469/24

I SA/Op 469/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Anna Komorowska-Kaczkowska
Grzegorz Gocki /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Łozowska
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 17 § 1c, art. 110u § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 5 marca 2024 r., nr 1601-IEE.7192.20.2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez M. P. (dalej określanego jako: "Strona", "Skarżący", "Zobowiązany") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 5 marca 2024 r. znak sprawy: 1601-IEE.7192.20.2023, którym organ ten, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako: kpa) w zw. z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej jako: upea) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 13 lutego 2023 r. nr 1609-SEE.711.1393.2022 o uchybieniu terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, objętej księgą wieczystą nr [...].
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu prowadzi wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...] do [...], wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w O., które obejmują zaległości w podatku akcyzowym i opłacie paliwowej za okres od stycznia 2008 r. do września 2009 r.
Zawiadomieniem z 21 sierpnia 2015 r. nr [...] organ egzekucyjny zajął nieruchomość Skarżącego, dla której Sąd Rejonowy w O. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zawiadomienie zostało doręczone Skarżącemu 31 sierpnia 2015 r.
Pismem z 17 października 2022 r. organ zawiadomił Skarżącego o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W piśmie tym organ wskazał, że czynności opisu i oszacowania rozpoczną się 21 listopada 2022 r. o godzinie 9.00 w miejscu położenia nieruchomości, a zostaną ukończone poprzez spisanie protokołu 19 grudnia 2022 r. o godzinie 12.00 w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w Opolu. Wskazano również, że niestawiennictwo Skarżącego nie wstrzymuje wykonania czynności. W piśmie tym zawarto również pouczenie, że zarzuty do opisu i oszacowania mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości (art. 110 u § upea). Pismo to zostało uznane za doręczone Skarżącemu w trybie art. 44 § 4 kpa.
Skarżący wziął udział w oględzinach nieruchomości 21 listopada 2022 r.
19 grudnia 2022 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu sporządził protokół opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości, który doręczono Skarżącemu wraz z operatem szacunkowym 3 stycznia 2023 r.
Pismem z 14 stycznia 2023 r., nadanym za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. 17 stycznia 2023 r. Skarżący, nie zgadzając się wyceną nieruchomości, jako zaniżoną, działając za pośrednictwem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, złożył zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Postanowieniem z 13 lutego 2023 r. nr 1609-SEE.711.1393.2022 Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, działając na podstawie art. 61a § 1 kpa i art. 17 § 1c upea, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutów i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Pismem z 24 lutego 2023 r. Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie, uważając, że organ egzekucyjny bezzasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów, uzasadniając to rzekomym uchybieniem terminu do ich wniesienia.
Według Zobowiązanego, ponieważ protokół z opisu i oszacowania wartości nieruchomości z 19 grudnia 2022 r. został sporządzony zaocznie, gdyż nie brał on udziału w tej czynności, o tym, że został on sporządzony, dowiedział się dopiero 3 stycznia 2023 r. tj. w dniu, kiedy otrzymał ten dokument wraz z operatem szacunkowym biegłego. Dopiero też w tym dniu zapoznał się z jego treścią, gdyż wcześniej nie miał żadnej wiedzy o tym, że organ egzekucyjny przystąpi do sporządzenia protokołu z opisu i oszacowania Również wówczas dowiedział się o wartości nieruchomości przyjętej przez biegłego w dokonanym przez niego jej oszacowaniu. Zdaniem Strony, pismo przewodnie, przy którym organ egzekucyjny przesłał jej protokół z operatem szacunkowym, świadczy o tym, że była to pierwsza informacja, że taki dokument został sporządzony i dopiero z chwilą doręczenia mu korespondencji, która zawierała protokół wraz z operatem szacunkowym (co nastąpiło 3 stycznia 2023 r.) doszło do zakończenia czynności opisu i oszacowania. W tej też dacie dokument ten wszedł do obrotu prawnego i dopiero wówczas Zobowiązany mógł podjąć czynności prawne w celu zakwestionowania prawidłowości dokonanej czynności opisu i oszacowania nieruchomości. Tym samym Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu I instancji, że termin do wniesienia zarzutów upłynął 2 stycznia 2023 r. Według niego, ponieważ dopiero 3 stycznia 2023r. doszło do powzięcia przez niego wiadomość o sporządzeniu protokołu z opisu i oszacowania oraz zaistniała możliwość zapoznania się z jego treścią, to z tym dniem nastąpiło zakończenie czynności procesowej związanej z ukończeniem opisu i oszacowania wartości nieruchomości oraz wejście do obrotu prawnego protokołu i wywołania przez niego skutków prawnych związanych z możliwością ustosunkowania się do jego treści.
Zdaniem Strony, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu powinien powiadomić nieobecnych, nie uczestniczących w sporządzaniu protokołu, znanych sobie uczestników postępowania o wyniku opisu i oszacowania wartości nieruchomości w taki sposób, by mogli się z nim zapoznać. Tym samym, skoro doręczenie tego dokumentu, sporządzonego bez jej udziału, nastąpiło 3 stycznia 2023r., to ten dzień winien być traktowany jako początkowy przy liczeniu terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości. Termin ten nie został natomiast przekroczony, skoro pismo zawierające zarzuty do protokołu, nadane zostało 17 stycznia 2023 r., czyli w 14-dniowym terminie przewidzianym dla tej czynności. Dlatego też, ponieważ postanowienie organu egzekucyjnego jest nieprawidłowe, gdyż nie doszło do wskazywanego przez organ I instancji uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów, powinno ono zostać uchylone, a złożone zarzuty winny być rozpatrzone merytorycznie i uwzględnione.
Jednocześnie w tym samym piśmie z 14 stycznia 2024r Strona wskazała, że w przypadku nieuwzględnienia zażalenia wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, z uwagi na brak obiektywnej możliwości zapoznania się z treścią protokołu z opisu i oszacowania, aż do 3 stycznia 2023 r., gdy został mu skutecznie doręczony.
Pismem z 6 kwietnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu poinformował Skarżącego o konieczności wniesienia do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu odrębnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, który to wniosek wpłynął następnie do organu 10 maja 2023 r.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, po rozpoznaniu wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu o oszacowania wartości nieruchomości, postanowieniem 23 maja 2023 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów.
Postanowieniem z 21 września 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu egzekucyjnego z 23 maja 2023 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zarzutów (na postanowienie organu odwoławczego, wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, która nie została jeszcze rozpoznana).
Natomiast rozpoznając, wskazanym na wstępie postanowieniem z 5 marca 2024 r., zażalenie na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 13 lutego 2023 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymał je w mocy, stwierdzając, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia przez Stronę zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, objętej księgą wieczystą nr [...].
Organ odwoławczy, nie podzielając argumentacji złożonego zażalenia, wskazał, że ocena kwestii uchybienia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości musi zostać dokonana przez pryzmat przepisów ustawy egzekucyjnej, które regulują tryb opisu i oszacowania wartości nieruchomości w art. 110u § 1 upea.
Wyjaśnił zatem, że zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości i są one sformalizowanym środkiem prawnym. Oznacza to, że jeśli zostaną złożone w terminie, rozpoznaje się je merytorycznie. Natomiast, jeśli zostaną złożone po terminie, nie mogą, jako spóźnione wywierać skutków prawnych.
Za dzień ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości rozumie się dzień dokonania czynności urzędowej w postaci sporządzenia, a następnie podpisania przez organ egzekucyjny protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości (por. "Postępowanie egzekucyjne w administracji" pod redakcją prof. dr hab. Roman Hauser, prof. dr hab. Marek Wierzbowski. Komentarz 2024, 2 wydanie). Pogląd ten jest także ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki: NSA z 8 września 2016 r., sygn. akt II FSK 92/15 oraz WSA w Gdańsku z 21 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1055/19). Termin ten biegnie od dnia ukończenia opisu i oszacowania, przez który należy rozumieć sporządzenie i podpisanie protokołu z tej czynności (zob. wyroki WSA: w Gliwicach z 8 marca 2018 r., sygn. akt I SA/GI1250/17 oraz w Szczecinie z 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 439/19). Podobne stanowisko zajęły także sądy administracyjne: WSA w Gliwicach: wyroki z 16 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/GI 1485/21, z 1 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/GI 1432/21, z 6 września 2023 r. sygn. akt I SA/GI 488/23, WSA we Wrocławiu: wyrok z 24 lipca 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 77/19, WSA w Rzeszowie: wyroki z 13 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Rz 761/19, z 29 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Rz 156/23, WSA w Krakowie: wyrok z 28 maja 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 275/20, WSA w Poznaniu: wyrok z 24 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Po 571/22, WSA w Olsztynie: wyrok z 9 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Ol 95/23.
Jak dalej zauważono, w aktach sprawy znajduje się skierowane do Zobowiązanego zawiadomienie z 17 października 2022 r. nr [...], które zawierało informację o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, w którym organ egzekucyjny precyzyjnie wskazał, że:
• rozpoczęcie opisu i oszacowania wartości nieruchomości nastąpi 21 listopada 2022 r. godz. 9.00 poprzez dokonanie oględzin nieruchomości,
• zakończenie opisu i oszacowania nastąpi 19 grudnia 2022 r. o godzinie 12.00 w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w Opolu, przy ul. Rejtana 3B, w pokoju 1.11 poprzez spisanie protokołu w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w Opolu.
Zawiadomienie zawierało także pełne pouczenie o prawie i terminie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości a także informację, że stawiennictwo stron nie jest obowiązkowe, oraz że niestawiennictwo nie wstrzymuje dokonania czynności.
Zawiadomienie zostało przesłane do Zobowiązanego 18 października 2022 r. na adres [...] O., ul. [...], a jego doręczenie nastąpiło 2 listopada 2022 r. w trybie art. 44 kpa (I awizo - 19 października 2022 r. i II awizo - 27 października 2022 r.), który ustanawia zastępczy tryb doręczenia korespondencji poprzez przyjęcie fikcji prawnej doręczenia, tj. uznanie, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia terminu. Zastępcza forma doręczenia pism, która jest przewidziana w art. 44 k.p.a. rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało skutecznie doręczone adresatowi.
Ponieważ w niniejszej sprawie ukończenie czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości nastąpiło 19 grudnia 2022 r. - albowiem w tym dniu Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu sporządził i podpisał protokół z opisu i oszacowania wartości nieruchomości - 14-dniowy termin do złożenia zarzutów, o którym mowa w 110u § 1 upea, rozpoczął zatem swój bieg 20 grudnia 2022 r. i zakończył się 2 stycznia 2023 r.
W tych okolicznościach organ odwoławczy za prawidłowe uznał stanowisko organu I instancji, że z uwagi na wniesienie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości z uchybieniem ustawowego terminu do skutecznego dokonania tej czynności, brak było możliwości ich merytorycznego rozpatrzenia przez organ I instancji. Dlatego też Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, z uwagi na stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, przy czym według organu odwoławczego podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił samodzielnie sam art. 17 § 1 upea, bez konieczności odwoływania się do regulacji art. 61a § 1 kpa, co pozostaje jednakże bez wpływu na końcowe rozpoznanie sprawy, albowiem z treści postanowienia organu I instancji wprost wynika, że ze wskazanych w jego uzasadnieniu powodów, doszło do uchybienia terminu przewidzianego dla czynność złożenia zarzutów do sporządzonego opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zaskarżając postanowienie organu odwoławczego w całości, Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 110u § 1 upea poprzez niezasadne uniemożliwienie Stronie wniesienia i rozpoznania zarzutów co do oszacowania wartości nieruchomości w sytuacji, gdy Strona nie mogła zapoznać się z ustaleniami zawartymi w protokole opisu i oszacowania nieruchomości lokalowej położonej w O. przy ul. [...] z 19 grudnia 2022 r.
2) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 13 lutego 2023 r. nr 1609-SEE..711.1393.2022, pomimo jego wadliwości,
3) art. 6, art., 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 kpa.
W związku z tymi zarzutami Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie orz uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu,
Skarżący stwierdził, że nie zgadza się z orzeczeniami zarówno Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu jak i organu odwoławczego, że w sprawie doszło do uchybienia terminowi do złożenia zarzutów. W treści skargi Skarżący ponownie wskazał, że ponieważ protokół z opisu i oszacowania wartości nieruchomości został sporządzony 19 grudnia 2022 r. zaocznie, bez jego udziału - o jego sporządzeniu został on powiadomiony dopiero 3 stycznia 2023 r. tj. w dniu, kiedy doręczono mu ten protokół wraz z pismem przewodnim oraz operatem szacunkowym. Wówczas też dopiero mógł zapoznać się z jego treścią i podjąć działania zmierzające do jego podważenia w drodze stosownych zarzutów. W pozostałych kwestiach podtrzymał w całości swoje stanowisko zawarte już uprzednio w zażaleniu złożonym na postanowienie organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wskazał ponadto, że w sprawie odrębnego postępowania dotyczącego kwestii przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, objętej księgą wieczystą nr [...], wniesiona przez Stronę skarga na wydane w tym postępowaniu postanowienie Dyrektora Izby z 21 września 2023 r., którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z 23 maja 2023 r. o odmowie przywrócenia terminu – została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Op 330/23.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: p.p.s.a.).
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie).
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy kwestii uchybienia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania.
Organy obu instancji stały na stanowisku, że ponieważ 19 grudnia 2022 r. sporządzono protokół z opisu i oszacowania nieruchomości, zatem w myśl art. 110u § 1upea Skarżący mógł w terminie 14 dni od daty ukończenia opisu i oszacowania tj. do 2 stycznia 2023 r. wnieść zarzuty, co Skarżący uczynił dopiero 17 stycznia 2023 r., czyli już po upływie ustawowego terminu.
Z kolei Skarżący wywodził, że termin do złożenia zarzutów należało liczyć dopiero od 3 stycznia 2024r, czyli od momentu, gdy po doręczeniu mu protokołu opisu i oszacowania z 19 grudnia 2022 r. i wprowadzeniu ich tym samym do obrotu prawnego, mógł się z nimi zapoznać i podjęć decyzje o złożeniu stosownych zarzutów.
W sprawie bezspornym było, że Skarżący osobiście brał udział w przeprowadzonych 21 listopada 2022 r. czynnościach oględzin nieruchomości, które to czynności był elementem składowym opisu i oszacowania nieruchomości. Miał zatem wiedzę o podjętej przez organ czynności opisu i oszacowania.
Pismem z 17 października 2022 r. organ zawiadomił też wcześniej Skarżącego o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, wskazując w nim, że czynności opisu i oszacowania rozpoczną się 21 listopada 2022 r. o godzinie 9.00 w miejscu położenia nieruchomości, a zostaną ukończone poprzez spisanie protokołu w dniu 19 grudnia 2022 r. o godzinie 12.00 w Pierwszym Urzędzie Skarbowy w Opolu. Przy czym podkreślono, że niestawiennictwo Skarżącego nie wstrzymuje wykonania tych czynności.
W piśmie tym zawarto również prawidłowe pouczenie, że zarzuty do opisu i oszacowania mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości (art. 110u § 1 upea). Pismo to zostało uznane za doręczone Skarżącemu w trybie art. 44 kpa (art. 44 § 4 kpa).
Poza sporem pozostaje tez okoliczność, że 19 grudnia 2022 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu sporządził protokół opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości, który doręczono Skarżącemu wraz z operatem szacunkowym 3 stycznia 2023 r. Nie budzi też wątpliwości, że Skarżący, nie zgadzając się wyceną nieruchomości, jako za zaniżoną, pismem z 14 stycznia 2023 r., nadanym za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. 17 stycznia 2023 r., złożył zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Zaakcentować w tym miejscu należy, że Skarżący nie miał obowiązku uczestniczenia w czynności sporządzenia protokołu z opisu i oszacowania, niemniej jednak ponieważ zdecydował się na brak osobistego udziału w końcowych czynnościach opisu i oszacowania nieruchomości poprzez spisanie protokołu, co miało miejsce 19 grudnia 2022 r. o godzinie 12.00, to do niego należało ustalenie, jak czynność ta się zakończyła.
Samo natomiast doręczenie stronie protokołu opisu i oszacowania z 19 grudnia 2022 r. w świetle art. 110u § 1 upea, pozostaje bez wpływu na bieg ustawowego terminu określonego w tym przepisie. Dlatego też termin, w jakim Skarżący odebrał - po zakończeniu czynności sporządzenia protokołu z opisu i oszacowania - korespondencję zawierającą powyższy protokół opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości, pozostawał bez wpływu na sposób obliczenia końcowej daty do skutecznego złożenia zarzutów.
Z brzmienia przywołanej normy wynika wprost, że termin na złożenie zarzutów wynosi 14 dni i liczony jest od dnia ukończenia opisu i oszacowania, nie zaś od innego momentu, chociażby np. doręczenia protokołu z tej czynności (por. wyroki: NSA z 8 września 2016 r., II FSK 92/15 oraz WSA w Gdańsku z 21 sierpnia 2019 r., I SA/Gd 1055/19). Zatem termin ten biegnie od dnia ukończenia opisu i oszacowania, przez który należy rozumieć sporządzenie i podpisanie protokołu z tej czynności (por. wyroki WSA w: Gliwicach z 8 marca 2018 r., I SA/Gl 1250/17; Szczecinie z 15 stycznia 2020 r., I SA/Sz 439/19). Tym samym Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że dla sposobu obliczenia terminu do złożenia zarzutów nie ma znaczenia termin doręczenia stronie skarżącej protokołu z czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że Stronie skarżącej, jako zobowiązanej w rozumieniu przepisów zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przysługiwały zarzuty, o jakich mowa w art. 110u § 1 upea (aspekt podmiotowy), a opis i oszacowanie nieruchomości jest czynnością egzekucyjną (aspekt przedmiotowy), jednakże mogły one być wnoszone wyłącznie w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze, nie budzi wątpliwości Sądu, że zarzuty do opisu i oszacowania zostały wniesione z uchybieniem terminu. Powyższe zostało prawidłowo stwierdzone w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 5 marca 2024 r.
W ocenie Sądu, organ dokonał rozpoznania sprawy zgodnie z obowiązującymi regulacjami i na podstawie zgromadzonego materiału, nie dopuszczając się naruszeń przepisów postępowania zarzucanych w skardze. Za nieuzasadnione należało uznać zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz przepisów, które ustanawiają podstawowe zasady postępowania administracyjnego, tj.: art. 6, 7, 7a, 8, 9,10 i 11 kpa. Podkreślenia wymaga, że Skarżący nie wykazał, w jaki sposób nastąpiło naruszenie wskazanych przez niego zasad postępowania administracyjnego. Zarówno organ odwoławczy jak i organ egzekucyjny działał na podstawie przepisów prawa i praworządnie. Podjęto wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w sposób wnikliwy analizowano wszystkie okoliczności, jakie w niej zaistniały. W swych ustaleniach organy działały w sposób budzący zaufanie i pozostały bezstronne. Jak wykazano, Skarżący w trakcie postępowania związanego z wyceną nieruchomości był skutecznie powiadamiany o wszystkich działaniach organu egzekucyjnego. Brał czynny udział przy oględzinach nieruchomości i otrzymał protokół z opisu i oszacowania wartości nieruchomości wraz z operatem rzeczoznawcy majątkowego. W wydanych rozstrzygnięciach organy poinformowały Skarżącego o wszystkich przesłankach jakimi kierowały się przy załatwieniu jego sprawy.
Należy w tym miejscu zauważyć, na co słusznie zwrócono uwagę w rozważaniach organu II instancji, że postępowanie w którym wydano zaskarżone postanowienie dotyczy stwierdzenia, czy zarzuty zostały wniesione w terminie, a zatem podstawę podjętego rozstrzygnięcia winien stanowić jedynie art. 17 § 1c upea, bez konieczności dodatkowego odwoływania się do regulacji art. 61a § 1 kpa.
Sąd wskazuje, że zagadnienie sposobu rozstrzygnięcia spraw, w których miało miejsce uchybienie terminowi do złożenia zarzutów, budziło wątpliwości. Z jednej strony przyjmowano, że powinno się wówczas odmówić uwzględnienia zarzutu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 14 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1342/13), bądź pozostawić zarzuty bez rozpoznania (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 21 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 209/16, III SA/Łd 252/16, wyrok WSA w Opolu z 18 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Op 484/14). Wśród możliwych rozstrzygnięć w przedmiocie zarzutów można także wymienić: umorzenie postępowania w przedmiocie zarzutów (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2000 r., I SA/Ka 712/99 i z 8 lutego 1994 r. SA/Wr 1463/93), albo nieuwzględnienie zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 1999 r., I SA/Lu 722/98; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 24 kwietnia 2008 r., III SA/Łd 19/08).
Sądy administracyjne akceptowały również tego typu rozstrzygnięcia jak: odmowa wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny pierwszej instancji w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 27 listopada 2013 r., I SA/Gd 1017/13). Możliwość taką dopuścił ustawodawca również w art. 61a kpa, m.in. w sytuacji, gdy postępowanie nie może być wszczęte z każdej uzasadnionej przyczyny.
We wszystkich tych przypadkach zgodnie jednakże podkreślano, że zawsze uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzi do zamknięcia drogi dalszego postępowania w zakresie oceny merytorycznej samego spóźnionego zarzutu.
Niewątpliwie jednak, co zauważył organ odwoławczy, formułując w skarżonym postanowieniu prawidłowy opis istoty zapadłego rozstrzygnięcia, wcześniejsze wątpliwości, co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy, w sytuacji gdy doszło do stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia zarzutów - zostały wyjaśnione przez samego ustawodawcę w art. 17 § 1c upea, dodanym przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 11 września 2019 r. (Dz. U. poz. 2070) zmieniającej ustawę egzekucyjną z dniem 30 lipca 2020 r. W takiej sytuacji zastosowanie ma art. 17 § 1c upea, zgodnie z którym organ egzekucyjny stwierdza, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia skargi, wniosku lub innego podania, którego wniesienie jest ograniczone terminem. Postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do złożenia środka zaskarżenia jest aktem formalnym a nie merytorycznym, organ nie rozstrzyga więc sprawy co do jej istoty. Analogicznie także postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania stanowi przeszkodę formalną do merytorycznego do rozpatrzenia zarzutów, gdyż jak wskazywał organ I instancji doszło do ich złożenia z naruszeniem ustawowego terminu przewidzianego art. 110u § 1 upea.
Nie budzi jednak wątpliwości, iż uchybienie terminowi zawsze powoduje, że zarzuty nie mogą podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu z powodów formalnych.
Należy przy tym podkreślić, że w sprawie nie budziło wątpliwości, że organ I instancji swoje rozstrzygniecie oparł właśnie na nieterminowym wniesieniu przez Stronę zarzutów do sporządzonego 19 grudnia 2022r. opisu i oszacowania wartości nieruchomości, objętej księgą wieczystą nr [...], zaś sam Skarżący zarówno w zażaleniu, jak i w obecnie wywiedzianej do tut. Sądu skardze, swoją całą argumentacje opierał na kwestionowaniu stanowiska organów obu instancji, że uchybienie takie nie miało miejsca, gdyż organy wadliwie przyjęły datę początkową biegu terminu, przewidzianego dla dokonania tej czynności.
Dlatego też, pomimo powołania przez organ I instancji w podstawie swojego rozstrzygnięcia oprócz art. 17 § 1c upea również art. 61a kpa, który to przepis - z uwagi na dodanie ustawą z dnia 11 września 2019 r. (Dz. U. poz. 2070) zmieniającą ustawę egzekucyjną z dniem 30 lipca 2020 r. regulacji art. 17 § 1c , jako przepisu o charakterze lex specjalis, nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.
W ocenie Sądu, nie zmienia to jednakże samego faktu, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że z uwagi na prawidłowo stwierdzone uchybienie do złożenia zarzutów do sporządzonego 19 grudnia 2022r. opisu i oszacowania wartości nieruchomości, nie mogą one zostać rozpatrzone merytorycznie, czego domagał się Skarżący w swoim stanowisku.
Dodatkowo Sąd wskazuje, że znany jest mu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Op 330/23, którym oddalono skargę Strony na wydane w ramach odrębnego postępowania w sprawie przywrócenia terminu postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 21 września 2023 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z 23 maja 2023 r. o odmowie przywrócenia terminu. Należy jednakże zauważyć, że sprawa ta dotyczy kwestii ewentualnego przywrócenia Stronie uchybionego terminu, a zatem sposób końcowego prawomocnego zakończenia tego postępowania pozostaje bez wpływu na niniejsze postępowanie, którego przedmiot stanowiła kwestia zaistnienia samego uchybienia terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, objętej księgą wieczystą nr [...]. Niewątpliwie jednak, w razie gdyby doszło do przywrócenia Skarżącemu uchybionego terminu do złożenia zarzutów (ww. wyrok jest nieprawomocny), którego samo uchybienie potwierdzono w niniejszej sprawie, miałoby to wpływ na możliwość ich merytorycznego rozpoznania przez organ egzekucyjny.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.
Końcowo Sąd wskazuje, że orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w treści niniejszego uzasadnienia, dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl.