I SA/Op 456/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2025-09-11
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznaegzekucja administracyjnadom pomocy społecznejzarzut egzekucyjnypostępowanie egzekucyjneuchylenie postanowieniabrak formalnyprawo procesowe

WSA w Opolu uchylił postanowienie SKO i poprzedzające je postanowienie Burmistrza w sprawie egzekucji opłaty za pobyt w DPS z powodu wadliwej procedury rozpatrzenia zarzutu egzekucyjnego przez organy.

Skarżący M.W. zaskarżył postanowienie SKO utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza oddalające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Sąd administracyjny uznał, że organy obu instancji nieprawidłowo rozpatrzyły zarzut egzekucyjny, nie wzywając skarżącego do usunięcia jego braków formalnych i samodzielnie przypisując mu podstawę prawną. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem prawidłowej procedury.

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, która utrzymała w mocy postanowienie Burmistrza Tułowic oddalające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej opłaty za pobyt ojca skarżącego w domu pomocy społecznej. Skarżący kwestionował zasadność nałożenia na niego obowiązku zapłaty. Organy administracji uznały, że dochodzona należność jest wymagalna, a weryfikacja ostatecznych decyzji w postępowaniu egzekucyjnym jest niedopuszczalna. SKO przypisało zarzut skarżącego do błędu co do osoby zobowiązanego, uznając, że skarżący jest osobą zobowiązaną do zapłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza. Sąd stwierdził, że organy obu instancji rozpatrzyły zarzut egzekucyjny merytorycznie, mimo że był on sformułowany nieprecyzyjnie i obarczony brakami formalnymi. Organy nie wezwały skarżącego do usunięcia tych braków zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a SKO samodzielnie przypisało argumentację strony do konkretnej podstawy prawnej zarzutu. Sąd podkreślił, że zarzut egzekucyjny jest środkiem sformalizowanym i organy nie mogą samodzielnie wypełniać jego braków. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z wezwaniem skarżącego do usunięcia braków formalnych zarzutu, a następnie jego merytoryczne rozpatrzenie zgodnie z przepisami prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy obu instancji rozpatrzyły zarzut merytorycznie, mimo że był on obarczony brakami formalnymi, nie wzywając skarżącego do ich usunięcia zgodnie z przepisami k.p.a. i u.p.e.a.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że zarzut egzekucyjny jest środkiem sformalizowanym, a organy nie mogą samodzielnie wypełniać jego braków. Powinny wezwać stronę do ich usunięcia pod rygorem pozostawienia zarzutu bez rozpoznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

upea art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Katalog podstaw zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest wyliczeniem enumeratywnym.

upea art. 34 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wierzyciel wydaje postanowienie o oddaleniu, uwzględnieniu lub niedopuszczalności zarzutu.

ppsa art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego mające wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

upea art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym.

ppsa art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

ppsa art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa.

ppsa art. 119 § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sprawy egzekucyjne rozpoznawane są w trybie uproszczonym.

ppsa art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd kieruje do organu wytyczne dotyczące dalszego postępowania.

ups art. 64

Ustawa o pomocy społecznej

Możliwość zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS.

k.p.a. art. 64 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Wezwanie do usunięcia braków formalnych podania.

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy postanowienia.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie postanowienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie wezwały strony do usunięcia braków formalnych zarzutu egzekucyjnego, co stanowi naruszenie przepisów k.p.a. i u.p.e.a.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego dotycząca zwolnienia z opłat za pobyt w DPS była chybiona w kontekście postępowania egzekucyjnego.

Godne uwagi sformułowania

zarzut egzekucyjny jest sformalizowanym środkiem prawnym wierzyciel nie może samodzielnie 'wypełniać' brakujących elementów formalnych zarzutu sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa

Skład orzekający

Elżbieta Kmiecik

przewodniczący

Remigiusz Mazur

sprawozdawca

Tomasz Judecki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty rozpatrywania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności obowiązek wzywania do usunięcia braków formalnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania egzekucyjnego i zarzutów, a nie merytorycznego rozstrzygania o obowiązku zapłaty opłaty za pobyt w DPS.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty procedury administracyjnej, nawet w sprawach dotyczących pomocy społecznej. Błąd proceduralny organu doprowadził do uchylenia jego postanowienia.

Błąd proceduralny organu uchyla egzekucję opłaty za DPS – lekcja o formalnościach w administracji.

Sektor

opieka społeczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Op 456/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący/
Remigiusz Mazur /sprawozdawca/
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 33 par. 2 i par. 4, art. 18, art. 34 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 63, art. 64 par. 2, art. 107 par. 1 pkt 6, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 1214
art. 64
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 8 kwietnia 2025 r., nr SKO.40.1152.2025.eg w przedmiocie oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Tułowic z dnia 6 lutego 2025 r., nr OPS-PS.071.2.2025.EZB.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez M. W. [dalej: skarżący, strona, zobowiązany] jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu [dalej: SKO, organ odwoławczy] z 8 kwietnia 2025 r., nr SKO.40.1152.2025.eg, utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Tułowic [dalej: Burmistrz, wierzyciel] z 6 lutego 2025 r., nr OPS-PS.071.2.2025.EZB, oddalające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
Decyzją z 30 lipca 2024 r., nr [...], Burmistrz ustalił stronie opłatę za pobyt ojca w domu pomocy społecznej [dalej: DPS] od 1 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. w kwocie 795,51 zł oraz od 1 kwietnia 2024 r. w kwocie 709,60 zł miesięcznie. Decyzja ta nie została zaskarżona. Następnie decyzją z 26 września 2024 r., nr [...], Burmistrz ustalił stronie wysokość wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę Tułowice za pobyt ojca w DPS od 1 marca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. w kwocie 4.343,51 zł oraz zobowiązał stronę do zwrotu tej kwoty. Decyzja ta również nie została zaskarżona.
Pismem z 6 listopada 2024 r., nr [...], stanowiącym upomnienie w rozumieniu art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.) [dalej: upea], wierzyciel wezwał zobowiązanego do uiszczenia kwoty 4.343,51 zł oraz kosztów upomnienia. Wobec braku dobrowolnej zapłaty powyższej należności wierzyciel wystawił 30 grudnia 2024 r. tytuł wykonawczy nr [...] wskazując stronę jako zobowiązanego, a opłatę za pobyt w DPS w kwocie 4.343,51 zł jako dochodzoną należność pieniężną.
Pismem z 14 stycznia 2025 r. strona wniosła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, podnosząc, że Burmistrz nie ma prawa obarczać jej kosztami pobytu ojca w domu pomocy społecznej. Postanowieniem z 6 lutego 2025 r. wierzyciel oddalił zarzut zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej.
Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, strona wniosła zażalenie. Postanowieniem z 8 kwietnia 2025 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Burmistrza.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że dochodzona należność jest wymagalna, a weryfikacja decyzji ostatecznych w postępowaniu egzekucyjnym jest niedopuszczalna. Dalej SKO wyjaśniło, że zobowiązany zarzucił wierzycielowi wadliwe przyjęcie, że jest osobą zobowiązaną do uiszczenia należności z tytułu opłaty za pobyt ojca w DPS, podczas gdy tylko sąd może nakazać mu odpłatność. Natomiast formułując zarzut egzekucyjny, zobowiązany wskazał, że powinność uiszczenia opłaty spoczywa na Skarbie Państwa. Organ odwoławczy stwierdził, że podstawę prawną wniesionego zarzutu stanowi art. 33 § 2 pkt 3 upea – błąd co do osoby zobowiązanego. W ocenie SKO w sprawie nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku. Wobec powyższego SKO uznało, że egzekwowana należność wynika z istniejącej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji, a obowiązek jej zapłaty spoczywa na stronie, na której osobę wystawiono tytuł egzekucyjny i przeciwko której skierowano egzekucję, zatem nie sposób uznać, że strona nie jest osobą zobowiązaną do uregulowania egzekwowanej należności pieniężnej.
Na opisane postanowienie strona wniosła samodzielnie sporządzoną skargę, żądając zwolnienia z opłat za pobyt ojca w DPS oraz zwolnienia z wszelkich opłat administracyjnych wynikłych z tego tytułu, powołując się przy tym na naruszenie przez organ art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214) [dalej: ups].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, lecz z przyczyn innych niż w niej podniesione.
Zgodnie z art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) [dalej: pusa], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: ppsa).
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na postanowienie: 1) uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 ppsa). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).
Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czyli weryfikuje, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej.
Badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, zasadami ekonomiki obrotu gospodarczego, czy uznawanymi społecznie normami pozaprawnymi, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia albo wznowienie postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem.
Jak stanowi art. 33 § 2 upea podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 upea, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 upea, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 ppsa).
Prawodawca ustalił formalne wymogi zarzutu w postaci trzech elementów, tj. istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem zarzutu oraz dowodów uzasadniających to żądanie, co oznacza, że zarzut jest sformalizowanym środkiem prawnym. Istota i zakres żądania zawarte w zarzucie powinny nawiązywać przede wszystkim do możliwych rozstrzygnięć, które prawodawca przewidział dla danego środka prawnego. Oznacza to, że zobowiązany powinien wnosić o uznanie zarzutu i w konsekwencji umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości lub w części. Natomiast dowody uzasadniające żądanie mają stanowić potwierdzenie przyjętych przez zobowiązanego podstaw wniesienia zarzutu, co może nastąpić zarówno przez dołączenie dowodów do wniesionego zarzutu, jak i przez powołanie się na nie z wnioskiem o ich przeprowadzenie w toku postępowania wyjaśniającego. Ponadto zarzut jako podanie powinien spełniać wymogi, o których stanowi art. 63 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) [dalej: kpa] w zw. z art. 18 upea. Powinien on także czynić zadość innym wymogom określonym w przepisach prawa, do których z uwagi na zamknięty katalog podstaw wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej należy zaliczyć powołanie lub wskazanie podstawy wniesienia zarzutu.
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji reguluje okoliczności, które mogą stanowić podstawę wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Ustawowy katalog podstaw ma charakter wyliczenia enumeratywnego. Przesłanką wniesienia zarzutu nieistnienia obowiązku jest sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z uwagi na fakt, że w ogóle nie powstał. Z błędem co do zobowiązanego mamy do czynienia w przypadku, w którym środek egzekucyjny zastosowano wobec podmiotu faktycznie niebędącego zobowiązanym w tym postępowaniu: 1) gdy organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego i której doręczył tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów; 2) gdy w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek. Ustawodawca określił również przyczyny braku wymagalność obowiązku, do których zaliczył: 1) odroczenie terminu wykonania obowiązku, 2) rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, 3) wystąpienie innej przyczyny powodujące brak wymagalności obowiązku (R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2024, art. 33).
Na podstawie art. 34 § 2 upea wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 upea).
Postępowanie polegające na rozpatrzeniu zarzutów ma prowadzić do merytorycznego załatwienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Nie rozstrzyga zagadnień proceduralnych, ale jest merytorycznym rozstrzygnięciem zapadłym w ramach postępowania egzekucyjnego, mimo że następuje w formie postanowienia (wyrok WSA w Olsztynie z 9 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 152/13).
Wierzyciel, rozpoznając zarzut, może wydać dwa rodzaje rozstrzygnięć, tj. merytoryczne – o oddaleniu bądź o uwzględnieniu zarzutu (art. 34 § 2 pkt 2 upea) albo formalne – o niedopuszczalności zarzutu (art. 34 § 2 pkt 3 upea). Do merytorycznej oceny zarzutu dochodzi wówczas, gdy brak jest przesłanek niedopuszczalności zarzutu określonych w art. 34 § 2 pkt 3 lit. a-b upea. Natomiast jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Z tego powodu istotne jest prawidłowe wypełnienie dyspozycji art. 33 § 4 upea. Zarzut musi zatem zawierać istotę i zakres żądania. Te elementy przesądzają bowiem o tym, który formalnie zarzut ma być rozpoznany. Enumeratywne wyliczenie zarzutów zawarte w art. 33 § 2 upea w świetle treści art. 34 § 2 pkt 3 lit. a-b upea prowadzi do wniosku, że wskazanie konkretnej podstawy zarzutu jest dla organu wiążące i nie ma on możliwości swobodnego nadawania mu innego znaczenia, niż wynika to z treści pisma strony. Organ jest natomiast zobowiązany do ustalenia, czy zarzut nie zawiera braków formalnych, które powinny być usunięte w trybie określonym w kpa. Jeżeli więc w zarzutach nie wskazano konkretnej podstawy, to należy wezwać wnoszącego zarzut do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 7 dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 kpa). Organ nie jest natomiast uprawniony do samodzielnego "dopasowania" istoty zarzutu do treści jego uzasadnienia (wyrok WSA w Krakowie z 27 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1122/24).
Odnosząc powyższe do stanu sprawy niniejszej, Sąd stwierdził, że organy obu instancji rozpatrzyły merytorycznie zarzut egzekucyjny skarżącego, mimo że był on sformułowany nieprecyzyjnie w stopniu uniemożliwiającym ustalenie istoty i zakresu żądania w rozumieniu art. 33 § 4 upea, a więc był obarczony brakami formalnymi, które przed wydaniem zaskarżonego postanowienia nie zostały usunięte w trybie art. 64 § 2 kpa w zw. z art. 18 upea.
Przede wszystkim zarówno treść pisma skarżącego zawierającego zarzut egzekucyjny, jak i treść zażalenia, są na tyle niejasne, że argumenty skarżącego mogą być interpretowane jako uzasadnienie zarzutu nieistnienia obowiązku (pkt 1), zarzutu błędu co do zobowiązanego (pkt 3), a nawet braku wymagalności obowiązku (pkt 6). Podstawowe znaczenie w takiej sytuacji ma ustalenie, na który punkt zamkniętego katalogu z art. 33 § 2 upea powołuje się zobowiązany. Tymczasem Burmistrz w ogóle nie analizował tej kwestii, a SKO samodzielnie przypisało argumentację strony do zarzutu z art. 33 § 2 pkt 3 upea.
W takim stanie sprawy należy więc powtórzyć, że zarzut egzekucyjny jest sformalizowanym środkiem prawnym, a wierzyciel (lub organ odwoławczy) nie może samodzielnie "wypełniać" brakujących elementów formalnych zarzutu, lecz powinien wezwać skarżącego, na podstawie art. 64 § 2 kpa w zw. z art. 18 upea, do usunięcia braków zarzutu w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie zarzutu bez rozpoznania, czego jednak nie uczynił.
Wobec powyższego wierzyciel w toku ponownego procedowania powinien wystosować do strony wezwanie, w którym zobowiąże ją do jednoznacznego wskazania podstawy prawnej zarzutu wynikającej z art. 33 § 2 upea, umotywowania tak sformułowanego zarzutu, wskazania dowodów przemawiających za uznaniem zarzutu za uzasadniony (strona przedłożyła dotąd jedynie kopię postanowienia sądu powszechnego, w którym zobowiązano ojca skarżącego do opuszczenia lokalu mieszkalnego oraz orzeczono zakaz zbliżania się), a także do sformułowania żądania uwzględnienia zarzutu i w następstwie tego – umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości albo w części, bądź zawieszenia postępowania egzekucyjnego w całości albo w części (art. 34 § 4 pkt 2-3 upea), zależnie od wskazywanej przez zobowiązanego podstawy prawnej zarzutu. Dopiero po usunięciu braków formalnych wniesionego zarzutu egzekucyjnego dopuszczalne będzie jego merytoryczne rozpatrzenie.
Dalej Sąd wyjaśnia, że wierzyciel, oceniając wniesiony zarzut egzekucyjny, powinien w pierwszej kolejności zbadać, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu, w przypadku ich braku – zweryfikować, czy istnieją podstawy uznania zarzutu w całości albo w części, a dopiero po wykluczeniu istnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 34 § 2 pkt 2-3 upea – wierzyciel będzie mógł oddalić zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wskazanie to jest istotne, ponieważ w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień brak jest analizy przeprowadzonej z uwzględnieniem takiego sekwencyjnego przebiegu rozumowania.
Jedynie na marginesie powyższego Sąd sygnalizuje, nie czyniąc z poniższych uwag podstawy uchylenia zaskarżonego postanowienia, że w tytule wykonawczym wierzyciel wskazał podstawę prawną obowiązku jako wynikającą z mocy prawa, podczas gdy była to decyzja ustalająca kwotę wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę Tułowice i zobowiązująca skarżącego do ich zwrotu. Ponadto Sąd sygnalizuje, że wymogi formalne upomnienia wynikają z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz.U. poz. 2194), a ich niespełnienie może skutkować wniesieniem zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli było wymagane.
Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd wyjaśnia, że nie jest uprawniony do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej za właściwy organ administracji publicznej, a jedynie dokonuje oceny legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, nie posiada więc kompetencji (abstrahując od tego, że przedmiot niniejszej sprawy znajduje się w zakresie problematyki postępowania egzekucyjnego w administracji, a nie ustalenia odpłatności za pobyt w DPS, ustalenia obowiązku zwrotu takiej opłaty na rzecz gminy albo zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS) do zwolnienia skarżącego od opłat za pobyt w DPS lub innych opłat wynikających z tego tytułu. Natomiast w kwestii zastosowania art. 64 ups, zgodnie z którym osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, Sąd wskazuje, że zarzut naruszenia powołanego przepisu przez organy działające w postępowaniu egzekucyjnym jest chybiony, ponieważ znajduje się on w całości poza zakresem przedmiotowym niniejszej sprawy zaistniałej w toku przymusowego wykonania zobowiązania pieniężnego. Ewentualny wniosek, złożony na podstawie art. 64 ups, inicjuje bowiem odrębne postępowanie administracyjne i podlega rozpatrzeniu odrębnie od sprawy egzekucyjnej prowadzonej na podstawie przepisów upea.
W toku ponownie prowadzonego postępowania wierzyciel powinien wezwać zobowiązanego do usunięcia braków wniesionego zarzutu egzekucyjnego, a jeśli tak się stanie – dokonać oceny zarzutu oraz uzupełnić rozważania w kontekście art. 34 § 2 upea, zgodnie ze wskazaniami Sądu zawartymi w uzasadnieniu wyroku (art. 153 ppsa). Wydane postanowienie powinno odpowiadać wymogom z art. 34 § 2 upea oraz art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 kpa, czego dotąd zabrakło.
Sprawa niniejsza została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, a więc na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, ponieważ przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie (art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ppsa).
Wobec powyższego Sąd – stosując art. 134 § 1 i art. 135 ppsa – orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa jak w sentencji wyroku.
Skarżący był zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI