I SA/OP 432/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Opolu uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie płatności ekologicznej, uznając, że organ powinien był wyjaśnić intencję wnioskodawcy zamiast odmawiać wszczęcia postępowania z przyczyn formalnych.
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na 2024 r. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania, uznając wniosek za złożony w czwartym roku realizacji zobowiązania, które miało trwać 3 lata. Organ II instancji utrzymał postanowienie w mocy. WSA w Opolu uchylił oba postanowienia, stwierdzając, że organy błędnie zastosowały art. 61a k.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania z przyczyn merytorycznych, zamiast wyjaśnić intencję skarżącego i ewentualnie wezwać do uzupełnienia braków formalnych.
Sprawa dotyczyła wniosku S. K. o przyznanie płatności ekologicznej na 2024 r. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a., ponieważ wniosek został złożony w czwartym roku realizacji zobowiązania ekologicznego, które zgodnie z przepisami trwało 3 lata. Organ odwoławczy podtrzymał tę decyzję, argumentując, że brak było podstaw do wszczęcia nowego zobowiązania bez odpowiednich załączników. Skarżący wniósł skargę do WSA w Opolu, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i umożliwienia uzupełnienia braków. WSA w Opolu uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Sąd uznał, że organy administracji publicznej błędnie zastosowały art. 61a k.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania z przyczyn merytorycznych, zamiast rozpoznać sprawę co do istoty lub wezwać do uzupełnienia braków. Sąd podkreślił, że nawet oczywista bezzasadność żądania powinna skutkować wydaniem decyzji merytorycznej, a nie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Ponadto, sąd wskazał, że organy powinny były wyjaśnić intencję skarżącego, zwłaszcza że z zażalenia wynikało, iż mógł on ubiegać się o płatność w ramach nowego zobowiązania ekologicznego. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z przyczyn merytorycznych. Odmowa wszczęcia postępowania ma charakter formalny i może nastąpić tylko w ściśle określonych przypadkach, a ocena merytoryczna żądania powinna skutkować wydaniem decyzji merytorycznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji dokonały niedozwolonej, merytorycznej weryfikacji wniosku, opierając odmowę wszczęcia postępowania na przepisach prawa materialnego regulujących warunki przyznania płatności. Bezzasadność żądania nie jest przesłanką do odmowy wszczęcia postępowania, lecz do wydania decyzji merytorycznej odmawiającej przyznania świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Sąd uznał, że organy błędnie zastosowały ten przepis, dokonując merytorycznej oceny wniosku.
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia postanowienia organu I instancji.
p.p.s.a. art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynności, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność tej czynności.
Rozporządzenie art. 32e
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 -2020
Organ odwoławczy oparł swoje stanowisko na tym przepisie, co Sąd uznał za merytoryczną ocenę wniosku.
Dz.U. 2024 poz 572 art. 61a § 1
Dz.U. 2024 poz 572 art. 64 § 2
Pomocnicze
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada zaufania obywateli do organów państwa. Sąd uznał, że organy naruszyły tę zasadę, nie wyjaśniając intencji strony i nie dając jej możliwości uzupełnienia braków.
k.p.a. art. 64 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący obowiązku wezwania do usunięcia braków formalnych podania. Sąd wskazał, że organ powinien był zastosować ten przepis, zamiast odmawiać wszczęcia postępowania.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie tego przepisu było zarzucane przez skarżącego.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie tego przepisu było zarzucane przez skarżącego.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie tego przepisu było zarzucane przez skarżącego.
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie tego przepisu było zarzucane przez skarżącego.
k.p.a. art. 64 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie tego przepisu było zarzucane przez skarżącego.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
ustawa o Agencji art. 10a § 1
Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Przepis regulujący stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniach przed ARiMR. Sąd wskazał, że stosowanie k.p.a. nie zostało wyłączone w zakresie dotyczącym zasad ogólnych i czynnego udziału strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji dokonały merytorycznej oceny wniosku, zamiast formalnej oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania. Organ powinien był wezwać stronę do doprecyzowania intencji wniosku lub uzupełnienia braków formalnych, zamiast odmawiać wszczęcia postępowania. Niewłaściwe oznaczenie pisma przez stronę nie może prowadzić do negatywnych skutków, jeśli z treści pisma wynika rzeczywista intencja.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów oparta na przepisach prawa materialnego (okres trwania zobowiązania ekologicznego) jako podstawa do odmowy wszczęcia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest orzeczeniem formalnym, a nie merytorycznym. Bezzasadność żądania nie jest "inną uzasadnioną przyczyną" odmowy wszczęcia, lecz powodem wydania decyzji rozstrzygającej sprawę negatywnie. Mylne lub wątpliwe co do intencji strony oznaczenie pisma nie stanowi przeszkody do nadania mu właściwego biegu.
Skład orzekający
Aleksandra Sędkowska
przewodniczący
Elżbieta Kmiecik
członek
Anna Komorowska-Kaczkowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 61a k.p.a. w kontekście wniosków o świadczenia, obowiązek wyjaśniania intencji strony przez organy administracji, zasady postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy spraw administracyjnych, gdzie organy odmawiają wszczęcia postępowania z przyczyn formalnych, które w istocie są merytoryczne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i jak błędy formalne mogą być wykorzystane przez organy do uniknięcia merytorycznego rozpoznania sprawy. Jest to pouczające dla obywateli i prawników.
“Organ odmówił wszczęcia postępowania, bo wniosek był 'źle wypełniony'. Sąd: 'To nie powód, by nie rozpoznać sprawy!'”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Op 432/25 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2025-09-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-06-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie A. Komorowska-Kaczkowska /sprawozdawca/ Aleksandra Sędkowska /przewodniczący/ Elżbieta Kmiecik Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 61a par. 1, art. 64 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 8 kwietnia 2025 r., nr 011/2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Prudniku z dnia 12 marca 2025 r., nr 0165-2025-000001/RE, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu na rzecz skarżącego kwotę 100,00 zł (słownie złotych: sto 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Przedmiotem skargi wniesionej przez S. K. (dalej jako: "Skarżący", "Strona") jest postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z 8 kwietnia 2025 r., utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa w Prudniku z siedzibą w Białej z 12 marca 2025 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności ekologicznej. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: W dniu 16 czerwca 2021 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Prudniku z/s w Białej wpłynął wniosek złożony przez Skarżącego o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2021 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, organ I instancji decyzją z 13 stycznia 2022 r., przyznał Skarżącemu płatności ekologiczne (PROW 2014-2020) na 2021 r. w łącznej wysokości 5988,36 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż Skarżący rozpoczął w dniu 15 marca 2021 r. realizację zobowiązania ekologicznego na łącznym obszarze 3,56 ha. W dniu 6 maja 2022 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Prudniku z/s w Białej wpłynął wniosek Skarżącego o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2022 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ I instancji decyzją z 17 marca 2023 r. przyznał Skarżącemu płatności ekologiczne (PROW 2014-2020) na 2022 r. w łącznej wysokości 5892,24 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż Skarżący rozpoczął w dniu 15 marca 2021 r. zobowiązanie ekologiczne, którego realizacja zostanie zakończona zostanie 14 marca 2024 r. Łączny obszar, na którym realizowane jest zobowiązanie ekologiczne wynosi 3,56 ha. W dniu 29 czerwca 2023 roku do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w wpłynął kolejny wniosek Skarżącego o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2023 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ I instancji decyzją z 15 maja 2023 r. przyznał Skarżącemu płatności ekologiczne (PROW 2014-2020) na 2023 r. w łącznej wysokości 7114,37 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Skarżący rozpoczął w dniu 15 marca 2021 r. zobowiązanie ekologiczne, które zakończone zostanie z dniem 14 marca 2024 rok. Łączny obszar, na którym realizowane jest zobowiązanie ekologiczne wynosi 3,56 ha. W dniu 27 czerwca 2024 r. do organu I instancji wpłynął wniosek złożony przez Skarżącego o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014- 2020) na 2024 r. Postanowieniem z 12 marca 2025 r. organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2024 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek został złożony w czwartym roku realizacji zobowiązania ekologicznego, w sytuacji gdy zobowiązania ekologiczne podjęte po dniu 14 marca 2021 r. realizowane są w okresie 3 lat. W związku z powyższym organ I instancji wskazując na art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonego na 2024 r. wniosku o przyznanie płatności ekologicznej. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, Skarżący wniósł zażalenie, podnosząc, że w złożonym wniosku błędnie zaznaczył pole dotyczące ubiegania się o płatność ekologiczną w czwartym roku, w sytuacji gdy jego intencją było rozpoczęcie realizacji nowego zobowiązania ekologicznego na lata 2023-2027. Wyjaśnił przy tym, że kontrola jednostki certyfikującej w 2024 r. nie wykazała żadnych nieprawidłowości w realizacji przez niego zobowiązań ekologicznych, co pośrednio utwierdziło go w przekonaniu, że jego dotychczasowe działania dotyczące realizacji zobowiązań ekologicznych były prawidłowe. Nadto Skarżący wskazał, że nie kwestionuje faktu, iż jego zobowiązanie ekologiczne podjęte w 2021 r. zakończyło się 14 marca 2024 r., jednak podkreślał, że błędnie zaznaczone pole we wniosku nie powinno stanowić podstawy odmowy wszczęcia postępowania i pozbawiać go płatności w kolejnym okresie, w sytuacji gdy kontynuuje on swoją działalność. Dyrektor Oddziału Regionalnego Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z 8 kwietnia 2025 r., po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa w Prudniku z siedzibą w Białej z 12 marca 2025 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności ekologicznej. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że organy administracji zobowiązane są przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w przypadku, gdy z treści wniosku i załączonych do niego dokumentów, czy też dokumentów znanych organowi z urzędu wywnioskować można, że wnioskodawca składając wniosek wskazał swoje żądanie omyłkowo. W przedmiotowej sprawie taka okoliczność nie miała miejsca, gdyż przyjmując nawet, że Skarżący błędnie zaznaczył pole we wniosku dotyczące wnioskowania o płatności ekologiczną w czwartym roku realizacji programu, który to program realizowany jest przez trzy lata, to organ mógł powziąć taką informację jedynie w sytuacji gdyby Skarżący przedłożył załączniki niezbędne do rozpoczęcia nowego zobowiązania ekologicznego (m.in. kopia poszczególnych stron planu działalności ekologicznej składana wraz z pierwszym wnioskiem o przyznanie płatności ekologicznej w ramach WPR 2023-2027). Mając powyższe na uwadze, organ I instancji zobowiązany był rozpatrzyć złożony wniosek w jego pierwotnym kształcie, czego konsekwencją jest odmowa wszczęcia postępowania ze względu na regulację zawartą w § 32e rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i tryby przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 -2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1784), który stanowi, że w przypadku zobowiązania ekologicznego podjętego po dniu 14 marca 2021 r. płatność ekologiczną przyznaje się, jeżeli rolnik realizuje 3-letnie zobowiązanie ekologiczne. W sprawie z wniosku Skarżącego zobowiązanie ekologiczne została rozpoczęte 15 marca 2021 r. i zakończone 14 marca 2024 r., a więc nie mogło być one kontynuowane po 14 marca 2024 roku. Dodatkowo organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa z 22 października 2024 r., z której wynika, że organ I instancji skontaktował się telefonicznie ze Skarżącym, który oświadczył, iż nie posiada planu działalności ekologicznej na 2024 r. Powyższe ustalenia poczynione przez organ I instancji, mimo że nie był on zobligowany przepisami do prowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, wprost potwierdzają, że Skarżący nie posiadał w tym czasie planu działalności ekologicznej, który stanowi jeden z obligatoryjnych załączników w przypadku ubiegania się po raz pierwszy o przyznanie płatności ekologicznej w ramach WPR 2023-2027. Podsumowując, organ odwoławczy wskazał, iż w związku z upływem okresu na jaki zobowiązanie ekologiczne zostało zaciągnięte, Skarżący nie mógł wnioskować o przyznanie płatności ekologicznej po dniu 14 marca 2024 r., a prowadzenie postępowania byłoby bezzasadne, co implikuje obowiązek organu I instancji wydania w oparciu o treść art. 61a k.p.a postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, co właśnie miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Podnosił, że zaskarżone postanowienia w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie płatności skutkowały odmową wypłaty należnych środków za 2024 r. Zarzucił, że postanowienia zostały wydane z naruszeniem przepisów postepowania, w szczególności za naruszeniem art. 77 § 1, 8, 7, 10 i 64 §2 kpa. Podnosił, że organy wydając postanowienia organy pominęły istotne dowody, nie umożliwiły uzupełnienia braków formalnych, a stanowisko organów zostało oparte wyłącznie o błąd techniczny przy wypełnianiu wniosku. Wskazał, iż w 2024 r. zmagał się z trudnościami, jednak spełnił wszystkie wymogi wynikające z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 -2020 (zwanego dalej Rozporządzeniem), a zaistniała oczywista omyłka, nie powinna prowadzić do tak drastycznych konsekwencji, zwłaszcza w sytuacji gdy jego działalność ekologiczna była i jest nadal w pełni zgodna z przepisami. Podał, że w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Biura Powiatowego poinformował, że nie ma przed sobą fizycznie egzemplarza nowego planu działania na lata 2023-2027, jednak jego plan do końca 2024 r. jest aktualny i został wcześniej złożony, natomiast zobowiązanie jest kontynuowane, a nowy plan wraz z załącznikami może dostarczyć organowi w wyznaczonym terminie. W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumentację uzasadniającą podniesione zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei na podstawie art. 146 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i pkt 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność tej czynności, a art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Przepis ten stanowi zaś, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiącym, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści przywołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Niemniej jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, jak i np. brak materialnoprawnej podstawy do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W orzecznictwie wyjaśnia się, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok WSA w Olsztynie z 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 893/11). W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie gromadzi dowodów, na podstawie których ustala się stan faktyczny, nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, lecz ogranicza się do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Wprawdzie ocena dopuszczalności odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego przez organ na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wymaga również przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale tylko w takim zakresie, który służy ustaleniu okoliczności uprawniających do zastosowania tego przepisu. Raz jeszcze należy podkreślić, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest orzeczeniem formalnym, a nie merytorycznym (nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty), co prowadzi do wniosku, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ dokonał w istocie merytorycznej oceny, tego czy Skarżącemu przysługuje prawo do zawnioskowanych płatności, wywodząc z analizy przepisów merytorycznych, iż Skarżący nie jest uprawniony do przyznania płatności, bowiem złożony przez niego wniosek dotyczy kolejnego, tj. czwartego roku realizacji zobowiązania ekologicznego. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest natomiast orzeczeniem formalnym, a nie merytorycznym (nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty), co prowadzi do wniosku, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Tym samym nie może oprzeć rozstrzygnięcia o przepisy prawa materialnego (por. wyroki NSA: z 8 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 2600/16, z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 135/19). Poddając ocenie przesłanki merytoryczne, w tym oceniając spełnienie warunków przyznania pomocy, organ zobowiązany jest do wydania decyzji merytorycznej, w tym ewentualnie decyzji odmawiającej przyznania płatności, która stanowi rodzaj decyzji merytorycznej, bowiem zapada w wyniku analizy spełnienia przesłanek uprawniających do przyznania wnioskowanych płatności. Natomiast zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. wyklucza jednoczesne analizowanie sprawy pod kątem materialnoprawnym - jeżeli organ zaczyna oceniać, czy żądanie jest zasadne według przepisów prawa materialnego, to de facto wchodzi w rozpoznanie merytoryczne, do czego tryb odmowy wszczęcia nie jest przeznaczony. NSA w wyroku z 6 lipca 2020 r., II OSK 876/20 podkreślił, że jeśli nawet organ uważa żądanie za oczywiście bezzasadne, to powinien i tak wszcząć postępowanie i wydać decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty - np. decyzję odmowną - zamiast uchylać się od merytorycznego orzekania poprzez art. 61a k.p.a. Bezzasadność żądania nie jest "inną uzasadnioną przyczyną" odmowy wszczęcia, lecz powodem wydania decyzji rozstrzygającej sprawę negatywnie. W niniejszym przypadku, w ocenie Sądu, organy administracji właśnie takiej niedozwolonej, merytorycznej weryfikacji wniosku dokonały, czym wyszły poza zakres dopuszczalnej oceny dokonywanej w ramach art. 61a § 1 k.p.a. Zaskarżone rozstrzygniecie organów, w ocenie Sądu, mimo iż w podstawie prawnej powołuje art. 61a § 1 k.p.a. jest rozstrzygnięciem merytorycznym. Wprawdzie w postanowieniu tym, organ w jego sentencji, odmawia wszczęcia postępowania administracyjnego, ale jednocześnie w jego motywach rozstrzyga sprawę strony negatywnie nie znajdując podstaw do uwzględnienia żądania Skarżącego z uwagi iż jego wniosek dotyczy kolejnego czwartego roku realizacji zobowiązania ekologicznego, w sytuacji gdy uprawnienie do przyznania płatności na podstawie dotychczas podjętego przez Skarżącego zobowiązania ekologicznego. Opierając swoje stanowisko na treści §32 e Rozporządzenia, a zatem aktu prawnego regulującego warunki i tryb przyznawania pomocy, organ w istocie analizuje kwestie merytoryczne, tj. warunki i okres na jaki przyznawana jest płatność, wynikający z przepisów o charakterze materialnym. Natomiast nawet oczywista bezzasadność żądania strony, musi prowadzić do merytorycznego rozpatrzenia sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej załatwiającej ją co do istoty, ale wówczas będzie to decyzja negatywna (odmawiająca przyznania uprawnień, bądź nałożenia obowiązków), czego jednak w tej sprawie nie uczyniono. Raz jeszcze należy podkreślić, że zastosowany w sprawie art. 61a § 1 k.p.a. oznacza brak możliwości odnoszenia się do merytorycznych aspektów danej sprawy. Tymczasem w tej sprawie uzasadnienia zaskarżonych rozstrzygnięć wskazują na ich merytoryczną bezzasadność Tym samym, w ocenie Sądu , doszło do naruszenia art. 61a § 1 k.p.a., albowiem podjęto wadliwe postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji istnienia zarówno przesłanki podmiotowej (strona postępowania wnioskująca o przyznanie płatności), jak i przedmiotowej (wskazanie podstawy prawnej żądania) do wydania w postępowaniu rozpoznawczym decyzji rozstrzygającej sprawę. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że organ w pewnym sensie dostrzegł, że wniosek Skarżącego może dotyczyć przyznania płatności ekologicznej w oparciu o rozpoczęcie realizacji nowego zobowiązania ekologicznego, jednak uznał, że w przesłanym wniosku brak jest jakichkolwiek załączników, z których jasno wynikałoby, że producent zamierza rozpocząć nowe zobowiązanie. Nie mniej jednak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sam organ wskazał, że kwestia omyłki czy niejasności żądania strony może wynikać z dokumentów znanych organowi z urzędu. Tymczasem jak wynika z akt sprawy organ posiadał z urzędu wiedzę, iż pierwotne zobowiązanie ekologiczne Skarżącego było realizowane w okresie 3-letnim. W tej sytuacji organ miał zarówno wiedzę, jak i podstawy do tego, aby zwrócić się do Skarżącego o doprecyzowanie, czy złożony przez niego wniosek dotyczący płatności ekologicznej na 2024 r. związany jest z podjęciem nowego zobowiązania ekologicznego. W tym miejscu wskazać należy, że stosowania przepisu art. 8 k.p.a. nie wyłącza art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji. Z art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji bowiem wynika, że jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. W postępowaniach tych organ: 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zasada zaufania obywateli do organów państwa wyrażona w art. 8 k.p.a. uznawana jest za klamrę, która spina całość ogólnych zasad postępowania. Jest to zasada najszersza pod względem zakresu. Można w niej pomieścić bogaty katalog zasad ogólnych. Zdaniem sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy w pełni adekwatne jest stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w prawomocnym wyroku z 15 stycznia 2020 r. w sprawie II SA/Go 842/19. Sąd stwierdził w tym orzeczeniu, że rzeczą, która należy do kanonu postępowania administracyjnego już od wielu lat jest to, że w odniesieniu do każdego pisma wniesionego do organu, czy też za pośrednictwem organu, o dalszym jego biegu, niezależnie od nadanej przez wnoszącego nazwy, decyduje treść pisma. Mylne lub wątpliwe co do intencji strony oznaczenie pisma nie stanowi przeszkody do nadania mu właściwego biegu (por. postanowienie SN z 27 lutego 1997 r., I PKN 40/96, OSNAP 1998, Nr 1, poz. 14 oraz postanowienie NSA z 8 października 2010 r., II FZ 532/2010, CBOSA). W sytuacji mylnego oznaczenia pisma należy zbadać i ocenić czy pismo zawiera elementy niezbędne do zakwalifikowania go do innego pisma niż wynikałoby to z jego nazwy i ewentualnie dopytać stronę. Niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może bowiem wywołać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z jego treści wynika jaki jest rodzaj pisma (por. postanowienie NSA z 28 września 2011 r., II OZ 833/11). Zgodnie natomiast z art. 64 § 2 k.p.a., którego zastosowanie również nie zostało wyłączone poprzez art. 10 a ustawy o Agencji, jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Jeżeli zatem treść pisma złożonego przez stronę wywołuje wątpliwości (w tym te co do jego intencji), to organ przede wszystkim powinien stronę wezwać do sprecyzowania żądania. W konsekwencji powyższego, w ocenie Sądu, przed zakwalifikowaniem wniosku Skarżącego o przyznanie płatności ekologicznej dotyczącego 2024 r., obowiązkiem organów było ustalenie właściwej intencji Skarżącego, tj. wyjaśnienie, czy Skarżący ubiega się o przyznanie owej płatności w ramach w ramach zobowiązania rozpoczętego w 2021 r., czy też wniosek ten może dotyczyć przyznania płatności ekologicznej w oparciu o rozpoczęcie realizacji nowego zobowiązania ekologicznego. Podkreślić przy tym należy, że z treści złożonego zażalenia wynika jednoznacznie, iż zamiarem Skarżącego było rozpoczęcie realizacji nowego zobowiązania ekologicznego na lata 2023 - 2027 r. O ile zatem organ I instancji mógł mieć wątpliwości co rzeczywistej woli wnioskodawcy, o tyle organ II instancji dysponował już jasnym stanowiskiem Skarżącego, iż jego intencją było rozpoczęcie realizacji nowego zobowiązania. W tym miejscu przypomnieć należy, że organ odwoławczy jest organem merytorycznym i rozpoznaje sprawę w oparciu o stan faktyczny i prawny z dnia wydawania decyzji przez ten organ. Wniesienie środka zaskarżenia przenosi na organ drugiej instancji kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, przenosi więc na ten organ kompetencję do przeprowadzenia samodzielnych ustaleń faktycznych i dokonania na ich podstawie ponownej oceny, w oparciu o cały materiał zgromadzony w aktach sprawy. Natomiast ewentualne braki formalnych wniosku, mogły zostać uzupełnione przez organ w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Inaczej mówiąc braki formalne nie mają rozstrzygającego znaczenia dla oceny treści żądania strony. Przedstawione wyżej naruszenie przepisów postępowania przez orzekające w sprawie organy miało - w ocenie Sądu - istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżone postanowienie organu odwoławczego. Na podstawie art. 135 ppsa sąd uchylił również postanowienie organu I instancji. O powyższym orzeczono w punkcie 1) sentencji wyroku. W ponowionym postępowaniu organ będzie związany wskazaną wyżej oceną prawną i nada wnioskowi Skarżącego bieg zgodny z treścią tego pisma i intencją Skarżącego, a następnie dopiero, przystąpi do dalszego procedowania w sprawie, które będzie uzależnione od wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego zakresie spełnienia merytorycznych przesłanek przyznania wnioskowanej płatności. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a zaliczając do nich wpis od skargi (100 zł). Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na to, że przedmiotem skargi było postanowienie podlegające zażaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI