I SA/Op 458/24

I SA/Op 458/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska /sprawozdawca/
Anna Komorowska-Kaczkowska
Grzegorz Gocki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6563
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją wiążącą informację stawkową
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 361
art. 42a w zw. z poz. 10 załącznika nr 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska Protokolant Referent Grażyna Sułkowska-Kosmider po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 8 kwietnia 2024 r., nr 0110-KSI1-2.441.8.2024.3.PG w przedmiocie wiążącej informacji stawkowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją wiążącą informację stawkową Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 25 stycznia 2024 r., nr 0115-KDST1-1.440.386.2023.4.EM, II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697,00 zł (słownie złotych: sześćset dziewięćdziesiąt siedem 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. Spółka z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Skarżący, Wnioskodawca, Spółka, Strona) jest decyzja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: organ) z 8 kwietnia 2024 r., którą organ ten, po rozpatrzeniu odwołania od własnej decyzji, wydanej w dniu 30 stycznia 2024 r., dotyczącej wiążącej informacji stawkowej (WIS) określającej dla towaru o nazwie "[...]" kod Nomenklatury scalonej (CN) 34 oraz na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy w zw. z art. 146ef ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r., poz. 361, zwanej dalej "ustawą", "ustawa o VAT", "uptu" ) stawkę podatku od towarów i usług w wysokości 23%, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 25 października 2023 r. do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wpłynął wniosek z dnia 25 października 2023 r. (uzupełniony w dniach 28 listopada 2023 r. oraz 2 stycznia 2024 r.) o wydanie wiążącej informacji stawkowej w zakresie sklasyfikowania towaru "[...]’ według Nomenklatury scalonej (CN) na potrzeby opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
W treści wniosku przedstawiono następujący opis towaru:
"1.1. Wnioskodawca jest spółką prawa handlowego, mającą siedzibę i miejsce zarządu na terytorium Polski, posiadającą w Polsce nieograniczony obowiązek podatkowy w podatku CIT. Wnioskodawca jest także zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku l/AT.
1.2. Wnioskodawca jest producentem preparatów pochodzenia naturalnego m.ln. produktu o nazwie [...] (kod CN 34021900).
1.3. Produkt jest adiuwantem opartym na nowych i naturalnych [...]. Naturalne składniki preparatu z pochodzą z zielonej chemii.
Skład:
1) [...]:[...] gr,
2) [...]:[...] gr.
Produkt spełnia 4 funkcje:
1) Funkcja retencji: Poprzez zmniejszenie napięcia powierzchniowego i kąta zwilżania pryskanych kropli, produkt optymalizuje retencję oprysku na roślinach:
a) Zmniejszony efekt odbicia.
b) Zmniejszenie odpływu i strat.
c) Więcej aktywnych substancji na roślinie.
2) Funkcja nawilżania: Dzięki swojej funkcji utrzymującej wilgoć, produkt opóźnia wysuszanie kropli na liściach:
a) Zmniejszone odparowywanie kropli.
b) Wydłużenie czasu kontaktu kropla / liście.
c) Więcej aktywnych substancji w roślinie.
3) Funkcja przenikania: Poprzez osadzenie się na kutykuli, produkt przyspiesza przenikanie ŚOR w liściach:
a) Więcej substancji aktywnej w roślinie.
b) Szybsze działanie zabiegu.
c) Poprawiona ogólna skuteczność ŚOR.
4) Funkcja dyfuzji: [...], naturalne składniki w produkcie, pełnią rolę transportera:
a) Przyspieszona dyfuzja aktywnych składników w roślinie.
b) Dotyczy wszystkich części rośliny.
c) Lepsza jednolitość zabiegu.
Produkt jest preparatem dodawanym do środków ochrony roślin. Podczas oprysków wzmacnia ich właściwości fizyczne, chemiczne oraz biologiczne.
1.4. Produkt nie jest nawozem, gdyż nie zawiera składników odżywczych dla roślin, ani środkiem ochrony roślin, gdyż nie zawiera substancji aktywnych. Produkt można zaklasyfikować jako adiuwant rolniczy, który służy do łącznego stosowania z nawozami lub środkami ochrony roślin w celu podniesienia ich skuteczności."
W odpowiedzi na wezwanie nr [...] z dnia 22 listopada 2023 r., Strona przedstawiła następujące informacje o towarze:
"1) Wskazanie pełnego składu produktu z udziałem procentowym jego poszczególnych składników (skład surowcowy do 100%) (...)
Odpowiedź Wnioskodawcy: [...] ([...])[...]%,[...] ([...])[...]%, reszta to woda. (...)
2) Wskazanie informacji identyfikujących i charakteryzujących składniki wnioskowanego towaru, tj. numer CAS, numer WE, właściwości fizyko-chemiczne (szczególnie w odniesieniu do przeznaczenia/zastosowania gotowego produktu), itp.
Odpowiedź Wnioskodawcy: Karta charakterystyka stanowi załącznik nr 1 do Pisma.
3) Wskazanie procesu produkcyjnego powstawania wnioskowanego produktu. Odpowiedź Wnioskodawcy: Prosta mieszanina w zbiorku przemysłowym.
4) Jakie konkretnie działanie ma każdy ze składników produktu.
Odpowiedź Wnioskodawcy: [...]: poprawi przenikanie pestycydów przez kutikule roślin. [...]: poprawi transport pestycydów w środku rośliny.
5) Czy dla produktu były wykonane badania potwierdzające skuteczność działania, wpływ na rośliny i bezpieczeństwo dla środowiska, a jeżeli tak -jaki był ich wynik.
Odpowiedź Wnioskodawcy: Raport z Instytutu Ochrony Roślin (Produkt pod inna nazwa handlową = [...]) potwierdzający lepsze skuteczności herbicydu z produktem [...] na kukurydzy.
6) W jakiego rodzaju opakowaniu (opakowaniach) oraz w jakiej gramaturze produkt jest oferowany.
Odpowiedź Wnioskodawcy: Kanister HDPE11 oraz 0,25L.
7) Na podstawie jakich przepisów produkt został dopuszczony do obrotu.
Odpowiedź Wnioskodawcy: Produkt nie jest nawozem, gdyż nie zawiera składników odżywczych dla roślin, ani środkiem ochrony roślin, gdyż nie zawiera substancji aktywnych. Produkt można zaklasyfikować jako adiuwant rolniczy; który służy do łącznego stosowania z nawozami lub środkami ochrony roślin w celu podniesienia ich skuteczności.
Aktualnie polskie przepisy krajowe nie przewidują możliwości ani konieczności rejestracji adiuwantów rolniczych. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie prowadzi rejestru adiuwantów, ani nie przewiduje możliwości ich rejestrowania. W związku z tym, nie jest wymagane pozwolenie na obrót adiuwantami na rynku polskim. Nie są wymagane żadne badania, atesty, certyfikaty, aby wprowadzić adiuwant do obrotu w Polsce.’
Z kolei w odpowiedzi na wezwanie nr [...] z dnia 21 grudnia 2023 r. Strona przedstawiła następujące informacje o towarze:
"1) Jednoznaczne wskazanie czy dołączona do pisma z 28 listopada 2023 r. karta charakterystyki w języku polskim dotyczy wnioskowanego towaru.
Odpowiedź Wnioskodawcy: Tak, przesłana karta charakterystyki dotyczy wnioskowanego Produktu.
2) Doprecyzowanie jaki składnik występuje w gotowym produkcie.
Komponent wykorzystywany jako składnik wnioskowanego towaru jest [...].
3) Przesłanie tłumaczenia informacji zawartych w dokumentach określonych jako "[...]" oraz "[...]" (jeżeli dotyczą wnioskowanego towaru), w zakresie identyfikacji substancji/mieszanin (sekcja 1), składu/informacji o składnikach (sekcja 3) oraz właściwości fizycznych i chemicznych (sekcja 9).
Odpowiedź Wnioskodawcy: Poniżej tłumaczenie:
Produkt [...] ma 2 składniki:
[...]
N°CAS: [...]
N°WE: [...]
[...]
N"CAS: [...], [...] N°WE: [...]
Właściwości fizyko-chemiczne gotowego produktu ([...]):
Stan skupienia: Ciekły
Kolor: brunatna.
Wygląd: Czysty.
Zapach: Charakterystyczny.
Próg zapachu: Niedostępny
Temperatura topnienia : Nie dotyczy Temperatura krzepnięcia: Niedostępny Temperatura wrzenia: Niedostępny Palność materiałów: Niepalny Dolna granica wybuchowości: Niedostępny Górna granica wybuchowości: Niedostępny Temperatura zapłonu: Niedostępny Temperatura samozapłonu: Niedostępny Temperatura rozkładu: Niedostępny pH: [...]
Lepkość, kinematyczna : Niedostępny Rozpuszczalność: Niedostępny
Współczynnik podziału [...] ([...]): Niedostępny
Prężność pary: Niedostępny
Prężność pary w temperaturze 50 °C: Niedostępny
Gęstość: [...] - [...] g/cm3
Gęstość względna: Niedostępny
Gęstość względna pary w temp. 20°C: Niedostępny
Charakterystyka cząsteczek : Nie dotyczy."
Do uzupełnień wniosku Wnioskodawca dołączył:
1) kartę charakterystyki produktu, w której wskazano m.in.:
Sekcja 1: Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa:
- Postać produktu: mieszanina.
- Kod produktu: adjuvant-adiuwant.
- Istotne zidentyfikowane zastosowania:
kategoria głównego zastosowania: zastosowanie profesjonalne, szczegóły dot. zastosowań przemysłowych/profesjonalnych: zastosowanie w rolnictwie. Sekcja 3: Skład/informacje o składnikach: Nazwa / Identyfikator produktu / %:
- [...] ([...]) / Numer CAS: [...] Numer WE: [...], [...], [...];
- - / Numer CAS: [...]; Sekcja 9: Właściwości fizyczne i chemiczne:
- Stan skupienia: ciekły.
- Kolor: brunatny.
- pH: [...];
- Gęstość [...]-[...] g/cm3.
2) Kartę charakterystyki [...] w języku obcym wraz z tłumaczeniem, w którym wskazano m.ln.:
Sekcja 1: Identyfikacja substancji/mieszanin: - Typ substancji chemicznej: Mieszanina.
- Nazwa handlowa: [...] - [...]
- [...].
Numer REACH: wszystkie składniki tego produktu objęte zakresem rozporządzenia
1907/2006/WE (REACH), jeśli niezwolnione, zostały zarejestrowane.
Kategoria głównego zastosowania: Zastosowanie przemysłowe surowiec kosmetyczny
- receptura produktów higieny osobistej.
- Specyfikacja zastosowań przemysłowych/profesjonalnych: szerokie zastosowanie rozproszone.
- Kategoria przemysłowa: IC2 - Przemysł chemiczny: podstawowe chemikalia, IC3 - Przemysł chemiczny: chemikalia stosowane w syntezie.
Sekcja 3: Skład/informacje o składnikach: Nazwa / Identyfikator produktu / %:
- [...],[...] i [...] /N°CAS: [...] N°CE: [...];
[...] (lub [...], główny składnik [...], [...], [...]) / N°CAS: [...] N°CE: [...] N° REACH: [...]. Sekcja 9: Właściwości fizyczne i chemiczne:
- Stan skupienia: Ciecz
- Wygląd (temperatura pokojowa): Klarowny. Lepki. Płyn.
- Kolor: żółty do brązowego, (bezbarwny dla [...])
- Zapach: Charakterystyczny zapach. Słodki zapach.
- pH: [...]-[...],
- Gęstość: ok. [...] g/cm3
3) Kartę charakterystyki [...] - [...] w języku obcym wraz z tłumaczeniem, w/ którym wskazano m.in.: Sekcja 1: Identyfikacja substancji/mieszanin:
- Synonimy: Wodny roztwór [...], przygotowany przez katalityczne [...].
- Nazwa chemiczna: Syropy [...],[...].
- Nr rejestracyjny REACH: [...].
- Nr CAS: [...], [...].
- Nr WE: [...].
- Nazwa INCI: [...] / [...].
Istotne zidentyfikowane zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowania odradzane:
Zidentyfikowane zastosowania: Mediator. Formułowanie i pakowanie. Żywność. Karma dla zwierząt. Farmaceutyki. Produkcja tekstyliów, skóry, futer. PC 39: Kosmetyki, produkty higieny osobistej. Produkty do prania i czyszczenia (w tym produkty na bazie rozpuszczalników).
Sekcja 3: Skład/informacje o składnikach: Nazwa chemiczna / Stężenie / Nr CAS / Nr WE:
- Syropy [...] / >=[...]% / [...],[...] / [...].
Sekcja 9: Właściwości fizyczne i chemiczne:
- Stan fizyczny: Płyn
- Forma: Syropowy płyn.
- Woda, wilgoć:
[...]%.
- Kolor: Bezbarwny.
- pH:
[...] przy 50%.
4) Sprawozdanie z badania skuteczności działania herbicydu z dodatkiem adiuwanta [...] w uprawie kukurydzy.
5) Ulotkę produktu, w której wskazano m.in.:
- 4wl-Retencja, nawilżanie, przenikanie, dyfuzja.
- Adiuwant 4 w 1 Adiuwant oparty na nowych i naturalnych [...].
- Skład:
- [...]:[...] gr.
- [...]:[...] gr.
Innowacyjna formulacja pochodzenia roślinnego posiadająca wszystkie funkcje poprawiająca skuteczność zabiegów nawet w trudnych sytuacjach.
- Dawkowanie: [...] jest rekomendowany do wszystkich zabiegów środków ochrony roślin oraz nawozów dolistnych. Wlać jako ostatni w zbiorniku.
Uprawa / Dawka ml/ha:
Uprawy rolnicze /150.
Uprawy sadownicze i warzywne / 250-350.
- Nawożenie dolistne: 100-150.
6) Zdjęcia produktu w opakowaniu wraz z etykietą, z której wynika m.in. następująca instrukcja stosowania:
1. Napełnić zbiornik opryskiwacza odpowiednią ilością wody.
2. Uzupełnić innymi produktami (środek ochrony roślin).
3. Wlać odmierzoną ilość [...].
4. Mieszać do uzyskania jednorodnej mieszaniny."
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w dniu 25 stycznia 2024 r. wydał wiążącą informację stawkową nr 0115-KDST1-1.440.386.2023.4.EM określającą dla towaru "[...]" klasyfikację do działu Nomenklatury scalonej (CN) 34 oraz stawkę podatku od towarów i usług w wysokości 23% na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy w zw. z art. 146ef ust. 1 pkt 1 ustawy.
Strona, nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem, złożyła odwołanie.
Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła:
1) art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146ef ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT- przez bezpodstawne uznanie przez Dyrektora KIS, iż opisany we wniosku towar o nazwie handlowej [...] nie mieści się w zakresie poz. 10 załącznika nr 3 ustawy o VAT, a tym samym powinien podlegać opodatkowaniu stawką iv wysokości 23%;
2) art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146ef ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w zw. z art. 146ef ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT - przez bezpodstawne uzależnienie zastosowania niższej stawki podatku VAT w wysokości 8% od spełnienia przez produkt przesłanek wymienionych w ustawach innych, niż ustawy podatkowe;
3) art. 41 ust. 2 ustawy VAT w zw. z pozycją 10 załącznika nr 3 do ustawy o VAT - przez uznanie, iż towar o nazwie [...] nie mieści się wśród towarów wymienionych w załączniku nr 3 do ustawy VAT;
4) art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej - przez błędne i nieprecyzyjne uzasadnienie decyzji Dyrektora KIS z 25 stycznia 2024 r.
Mając na względzie powyższe, Strona wniosła o "(...) uchylenie Decyzji Dyrektora KIS z 25 stycznia 2024 r. w całości, oraz wydanie WIS określającej stawkę podatku VAT dla produktu [...] w wysokości 8 % zgodnie z wnioskiem Podatnika o wydanie WIS".
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania, wskazaną na wstępie decyzją z 8 kwietnia 2024 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W ocenie organu odwoławczego w decyzji pierwszoinstancyjnej przedstawiono prawidłowe rozważania, iż przedmiotowy towar należało zaklasyfikować do działu 34 Nomenklatury scalonej, który obejmuje "Mydło, organiczne środki powierzchniowo czynne, preparaty piorące, preparaty smarowe, woski syntetyczne, woski preparowane, preparaty do czyszczenia lub szorowania, świece i artykuły podobne, pasty modelarskie, "woski dentystyczne" oraz preparaty dentystyczne produkowane na bazie gipsu".
Z Not wyjaśniających do HS do pozycji 3402, obejmującej "Organiczne środki powierzchniowo czynne (inne niż mydło); preparaty powierzchniowo czynne, preparaty do prania (włącznie z pomocniczymi preparatami piorącymi) oraz preparaty czyszczące, nawet zawierające mydło, inne niż te objęte pozycją 3401" wynika m.in., że: organiczne środki powierzchniowo czynne objęte niniejszą pozycją są związkami chemicznymi o nieokreślonej budowie chemicznej, zawierającymi jedną lub kilka funkcyjnych grup hydrofilowych albo hydrofobowych, w takiej proporcji, że po ich zmieszaniu z wodą w celu uzyskania w 20°C roztworu o stężeniu 0,5% i pozostawieniu tego roztworu przez godzinę w tej temperaturze, powstanie przezroczysta lub półprzezroczysta ciecz albo trwała emulsja, bez oddzielania substancji nierozpuszczalnych (patrz uwaga 3 (a) do niniejszego działu). Dla potrzeb niniejszej pozycji, emulsji nie należy uważać za trwałą, jeśli po jej pozostawieniu na godzinę w temperaturze 20°C: (1) cząsteczki ciała stałego są widoczne gołym okiem; (2) podzieliła się na rozróżnialne wzrokowo fazy lub (3) podzieliła się na części przezroczystą i półprzezroczystą, widoczne gołym okiem.
Organiczne środki powierzchniowo czynne są zdolne do adsorpcji na granicy faz; w tym stanie odznaczają się zespołem właściwości fizykochemicznych, a w szczególności aktywnością powierzchniową (np. obniżaniem napięcia powierzchniowego, spienianiem, emulgowaniem, zwilżaniem) i dlatego nazywa się je zwykle "środkami powierzchniowo czynnymi. Jednakże produktów, które w roztworze 0,5% o temperaturze 20°C, nie są zdolne do zmniejszania napięcia powierzchniowego wody destylowanej do 4,5x10-2 N/m (45 dyn/cm) lub do mniejszej wartości, nie uważa się za środki powierzchniowo czynne. Niniejsza pozycja nie obejmuje takich produktów. (...) (II) Preparaty powierzchniowo czynne, preparaty do prania (włącznie z pomocniczymi preparatami piorącymi) i preparaty czyszczące, nawet zawierające mydło, inne niż te objęte pozycją 3401.
Niniejsza grupa obejmuje trzy rodzaje preparatów:
(A) Preparaty powierzchniowo czynne.
(1) Przemieszane środki powierzchniowo czynne, omówione w części (I) powyżej (np. sulforicinooleiniany zmieszane z sulfonowanymi alkilonaftaleniami lub siarczanami i alkoholi tłuszczowych).
(2) Roztwory lub dyspersje środków powierzchniowo czynnych, omówionych w części (I) powyżej, w rozpuszczalniku organicznym (np. roztwór siarczanu alkoholu tłuszczowego w cykloheksanolu lub w tetrahydronaftalenie).
(3) Inne mieszaniny na bazie środka powierzchniowo czynnego, omówionego w części (I) powyżej (np. preparaty powierzchnio czynne zawierające określoną ilość mydła, takie jak alkilobenzenosulfonian ze stearynianem sodu).
(4) Roztwory lub dyspersje mydła w rozpuszczalniku organicznym, takim jak cykloheksanol. (Roztwory mydła w wodzie, niekiedy z dodatkiem małych ilości alkoholu lub glicerolu (na ogół nieprzekraczającym 5%), są mydłami płynnymi objętymi pozycją 3401)."
Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że klasyfikacja dokonana przez organ pierwszej instancji dla towaru "[...]" jest prawidłowa, ponieważ z uwagi na właściwości produktu spełnia on te kryteria i posiada właściwości dla towarów objętych działem 34 Nomenklatury scalonej (CN).
Odnosząc się następnie do zarzutu Strony, co do mającego mieć miejsce naruszenia art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146ef ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT - przez bezpodstawne uznanie przez Dyrektora KIS, iż opisany we wniosku towar o nazwie handlowej "[...]" nie mieści się w zakresie poz. 10 załącznika nr 3 ustawy o VAT, a tym samym powinien podlegać opodatkowaniu stawką w wysokości 23% organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w przypadku towarów, które zdaniem wnioskujących o wydanie WIS zaliczają się do pozycji nr 10 załącznika nr 3 do ustawy, zawsze w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć czy dany towar mieści się w tej grupie. Wskazana przez Stronę pozycja 10 załącznika 3 dotyczy bowiem towarów, które nie ze względu na konkretny kod CN, lecz bez względu na CN określa się jako "Nawozy i środki ochrony roślin - zwykle przeznaczone do wykorzystania w produkcji rolnej, oraz pasze i karmy dla zwierząt gospodarskich i domowych".
W przedmiotowej sprawie, w związku z przedstawionym opisem towaru oraz załączoną przez Stronę dokumentacją, mając na uwadze przeznaczenie i działanie przedmiotowego preparatu, zachodziła konieczność dokonania oceny, czy omawiany towar można zakwalifikować do grupy wyrobów będących nawozami lub środkami ochrony roślin, które to grupy towarów wymieniono w poz. 10 załącznika nr 3 do ustawy o VAT, przy czym jak zauważono same przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie zawierają definicji "środka ochrony roślin". Dlatego też, ze względu na jednolitość terminologiczną systemu prawa, skoro prawodawca posłużył się pojęciem środków ochrony roślin na gruncie prawa podatkowego, nie definiując go i nie nadając mu specyficznego dla tej gałęzi znaczenia, to uzasadnione jest sięgnięcie w pierwszej kolejności do tej gałęzi prawa, w której ono funkcjonuje, czyli do ustawy o środkach ochrony roślin.
I tak, przechodząc na grunt ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin zgodnie z art. 2 pkt 1 tej ustawy organ wskazał, że za środek ochrony roślin uważa się środek ochrony roślin, o którym mowa w art. 2 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylającego dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG .
Celem rozporządzenia nr 1107/2009 jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi i zwierząt oraz środowiska, a także poprawa funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez zharmonizowanie zasad dotyczących wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin, przy równoczesnej poprawie produkcji rolnej. Tym samym regulacje rozporządzenia mają zapewnić wykazywanie przez przemysł, że substancje lub środki wytworzone lub wprowadzane do obrotu nie mają żadnego szkodliwego wpływu na zdrowie ludzi lub zwierząt ani żadnego niedopuszczalnego wpływu na środowisko. Aby w jak największym stopniu ograniczyć przeszkody w handlu środkami ochrony roślin wynikające z różnego poziomu ochrony w poszczególnych państwach członkowskich, rozporządzenie to ustanawia zharmonizowane zasady zatwierdzania substancji czynnych oraz wprowadzania środków ochrony roślin do obrotu, w tym zasady dotyczące wzajemnego uznawania zezwoleń oraz handlu równoległego. Substancje powinny być włączane w skład środków ochrony roślin tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że zapewniają one jednoznaczne korzyści dla produkcji roślinnej, i oczekuje się, że nie będą miały żadnego szkodliwego wpływu na zdrowie ludzi lub zwierząt ani żadnego niedopuszczalnego wpływu na środowisko. Aby uzyskać taki sam poziom ochrony we wszystkich państwach członkowskich, decyzje o dopuszczalności lub niedopuszczalności takich substancji muszą być zatem podejmowane na poziomie Wspólnoty na podstawie zharmonizowanych kryteriów .
Uwzględniając zatem cel wprowadzenia ww. przepisów oraz wysoki poziom zharmonizowania w przedmiotowym zakresie przepisy dotyczące środków ochrony roślin muszą być ściśle interpretowane oraz stosowane. Zgodnie zatem z art. 2 pkt 1 ustawy o środkach ochrony roślin za taki środek uważa się środek ochrony roślin, o którym mowa w art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009. Według przywołanego rozporządzenia środki ochrony roślin, to środki w postaci, w jakiej są one dostarczane użytkownikowi, składające się z substancji czynnych, sejfnerów lub synergetyków lub zawierające te składniki, i przeznaczonych do jednego z następujących zastosowań:
a) ochrona roślin lub produktów roślinnych przed wszelkimi organizmami szkodliwymi lub zapobieganie działaniu takich organizmów, chyba że głównym przeznaczeniem takich produktów jest utrzymanie higieny, a nie ochrona roślin lub produktów roślinnych;
b) wpływanie na procesy życiowe roślin, na przykład poprzez substancje działające jako regulatory wzrostu, inne niż składnik odżywczy lub biostymulator;
c) zabezpieczanie produktów roślinnych w zakresie, w jakim takie substancje lub środki nie podlegają szczególnym przepisom wspólnotowym dotyczącym środków konserwujących;
d) niszczenie niepożądanych roślin lub części roślin z wyjątkiem glonów, chyba że dane środki są stosowane na glebę lub wodę w celu ochrony roślin;
e) hamowanie lub zapobieganie niepożądanemu wzrostowi roślin z wyjątkiem glonów, chyba że dane środki są stosowane na glebę lub wodę w celu ochrony roślin.
Substancje czynne to substancje, w tym mikroorganizmy, wykazujące ogólne lub specyficzne oddziaływanie na organizmy szkodliwe lub na rośliny, części roślin lub na produkty roślinne (art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1107/2009, w związku z art. 2 pkt 2 ustawy o środkach ochrony roślin).
Mianem sejfnerów określa się natomiast substancje lub preparaty, które dodaje się do środka ochrony roślin w celu wyeliminowania lub zmniejszenia fitotoksycznego działania środka ochrony roślin na niektóre rośliny (art. 2 ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 1107/2009, w związku z art. 2 pkt 3 ustawy o środkach ochrony roślin).
Synergetykami z kolei są substancje lub preparaty, które - chociaż wykazują brak działania lub wykazują tylko słabe działanie - mogą wzmocnić działanie substancji czynnej(-ych) w środku ochrony roślin (art. 2 ust. 3 lit. b rozporządzenia nr 1107/2009, w związku z art. 2 pkt 4 ustawy o środkach ochrony roślin).
Składniki obojętne to substancje lub preparaty, które są stosowane lub przeznaczone do stosowania w środkach ochrony roślin lub adiuwantach, lecz nie są ani substancjami czynnymi, ani sejfnerami lub synergetykami (art. 2 ust. 3 lit. c rozporządzenia nr 1107/2009, w związku z art. 2 pkt 5 ustawy o środkach ochrony roślin).
Adiuwantami są natomiast substancje lub preparaty składające się ze składników obojętnych lub preparatów zawierających jeden lub kilka składników obojętnych, w postaci, w jakiej są one dostarczane użytkownikowi i wprowadzane do obrotu, aby użytkownik mógł mieszać je ze środkiem ochrony roślin, i które zwiększają jego skuteczność lub inne jego właściwości jako pestycydu (art. 2 ust. 3 lit. d rozporządzenia nr 1107/2009, w związku z art. 2 pkt 5a ustawy o środkach ochrony roślin).
Uwzględniając wyżej przywołane definicje - według organu odwoławczego - nie sposób uznać substancji lub preparatu będącego adiuwantem za środek ochrony roślin. Przywołane wyżej definicje świadczą bowiem wprost o tym, że zamiarem ustawodawcy unijnego było rozróżnienie preparatów biologicznie aktywnych używanych do ochrony roślin (obowiązkowo ujętych w stosownym rejestrze prowadzonym przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ) od środków wspomagających proces ochrony o charakterze biologicznie obojętnym.
Tym samym wykluczone jest uznanie omawianego preparatu za środek ochrony roślin zarówno na gruncie obowiązującego prawa krajowego, jak również prawa unijnego.
Ponadto, jak dalej zauważono, pojęcia takie jak "nawóz" oraz "środek ochrony roślin", o których mowa w poz. 10 załącznika nr 3 do ustawy, zostały zdefiniowane wyłącznie w ustawie o nawozach i nawożeniu z dnia 10 lipca 2007 r. oraz ustawie o środkach ochrony roślin z dnia 8 marca 2013 r. Dlatego też organ nie zastosował jednej z wielu definicji legalnych ale powołał się na te, które funkcjonują w krajowym obrocie prawnym.
Następnie podkreślono, iż podstawową zasadą w podatku VAT jest stosowanie stawki podstawowej (art. 98 dyrektywy 2006/112/WE). Państwom członkowskim przyznano możliwość stosowania jednej obniżonej stawki lub dwóch obniżonych stawek, na zasadzie wyjątku od reguły.
Ponadto, obniżone stawki podatku VAT mogą być stosowane jedynie do dostaw towarów i świadczenia usług, o których mowa w załączniku III do dyrektywy 2006/112/WE. Przepisy te, stanowiące wyjątek od zasady, należy zatem interpretować ściśle (przykładowo, wyroki TSUE: z dnia 12 grudnia 1995 r., C-399/93, Oude Luttikhuis i in., pkt 23; z dnia 17 czerwca 2010 r., C- 492/08, Komisja/Francja, pkt 35; z 19 grudnia 2019 r. w sprawie C-715/18, Segler-Vereinigung Cuxhaven eV, pkt 25). W świetle powyższego - w odniesieniu do obniżonych stawek - nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca.
Określając znaczenie pojęcia "zwykle przeznaczone do wykorzystania w produkcji rolnej" użytego w poz. 10 załącznika 3 do ustawy o VAT, należy wskazać na wytyczne TSUE zawarte w wyroku z dnia 3 marca 2011 sprawa C-41/09 w tym zakresie. W ocenie TSUE pojęcie zwykle wykorzystywane w produkcji rolnej dotyczy takich towarów, które najczęściej i co do zasady są przeznaczone do wykorzystywania w produkcji rolnej, przy czym to do ustawodawcy krajowego należy podjęcie decyzji, jakie grupy towarów z tak ogromnego katalogu towarów wykorzystywanych zwykle w rolnictwie objąć stawką obniżoną.
Zgodnie z załącznikiem III stawkami obniżonymi mogą być objęte m.in.:
- środki spożywcze (łącznie z napojami, ale z wyłączeniem napojów alkoholowych) przeznaczone do spożycia przez ludzi i zwierzęta, żywe zwierzęta, nasiona, rośliny oraz składniki zwykle przeznaczone do produkcji środków spożywczych; produkty zwykle przeznaczone do użytku jako dodatek lub substytut środków spożywczych (pkt 1);
- dostawa towarów i świadczenie usług, które zwykle są przeznaczone do wykorzystania w produkcji rolnej, ale z wyłączeniem dóbr inwestycyjnych, takich jak maszyny lub budynki; oraz, do dnia 1 stycznia 2032 r. dostawa pestycydów chemicznych i nawozów chemicznych (pkt 11).
Jak wynika z brzmienia art. 98 dyrektywy VAT, zastosowanie jednej lub dwóch obniżonych stawek VAT nie jest obowiązkowe. Przepis ów stanowi jedynie możliwość przyznaną państwom członkowskim w drodze odstępstwa od zasady, zgodnie z którą stosowana jest podstawowa stawka. Niemniej jednak gdy państwo członkowskie podejmuje decyzję o wybiórczym stosowaniu obniżonej stawki VAT do niektórych dostaw towarów lub świadczeń usług znajdujących się w załączniku III do dyrektywy musi przestrzegać zasady neutralności (zob. podobnie wyroki: z dnia 3 kwietnia 2008 r., w sprawie C-442/05, Zweckverband zur Trinkwasserversorgung und Abwasserbeseitigung Torgau-Westelbien, pkt 41, 43; z dnia 6 maja 2010 r., w sprawie C-94/09, Komisja/Francja, pkt 30; a także z dnia 27 lutego 2014 r., w sprawie C-454/12 i C-455/12, Pro Med Logistik i Pongratz, pkt 45).
W myśl art. 98 ust. 4 dyrektywy przy stosowaniu stawek obniżonych przewidzianych w ust. 1 do poszczególnych kategorii towarów, państwa członkowskie mogą wykorzystywać Nomenklaturę scaloną lub statystyczną klasyfikację produktów według działalności w celu dokładnego określenia zakresu danej kategorii. Tym samym dyrektywa nie narzuca obowiązku stosowania Nomenklatury scalonej celem precyzyjnego określenia zakresu danej kategorii. Kwestia ta była przedmiotem analizy TSUE w polskiej sprawie C-499/16, AZ. TSUE - badając prawidłowość zastosowania stawki obniżonej do niektórych wyrobów ciastkarskich i ciastek świeżych - wskazał, że zgodnie z art. 98 ust. 3 dyrektywy państwa członkowskie mogą stosować CN przy stosowaniu stawek obniżonych do poszczególnych kategorii towarów, aby precyzyjnie określić zakres danej kategorii. Stosowanie CN jest jednak tylko jednym z wielu sposobów precyzyjnego określenia zakresu danej kategorii (pkt 25 wyroku).
Z uwagi na fakt, że towary zwykle wykorzystywane w rolnictwie:
- mogą mieścić się w różnych działach i pozycjach Nomenklatury scalonej, co utrudnia precyzyjne określenie ich zakresu,
- mogą mieć szkodliwy wpływ na zdrowie ludzi lub zwierząt oraz środowisko,
- podlegają szczególnemu nadzorowi z uwagi na konieczność wyważenia interesów gospodarki rolnej, zdrowia ludzi i zwierząt, jak również wpływu na środowisko, a tym samym objęte są daleko posuniętą harmonizacją w ramach Unii Europejskiej,
zdecydowano o objęciu stawką obniżoną wyłącznie nawozów i środków ochrony roślin, jednakże celem precyzyjnego określenia zakresu tych wybranych kategorii - w ocenie organu - zastosowanie znajdą w stosunku do nich definicje ustawowe oraz unijne, a nie definicje słownikowe czy definicje autonomiczne stosowane wyłącznie na potrzeby Nomenklatury scalonej. Zastosowany zabieg legislacyjny nie czyni jednak takiego rozwiązania niezgodnym z dyrektywą, wręcz przeciwnie - czyni zadość przyznanej państwom członkowskim możliwości selektywnego stosowania stawki obniżonej poprzez wyodrębnienie określonych i swoistych aspektów danych kategorii towarów i usług z poszanowaniem zasady neutralności (wyroki TSUE: z dnia 6 maja 2010 r. w sprawie C-94/09, Komisja przeciwko Francji, pkt 30, z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie C-454/12 i C-455/12, Pro np.. Logistik, pkt 44). z grupy towarów i usług wskazanych w załączniku III do dyrektywy wyodrębniono bowiem nawozy i środki ochrony roślin, podlegające ścisłemu reżimowi krajowemu oraz unijnemu i tylko takie objęto stawką obniżoną.
Skoro zatem ustawodawca przywołał w poz. 10 załącznika nr 3 tylko środki ochrony roślin, a te zgodnie z przywołaną wcześniej definicją unijną składają się z substancji czynnych, sejfnerów lub synergetyków i są środkami o ściśle określonych w przepisach zastosowaniu, nie jest więc dopuszczalne zaliczenie adiuwantów do tej grupy towarów.
Organ odwoławczy dodatkowo też zaważył, że organ pierwszej instancji nie poprzestał na wykładni systemowej zewnętrznej pojęcia "nawóz" oraz "środek ochrony roślin" ale dokonał również wykładni językowej pojęć, które występują w pozycji 10 załącznika nr 3 do ustawy, tj. "nawóz" oraz "środek ochrony roślin". Wykorzystując do tego definicje znajdujące się w Słowniku Języka Polskiego oraz encyklopedii PWN.
Organ odwoławczy wskazał również, iż do wykładni językowej odnosiły się również wojewódzkie sądy administracyjne w sprawach dotyczących wykładni pozycji 10 załącznika nr 3 do ustawy, o czym świadczą przywołane w uzasadnieniu fragmenty uzasadnień do wyroków.
Odnosząc tym samym wykładnię językową do przedmiotowej sprawy wskazano, że z przywołanych przez organ pierwszej instancji definicji słownikowych wynika, iż:
- nawóz to "substancja zawierająca składniki pokarmowe niezbędne do rozwoju roślin" oraz "substancja pochodzenia mineralnego lub organicznego, której użycie w uprawie roślin (nawożenie) ma na celu zwiększenie wysokości i jakości plonów dzięki dostarczeniu roślinom składników pokarmowych oraz polepszeniu właściwości fizycznych., fizykochemicznych, chemicznych i biologicznych. Gleb" ,
- ochrona to "zabezpieczenie przed czymś niekorzystnym, złym lub niebezpiecznym" oraz "to, co przed czymś ochrania" ,
- adiuwant to "substancję wzmagającą działanie antygenu".
Mając zatem na uwadze powyższe definicje językowe oraz sposób działania i zastosowanie towaru "[...]", tj.: opisany we wniosku sposób jego działania, zdaniem organu odwoławczego słusznie organ I instancji nie zaliczył przedmiotowego produktu do nawozów czy środków ochrony roślin. Działanie produktu nie dotyczy bowiem bezpośrednio rośliny – wpływu na nią poprzez jej rozwój lub jej ochronę. Jego głównym bowiem celem jest poprawa/wzmocnienie skuteczności działania danego środka ochrony.
We wniesionej do tut Sądu skardze, Spółka działając poprzez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, podtrzymując w całości swoje stanowisko zajęte w samym wniosku o wydanie wiążącej informacji stawkowej w zakresie sklasyfikowania towaru "[...]", ponowiła zarzuty podniesione już uprzednio w złożonym od decyzji organu I instancji odwołaniu,
Stawiając te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji I Instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumentację uzasadniającą podniesione zarzuty.
Spółka zwracała uwagę, że ustawodawca w pozycji 10 załącznika nr 3 do ustawy o VAT wskazał, że zastosowanie obniżonej stawki VAT nie jest uzależnione od kwalifikacji dla potrzeb CN. Tym samym w celu oceny czy dany towar mieści w kategorii towarów, których dostawa podlega opodatkowaniu wg obniżonej stawki VAT należy mieć na uwadze wyłącznie spełnienie warunku wskazanego w tej pozycji w sposób opisowy. W związku z powyższym wskazywała, że adiuwanty stanowią preparaty wykorzystywane w produkcji rolnej jako preparaty wspomagające działanie środków ochrony roślin - a tym samym mieszczą się w kategorii "środków ochrony roślin - zwykle przeznaczonych do wykorzystania w produkcji rolnej", o których mowa w pozycji 10 załącznika nr 3 do ustawy o VAT.
W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał skargę za bezzasadną i podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W myśl przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie)
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie spór przy niekwestionowanym sklasyfikowaniu ujętego we wniosku towaru "[...]" kodu Nomenklatury scalonej (CN) 34 ogniskuje się na kwestii wskazanej przez organy obu instancji stawki podatku od towarów i usług jaką winien on zostać opodatkowany. Według organów winna to być. na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy w zw. z art. 146ef ust. 1 pkt 1 uptu stawka w wysokości 23%.
Z kolei Skarżąca nie zgadzając się z takim stanowiskiem organu, wskazywała, że organ błędnie ustalił stawkę VAT, bowiem produkt objęty zapytaniem, będący adiutantem, mieści się w zakresie poz. 10 załącznika nr 3 do ustawy o VAT, a tym samym właściwą stawką dla opodatkowania dostawy tego produktu, jest nie stawka podstawowa, a stawka obniżona (8%).
W ocenie organu nie można było uznać substancji lub preparatu będącego adiuwantem za środek ochrony roślin, bowiem zamiarem ustawodawcy unijnego było rozróżnienie preparatów biologicznie aktywnych używanych do ochrony roślin (obowiązkowo ujętych w stosownym rejestrze prowadzonym przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi) od środków wspomagających proces ochrony o charakterze biologicznie obojętnym.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 42a uptu wiążąca informacja stawkowa jest decyzją wydawaną na potrzeby opodatkowania podatkiem od towarów i usług dostawy towarów, importu towarów, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów albo świadczenia usług, która zawiera: 1) opis towaru albo usługi; 2) klasyfikację towaru według działu, pozycji, podpozycji lub kodu Nomenklatury scalonej (CN) albo według sekcji, działu, grupy lub klasy Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych albo usługi według działu, grupy, klasy, kategorii, podkategorii lub pozycji Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług niezbędną do: a) określenia stawki podatku właściwej dla towaru albo usługi, b) stosowania przepisów ustawy oraz przepisów wykonawczych wydanych na jej podstawie - w przypadku, o którym mowa w art. 42b ust. 4; 3) stawkę podatku właściwą dla towaru albo usługi.
Podkreślić także trzeba, że ustawą z 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1751 ze zm.) wprowadzony został do ustawy o VAT nowy sposób identyfikowania towarów i usług na potrzeby opodatkowania VAT, polegający na odejściu od stosowania dla celów opodatkowania Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU 2008) na rzecz Nomenklatury Scalonej (CN) w zakresie towarów, oraz aktualnej Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU 2015) w zakresie usług. Wprowadzono nową tzw. matrycę stawek VAT, która jest oparta na ww. klasyfikacjach oraz na założeniu opodatkowania jedną stawką VAT całych (w miarę możliwości) działów towarowych CN, co w połączeniu z zupełnie inną budową i systematyką PKWiU oraz CN spowodowało, że zmiana stawek na niektóre towary - podwyższenie stawki dla pewnych towarów lub obniżenie dla innych — była nieuniknionym efektem założeń przyjętych przy konstruowaniu nowej matrycy VAT. Zasadniczo zaklasyfikowanie danego towaru do odpowiedniego symbolu CN determinuje wysokość stawki VAT.
Wykazy towarów i usług opodatkowanych stawkami obniżonymi zawarte są w załącznikach. W załączniku nr 3 do ustawy o VAT wskazano towary i usługi opodatkowane stawką w wysokości 8%. W odniesieniu jednak do niektórych kategorii towarów i usług objętych stawkami obniżonymi ustawodawca zrezygnował z identyfikowania ich przy użyciu konkretnych symboli klasyfikacyjnych (CN albo PKWiU), określając warunki stosowania stawek w sposób opisowy. I tak, zgodnie z pozycją 10 załącznika nr 3 do ustawy o VAT stawką VAT w wysokości 8% opodatkowane są - bez względu na CN – "Nawozy i środki ochrony roślin - zwykle przeznaczone do wykorzystania w produkcji rolnej, oraz pasze i karmy dla zwierząt gospodarskich i domowych".
Z brzmienia powyższej pozycji wynika, że stawka podatku nie jest uzależniona od zaklasyfikowania spornego towaru do odpowiedniego kodu CN, ale od spełnienia określonych warunków wskazanych w tej pozycji. W rezultacie kontroli Sądu podlega to, czy sporny towar spełnia wymogi wskazane przez ustawodawcę w opisie zawartym w pozycji 10 załącznika nr 3 do ustawy o VAT. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mają zatem przesądzającego znaczenia wywody organu zawarte w zaskarżonej decyzji dotyczące zaklasyfikowania wymienionego towaru do danego kodu CN, gdyż stosowanie obniżonej stawki nie jest w tym przypadku uzależnione od przypisania towarowi tego kodu.
W tym miejscu Sąd wskazuje, iż preparaty o podobnym charakterze będące adiuwantami, były przedmiotem rozważań sądów administracyjnych w kontekście ustalenia stawki podatku VAT. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone m.in. w wyrokach: WSA w Warszawie z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2126/23, WSA w Bydgoszczy z 14 września 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 184/21, NSA z 19 lipca 2023 r., sygn. akt I FSK 2636/21, NSA z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt I FSK 582/22., a także w licznych wyrokach zapadłych w tut. Sądzie, w których przedmiot sporu stanowiły adiuwanty.
W realiach rozpatrywanej sprawy zastosowanie stawki VAT w wysokości 8% jest uzależnione wyłącznie od zaliczenia omawianego preparatu do środków ochrony roślin - zwykle przeznaczonych do wykorzystania w produkcji rolnej. W tym kontekście należy zauważyć, że ustawodawca posługując się pojęciem "zwykle przeznaczone", nie zdefiniował tego pojęcia w ustawy o VAT. Skoro ustawodawca posłużył się pojęciem niezdefiniowanym, konieczne jest sięgnięcie do potocznego jego rozumienia. Według Słownika języka polskiego PWN (https://sjp.pwn.pl) "zwykle" oznacza «najczęściej, przeważnie». Zatem, stawką w wysokości 8% objęte są nawozy i środki ochrony roślin, które najczęściej, przeważnie, przeznaczone są do wykorzystania w produkcji rolnej. Dla wyjaśnienia znaczenia tego pojęcia należy także odwołać się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie C - 41/09 oraz opinii z dnia 5 października 2010 r. Rzecznika Generalnego Y. Bota, wydanej w tej sprawie. Co prawda wyrok ten dotyczył stawki obniżonej na dostawę żywych zwierząt zwykle przeznaczonych do produkcji środków spożywczych, jednak pozwala on wyjaśnić znaczenie słów "zwykle przeznaczone" w przypadku obniżonej stawki VAT na środki ochrony roślin. I tak, według opinii Rzecznika Generalnego użycie przysłówka "zwykle" dowodzi, że prawodawca Unii pragnął, aby obniżona stawka VAT była stosowana automatycznie do każdego z produktów, których dotyczy przepis, gdy produkt jest zwyczajowo i w sposób ogólny przeznaczony do produkcji żywności. W odniesieniu do rozpatrywanej sprawy oznacza to, że obniżona stawka podatku powinna być stosowana automatycznie do każdego z towarów zwyczajowo (przeważnie) i w sposób ogólny przeznaczonego do wykorzystania w produkcji rolnej.
Wskazać należy, że towar ten jest adiuwantem i podobnie jak inne adiuwanty, bezpośrednio wpływa na efektywność stosowania właściwych środków ochrony roślin, spełniając niżej wyszczególnione funkcje:
1) Funkcja retencji: Poprzez zmniejszenie napięcia powierzchniowego i kąta zwilżania pryskanych kropli, produkt optymalizuje retencję oprysku na roślinach:
a) Zmniejszony efekt odbicia.
b) Zmniejszenie odpływu i strat.
c) Więcej aktywnych substancji na roślinie.
2) Funkcja nawilżania: Dzięki swojej funkcji utrzymującej wilgoć, produkt opóźnia wysuszanie kropli na liściach:
a) Zmniejszone odparowywanie kropli.
b) Wydłużenie czasu kontaktu kropla / liście.
c) Więcej aktywnych substancji w roślinie.
3) Funkcja przenikania: Poprzez osadzenie się na kutykuli, produkt przyspiesza przenikanie ŚOR w liściach:
a) Więcej substancji aktywnej w roślinie.
b) Szybsze działanie zabiegu.
c) Poprawiona ogólna skuteczność ŚOR.
4) Funkcja dyfuzji: [...], naturalne składniki w produkcie, pełnią rolę transportera:
a) Przyspieszona dyfuzja aktywnych składników w roślinie.
b) Dotyczy wszystkich części rośliny.
c) Lepsza jednolitość zabiegu.
Produkt jest preparatem dodawanym do środków ochrony roślin. Podczas oprysków wzmacnia ich właściwości fizyczne, chemiczne oraz biologiczne.
Podkreślenia wymaga, że samoistne stosowanie spornego towaru, podobnie jak innych adiuwantów, tj. bez właściwych środków ochrony roślin, byłoby pozbawione jakiegokolwiek sensu zarówno biologicznego jak i użytkowego, gdyż wszystkie adiuwanty, w tym i sporny w niniejszej sprawie preparat, należy stosować wyłącznie w połączeniu z właściwymi środkami ochrony roślin. Te funkcje i zastosowanie preparatu nie są kwestionowane przez organ. Tym samym jedyne i możliwe przeznaczenie i zastosowanie tego środka sprowadza się de facto do ochrony roślin.
Należy zauważyć, że ustawodawca używając w poz. 10 załącznika nr 3 do ustawy o VAT zwrotu "środki ochrony roślin" nie odwołał się do przepisów ustawy z 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin. Podkreślenia przy tym wymaga, że w przypadku wyrobów medycznych ujętych w pozycji 13 tego samego załącznika, ustawodawca w celu zdefiniowania tych wyrobów, odwołał się do przepisów ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych. Podobnie dla wyjaśnienia znaczenia usług podanych w pozycji 48 załącznika nr 3, tj. usług polegających na umożliwieniu odbioru programów telewizyjnych i radiowych, odwołano się do przepisów ustawy o radiofonii i telewizji, a w przypadku usług twórców i artystów wykonawców wymienionych w pozycji 63 załącznika nr 3 prawodawca wskazał, że chodzi o usługi w rozumieniu ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Skoro ustawodawca jest racjonalny, to takie zróżnicowanie regulacji prawnej w zakresie rozumienia towarów (usług) w odniesieniu do poszczególnych pozycji załącznika nr 3 (poz. 10, 13, 48 i 63) należy uznać za celowy zabieg ustawodawcy. W tej sytuacji brak odesłania w pozycji 10 załącznika nr 3 do ustawy o VAT do ustawy o środkach ochrony roślin, prowadzi to wniosku, że użyte w tej pozycji pojęcie "środki ochrony roślin" wykracza poza definicję tych środków zawartą we wspomnianej ustawie. Oznacza to, że pozycją tą objęte są nie tylko środki ochrony roślin w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz także środki, które w jakiś sposób służą tej ochronie. W konsekwencji, skoro przeznaczenie i zastosowanie omawianego preparatu sprowadza się w istocie do ochrony roślin, to rację ma Spółka, że towar ten mieści się z pozycji 10 załącznika nr 3 do ustawy o VAT i właściwą stawką podatkową jest stawka VAT w wysokości 8%.
Dodatkowo i jedynie na marginesie, Sąd zwraca uwagę, że za taką interpretacją przemawia także fakt, że przed wejściem w życie wspomnianej ustawy z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, sporny towar był klasyfikowany do pozycji nr 65 załącznika nr 3 ustawy o VAT - PKWiU 2015: 20.20.19.0 - "Pozostałe pestycydy i środki agrochemiczne" (w tym pozostałe produkty ochrony roślin, pakowane do postaci lub w opakowania do sprzedaży detalicznej, lub w postaci preparatów lub artykułów, gdzie indziej niesklasyfikowane) i był opodatkowany także stawką w wysokości 8%. Wskazać również trzeba, że w uzasadnieniu do projektu wymienionej ustawy z 9 sierpnia 2019 r. (Sejm VIII kadencji, druk 3255) stwierdzono, że projekt ten zakłada utrzymanie w zasadniczo niezmienionym zakresie stawki VAT w wysokości 8% na: drewno opałowe, towary i usługi zwykle wykorzystywane w produkcji rolniczej (zwierzęta gospodarskie, nasiona, nawozy i środki ochrony roślin, sznurek do maszyn rolniczych) oraz towary i usługi związane z ochroną zdrowia (wyroby medyczne, produkty lecznicze, środki odkażające). Podkreślono też, że planowane zmiany nie mają celu fiskalnego, natomiast mają uprościć system i zdecydowanie ograniczyć niekonsekwencje w stosowaniu stawek VAT – uporządkowane stawki obniżone będą miały budżetowo neutralny charakter, a uproszczenie stawek powinno dać impuls prorozwojowy.
Wynika z tego, że celem ustawodawcy nie była zmiana stawek VAT na produkty używane w rolnictwie. W rezultacie nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że wprowadzenie nowej matrycy stawek, oznacza całkowitą zmianę stanu prawnego w zakresie ustalania wysokości stawek VAT, przynajmniej w odniesieniu do towarów stosowanych w rolnictwie.
Tymczasem w analizowanej sprawie, główne stanowisko organu, że właściwą stawką podatkową jest stawka w wysokości 23% sprowadza się zasadniczo do stwierdzenia, iż sporny preparat nie jest środkiem ochrony roślin, ponieważ nie odpowiada definicji tych środków zawartej w ustawie o środkach ochrony roślin, co oznacza, że preparat ten nie mieści się w pozycji 10 załącznika nr 3 do ustawy o VAT. Zdaniem Sądu, organ pominął jednak, że w pozycji tej brak jest odesłania do przepisów powyższej ustawy w zakresie rozumienia środków ochrony roślin. Na gruncie rozpatrywanej sprawy wykładania językowa, systemowa i celowościowa pozycji 10 załącznika nr 3 do ustawy o VAT dają zgodny wynik, który przeczy stanowisku organu. Rezultatów tej wykładni nie przekreśla akcentowana przez organ zasada, iż przepisy dotyczące stawek obniżonych muszą być interpretowane ściśle, tym bardziej, że przyjęta interpretacja pojęcia środków ochrony roślin nie wykracza poza możliwe jego znaczenie leksykalne. W tym miejscu należy zwrócić szczególną uwagę na wyrok NSA z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt I FSK 582/22, w którym sąd ten podkreślił, że na gruncie prawa podatkowego dopuszczalne jest stosowanie tzw. wykładni systemowej zewnętrznej, tzn. z odwołaniem się do pojęć zdefiniowanych w innych gałęziach prawa, jednak tylko w przypadkach gdy nie prowadzi to do wykładni na niekorzyść podatników poprzez zwiększenie ich obowiązków podatkowych. NSA wskazywał, że skoro ustawodawca unijny przy określaniu towarów objętych stawką obniżoną zalecił jednoznacznie możliwość stosowania Nomenklatury scalonej (art. 98 ust. 3 dyrektywy VAT), aby precyzyjnie określić zakres danej kategorii, a krajowy ustawodawca odstąpił od tej możliwości i nie wskazał w pozycji 10 załącznika nr 3 ustawy o VAT jednoznacznie zakresu przedmiotowego towarów objętych taką stawką - świadomie uchybił zaleceniu precyzyjności określania zakresu danej kategorii towarów objętych stawką obniżoną. Nieprecyzyjność prawodawcy podatkowego nie może być w takim przypadku interpretowana na niekorzyść podatników. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając, że na tle pozycji 10 załącznika nr 3 ustawy o VAT w zw. z art. 41 ust. 2 i art. 146aa ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT występują niedające się usunąć wątpliwości co do treści tego przepisu, co wymaga ich rozstrzygnięcia na korzyść podatnika (art. 2a Ordynacji podatkowej), w sytuacji braku odesłania w pozycji 10 załącznika nr 3 ustawy o VAT do ustaw o nawozach i nawożeniu oraz o środkach ochrony roślin, zdaniem NSA uznać należało, że pozycją tą objęte są nie tylko nawozy i środki ochrony roślin zdefiniowane jako takie w tych ustawach, lecz także inne środki agrochemiczne i agrobiologiczne zwykle przeznaczone do wykorzystania w produkcji rolnej, których celem używania w rolnictwie jest ochrona roślin lub wspomaganie ich rozwoju, jakim są np. stymulatory wzrostu, preparaty mikrobiologiczne, środki poprawiające właściwości gleby oraz adiuwanty.
Wprawdzie na gruncie niniejszej sprawy organy obu instancji nie poprzestały wyłącznie na wykładni systemowej zewnętrznej pojęcia "nawóz" oraz "środek ochrony roślin" ale dokonały również wykładni językowej obu tych pojęć, które występują w pozycji 10 załącznika nr 3 do ustawy, tj. "nawozu" oraz "środka ochrony roślin", wykorzystując do tego definicje znajdujące się w Słowniku Języka Polskiego oraz encyklopedii PWN. Zauważono przy tym, że do wykładni językowej odnosiły się również wojewódzkie sądy administracyjne w sprawach dotyczących wykładni pozycji 10 załącznika nr 3 do ustawy, o czym świadczą przywołane w uzasadnieniu decyzji fragmenty uzasadnień do wyroków. Mając na uwadze definicje językowe oraz sposób działania i zastosowanie towaru "[...]" opisane we wniosku stwierdzono, że nie można go uznać za:
- nawóz albo środek ochrony roślin wymieniony w poz. 10 załącznika nr 3 do ustawy;
- środek poprawiający właściwości gleby, stymulator wzrostu albo podłoże do upraw, o których mowa w ustawie o nawozach i nawożeniu, jak również,
- polepszacz gleby, środek wapnujący, biostymulator, podłoże do upraw, produkt nawozowy mieszany składający się wyłącznie z nawozu i środka wapnującego, o których mowa w § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 grudnia 2022 r. w sprawie obniżonych stawek podatku od towarów i usług w roku 2023 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2495 z późn. zm.) oraz w § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 2023 r. w sprawie obniżonych stawek podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r., poz. 2670).
W tym miejscu, odnosząc się do tej części wypowiedzi organów obu instancji, należy zwrócić uwagę na wskazane przez Spółkę funkcje omawianego preparatu. Jak wynika z wniosku Strony środek "[...]" spełnia kilka funkcji:
1) Funkcję retencji: Poprzez zmniejszenie napięcia powierzchniowego i kąta zwilżania pryskanych kropli, produkt optymalizuje retencję oprysku na roślinach.
2) Funkcję nawilżania: Dzięki swojej funkcji utrzymującej wilgoć, produkt opóźnia wysuszanie kropli na liściach.
3) Funkcję przenikania: Poprzez osadzenie się na kutykuli, produkt przyspiesza przenikanie ŚOR w liściach.
4) Funkcję dyfuzji: [...], naturalne składniki w produkcie, pełnią rolę transportera.
Jak przy tym wskazała Strona, produkt jest preparatem dodawanym do środków ochrony roślin. Podczas oprysków wzmacnia ich właściwości fizyczne, chemiczne oraz biologiczne.
W świetle opisów wniosku dotyczących działania omawianego preparatu Sąd zwraca uwagę na potrzebę dokonania w ramach ponownego rozpoznania sprawy ewentualnego uzupełniającego postępowania dowodowego, w celu ustalenia czy dany środek stanowi faktycznie adiuwant. Adiuwantami są bowiem substancje lub preparaty składające się ze składników obojętnych lub preparatów zawierających jeden lub kilka składników obojętnych, w postaci, w jakiej są one dostarczane użytkownikowi i wprowadzane do obrotu, aby użytkownik mógł mieszać je ze środkiem ochrony roślin i które zwiększają jego skuteczność lub inne jego właściwości jako pestycydu (art. 2 ust. 3 lit. d rozporządzenia nr 1107/2009, w związku z art. 2 pkt 5a ustawy o środkach ochrony roślin). Należy zatem ponownie rozważyć czy w świetle wskazywanego w opisie środka jego działanie wskazuje, że rzeczywiście mamy do czynienia z preparatem przeznaczonym do ochrony roślin - zwykle przeznaczonym do wykorzystania w produkcji rolnej.
Istotnym zatem staje się dokonanie pełnej oceny charakterystyki omawianego preparatu "[...]" celem, po pierwsze ustalenia, czy rzeczywiście środek ten stanowi środek ochrony roślin – zwykle (pokreślenie Sądu) przeznaczony do wykorzystania w produkcji rolnej, o którym mowa w pozycji 10 załącznika nr 3 do ustawy o VAT.
Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni przedstawioną wyżej wykładnię pozycji 10 załącznika nr 3 do ustawy o VAT. Jednocześnie w sytuacji gdy - tak jak w niniejszej sprawie – organy odwołują się alternatywnie do językowego znaczenia pojęcia "ochrona" przypisując mu potoczne znaczenie jako "zabezpieczenie przed czymś niekorzystnym, złym lub niebezpiecznym" oraz "to, co przed czymś ochrania", to niezbędna jest pogłębiona analiza zarówno samego składu danego produktu jak i potwierdzenie jego rzeczywistych właściwości, aby można stwierdzić, czy spełnia on bądź nie spełnia funkcji ochronnej w tym językowym znaczeniu. Temu obowiązkowi nie sprostał zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy utrzymujący w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. Takie zaś postępowanie organów stanowi naruszenie wskazywanych w skardze zasad ogólnych postępowania tj. art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) a także lit c) p.p.s.a., w zw. z art. 134 § 1 i w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją wiążącą informację stawkową organu pierwszej instancji.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 4 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis sądowy (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).