I SA/OP 457/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w N. dotyczącej trybu udzielania i rozliczania dotacji dla jednostek oświatowych, uznając ją za niezgodną z prawem w zakresie utraty uprawnienia do dotacji z powodu niezłożenia informacji w terminie, jednocześnie oddalając skargę w pozostałym zakresie.
Skarga dotyczyła uchwały Rady Miejskiej w N. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla jednostek oświatowych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w kilku paragrafach uchwały, w tym ograniczenie prawa do dotacji dla uczniów przyjętych po pierwszym dniu roboczym miesiąca oraz nieprzekazanie dotacji w przypadku niezłożenia informacji w terminie. Sąd uznał za zasadny zarzut dotyczący § 5 ust. 3 uchwały, stwierdzając jego nieważność z powodu rażącego naruszenia prawa i wyjścia poza zakres upoważnienia ustawowego. W pozostałym zakresie skarga została oddalona.
Przedmiotem sprawy była skarga P. Ł. na uchwałę Rady Miejskiej w N. dotyczącą trybu udzielania i rozliczania dotacji dla jednostek oświatowych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w kilku punktach uchwały, w tym w zakresie ograniczenia prawa do dotacji dla uczniów przyjętych po pierwszym dniu roboczym miesiąca oraz w zakresie § 5 ust. 3, który przewidywał nieprzekazanie dotacji w przypadku niezłożenia wymaganych informacji w terminie. Rada Miejska w N. wniosła o odrzucenie skargi z powodu braku legitymacji skargowej, argumentując, że skarżący nie wykazał naruszenia swojego interesu prawnego. Sąd uznał jednak, że skarżący, jako organ prowadzący dotowaną placówkę oświatową, posiada legitymację do wniesienia skargi. Analizując zarzuty, Sąd stwierdził nieważność § 5 ust. 3 zaskarżonej uchwały, uznając, że Rada Miejska wykreowała bez upoważnienia ustawowego dodatkowe uprawnienia zmierzające do wstrzymania dotacji, co stanowiło rażące naruszenie prawa. W pozostałym zakresie, dotyczącym m.in. ograniczenia prawa do dotacji dla uczniów przyjętych po pierwszym dniu roboczym, kwartalnego rozliczania dotacji oraz kwestii kontroli i dostępu do danych osobowych, Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwała mieści się w granicach upoważnienia ustawowego i nie narusza przepisów prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała rady gminy nie może przewidywać nieprzekazania dotacji w sytuacji niezłożenia wymaganych informacji w terminie, jeśli ustawa nie przewiduje takiej sankcji. Wprowadzenie takiej regulacji stanowi rażące naruszenie prawa i wyjście poza zakres upoważnienia ustawowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że § 5 ust. 3 uchwały, który przewidywał nieprzekazanie dotacji w przypadku niezłożenia informacji w terminie, wykracza poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Ustawa przewiduje wstrzymanie dotacji w drodze decyzji administracyjnej w ściśle określonych przypadkach, a nie automatyczne nieprzekazanie jej z powodu uchybienia terminowi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (22)
Główne
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.f.z.o. art. 38 § 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
u.f.z.o. art. 33 § 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
u.f.z.o. art. 34 § 2
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
u.f.z.o. art. 36 § 3
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
Pomocnicze
u.f.z.o. art. 38 § 2
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
p.u.s.a. art. 1 § 1-2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 40 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 101 § 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.f.z.o. art. 36 § 7
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
u.f.z.o. art. 37 § 2
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
u.f.z.o. art. 35 § 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
u.f.z.o. art. 26 § 2
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
u.f.z.o. art. 2 § 3, 6, 8, 10
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
u.f.z.o. art. 36 § 2
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
u.f.z.o. art. 36 § 6
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
u.f.z.o. art. 37 § 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
u.f.z.o. art. 34 § 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § 1 pkt 1 c
Argumenty
Skuteczne argumenty
§ 5 ust. 3 uchwały narusza prawo materialne, ponieważ ustawa o finansowaniu zadań oświatowych nie przewiduje sankcji w postaci nieprzekazania dotacji za niezłożenie informacji w terminie, a jedynie wstrzymanie jej w drodze decyzji administracyjnej w określonych przypadkach.
Odrzucone argumenty
Ograniczenie prawa do dotacji na uczniów przyjętych po pierwszym dniu roboczym miesiąca. Kwartalne rozliczanie dotacji. Dostęp organu do umów przedszkolnych i danych osobowych rodziców. Termin powiadomienia o kontroli.
Godne uwagi sformułowania
Rada Miejska w N. wprowadzając w § 5 ust. 3 uchwały zapisy dotyczące nieprzekazania dotacji wykreowała bez upoważnienia ustawowego dodatkowe uprawnienia zmierzające de facto do wstrzymania dotacji. Tego rodzaju dokumentacja jest niezbędna celem chociażby ustalenia miejsca zamieszkania dziecka, daty przepisania dziecka ze żłobka do przedszkola, jak również rozliczenia dotacji w sytuacji wychowanków placówki, którzy zapisani do przedszkola, ale faktycznie w ogóle się w placówce nie pojawiają.
Skład orzekający
Marta Wojciechowska
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Gocki
sędzia
Gerard Czech
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących trybu udzielania i rozliczania dotacji dla jednostek oświatowych, w szczególności w zakresie sankcji za uchybienia terminom oraz zakresu kontroli organu dotującego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały rady gminy i przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Orzeczenie ma znaczenie głównie dla jednostek samorządu terytorialnego i placówek oświatowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii finansowania oświaty i kompetencji organów samorządowych. Wyrok wyjaśnia granice upoważnienia ustawowego przy tworzeniu aktów prawa miejscowego, co jest istotne dla prawników i samorządowców.
“Sąd stwierdził nieważność części uchwały dotującej placówki oświatowe – kluczowe znaczenie ma zakres upoważnienia ustawowego rady gminy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Op 457/21 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2022-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Gerard Czech
Grzegorz Gocki
Marta Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Sygn. powiązane
I GSK 1248/22 - Wyrok NSA z 2025-09-04
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Oddalono skargę w pozostałym zakresie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 713
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Dz.U. 2017 poz 2203
art. 33 ust. 1, art. 38 ust. 1 i 2, art. 34 ust2, art. 36 ust. 3
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia NSA Gerard Czech Protokolant: Referent stażysta Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2022 r. sprawy ze skargi P. Ł. na uchwałę Rady Miejskiej w N. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych jednostek oświatowych, działających na terenie Gminy N., a także trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości jej pobrania i wykorzystania, I. stwierdza nieważność § 5 ust. 3 zaskarżonej uchwały II. oddala skargę w pozostałym zakresie III. zasądza od Rady Miejskiej w N. na rzecz strony skarżącej kwotę 797 zł (słownie złotych: siedemset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest uchwała Rady Miejskiej w N. z dnia [...] Nr [...] w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych jednostek oświatowych, działających na terenie Gminy N., a także trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości jej pobrania i wykorzystania (Dziennik Urzędowy Województwa O. z [...], poz. [...] - dalej jako "Uchwała").
