I SA/Op 468/21

I SA/Op 468/21 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2021-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Anna Komorowska-Kaczkowska
Grzegorz Gocki
Marta Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 374
art. 31zq ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 9, art. 10, art. 77 par. 1, art. 79a par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie za maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...].
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez J. S. (dalej też określany jako: "strona", "skarżący", "wnioskodawca") jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. (dalej też: "Zakład", "organ", "ZUS") z [...], którą organ utrzymał w mocy decyzję własną z [...] odmawiającą stronie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie za maj 2020 r.
Jak wynikało z akt sprawy, skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności za maj 2020 r. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Decyzją z [...] nr [...], Zakład na podstawie art. 31 zq ust. 7, art. 31 zo us.1 i art. 31 zq ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, ze. zm. – dalej jako: ustawa COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 – dalej jako: usus), odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu w/w składek.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż stosownie do treści art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania składek (o którym mowa w art. 31 zo ust. 2 i ust. 4 tej ustawy) jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik zwolniony jest z obowiązku ich składania. Na koncie strony brak jest deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r., wobec czego wnioskodawcy nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia za okres maj 2020 r.
Pismem z 20 sierpnia 2020 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, argumentując, że dopełnił on wszystkich formalności związanych ze złożeniem wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Wyjaśnił, że wszystkie terminy złożenia stosownych dokumentów zostały dotrzymane, gdyż deklaracja za miesiąc maj 2020 r. została wysłana do ZUS 14 czerwca 2020 r.
Wskazaną na wstępie decyzją z [...] nr [...] Zakład utrzymał w mocy decyzję własną odmawiającą przyznania skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił treść art. 31zq ust 1 i 3 ustawy COVID-19 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej jako: kpa). Następnie wskazał, że z analizy konta wnioskodawcy w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, że do 30 czerwca 2020 r., nie przesłał on dokumentów rozliczeniowych za miesiąc maj 2020 r. W konsekwencji organ stwierdził, że skarżącemu nie przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres maj 2020 r.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, podtrzymując stanowisko, że dokumenty rozliczeniowe za maj 2020 r. złożył 14 czerwca 2020 r., czyli z zachowaniem terminu. W uzasadnieniu podniósł, że nieznane mu są powody przyjęcia przez organ wypełnionej w czerwcu deklaracji dopiero 3 lipca 2020 r. oraz zaznaczył, że jeśli ewentualnie doszło do jakichś uchybień w sprawach urzędowych, było to spowodowane nieoczekiwanymi tragicznymi zdarzeniami (śmierć księgowego). Na potwierdzenie wskazywanych okoliczności skarżący załączył do skargi druki ZUS RCA i ZUS DRA oraz wydruk dokumentu pt.: "Informacja o wysyłce i potwierdzeniu", wygenerowanego z programu "Płatnik", z którego w wynika, iż dokumenty rozliczeniowe za miesiąc maj 2020 r. zostały wypełnione 14.06.2020 r., a datą przyjęcia przesyłki był dzień 03.07.2020 r.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do argumentów skarżącego organ wskazał, że z załączonego do skargi dokumentu "Informacja o wysyłce i potwierdzeniu" wynika, iż w dacie 14.06.2020 r. deklaracja za maj 2020 r. została jedynie wypełniona, natomiast przyjęto ją w ZUS dopiero 3.07.2020 r., a więc po ustawowym terminie, tj. najpóźniej do dnia 30 czerwca 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej jako: ppsa, zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to narusza prawo.
Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli Sądu, jest decyzja ZUS, którą organ odmówił stronie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2020 r.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.
- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.
Jednocześnie, w myśl art. 31zq ust. 3 ustawy o COVD-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
Podkreślić przy tym należy, że do postępowania prowadzonego przez ZUS w przedmiocie zwolnienia z opłacania składek, na podstawie art. 180 kpa oraz art. 123 usus, mają zastosowanie przepisy kpa.
W zaskarżonej decyzji organ rentowy, odwołując się do brzmienia art. 31zq ustawy COVID-19, stwierdził, że skarżący w ustawowym terminie, tj. do dnia 30 czerwca 2020 r., nie dostarczył dokumentów rozliczeniowych dotyczących miesiąca maja 2020 r. i w związku z tym nie ma prawa do zwolnienia.
Orzekając w sprawie niniejszej Sąd, w wyniku dokonanej analizy akt sprawy, uznał, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów wynikających z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa.
Stosownie do art. 7 i 77 § 1 kpa, wydanie prawidłowej decyzji w postępowaniu administracyjnym powinno każdorazowo być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego istniejącego w sprawie. Zgodnie natomiast z art. 107 § 3 kpa decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty przyjęto za udowodnione oraz przyczyn z powodu których innym odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej.
Konstrukcja prawidłowego uzasadnienia faktycznego powinna spełniać szereg postulatów odnośnie treści i formy, ale przede wszystkim powinno być ono konsekwencją dokonań dowodowych organu i zawierać wszechstronną ocenę materiału dowodowego sprawy, traktowanego jako jednolita całość. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prawdy obiektywnej, jak również stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny decyzji dotkniętej takimi wadami. Poza tym, zgodnie z wynikającą z art. 80 kpa zasadą swobodnej oceny dowodów, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ powinien ustalając stan faktyczny sprawy opierać się na całym materiale dowodowym zebranym w sprawie. Ocena tego materiału powinna być wszechstronna i obejmować nie tylko dowody uwzględnione przy podejmowaniu decyzji, ale i dowody, którym odmówiono przymiotu wiarygodności. Ponadto w razie wątpliwości powinien niektóre dowody przeprowadzić z urzędu, a jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, dla ich wyjaśnienia należy przesłuchać stronę (art. 86 kpa). Naruszenie powyższych zasad postępowania powoduje, że rozstrzygnięcie sprawy opiera się na dowolnej ocenie dowodów, wykraczającej poza granice zastrzeżonej dla organu swobody.
W rozpoznawanej sprawie zasady te nie zostały przez organ zachowane. Sporządzone przez organ uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest bowiem zbyt lakoniczne i nie wyjaśnia w sposób jasny i wyczerpujący okoliczności złożenia przez stronę skarżącą deklaracji rozliczeniowej należnej za maj 2020 r., kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy.
Z lektury akt wynika, że skarżący wywiązał się z samego obowiązku złożenia stosownych dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. (o czym świadczą zawarte w aktach druki ZUS DRA i ZUS RCA), wątpliwości budzi natomiast data dokonania przez stronę tej czynności.
W zaskarżonej decyzji organ, odmawiając skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, ograniczył się jedynie do ogólnikowego stwierdzenia, że z analizy konta skarżącego w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, że do 30 czerwca 2020 r., nie przesłał on dokumentów rozliczeniowych za miesiąc maj 2020 r. Tożsame stwierdzenie, bez jakiegokolwiek szczegółowego odniesienia się do kwestii terminu złożenia przez stronę wymaganych deklaracji za maj 2020 r., zawierała również decyzja wydana w I instancji.
Tak sformułowanych tez organów obu instancji nie sposób uznać za wystarczające dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Nie wiadomo bowiem, na jakiej podstawie Zakład przyjął, że złożenie przez skarżącego deklaracji rozliczeniowych miało miejsce po 30 czerwca 2020 r. Należy pamiętać, że w myśl art. 31 zq ust. 3 ustawy o COVID dla oceny spełnienia przewidzianego w tym przepisie warunku zwolnienia decydująca jest data przesłania przez płatnika, w ustawowo określony sposób, wymaganych deklaracji rozliczeniowych, a nie data przyjęcia (przetworzenia) tych dokumentów przez organ w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS. Jak bowiem trafnie wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 405/21, "ustawodawca, zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 związał uprawnienie do zwolnienia nie z wpływem stosownych dokumentów do organu, lecz z ich terminowym nadaniem przez zainteresowanego." Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że obowiązki płatnika w tym zakresie reguluje art. 47a § 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , stanowiąc, że płatnicy składek są obowiązani przekazywać deklaracje rozliczeniowe, o których mowa w art. 46 ust. 4 oraz korekty tych dokumentów poprzez transmisję danych w formie dokumentu elektronicznego z oprogramowania, którego zgodność z wymaganiami określonymi przez Zakład na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne została potwierdzona w sposób określony w art. 21 i art. 22 tej ustawy, lub za pośrednictwem systemu teleinformatycznego udostępnionego przez Zakład.
Zatem z punktu widzenia przedstawionego wyżej stanu prawnego rolą organów było wyjaśnienie dokładnej daty wywiązania się przez skarżącego z obowiązku przesłania dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r., zgodnie z art. 47a § 1 usus, i następnie porównanie tej daty do terminu przewidzianego w art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID 19. Takich jednak ustaleń w zaskarżonej decyzji zabrakło. Również w przekazanych przez organ tut. Sądowi aktach administracyjnych sprawy próżno szukać jakiegokolwiek dowodu wskazującego na datę nadania przez stronę dokumentu elektronicznego do systemu teleinformatycznego ZUS.
Istotne jest przy tym, że skarżący na okoliczność złożenia deklaracji za maj 2020 r. przed datą 30 czerwca 2020 r. powoływał się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednak organ odwoławczy uchylił się od oceny argumentacji tam zawartej, co naruszało przepis art. 107 § 3 kpa oraz zasadę przekonywania, określoną w art. 11 kpa. Z kolei na etapie postępowania przez tut. Sądem skarżący załączył do skargi wygenerowany z systemu Płatnik dokument: "Informacja o wysyłce i potwierdzeniu", z którego wynika, że sporne deklaracje za maj 2020 r. zostały wypełnione 14 czerwca 2020 r. i w tej dacie ich status został określony jako przetworzone, natomiast z kolejnych zapisów tego dowodu wynika, że datą nadania potwierdzenia i datą przyjęcia przesyłki był dzień 3 lipca 2020 r. Istnieje zatem rozbieżność co do daty nadania przez stronę dokumentu elektronicznego do systemu teleinformatycznego ZUS, która nie została w żaden sposób wyjaśniona, co skutkuje niepełnym ustaleniem stanu faktycznego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien zatem po pierwsze ustalić, w oparciu o urzędowe dokumenty, dokładną datę nadania przez skarżącego przedmiotowej deklaracji, w rozumieniu art. 47a § 1 usus, po wtóre wyjaśnić i wykazać to w decyzji, z jakich powodów (czy to leżących po stronie skarżącego, czy też może spowodowanych błędem systemu, bądź innymi okolicznościami) dokumenty rozliczeniowe skarżącego wypełnione 14 czerwca 2020 r., których status został określony jako przetworzone, zostały przyjęte w systemie informatycznym ZUS dopiero 3 lipca 2020 r. Dokonując tych ustaleń organ winien kierować się ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, podzielanym również w pełni przez tut. Sąd, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja systemów komunikacji elektronicznej, oraz takie zorganizowanie ich obsługi technicznej - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych za ich pośrednictwem podań (por. np. postanowienia NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15 i z 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (por. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15, wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14).
Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, że w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego na żadnym jej etapie nie otrzymał on od organu informacji o braku przesłania wypełnionych w terminie dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. Termin do złożenia dokumentów upływał 30 czerwca 2020 r. Przynajmniej z przesłanych sądowi akt nie wynika, aby Zakład po złożeniu wniosku w sprawie, a przed 30 czerwca 2020 r., w jakikolwiek sposób zakomunikował płatnikowi, że wniosek rodzi obowiązek złożenia dokumentów w terminie do 30 czerwca 2020 r. i od tego zależne jest przedmiotowe zwolnienie.
Zaniechanie organów rentowych w tym zakresie stanowi istotne uchybienie reguł postępowania z perspektywy praw strony. Zgodnie bowiem z treścią art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto przepisy regulują obowiązek organów administracji publicznej, w sprawach wszczętych na żądanie strony, do wskazania stronie przesłanek od niej zależnych, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a kpa). Przywołana regulacja stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 kpa. Jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości.
Zdaniem Sądu, w realiach rozpatrywanej sprawy organ - kierując się zasadą wyrażoną w art. 9 kpa - powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu organ powinien był - w rozsądnym terminie - udzielić skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów - zdaniem organu - brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Takich jednak działań ze strony organu zabrakło. Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed 30 czerwca 2020 r., wówczas skarżący miałaby szansę dotrzymać terminu i złożyć wymagany dokument.
Należy podkreślić, że celem ustawodawcy wprowadzającego przepisy ustawy COVID-19 było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej. W tym czasie wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej zadbania o zaspokojenie środków podstawowej egzystencji, ale również dopełnienia formalności dotychczas im nieznanych, wprowadzonych nowymi regulacjami prawnymi, z których uprzednio nie korzystali. W tych okolicznościach szczególne znaczenie ma wynikający z kpa obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.
Jeżeli więc ZUS - na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych - posiadał wiedzę, że skarżący nie złożył wymaganych deklaracji rozliczeniowych, powinien był zakomunikować to stronie niezwłocznie po wpłynięciu do organu wniosku, a najpóźniej przed upływem terminu z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID -19. Nieudzielenie stronie powyższych informacji narusza art. 9 i art. 79a § 1 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jako że skarżący mógłby uczynić zadość temu obowiązkowi do 30 czerwca 2020 r. Zdaniem Sądu, uchybienia w toku postępowania ze strony organu nie mogą negatywnie wpływać na prawa strony, nawet jeżeli ona nie złożyła od razu deklaracji w terminie. Organy powinny mieć przede wszystkim na uwadze dobro strony w postaci prawa do zwolnienia z opłacenia składek w tym trudnym okresie stanu pandemii. Dlatego przestrzeganie przez organ wskazanych przepisów kpa musi być dokonywane skrupulatnie, aby umożliwić zainteresowanym spełnienie warunków zwolnienia, nawet jeżeli oni nie dopełnili od razu obowiązku w zakresie złożenia deklaracji. Brak informacji ze strony organu nie może przyczyniać się do negatywnych skutków dla strony (wyrok WSA w Olsztynie z 24 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 805/20, wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 647/21, wyrok NSA z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt I GSK 496/21).
Jednocześnie Sąd zwraca także uwagę na obowiązujący od 16 grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy COVID-19, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Ww. przepisy wprost uwzględniają sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć przepis ten wszedł w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia (16 grudnia 2020 r.), to obejmuje zdarzenia, które miały miejsce: "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został zaś ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Sąd dostrzega, że w dacie wydania decyzji w niniejszej sprawie, przepisy art. 15zzzzzn2 nie obowiązywały, jednak nie mogą one być obecnie przez sąd pomijane. Przywołana regulacja wyznacza bowiem też kierunek, w którym powinny zmierzać interpretacja i stosowanie przepisów ustawy COVID-19, czyli z pominięciem nadmiernego formalizmu, z faktycznym dążeniem do umożliwienia płatnikom ze skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek. Wynika z tego, że sam ustawodawca uznał za konieczne zamieszczenie w ustawie COVID-19 tej bardzo korzystnej regulacji prawnej z punktu widzenia interesów płatników. Podkreślić też należy, że płatnicy składek nie powinni być różnie traktowani w zależności od tego, kiedy zostanie rozpatrzony ich wniosek, tj. czy przed datą wejścia w życie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, czy po tej dacie, co ma znaczenie przy obowiązkach organu o pouczaniu w zakresie możliwości przywrócenia terminów, także zawitych. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 406/21).
Rozpatrując ponownie sprawę organ w oparciu o posiadane dokumenty urzędowe jednoznacznie i skrupulatnie wyjaśni termin złożenia przez skarżącego dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. Jednocześnie organ przeprowadzi postępowanie zgodnie z wymogami wynikającymi z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, mając na uwadze, że skarżący nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu. Ponadto, uwzględniając cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii, organ rozważy zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, dodanych ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.). W związku z powyższym organ zobowiązany będzie wyznaczyć skarżącemu 30-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższy przepis, choć wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji, obejmuje zdarzenia mające miejsce podczas obowiązywania stanu epidemii tj. od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania.
W tym stanie sprawy Sąd, stwierdzając, że naruszenia norm postępowania zawartych w art. 7, 9, 77 § 1, 79a § 1, 80 i 107 § 3 kpa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c oraz art.135 ppsa, uwzględnił skargę i orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji z [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z [...].