Skargę na § 4 ust. 1, § 5 ust. 3, § 6 ust. 1 pkt 1, § 7 ust. 1 pkt 2 oraz § 7 ust. 3 tej Uchwały, na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U z 2019 r. poz. 506 ze zm.), wniósł reprezentowany przez fachowego pełnomocnika P. Ł. jako organ prowadzący przedszkole A w N., domagając się stwierdzenia nieważności wskazanych paragrafów Uchwały i zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
Zaskarżonym przepisom Uchwały zarzucił:
1) w zakresie § 4 ust. 1 Uchwały w zw. z załącznikiem nr 2 do Uchwały naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych poprzez ograniczenie prawa do otrzymania dotacji na tych uczniów placówki, którzy zostali do niej przyjęci po pierwszym dniu roboczym miesiąca, co jest niezgodne z art. 34 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, gdyż przepis ten stanowi, że dotacja jest wypłacana na rzeczywistą liczbę uczniów, a więc na każdego ucznia będącego w danym miesiącu uczniem przedszkola, a więc także ucznia przyjętego do przedszkola i do niego uczęszczającego od innego dnia, niż pierwszy dzień roboczy danego miesiąca;
2) w zakresie § 5 ust. 3 Uchwały naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 38 ust. 1 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych poprzez wskazanie w uchwale regulującej tryb udzielania i rozliczania dotacji skutku w postaci utraty uprawnienia do otrzymania dotacji, podczas gdy przepisy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych nie wskazują instytucji "nieprzekazania dotacji", a jedynym przypadkiem wstrzymania wypłaty dotacji jest wydanie decyzji administracyjnej, jednakże taka decyzja może zostać wydana wyłącznie w odniesieniu do określonego katalogu podmiotów (w tym katalogu nie są umieszczone przedszkola niepubliczne czy szkoły podstawowe) oraz w sytuacji, gdy w toku kontroli podejmowane są czynności utrudniające jej prowadzenie. Brak jest natomiast podstaw prawnych do nieprzekazania dotacji w przypadku nieprzekazania dotacji, skoro art. 33 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych wskazuje warunki jej otrzymania, a dotacja ma charakter roczny (jest świadczeniem jednorazowym), lecz jedynie technicznie wypłacanym w 12 częściach;
3) w zakresie § 6 ust. 1 pkt 1 Uchwały w zw. z załącznikiem nr 3 do Uchwały naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych poprzez uchwalenie kwartalnego (trzymiesięcznego) rozliczenia dotacji, podczas gdy ustawa o finansowaniu zadań oświatowych wskazuje na roczny charakter dotacji i w taki też sposób jest ona wydatkowana zgodnie z ustawą o finansach publicznych, a zatem brak jest podstaw prawnych do domagania się kwartalnego rozliczenia dotacji, a podjęta w tym zakresie uchwała wykracza poza zakres ustawowej delegacji do jej wydania;
4) w zakresie § 7 ust. 1 pkt 2 Uchwały naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych poprzez przyznanie kontrolującym uprawnienia do zapoznawania się z treścią umów na świadczenie wychowania przedszkolnego, podczas gdy z art. 36 ust. 2 w zw. z ust. 4 pkt 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych jednoznacznie wynika upoważnienie do przetwarzania danych osobowych pracowników jednostki oświatowej oraz uczęszczających do niej dzieci, w żadnym jednak wypadku organ dotujący nie jest upoważniony do przetwarzania danych osobowych rodziców dzieci uczęszczających do przedszkola, a takie dane zawarte są w umowach przedszkolnych;
5) w zakresie § 7 ust. 3 Uchwały naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych poprzez przyjęcie, że kontroler zawiadamia placówkę oświatową o rozpoczęciu kontroli nie później niż na 7 dni przed terminem jej rozpoczęcia, podczas gdy art. 36 ust. 3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych jednoznacznie wskazuje, iż kontrola może rozpocząć się po upływie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o rozpoczęciu kontroli wraz z upoważnieniem.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, że § 4 ust. 1 Uchwały jest niezgodny z art. 34 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, a także art. 17 ust. 3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, bowiem odmawia prawa do otrzymania dotacji na tych uczniów placówki, którzy zostali do niej przyjęci po pierwszym dniu roboczym miesiąca. Stosownie do art. 34 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, dotacja jest wypłacana na rzeczywistą liczbę uczniów, a więc na każdego ucznia będącego w danym miesiącu uczniem przedszkola. Zaskarżony przepis uchwały wyłącza od dotacji uczniów, którzy zostali przyjęci do placówki w innym dniu niż pierwszy roboczy dzień miesiąca. Przepisy ustawy określają, że dotacja należna jest na każdego ucznia i nie określają, że rada gminy może ustalić dzień, na jaki odbywa się "liczenie" uczniów. Zgodnie z ustawą, jeżeli placówka podaje liczbę uczniów, to liczba ta ma być aktualna na dzień zgłoszenia, a nie na jakikolwiek konkretny dzień, ustalony przez radę gminy.
W ocenie Skarżącego, dotacje mają charakter roczny i są przekazywane w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy szkoły lub placówki. Do ustalenia wysokości dotacji przyjmuje się natomiast iloczyn rzeczywistej liczby uczniów danej placówki oraz stawki dotacji. Uchwała nie może modyfikować ustawowych zasad udzielania dotacji, w tym zasady przyznawania dotacji na każde dziecko. Organ wykonujący kompetencję prawodawczą zawartą w upoważnieniu ustawowym jest obowiązany działać ściśle w granicach tego upoważnienia. Nie jest upoważniony zatem ani do regulowania tego, co zostało już uregulowane ustawowo, ani też do wychodzenia poza zakres upoważnienia ustawowego. Nadto uchwała powinna uwzględniać istniejący stan prawny, a także brać pod uwagę istotę dotacji i jej charakter.
Określenie "tryb rozliczania dotacji oraz termin i sposób rozliczenia dotacji" należy odnosić do czynności o charakterze materialno-technicznym. Dotacja wyliczana jest w oparciu o podstawę, którą stanowi dziecko (w domyśle każde dziecko, które korzysta z pomocy placówki). Zapis ten, będąc zapisem ustawowym, nie może być modyfikowany przez jednostkę samorządu terytorialnego w jakikolwiek sposób. Natomiast tryb rozliczania dotacji, którego ustalenie należy do kompetencji organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego powinien doprowadzić do tego, aby dotacja faktycznie przyznana była na każdego dziecko, które korzysta z pomocy danej placówki, niezależnie od tego, w którym dniu miesiąca stało się uczestnikiem zajęć. Przepisy uchwały powinny być tak skonstruowane i dostosowane do poszczególnych grup beneficjentów, aby mechanizm wypłacania dotacji umożliwił wypłacenie jej zgodnie z brzmieniem art. 34 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, niezależnie od czy dziecko zaczęło uczęszczać na zajęcia np. 3 czy 5 dnia roboczego miesiąca. Skarżący zauważył przy tym, że w Uchwale nie zdefiniowano pojęcia "dzień roboczy". Ponieważ uczniem jest każde dziecko zapisane do przedszkola, a na takiego ucznia należna jest dotacja, to zdaniem Skarżącego, nieuzasadnione jest ograniczanie uprawnienia do otrzymania dotacji wyłącznie na uczniów, przyjętych do przedszkola na określony dzień miesiąca, bowiem dotacja winna być wypłacana i ustalana w oparciu o rzeczywistą liczbę uczniów danego przedszkola. Zaskarżony przepis narusza tę zasadę i sprawia, że dotacja ustalana jest w wysokości, która nie uwzględnia rzeczywistej liczby uczniów danej placówki.
W odniesieniu do § 5 ust. 3 Uchwały, zgodnie z którym dotacja nie podlega przekazaniu w sytuacji niezłożenia przez podmiot uprawniony do otrzymania dotacji informacji, o której mowa w § 4 ust. 1 i ust. 2 lub złożenia jej po terminie, Skarżący wskazał na treść art. 17 ust. 3 i art. 33 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, w którym określono warunki otrzymania dotacji. Podkreślił, że spełnienie obu przesłanek z art. 33 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych sprawia, że beneficjentowi dotacji przysługują wszystkie 12 części dotacji. Osoba uprawniona do otrzymania dotacji nie jest zobowiązana do spełnienia innych warunków, poza określonymi w art. 33 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, aby otrzymać dotację.
Oznacza to, że dodatkowe warunki nie mogą być ustalane przez Radę Gminy w uchwale regulującej tryb udzielania i rozliczania dotacji. Skarżący wskazał przy tym, że niezłożenie przez beneficjenta dotacji, miesięcznej informacji o liczbie dzieci skutkuje wypłaceniem dotacji według planowanej liczby dzieci wskazanej we wniosku o udzielenie dotacji (dotyczyłoby to stycznia) albo wypłaceniem dotacji według liczby dzieci wskazanej w miesięcznej informacji o liczbie dzieci, złożonej w miesiącu uprzednim. Niezłożenie miesięcznej informacji o liczbie dzieci z pewnością nie skutkuje utratą prawa do jej otrzymania, gdyż dotacja jest świadczeniem rocznym, jednorazowym, lecz wypłacanym w 12 częściach.
Zapis dotyczący terminu przekazania informacji o miesięcznej liczbie uczniów ma charakter wyłącznie techniczny. Zapis ten nie ma charakteru materialnego, w tym sensie, że przekroczenie tego terminu nie pozbawia beneficjenta prawa do otrzymania dotacji. Termin do przekazania danych o rzeczywistej liczby uczniów nie sposób też określać prekluzyjnym, wszak ustawa o finansowaniu zadań oświatowych nie przewiduje instytucji utraty prawa do otrzymania dotacji. W konsekwencji termin ten ma charakter instrukcyjny i wyłącznie znaczenie porządkowe w zakresie ustalania wysokości należnych dotacji. Przekroczenie tego terminu nie pozbawia beneficjenta prawa do otrzymania dotacji, zatem wskazane zapisy uchwały Rady Miejskiej w N. są niezgodne z prawem.
Skarżący zauważył również, że w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych przewidziano wstrzymanie wypłaty dotacji jedynie w oparciu o decyzję administracyjną na skutek utrudniania kontroli - art. 37 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, jednak w jego ocenie przepis ten w żaden sposób nie może mieć zastosowania do niniejszej sprawy tj. kwestii związanej z przekazaniem miesięcznej informacji o liczbie uczniów, ponadto przepis ten nie ma zastosowania do takich jednostek oświatowych jak przedszkola niepubliczne czy szkoły podstawowe.
W odniesieniu do zarzutu wskazującego na wadliwość § 6 ust. 1 pkt 1 Uchwały Skarżący ponownie podkreślił, że dotacja ma charakter świadczenia jednorazowego i rozliczana jest w terminie rocznym, co oznacza, że należy ją wydatkować pomiędzy 1 stycznia, a 31 grudnia danego roku budżetowego.
W myśl art. 251 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku, z zastrzeżeniem terminów wynikających z przepisów wydanych na podstawie art. 189 ust. 4 tej ustawy.
Wszystkie przedszkola - zarówno publiczne, jak i niepubliczne - otrzymują dotacje w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym, że część za grudzień jest przekazywana w terminie do dnia 15 grudnia (za styczeń do 20 stycznia).
Dotacja oświatowa jest roczna i w danym roku musi zostać przekazana oraz wykorzystana przez beneficjenta. W polskim systemie finansów publicznych okresem rozliczeniowym jest rok budżetowy pokrywający się z rokiem kalendarzowym, o czym stanowią art. 109 ust. 1 oraz 3 i 4 ustawy o finansach publicznych (w odniesieniu do budżetu państwa) oraz art. 211 ust. 1-3 tej ustawy (w odniesieniu do budżetu jednostki samorządu terytorialnego).
Istotną cechą dotacji, w tym dotacji udzielanej przedszkolu niepublicznemu lub publicznemu prowadzonemu przez podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych i w konsekwencji stosunku dotacyjnego, jest jego ustawowe ograniczenie czasowe, do okresu roku budżetowego, co wynika bezpośrednio z "roczności budżetu".
Priorytetowa rola budżetowej zasady roczności w sposób szczególny ujawnia się właśnie w sferze zadań oświatowych, których finansowanie (pomimo roku szkolnego trwającego od 1 września do 31 sierpnia) jest podporządkowane wydatkom budżetów jednostek samorządu terytorialnego dwóch kolejno po sobie następujących lat budżetowych. Zasada ta jest także bezwzględnie przestrzegana w stosunkach dotacyjnych między państwem a jednostką samorządu terytorialnego w zakresie przekazywanej im subwencji oświatowej czy też dotacji celowych na zadania oświatowe. Zasada roczności, a także zasada kasowego ujmowania operacji budżetowych, pomimo pewnych komplikacji w ich stosowaniu na przełomie grudnia i stycznia, należą do jednych z podstawowych zasad finansów publicznych, wszelkie zaś odstępstwa od nich może przewidywać jedynie przepis ustawy (np. art. 263 ustawy o finansach publicznych dotyczący tzw. wykazu wydatków niewygasających). Oznacza to, że wypłacane w danym roku budżetowym z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje muszą być wykorzystane i rozliczone do końca roku budżetowego. Ponadto termin wykorzystania dotacji "nie dłuższy niż do dnia 31 grudnia danego roku budżetowego" jest wyraźnie wskazany w art. 221 ust. 3 pkt 3 i art. 250 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Wskazano go także art. 251 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do 31 stycznia następnego roku.
W konsekwencji wprowadzony przez Radę Miejską w N. obowiązek kwartalnego rozliczania dotacji uznać należy za niezgodny z prawem. Dotacja winna być wydatkowana w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku budżetowego, w danym kwartale podmiot uprawniony do jej otrzymania może jej nie wydatkować, wydatkować tylko część. Rada Miejska w N. uchwalą z dnia [...] wprowadza natomiast nie roczny, lecz kwartalny charakter dotacji, do czego nie posiada kompetencji - o charakterze dotacji i tym, że rozliczenie ma charakter roczny decydują przepisy rangi ustawowej.
Wskazując z kolei na wadliwą regulację § 7 ust. 1 pkt 2 Uchwały, Skarżący stwierdził, że przepis ten w zakresie, w jakim przewiduje wgląd do umów przedszkolnych, narusza zasady ochrony danych osobowych i powoduje, iż Gmina Miejska N. postępuje w sposób niezgodny z przepisami RODO. Zgodnie bowiem z art. 36 ust. 4 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, organ dotujący, o którym mowa w ust. 1 - w związku z przeprowadzaniem kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji przez przedszkola, inne formy wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki - przetwarza dane osobowe:
1) dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych i słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych odpowiednio tych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek, znajdujące się w dokumentacji, o której mowa w ust. 2,
2) osób fizycznych zatrudnionych, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej, w tych przedszkolach, innych formach wychowania przedszkolnego, szkołach lub placówkach oraz osób fizycznych prowadzących przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełnią funkcję dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki albo prowadzą zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego, w związku z przeprowadzaniem kontroli w zakresie przeznaczania dotacji na wynagrodzenia, o których mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a i aa oraz ust. 2b
- w tym z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych służących do gromadzenia danych osobowych.
Zatem, w ocenie Skarżącego, organ dotujący nie jest uprawniony do przetwarzania danych osobowych rodziców dzieci, które uczęszczają do danego przedszkola, a w konsekwencji wgląd w umowy przedszkolne wykracza poza zakres delegacji ustawowej do przetwarzania danych osobowych.
Uzasadniając wadliwość regulacji § 7 ust. 3 Uchwały Skarżący wskazał na przepis art. 36 ust. 3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, zgodnie z którym przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła i placówka udostępnia dokumentację, o której mowa w ust. 2, oraz listy obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zwrócenia się przez osobę upoważnioną do przeprowadzenia kontroli o udostępnienie tej dokumentacji. W ocenie Skarżącego, przepis § 7 ust. 3 zaskarżonej uchwały jest niezgodny z treścią ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, bowiem przewiduje, że kontrola może być przeprowadzona w każdym czasie, po uprzednim powiadomieniu podmiotu uprawnionego do otrzymania dotacji o terminie kontroli, nie później niż 7 dni przed jej rozpoczęciem, a więc określa krótszy termin rozpoczęcia kontroli, niż wynikający z art. 36 ust. 3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w N. wniosła w pierwszej kolejności o odrzucenie skargi z uwagi na brak legitymacji skargowej do podważania zapisów uchwały nr [...] Rady Miejskiej w N. z dnia [...] w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych jednostek oświatowych, działających na terenie Gminy N. i o zasądzenie kosztów postępowania wg norm prawem przypisanych, ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd zarzutu braku istnienia legitymacji skargowej Skarżącego, wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania wg norm prawem przypisanych.
Wraz z odpowiedzią na skargę Rada Miejska przedłożyła uchwałę nr [...] z dnia [...] w sprawie przekazania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.
Uzasadniając stanowisko co do braku legitymacji skargowej do podważania zgodności z prawem zapisów zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej w N. wskazała, że wprawdzie Skarżący prowadzi na terenie Gminy N. przedszkole niepubliczne, ale formułując poszczególne zarzuty skargi nie podjął trudu wykazania istnienia po swojej stronie interesu prawnego lub uprawnienia, które zostały naruszone zaskarżoną uchwałą. W żaden sposób skarżący nie wykazał, iż zaskarżone przepisy uchwały ograniczają jego swobodę, czy też nakładają na niego niewspółmierne obowiązki. Szereg zarzutów skarżącego nie opiera się na ewentualnie istniejących wątpliwościach prawnych, odmiennej linii orzeczniczej, czy też stanowisku doktryny, a polega na indywidualnej polemice z zapisami uchwały stanowiącej wyraz niezadowolenia skarżącego.
Skarżący nie wykazał, aby poprzez zastosowanie zaskarżonych przepisów uchwały naruszone zostały jego uprawnienia, aby zaskarżone przepisy stanowiły dla niego samego nadmierną dolegliwość, czy też ewentualnie mogłyby skarżącemu zaszkodzić, a jeżeli tak, to w jakim zakresie.
Zarzuty skarżącego oparte są na hipotetycznym, potencjalnym zainteresowaniu podniesioną kwestią, zatem skarga w tej części opiera się tylko na obywatelskiej trosce o zgodność uchwały z przepisami ustaw, nie zaś na konkretnym interesie prawnym lub naruszeniu uprawnienia. Tymczasem skarga wnoszona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis, a więc do jej wniesienia nie legitymuje ani sama sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno-prawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu (tak m.in. NSA w wyroku z 19 listopada 2019 r., sygn. akt U OSK 3339/17).
W związku z powyższym, w ocenie Rady Miejskiej w N. przedmiotowa skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Jednocześnie Rada Miejska nie podzieliła stanowiska co do wadliwości poszczególnych uregulowań uchwały i odniosła się szczegółowo do podnoszonych zarzutów.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia § 4 ust. 1 uchwały wskazała, że dotacja oświatowa przekazywana z budżetu gminy ma charakter podmiotowy, co oznacza, iż podstawowym kryterium udzielenia tej dotacji jest liczba wychowanków danej jednostki. Liczbę tę ustala się w oparciu o dane o planowanej liczbie uczniów wynikające z wniosku o udzielenie dotacji (załącznik nr 1 do uchwały).
Podkreśliła jednak, że dotacja przysługuje w wysokości odpowiadającej faktycznej, rzeczywistej liczbie uczniów i wypłacana jest za pełny miesiąc, na co literalnie wskazuje brzmienie art. 34 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Podkreśliła także, że obowiązujące przepisy nie mówią wyłącznie o "rzeczywistej liczbie uczniów", a o "dziecku objętym wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniu, wychowanku, uczestniku zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczu kwalifikacyjnego kursu zawodowego, będącym w danym miesiącu roku budżetowego odpowiednio dzieckiem objętym wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniem, wychowankiem, uczestnikiem zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczem kwalifikacyjnego kursu zawodowego odpowiednio w placówce wychowywania przedszkolnego".
Zatem, jeżeli w trakcie roku okaże się, że liczba uczniów z różnych względów będzie inna od planowanej, to dotacja z budżetu gminy obejmuje wyłącznie uczniów faktycznie (rzeczywiście) w danym miesiącu roku budżetowego uczęszczających do jednostki. Ustawodawca nie przewidział w tym przypadku podania informacji o przewidywanej liczbie uczniów, a tym bardziej przewidywanej frekwencji w okresie po złożeniu oświadczenia.
W ocenie organu, brak jest zatem podstaw do wywodzenia z treści obowiązujących przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych dotacji o innym charakterze niż dotacja roczna i miesięczna, a tym bardziej kreowania nowej instytucji tzw. "dotacji dziennej". Skoro ustawodawca nie przewidział instytucji oraz formy przekazywania dotacji w inny sposób niż dotacja roczna przekazywana w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, to po stronie płatnika - Gminy nie ma podstaw do modyfikowania ustawowych zasad udzielania dotacji, a w szczególności do jej proporcjonalnego rozdziału w inny sposób, niż przewidział ustawodawca.
Powyższe zasady Rada odniosła do sytuacji Skarżącego jako podmiotu otrzymującego dotację i na poparcie swojego stanowiska odwołała się do orzecznictwa sądów administracyjnych.
Zauważyła również, że rozważania i zarzuty Skarżącego obarczone są wewnętrzną sprzecznością, bowiem z jednej strony wskazuje on, że uchwała nie może modyfikować ustawowych zasad udzielania dotacji (o charakterze rocznym, ale wypłacanej w 12 częściach miesięcznych), natomiast z drugiej strony zarzuca organowi brak regulacji dotyczących modyfikacji miesięcznego trybu wypłacania dotacji. Nadto skarżący z jednej strony wskazuje, że ustalenie "trybu udzielania i rozliczania dotacji" przez organ, o którym mowa w art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych stanowi wyłącznie czynność o charakterze materialno - technicznym, natomiast z drugiej strony wyprowadza zarzut braku określenia przez organ "trybu postępowania w sytuacji, gdy dziecko zaczyna uczęszczać do przedszkola np. od szóstego danego miesiąca", co w ocenie Rady stanowiłoby już czynność ewidentnie prawotwórczą (kreacyjną). Zaakcentowała przy tym, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 2 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 346/17, że intencją ustawodawcy było przeniesienie na rzecz organu stanowiącego właściwej jednostki samorządu terytorialnego uprawnienia do ustalenia, w drodze uchwały (stanowiącej akt prawa miejscowego), ogólnych zasad związanych z procesem przyznawania dotacji oświatowych oraz trybu weryfikacji prawidłowości wykorzystania przyznawanych środków. Uchwała taka może zawierać m.in. przepisy regulujące treść wniosku o przyznanie, upoważnienie jednostek organizacyjnych działających w ramach właściwego urzędu do weryfikacji formalnej wniosków, czy też szczegółowy tryb prowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystania środków, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 66/13. A to oznacza niedopuszczalność wyjścia w akcie prawa miejscowego poza granice upoważnienia ustawowego, w szczególności ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, które to przepisy statuują zasady celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych.
Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych określając zasady finansowania działania szkół i przedszkoli wskazuje, co do zasady w powołanych przepisach na cykl miesięczny (a następnie roczny) w udzielaniu i rozliczaniu dotacji. Tak też zostało to określone w zaskarżonej uchwale, która musi założyć okres rozliczeniowy w celu właściwego udzielania i rozliczania udzielanych dotacji. Dlatego też organ uważa, że proponowany przez stronę skarżącą sposób informowania o zmianach w trakcie okresu rozliczeniowego odnoszący się de facto do udzielania informacji o uczniach co do dni, w których są uczniami przedszkola lub przestają nim być, musi być uznany za niezgodny z treścią ustawy.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia § 5 ust. 3 uchwały, Rada wskazała, że na gruncie obowiązujących przepisów obowiązkiem organu dotującego nie jest tylko i wyłącznie udzielenie dotacji publicznym i niepublicznym szkołom i przedszkolom na każdego ucznia, ale także dokonanie kontroli prawidłowości wydatkowania i rozliczenia tych dotacji. Kontrola ta winna obejmować nie tylko ustalenie faktycznej liczby uczniów w terminach określonych przez organ udzielający dotacji, ale także stosownie do art. 36 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych - prawidłowość wykorzystania dotacji.
Dotacje przysługują na każdego ucznia, a więc w wysokości odpowiadającej faktycznej, rzeczywistej liczbie uczniów. Podawana przez przedszkole w terminie do 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji planowana liczba uczniów służy gminie jedynie do planowania wysokości dotacji na rok następny. Nie może być natomiast wykorzystywana jako podstawa obliczenia dotacji należnej. W zależności bowiem od faktycznej liczby uczniów i wychowanków kształtuje się wysokość przekazywanej miesięcznej części dotacji. Terminowe przekazanie każdej z 12 części dotacji (co do zasady - z wyjątkiem grudnia i stycznia) do końca każdego miesiąca kalendarzowego wymaga wcześniejszego otrzymania od organu prowadzącego daną placówkę informacji o rzeczywistej ("faktycznej") liczbie wychowanków w danym miesiącu. Stąd też jednostka samorządu terytorialnego, aby mogła realizować zadania oświatowe, musi mieć wiedzę odnośnie faktycznego stanu liczbowego uczniów. Źródłem tej wiedzy jest informacja od podmiotu prowadzącego niepubliczną szkołę lub placówkę. Na poparcie tego stanowiska przywołała wyroki sądów administracyjnych, w tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 897/20, odwołujący się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 2663/14, podkreślając, że zobowiązanie uchwałą podmiotu prowadzącego niepubliczną szkolę lub placówkę do złożenia informacji miesięcznej o liczbie uczniów według stanu na 1 dzień miesiąca, wskazanie terminu jej złożenia nie narusza granic upoważnienia zawartego w ustawie, ani też samej ustawy. Wysokość dotacji (przekazywanej miesięcznie) uzależniona jest od rzeczywistej liczby uczniów niepublicznej szkoły lub placówki. Stąd też jednostka samorządu terytorialnego, aby mogła realizować zadania oświatowe, musi mieć wiedzę odnośnie faktycznego stanu liczbowego uczniów.
Odnosząc się z kolei do zarzutów związanych z zapisem z § 5 ust. 3 Uchwały i wskazujących na "pozbawienie beneficjenta prawa do otrzymania dotacji", podniosła, że zastosowane w uchwale sformułowanie "dotacja nie podlega przekazaniu w sytuacji niezłożenia przez podmiot uprawniony informacji", nie oznacza pozbawienia prawa do jej otrzymania.
Zauważyła przy tym, że w zakresie korekty liczby uczniów rzeczą podmiotu prowadzącego niepubliczną szkołę lub placówkę jest ustalenie i zorganizowanie takich wewnętrznych zasad jego funkcjonowania, aby dysponować miarodajną wiedzą odnośnie stanu liczby uczniów na dzień 1 każdego miesiąca (elementem statutu placówki niepublicznej są zasady przyjmowania uczniów). Nie stanowi to żadnego dodatkowego warunku od spełnienia którego uzależnione jest prawo do dotacji. Realizacja tego obowiązku przez jednostkę samorządu terytorialnego uwarunkowana jest jedynie wiedzą uzyskiwaną od podmiotu prowadzącego szkole niepubliczna, odnośnie stanu liczbowego uczniów szkoły ( tak w wyroku NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt: II GSK 42/11).
W odniesieniu do zarzutu naruszenia § 6 ust. 1 pkt 1 Uchwały, wskazała, że dotacje oświatowe są środkami publicznymi, które podlegają sztywnym reżimom prawnym, a co za tym idzie przepis art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych uprawnia Radę Miejską do szczegółowego określenia i rozwinięcia w postanowieniach uchwały procedur kontroli oraz prawidłowości rozliczenia i wykorzystania ww. środków, o czym Skarżący był poinformowany. Odwołała się również do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 208/21, podkreślając m.in., że ustawodawca upoważniając organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego do określenia trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania, pozostawił tym organom taki margines luzu regulacyjnego, który jest konieczny dla stworzenia przepisów gwarantujących skuteczną kontrolę. Nie można bowiem pomijać istotnej okoliczności, a tej mianowicie, że organy samorządu udzielając, a następnie rozliczając i kontrolując prawidłowość wykorzystywania przedmiotowych dotacji, odpowiadają także za ich efektywne rozdysponowywanie, albowiem są to środki publiczne, co do których wydatkowania obowiązują zasady określone w ustawie o finansach publicznych, w tym poprzez między innymi unormowanie z art. 44 ust. 3 pkt 1 lit, b) tej ustawy, w świetle którego wydatki publiczne powinny być dokonywane z uwzględnieniem optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.
Tym samym przy wydatkowaniu środków publicznych na rzecz podmiotów, które nie wchodzą w skład sektora finansów publicznych, powinny obowiązywać szczególne zasady weryfikacji. Organy samorządu terytorialnego zobligowane są zatem wykazać daleko idącą i należytą staranność w tym procesie, czemu ma też służyć wspomniana wyżej swoboda regulacyjna określona w art. 38 ustawy.
W konsekwencji, żądanie od skarżącego szczegółowych danych wynikających z treści uchwały i jej załączników, tj.: faktycznej liczby uczniów w poszczególnych okresach, czy szczegółowego zestawienia wydatków dotowanego podmiotu sfinansowanych z dotacji w okresie rozliczeniowym, nie wykracza poza granice upoważnienia ustawowego.
W ocenie Rady, nie doszło również do istotnego naruszenia prawa poprzez nałożenie na beneficjenta w § 6 ust. 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały obowiązku kwartalnego rozliczania kwot dotacji. Skoro ustawa pozwala organowi samorządu terytorialnego na określenie trybu rozliczania dotacji, to zaskarżony przepis uchwały stanowi jedynie uszczegółowienie zapisu ustawowego. Nie można zatem uznać, że mamy do czynienia z istotnym naruszeniem prawa, skutkującym koniecznością jego wyeliminowania z porządku prawnego. Nie nałożono na skarżącego skomplikowanego do wykonania obowiązku, nie uzależniono od niego przyznania dotacji. Nadto, korzystając z prawa do środków publicznych w formie dotacji, beneficjent musi liczyć się ze szczególnymi wymogami związanymi z ich rozliczaniem, co skarżący konsekwentnie w swych rozważaniach pomija.
Rada nie podzieliła również zarzutu wskazującego na naruszenie w § 7 ust. 1 pkt 2) i ust. 3 Uchwały zapisów ustawowych.
Skarżący ograniczył zarzut naruszenia § 7 ust. 1 pkt 2 uchwały do zarzutu naruszenia przez organ prawa materialnego w kontekście braku upoważnienia do przetwarzania danych osobowych rodziców dzieci w zakresie zawartym w umowach przedszkolnych. W ocenie organu, dominująca linia orzecznicza, uprawniająca organ do kontroli zawieranych umów cywilnoprawnych na kanwie obowiązujących przepisów nie uległa zmianie i brak jest jakichkolwiek racjonalnych, ustawowych przesłanek (poza odmiennym zapatrywaniem skarżącego na ten temat) do zanegowania uprawnień kontrolnych organu w tym zakresie. Na poparcie swojego stanowiska przywołała wyroki sadów administracyjnych (wyrok WSA w Gliwicach z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/G1 1061/16; wyrok NSA z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1615/18).
Skarżący nie przedstawił żadnych argumentów natury jurydycznej na uzasadnienie wysuwanego zarzutu. Skarżący nie wnika i nie wyjaśnia w jakim zakresie przepisy zaskarżonej uchwały kolidują z przepisami o ochronie danych osobowych, jak również z którymi przepisami. Analogicznie naruszenie przez Radę Miejską w N. przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) nie zostało w żaden sposób nie tylko udowodnione, ale nawet uprawdopodobnione przez skarżącego.
Nadto formułując ww. zarzut nie wziął w ogóle pod uwagę treści art. 38 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, której zapisy w zakresie nie tylko trybu udzielania, ale i również rozliczania dotacji uprawniają organ dotujący do przetwarzania danych osobowych wychowanków w zakresie związanym właśnie z trybem udzielania oraz rozliczania dotacji. Tym samym organ posiada uzasadniony interes oraz legitymację wynikającą z treści obowiązujących przepisów w tym, aby uzyskać wgląd do dokumentacji dotyczącej ewidencji dzieci, dokumentacji przebiegu nauczania i umów na świadczenie wychowania przedszkolnego. Tego rodzaju dokumentacja jest niezbędna celem chociażby ustalenia daty przepisania dziecka ze żłobka do przedszkola, jak również rozliczenia dotacji w sytuacji wychowanków placówki, którzy zostali zapisani do przedszkola, ale faktycznie w ogóle się w placówce nie pojawiają.
Rada nie podzieliła również stanowiska Skarżącego, że zapis § 7 ust. 3 Uchwały, zgodnie z którym kontrola może być przeprowadzona w każdym czasie, po uprzednim powiadomieniu podmiotu uprawnionego do otrzymania dotacji o terminie kontroli, nie później niż 7 dni przed jej rozpoczęciem koliduje z art. 36 ust. 3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Przepis art. 36 ust. 3 ww. ustawy dotyczy bowiem terminu udostępnienia dokumentacji osobie upoważnionej do przeprowadzenia kontroli, a treść § 7 ust. 3 Uchwały terminu przeprowadzenia kontroli.
Na rozprawie strony podtrzymały swoje stanowiska i argumentację na ich poparcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna w części, a mianowicie w zakresie zarzutu dotyczącego regulacji § 5 ust. 3 zaskarżonej uchwały, albowiem doszło w tym przypadku do rażącego naruszenia prawa. W pozostałym zakresie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz.2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Natomiast w myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. -dalej jako ppsa), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5) oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6).
Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 ppsa). Przepis art. 147 § 1 ppsa pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 27 maja 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.2020.713 t.j. – dalej jako usg), zgodnie z którym nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem.
W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalony jest pogląd, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały (aktu) organu gminy.
Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do ich podejmowania, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (vide Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd Terytorialny 2001/1-2, s. 102).
Akty prawa miejscowego, w rozumieniu art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Powyższa zasada znajduje odzwierciedlenie w art. 40 ust. 1 usg, zgodnie z którym na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy.
Materia uregulowana wydanym aktem normatywnym powinna wynikać z upoważnienia ustawowego i nie może przekraczać zakresu tego upoważnienia (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 161/19 – dostępny podobnie jak pozostałe wyroki przywołane w uzasadnieniu w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).
Rada gminy zobowiązana jest przestrzegać zakresu upoważnienia ustawowego udzielonego jej przez ustawę w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego, a w ramach udzielonej jej delegacji w tych działaniach nie może wkraczać w materię uregulowaną ustawą. Uchwała rady gminy musi respektować unormowania zawarte w aktach wyższego rzędu, a prawo miejscowe może być stanowione w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP). Wykonawczy charakter aktu prawa miejscowego oraz zasada prymatu nad nim ustawy w hierarchii źródeł prawa, obligują organ realizujący ustawową normę kompetencyjną w zakresie tworzenia aktu prawa miejscowego do wydawania tych aktów wyłącznie w granicach upoważnienia ustawowego, celem uszczegółowienia zapisów ustawowych.
Z powyższych regulacji wynika, że gmina ma uprawnienie do uchwalania aktów prawa miejscowego regulujących określone sfery życia społeczności lokalnej w ściśle wyznaczonych przepisami prawa granicach przedmiotowych. Materia regulowana wydanym przez organ aktem normatywnym ma wynikać z upoważnienia ustawowego i nie może przekraczać zakresu tego upoważnienia.
Wskazać również należy na art.101 ust. 1 usg, zgodnie z którym, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Przy czym stosownie do ust. 4 tego przepisu, w sprawach, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 94.
Kontroli Sądu podlegała uchwała Rady Miejskiej w N. z dnia [...] Nr [...] w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych jednostek oświatowych, działających na terenie Gminy N., a także trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości jej pobrania i wykorzystania – opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa O. z [...], poz. [...]).
Skargę na § 4 ust. 1, § 5 ust. 3, § 6 ust. 1 pkt 1, § 7 ust. 1 pkt 2 oraz § 7 ust. 3 tej Uchwały, na podstawie art. 101 ust. 1 usg wniósł P. Ł. jako organ prowadzący przedszkole A w N.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że art. 101 ust. 1 usg daje prawo skargi każdemu, czyj interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone uchwałą organu gminy podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej. Nie jest to skarga powszechna (actio popularis), służąca każdemu, kto zarzuca wyłącznie naruszenie obiektywnego porządku prawnego. Do jej wniesienia nie legitymuje stan zagrożenia naruszeniem prawa, ani nawet samo naruszenie prawa, bez wykazania związku tego naruszenia z sytuacją prawną skarżącego. Skarżący, skarżąc uchwałę powinien wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jego indywidualną sytuacją prawną. Interes prawny skarżącego, do którego wprost nawiązuje cytowany art. 101 usg, musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującego sytuację prawną wnoszącego skargę, a interes ten winien być bezpośredni i realny, aktualny, a nie przyszły, hipotetyczny lub ewentualny, przy czym kryterium interesu prawnego musi być oceniane na płaszczyźnie materialnoprawnej.
W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organu, wystarczające było wskazanie, że Skarżący prowadzi A w N. Skarżący jako organ prowadzący przedszkole jest jednostką dotowaną i podlega regulacji ustawy o finansowaniu zadań oświatowych i ustawy o finansach publicznych, a zatem zaskarżona uchwała bezpośrednio oddziałuje na jego prawa i obowiązki wynikające z przepisów prawa materialnego.
Chybione jest zatem stanowisko organu co braku wykazania przez Skarżącego interesu prawnego. Niewątpliwie z faktu prowadzenia przez Skarżącego dotowanego przedszkola, do którego ma zastosowanie zaskarżona Uchwała wynika, że Skarżący posiada interes prawny, o którym mowa w art. 101 ust. 1 usg, wywodzony właśnie ze związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem, w zakresie wskazanym w skardze. Nie ma zatem racji organ, że zarzuty skarżącego oparte są na hipotetycznym, potencjalnym zainteresowaniu podniesioną kwestią, a skarga w tej części opiera się tylko na obywatelskiej trosce o zgodność uchwały z przepisami ustaw, nie zaś na konkretnym interesie prawnym lub naruszeniu uprawnienia. Nie budzi też wątpliwości, że zakwestionowane przez Skarżącego przepisy Uchwały, w tym wadliwy przepis zaskarżonej Uchwały dotyczą Skarżącego jako podmiotu, który prowadzi przedszkole na terenie oddziaływania zaskarżonej Uchwały.
Stosownie do § 5 ust. 3 Uchwały, "Dotacja nie podlega przekazaniu w sytuacji niezłożenia przez podmiot uprawniony do otrzymania dotacji informacji, o której mowa w § 4 ust.1 i ust. 2 lub złożenia jej po terminie." Wyjaśnić przy tym należy, że informacja, o której mowa w § 4 ust.1– to informacja o aktualnej liczbie uczniów według stanu na pierwszy dzień miesiąca, na który udzielana jest część dotacji przypadająca na dany miesiąc – w terminie do 10 dnia tego miesiąca. Natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu, wzór formularza, na którym składana jest informacja stanowi załącznik nr 2 do uchwały.
Skarżący wnosząc o stwierdzenie nieważności powyższej regulacji wskazał na naruszenie prawa materialnego tj. art. 38 ust. 1 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, bowiem przepisy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych nie przewidują instytucji "nieprzekazania dotacji", a jedynie wstrzymanie wypłaty dotacji poprzez wydanie decyzji administracyjnej, jednakże taka decyzja może zostać wydana wyłącznie w odniesieniu do określonego katalogu podmiotów (w tym katalogu nie są umieszczone przedszkola niepubliczne czy szkoły podstawowe) oraz w sytuacji, gdy w toku kontroli podejmowane są czynności utrudniające jej prowadzenie.
W art. 38 ustawy z dnia 27.10.2017 r. (Dz.U. 2017.2203 ze zm.) o finansowaniu zadań oświatowych uregulowano kwestie związane z ustaleniem trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu przeprowadzania kontroli; przetwarzanie danych osobowych. Stosownie do ust. 1 tego przepisu, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji.
Natomiast w art. 33 tej ustawy uregulowano warunki przekazania dotacji i stosownie do ust. 1, dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26 i art. 28-32, są przekazywane pod warunkiem, że: 1) organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże organowi dotującemu informację o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29, art. 30, art. 31 ust. 1 i 1a oraz art. 31a ust. 1;
2) przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła oraz placówka, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32.
Możliwość wstrzymania przekazywania dotacji przewidziano w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych w art. 36 ust. 7 i w art. 37 ust. 2.
W pierwszym z wymienionych przepisów dotyczy to przypadku utrudniania lub udaremniania przez szkołę, o której mowa w art. 26 ust. 2, niepubliczną placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 3, 6, 8 i 10 ustawy - Prawo oświatowe, lub przez organ prowadzący tę szkołę lub placówkę czynności kontrolnych, o których mowa w ust. 2. Wówczas organ dotujący wzywa dyrektora tej szkoły lub placówki lub organ prowadzący tę szkołę lub placówkę do zaprzestania tych działań w wyznaczonym terminie (art. 36 ust.6), a po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 6, organ dotujący wstrzymuje, w drodze decyzji administracyjnej, przekazywanie szkole, o której mowa w art. 26 ust. 2, lub niepublicznej placówce, o której mowa w art. 2 pkt 3, 6, 8 i 10 ustawy - Prawo oświatowe, dotacji do dnia umożliwienia przeprowadzenia w tej szkole lub placówce czynności kontrolnych, o których mowa w ust. 2 (ust.7).
W drugim przypadku, jeżeli szkoła, o której mowa w art. 26 ust. 2, lub niepubliczna placówka, o której mowa w art. 2 pkt 3, 6, 8 i 10 ustawy - Prawo oświatowe:
1) nie przekazała rozliczenia wykorzystania dotacji za rok bazowy lub nie dokonała w rozliczeniu korekty błędów w terminie wskazanym przez organ dotujący,
2) nie przekazała informacji o liczbie dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków lub uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, na których jest udzielana dotacja zgodnie z art. 34 ust. 2, w terminie określonym w uchwale, o której mowa w art. 38 ust. 1,
3) nie wykonała decyzji administracyjnej lub prawomocnego wyroku sądu wydanych w związku z przekazaną dotacją
- organ dotujący wzywa dyrektora szkoły lub placówki lub organ prowadzący tę szkołę lub placówkę do wykonania działań, o których mowa w pkt 1-3, w wyznaczonym terminie (art.37 ust.1). Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu, o którym mowa w ust. 1, organ dotujący wstrzymuje, w drodze decyzji administracyjnej, przekazywanie szkole, o której mowa w art. 26 ust. 2, lub niepublicznej placówce, o której mowa w art. 2 pkt 3, 6, 8 i 10 ustawy - Prawo oświatowe, dotacji do dnia wykonania działań, o których mowa w ust. 1 (art. 37 ust. 2).
W obu przypadkach wstrzymanie przekazywania dotacji następuje w drodze decyzji administracyjnej, którą organ dotujący wydaje po wezwaniu dyrektora szkoły lub placówki lub organu prowadzącego tę szkołę lub placówkę do wykonania (bądź zaprzestania) wskazanych działań w wyznaczonym terminie i po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.
Wymienione przypadki i określony w nich tryb wstrzymania przekazywania dotacji w drodze decyzji administracyjnej, odnosi się do wskazanych w tych przepisach podmiotów i sytuacji. Nie są to jednak okoliczności wskazane w § 5 ust. 3 zaskarżonej uchwały.
W ocenie Sądu, Rada Miejska w N. wprowadzając w § 5 ust. 3 uchwały zapisy dotyczące nieprzekazania dotacji wykreowała bez upoważnienia ustawowego dodatkowe uprawnienia zmierzające de facto do wstrzymania dotacji. Takie uprawnienie organu stanowiącego nie wynika z art. 38 ust.1 ustawy z dnia o finansowaniu zadań oświatowych, w którym uregulowano kwestie związane z ustaleniem trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu przeprowadzania kontroli i który był podstawą do uchwalenia zaskarżonego aktu prawa miejscowego. Nie wynika również z art. 33, ani z innych przepisów wskazanej ustawy.
Z tego względu Sąd stwierdza, że § 5 ust. 3 zaskarżonej uchwały rażąco narusza przepisy ustawy o systemie oświaty, z uwagi na wyjście w akcie prawa miejscowego poza granice upoważnienia ustawowego.
Jednocześnie Sąd nie podzielił pozostałych zarzutów podnoszonych w skardze.
W odniesieniu do § 4 ust. 1 Uchwały w zw. z załącznikiem nr 2 do Uchwały Skarżący wskazał na naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych poprzez ograniczenie prawa do otrzymania dotacji na tych uczniów placówki, którzy zostali do niej przyjęci po pierwszym dniu roboczym miesiąca, co jest niezgodne z art. 34 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, gdyż przepis ten stanowi, że dotacja jest wypłacana na rzeczywistą liczbę uczniów, a więc na każdego ucznia będącego w danym miesiącu uczniem przedszkola, a więc także ucznia przyjętego do przedszkola i do niego uczęszczającego od innego dnia, niż pierwszy dzień roboczy danego miesiąca.
Jak wynika z § 4 ust. 1 zaskarżonej Uchwały, podmiot uprawniony do otrzymania dotacji przekazuje Burmistrzowi N. informacje o aktualnej liczbie uczniów według stanu na pierwszy dzień miesiąca, na który udzielana jest część dotacji przypadająca na dany miesiąc - w terminie do 10 dnia tego miesiąca.
Stosownie do art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w tym przepisie oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji.
Zgodnie z art. 34 ust. 2 w/w ustawy, dotacje o których mowa (...) są przekazywane "na każde dziecko (...), ucznia, wychowanka" itd.
Jak wynika z 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, organowi przysługuje prawo do domagania się szczegółowych informacji, które pozwolą na obliczenie wysokości dotacji na dany miesiąc, jak też umożliwią ocenę prawidłowości wykorzystania dotacji. Przepis ten także upoważnia organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego do ustalenia terminu przekazania tej informacji. W kontrolowanej uchwale Rada Miejska ustaliła, że informacje o aktualnej liczbie uczniów powinny być sporządzone według stanu na pierwszy dzień miesiąca, na który udzielana jest część dotacji przypadająca na dany miesiąc - w terminie do 10 dnia tego miesiąca. W ocenie Sądu, żądanie sporządzenia takiej informacji wg stanu na pierwszy dzień miesiąca, jednakowo wobec wszystkich placówek na terenie Gminy N. mieści się w pojęciu trybu udzielania dotacji, a w konsekwencji w upoważnieniu wynikającym z art. 38 ust.1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych i nie ogranicza prawa do dotacji. Służy jedynie sprawnemu i jednolitemu naliczeniu dotacji na dany miesiąc, nie pozbawiając prawa do uzyskania dotacji na dzieci, które nabyły ten status po pierwszym roboczym dniu miesiąca i nie wykracza poza regulacje zawarte w art. 34 ust. 2 i 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.
Stanowisko takie prezentowane jest w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 17.08.2017 r., sygn. akt III SA/Wr 345/17 i WSA w Bydgoszczy z 20.07.2021 r., sygn. akt I SA/Bd 277/21 oraz I SA/Bd 273/21 z 5.10.2021 r. i przywołane tam orzecznictwo), z podkreśleniem, że ustawodawca upoważniając organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego do określenia trybu udzielania i rozliczania dotacji, pozostawił tym organom taki margines swobody regulacyjnej, który jest konieczny dla stworzenia przepisów gwarantujących prawidłowe udzielanie dotacji i skuteczną kontrolę, nieograniczającą przy tym w sposób niedozwolony praw beneficjentów dotacji. Użyte przez ustawodawcę w art.38 ust.1 ustawy wyrażenie "tryb rozliczania dotacji" mieści w sobie prawo domagania się informacji nie tylko o charakterze globalnym, ale i informacji na tyle szczegółowych, aby możliwa była ocena co do prawidłowości rozliczania dotacji.
Nadto Sąd zauważa, że orzecznictwo sądów administracyjnych kwestionuje takie postanowienia uchwał dotyczących rozliczania dotacji, które bezpośrednio wpływają na prawo do dotacji poprzez jego ograniczenie w sposób niezgodny z przepisami ustawy o systemie oświaty, ustawy o finansowaniu zadań oświatowych lub ustawy o finansach publicznych. Dotyczy to sytuacji, gdy w uchwałach stanowiących jednostek samorządu terytorialnego modyfikowane są przepisy ustawowe poprzez nakładanie na dotowane jednostki dodatkowych obowiązków, od których spełnienia zależy uzyskanie dotacji (por. wyrok NSA z dnia 12.05. 2010 r., sygn. akt: I OSK 672/10).
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela powyższe stanowisko i wskazuje, że kwestionowany przepis nie wykracza poza granice wyznaczone przepisami rangi ustawowej. Nakłada on wprawdzie na dotowaną jednostkę obowiązki, jednak w świetle uprawnień organów stanowiących, które wynikają z art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, nie są one zbędne, nadmierne.
Przyjęte rozwiązanie nie wykracza poza to, co jest konieczne dla zapewnienia prawidłowości udzielania i rozliczania dotacji, nie stanowi dla beneficjenta nadmiernego obciążenia i w żaden sposób nie ogranicza prawa do dotacji.
Niezrozumiałe są dodatkowe uwagi zawarte w skardze w odniesieniu do tego zarzutu wskazujące na brak zdefiniowania w uchwale pojęcia "dzień roboczy", skoro w uchwale takie pojęcie nie wystąpiło.
W konsekwencji, w ocenie Sądu, kwestionowany przepis § 4 ust. 1 Uchwały w zw. z załącznikiem nr 2 do Uchwały mieści się w granicach upoważnienia ustawowego, a przyjęte rozwiązanie nie wykracza poza to, co jest konieczne dla zapewnienia prawidłowości udzielania i rozliczania dotacji.
Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia prawa materialnego w § 6 ust. 1 pkt 1 Uchwały w zw. z załącznikiem nr 3 do Uchwały, a mianowicie art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych poprzez uchwalenie kwartalnego (trzymiesięcznego) rozliczenia dotacji, podczas gdy ustawa o finansowaniu zadań oświatowych wskazuje na roczny charakter dotacji i w taki też sposób jest ona wydatkowana zgodnie z ustawą o finansach publicznych, a zatem brak jest podstaw prawnych do domagania się kwartalnego rozliczenia dotacji, a podjęta w tym zakresie uchwała wykracza poza zakres ustawowej delegacji do jej wydania.
Stosownie do § 6 ust. 1 pkt 1 uchwały, Podmiot uprawniony do otrzymania dotacji sporządza i przekazuje Burmistrzowi N. rozliczenie wykorzystania dotacji w zbiorczym zestawieniu, zgodnie ze wzorem rozliczenia stanowiącym załącznik nr 3 do niniejszej uchwały:
1) w okresach trzymiesięcznych - począwszy od miesiąca stycznia - do 10 dnia miesiąca następującego po okresie sprawozdawczym;
2) roczne- do 20 stycznia roku następującego po roku udzielenia dotacji.
Nie budzi wątpliwości to, że dotacja ma charakter roczny, a jej wypłata następuje – zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych – w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca (za wyjątkiem stycznia i grudnia). Nie oznacza to jednak, że przed upływem roku organ pozbawiony jest możliwości skontrolowania wykorzystania dotacji. Wprost przeciwnie, przyjęcie takiego modelu wypłaty ma na celu umożliwienie organowi samorządowemu weryfikacji przyznania dotacji na bieżąco. Ponieważ zasadą jest, że podstawą obliczania dotacji jest rzeczywista i aktualna, nie zaś deklarowana liczba uczniów, a ustawa określa cele na jakie przeznaczone mogą być dotacje (art. 35 ust. 1), to celowe jest ustanawianie mechanizmów umożliwiających organowi samorządowemu weryfikację przyznanych dotacji na bieżąco (por. wyrok WSA w Gdańsku z 3.01.2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1013/21). Dodatkowo Sąd zauważa, że w judykaturze podkreśla się również, że pobieranie środków publicznych łączy się nierozerwalnie z poddaniem się trybowi kontroli rozliczenia i wydatkowania tych środków, a organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego - wykonując delegację ustawową zawartą w art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych - uprawniony jest do stworzenia systemu kontroli, który będzie pozwalał na pełną weryfikację wykorzystywania przez beneficjentów dotacji.
Jak wskazano wyżej, rolą organu stanowiącego, zgodnie z art. 38 ust.1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, jest ustalenie trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Zatem nałożenie na podmiot uprawniony do otrzymania dotacji obowiązku sporządzenia i przekazania Burmistrzowi N. rozliczenia wykorzystania dotacji w zbiorczym zestawieniu, zgodnie z załącznikiem nr 3 w okresach trzymiesięcznych, mieści się również w pojęciu trybu udzielania i rozliczania dotacji, a w konsekwencji w upoważnieniu wynikającym z art. 38 ust.1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. W konsekwencji przyjąć należy, że na Skarżącego jako beneficjenta dotacji nie nałożono skomplikowanego do wykonania obowiązku, nie uzależniono od niego przyznania dotacji, a korzystając z prawa do środków publicznych powinien się liczyć się ze szczególnymi wymogami związanymi z ich rozliczaniem. W ramach zapewnienia kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji organy stanowiące zobligowane są do stworzenia takich mechanizmów, które kontrolę tę uczynią realną i pozwolą na weryfikację, czy rzeczywiście środki przekazywane są na uczniów faktycznie uczęszczających do placówki.
Sąd zauważa przy tym, że rozważania poczynione w odniesieniu do § 4 ust. 1 Uchwały są także aktualne w odniesieniu do § 6 ust. 1 pkt 1 Uchwały.
Chybione są także zarzuty odnoszące się do § 7 ust. 1 pkt 2 i ust.3 Uchwały.
Stosownie do § 7 ust. 1 pkt 2 Burmistrz N. albo osoba przez niego upoważniona przeprowadza kontrolę w zakresie: rzetelności wykazywania liczby dzieci w informacjach miesięcznych - poprzez wgląd do dokumentacji dotyczącej ewidencji dzieci, dokumentacji przebiegu nauczania i umów na świadczenie wychowania przedszkolnego.
Natomiast zgodnie z § 7 ust. 5 Uchwały, kontrola może być przeprowadzona w każdym czasie, po uprzednim powiadomieniu podmiotu uprawnionego do otrzymania dotacji o terminie kontroli, nie później niż 7 dni przed jej rozpoczęciem.
Skarżący uważa, że organ dotujący nie jest upoważniony do przetwarzania danych osobowych rodziców dzieci uczęszczających do przedszkola, a takie dane zawarte są w umowach przedszkolnych. Nadto, że przepis § 7 ust. 3 zaskarżonej Uchwały jest niezgodny z treścią ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, bowiem przewiduje, że kontrola może być przeprowadzona w każdym czasie, po uprzednim powiadomieniu podmiotu uprawnionego do otrzymania dotacji o terminie kontroli, nie później niż 7 dni przed jej rozpoczęciem, a więc określa krótszy termin rozpoczęcia kontroli, niż wynikający z art. 36 ust. 3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.
W odniesieniu do możliwości wglądu w toku kontroli m.in. do umów na świadczenie wychowania przedszkolnego podkreślić należy, że stosownie do art. 38 ust.2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych organ dotujący w związku z udzielaniem i rozliczaniem wykorzystania dotacji przetwarza m.in. dane osobowe dzieci. Dane te wynikają przede wszystkim z umów przedszkolnych. Tym samym organ posiada legitymację wynikającą z treści obowiązujących przepisów do tego, aby uzyskać wgląd do dokumentacji dotyczącej ewidencji dzieci, dokumentacji przebiegu nauczania i umów na świadczenie wychowania przedszkolnego. Tego rodzaju dokumentacja jest niezbędna celem chociażby ustalenia miejsca zamieszkania dziecka, daty przepisania dziecka ze żłobka do przedszkola, jak również rozliczenia dotacji w sytuacji wychowanków placówki, którzy zapisani do przedszkola, ale faktycznie w ogóle się w placówce nie pojawiają. W celu faktycznego uczęszczania dziecka do przedszkola może być konieczny kontakt z rodzicami, którzy są sprawują opiekę nad dzieckiem. W konsekwencji dane rodziców zawarte w umowach są immanentnie związane z danymi dzieci, do przetwarzania których upoważniony jest organ na podstawie art. art. 38 ust.2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Uzupełniająco wskazać należy, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko sądów administracyjnych prezentowane w wyrokach przywołanych przez organ w odpowiedzi na skargę.
Sąd nie podzielił stanowiska Skarżącego, że zapis § 7 ust. 3 Uchwały, zgodnie z którym kontrola może być przeprowadzona w każdym czasie, po uprzednim powiadomieniu podmiotu uprawnionego do otrzymania dotacji o terminie kontroli, nie później niż 7 dni przed jej rozpoczęciem koliduje z art. 36 ust. 3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.
Zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych: przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła i placówka udostępnia dokumentację, o której mowa w ust. 2, oraz listy obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zwrócenia się przez osobę upoważnioną do przeprowadzenia kontroli o udostępnienie tej dokumentacji.
Jak wynika z treści przytoczonych przepisów, przepis art. 36 ust. 3 ustawy dotyczy terminu udostępnienia dokumentacji osobie upoważnionej do przeprowadzenia kontroli, natomiast treść § 7 ust. 3 Uchwały dotyczy terminu przeprowadzenia kontroli. Zatem nie odnosi się on do terminu udostępnienia dokumentacji, o którym mowa w przepisie ustawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art.147 § 1 ppsa stwierdził nieważność § 5 ust. 1 zaskarżonej uchwały, a w pozostałym zakresie na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 ppsa. Na zasądzone koszty w kwocie 797 zł składają się wpis od skargi w kwocie 300 zł, koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika w kwocie 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – Dz.U.2015, poz.1800 ze zm.) oraz koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI