I SA/OP 414/19

I SA/Op 414/19 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2019-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska /przewodniczący/
Grzegorz Gocki
Marta Wojciechowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 2805/21 - Wyrok NSA z 2023-11-08
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2268
art. 268 ust. 1 pkt 3 lit a) w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 7, art. 272 ust. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 2502
art. 8
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A S. A. w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Opolu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 5 lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie określenia za IV kwartał 2018 r. opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód wód opadowych i roztopowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w Opolu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 5 lipca 2019 r., wydana na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 272 ust. 5, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2018.2268 t.j. – dalej także jako p.w. ) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2018.2096 ze zm. – dalej k.p.a.), którą określono A S.A. [...] w [...] (dalej również jako strona, skarżąca) za okres IV kwartału 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 4.960 PLN za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych, w ramach decyzji Starosty [...] z dnia 20 sierpnia 2017 r. znak: [...].
Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 30 maja 2019 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Opolu (dalej jako: "PGWWP ZZ w Opolu", organ) w związku z przeprowadzoną kontrolą nr [...], na podstawie art. 272 ust. 17 p.w., ustaliło, w formie informacji kwartalnej A S.A. [...] za okres IV kwartału 2018 r. opłatę zmienną:
1) w wysokości 17.993 PLN (słownie zł: dwadzieścia trzy tysiące pięćset sześćdziesiąt trzy złote) za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych.
Informację powyższą doręczono stronie w dniu 3 czerwca 2019 r., po przeprowadzeniu kontroli przez PGWWP ZZ w Opolu, której zakresem objęto wprowadzanie do cieku [...] i cieku (Rowu) [...] wód opadowych i roztopowych oraz ścieków bytowych. Początkowo kontrola dotyczyła okresu od 1 stycznia 2018 r. do 31 marca 2018 r.
Strona przedstawiła wykazy zawierające informacje o wodach opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód oraz ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. W wykazie dotyczącym odprowadzanych wód opadowych do wód uwzględniła dwa odbiorniki tj. potok [...] oraz ciek (Rów) [...]. Łączna ilość odprowadzanych wód opadowych ujęta w tabeli określona została na poziomie 3.009,33 m3 i uwzględniała urządzenia do retencjonowania wody o pojemności powyżej 20% odpływu rocznego z terenów uszczelnionych. W wykazie dotyczącym ilości ścieków wprowadzanych do obydwóch odbiorników, ich ilość określono na poziomie 139,61 m3, a wskaźniki zanieczyszczeń: BZT5: 2,00 mg/dm3, CHZT: 10 mg/dm3, zawiesina ogólna: 6,4 mg/ dm3
Dnia 20 sierpnia 2018 r. podpisany został protokół z przeprowadzonej kontroli nr [...], do którego strony postępowania nie wniosły uwag.
Następnie PGWWP ZZ w Opolu w dniu 19 lipca 2018 r. wystosował kolejne zawiadomienie o kontroli gospodarowania wodami za okres od 1 kwietnia 2018 roku do 30 czerwca 2018 r., dotyczące wydanego przez Starostę [...] pozwolenia wodnoprawnego nr [...] z dnia 25 sierpnia 2017 r. Strona również do tego okresu przesłała wymagane wykazy zawierające informacje o ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi oraz wodach opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2018 r. Ilości ścieków wprowadzanych do obydwu odbiorników określone zostały łącznie na poziomie 139,61 m3, a wskaźniki zanieczyszczeń: BZT5: 2,30 mg/dm3, CHZT,: 9,80 mg/dm3, zawiesina ogólna: 7,6 mg/dm3. Ilość wód odprowadzonych do cieku [...] i cieku (Rowu) [...] łącznie określono na poziomie 8.659,81m3, uwzględniając urządzenia do retencjonowania wody o pojemności powyżej 20% odpływu rocznego z terenów uszczelnionych.
W związku z wątpliwościami co do charakteru odbiornika wód opadowych lub roztopowych - ciek (Rowu) [...], kontrolujący zwrócił się telefonicznie do strony o wyjaśnienie charakteru wskazanego odbiornika. W odpowiedzi drogą mailową strona przesłała ekspertyzę hydrograficzną Rowu [...], nr [...] z 21 lipca 2008 roku, wykonaną przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej.
W czasie trwania kontroli do organu wpłynęły także wykazy za III kwartał 2018 r., w których ilości odprowadzanych wód i ścieków przedstawiały się następująco: ilość ścieków: 139,61 m3, wskaźniki zanieczyszczeń: BZT5: 2,30 mg/dm3, CHZT,: 9,80 mg/dm3, zawiesina ogólna: 7,6 mg/dm3; ilość wód odprowadzanych do cieku [...] i cieku (Rowu) [...]: 8.227,80 m3. W wykazie uwzględniono urządzenia do retencjonowania wody o pojemności powyżej 20% odpływu rocznego z terenów uszczelnionych.
Następnie organ zwrócił się do strony o wyjaśnienie sposobu ustalenia ilości odprowadzanych wód opadowych dla II i III kwartału oraz wskazanie urządzenia do retencjonowania wód o pojemności powyżej 20% odpływu rocznego z terenów uszczelnionych. Dodatkowo przywołując przekazaną ekspertyzę hydrograficzną Rowu [...], zwrócił się o przekazanie innych dokumentów będących w posiadaniu A, a potwierdzających odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z wykorzystaniem urządzeń do retencjonowania.
W odpowiedzi strona wskazała na brak w obowiązującym Prawie wodnym definicji narzucającej sposób obliczeń ilości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych, wobec tego strona wykorzystała dane IMGW (stacja meteorologiczna w [...]) publicznie udostępnione na stronie internetowej. Jak wskazano, ilość opadu wyrażoną w [mm] pomnożono przez powierzchnię terenów uszczelnionych wyrażoną w [m] i współczynnik spływu dla danego rodzaju powierzchni uszczelnionej. W odniesieniu do urządzeń do retencjonowania wody strona wskazała na brak podstawy prawnej i legalnej definicji, którą można stosować w przedmiotowym obszarze, w związku z tym odwołała się do definicji zawartych w słownikach i publikowanych dokumentach dotyczących retencji. W konsekwencji przyjęła za urządzenia do retencjonowania wody - trawiaste rowy zlokalizowane na terenie objętym decyzją nr [...] z dnia 25 sierpnia 2017 r., wskazując ich zdolność infiltracyjną, wpływającą na retencję wodną. Do pism nie dołączono żadnych dokumentów.
W toku prowadzonej kontroli w oparciu o zgromadzone dotychczas w sprawie dowody, PGWWP ZZ w Opolu odstąpił od kontroli w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych do cieku (Rowu) [...], wskazując, iż obowiązujące przepisy Prawa wodnego nie przewidują opłaty za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do urządzeń wodnych, jakim jest rów [...].
W następstwie powyższego strona przesłała skorygowane wykazy za I, II, III oraz IV kwartał 2018 r. zawierające informacje o wodach opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód nie uwzględniając cieku (Rowu) [...]. Strona wskazała ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do cieku [...] w poszczególnych kwartałach 2018 r.: I kwartał: 2.003,52 m3, II kwartał: 5.765,42 m3; III kwartał: 5.477,81 m3; IV kwartał 2.026,40 m3. W wykazach w dalszym ciągu uwzględniono urządzenia do retencjonowania wody podobnie jak we wcześniej przesyłanych formularzach.
W związku z powyższym organ ponownie wezwał stronę o wyjaśnienia, jakie urządzenia do retencjonowania wody objęte decyzją nr [...] z dnia 25 sierpnia 2017 r. znajdują się na terenie A oraz w jaki sposób ustalono 20% pojemność urządzeń z uwzględnieniem rodzaju i wielkości powierzchni, z której odprowadzane są wody opadowe i roztopowe.
W piśmie z 6 marca 2019 roku strona wskazała, że urządzeniami do retencjonowania wody są rowy infiltracyjne zlokalizowane na ternie A, nie określiła jednak ich położenia względem odwadnianego terenu i podała, że rodzaj i wielkości powierzchni, z których odprowadzane są wody opadowe lub roztopowe wykazane zostały w operacie wodnoprawnym na podstawie którego Starosta [...] wydał decyzję pozwolenie wodnoprawne z 25 sierpnia 2017 r.
Organ celem rozstrzygnięcia wątpliwości związanych z funkcją retencyjną rowów ponownie zwrócił się strony o niezwłoczne dostarczenie dokumentów i operatu wodnoprawnego stanowiącego podstawę wydania w/w pozwolenia wodnoprawnego, informując, że w przypadku niedostarczenia operatu i innych dokumentów sporządzony zostanie protokół z kontroli w oparciu o zebrany w trakcie kontroli materiał dowodowy.
Strona przekazała organowi operat wodnoprawny pn. "Odprowadzanie wód ze stacji rozrządowej A [...] w [...] do potoku [...] i rowu [...]" na nośniku CD. Nadto w piśmie skierowanym do organu powołała się na rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie, w którym wymieniono rowy jako urządzenia mogące mieć zastosowanie do retencji i oczyszczania wód opadowych. Podkreśliła, że rów trawiasty kolejowy i rów trawiasty drogowy są identycznymi urządzeniami do retencjonowania wody i wniosła o uznanie dotychczasowych wyjaśnień dotyczących urządzeń do retencjonowania wody, uznanie danych zawartych w wykazie zawierającym informacje o wodach opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód, zakończenie kontroli gospodarowania wodami, przygotowanie informacji ustalającej wysokość opłaty zmiennej według danych zawartych w wykazie zawierającym informacje o wodach opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód.
Oceniając zgromadzony w toku kontroli materiał dowodowy organ stwierdził, że zapisy decyzji pozwolenia wodnoprawnego oraz dane zawarte w operacie wodnoprawnym, przeczą stanowisku strony i nie uzasadniają odstąpienia przez organ od kontroli w zakresie odprowadzania wód opadowych do rowu [...]. Organ wskazał na treść pozwolenia wodnoprawnego nr [...], z którego wynika, że Starosta [...] wydając decyzję udzielił stronie pozwolenia na wprowadzanie do wód:
1. cieku [...] (w km 8+141 jego biegu) - istniejącym urządzeniem wodnym, zlokalizowanym w granicach nieruchomości o nr ewid. a - wód opadowych i roztopowych, w ilości: Qmaxh = 314,89 m3/h, Qśrd = 162,49 m3/d, Qmaxa = 59 311,95 m3/rok, ścieków bytowych Qmaxh= 375.95 m3/rok
pochodzących z działalności stacji rozrządowej A zlokalizowanej w [...] /obręb [...]/.
2. cieku (Rowu) [...] – istniejącym urządzeniem wodnym, zlokalizowanym w granicach nieruchomości o nr ewidencyjnym b – wód opadowych i roztopowych w ilości: Qmaxh = 210,24 m3/h, Qśrd = 164,84 m3/d, Qmaxa = 60.166,76 m3/rok, ścieków bytowych Qmaxh= 182,50 m3/rok,
pochodzących z działalności stacji rozrządowej A zlokalizowanej w [...] /obręb [...]/.
W warunkach wykonywania uprawnienia Starosta wskazał sposób oczyszczania wód opadowych i roztopowych pochodzących z powierzchni podtorza, dachów budynków, wiat, dróg, placów. W uzasadnieniu podał, że wody ze stacji rozrządowej A odprowadzane do cieków wodnych (stanowią ponad 99,5% ilości na wylotach) skierowane są odpowiednio do wód odbiorników tj. cieków [...] oraz rowu [...] (poprzez istniejące wyloty urządzeń kanalizacyjnych stanowiące kolektory zamknięte oraz rowy otwarte).
Organ zauważył przy tym, że w operacie wodnoprawnym stwierdzono, iż odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z terenu stacji A następuje do cieku [...] bezpośrednio wylotem zlokalizowanym na działce nr a obręb [...] w [...] oraz pośrednio poprzez rów [...] i rów bez nazwy stanowiący lewobrzeżny dopływ potoku [...] w miejscowości [...]. Wylot kanalizacji z terenu A do rowu [...] zlokalizowany jest na działce nr b stanowiącej własność Skarbu Państwa w administracji PGL Lasy Państwowe.
Sposób odprowadzania wód opadowych w operacie wodnoprawnym opisano następująco: "odprowadzanie wody z obszaru stacji rozrządowej następuje poprzez 2 istniejące wyloty: bezpośrednio do potoku [...] oraz pośrednio poprzez rów [...] i rów bez nazwy". Organ przywołał również kolejne zapisy z operatu wodnoprawnego: "Wody ze stacji rozrządowej A (grupa kierunkowa "[...]" stacji rozrządowej) odprowadzane są do rowu [...] a następnie do potoku [...]", "w obrębie grupy [...] powstają ścieki bytowe oraz wody opadowe z terenów podtorza oraz pozostałych obiektów (budynki, drogi, tereny zielone, itp.). Zrzut następuje poprzez rów [...] do rowu bezimiennego i w miejscowości [...] do potoku [...]".
Zdaniem organu, powyższe zapisy jednoznacznie wskazują, że odbiornikiem wód opadowych lub roztopowych z terenu stacji rozrządowej A jest potok [...], a funkcja cieku (Rów) [...] sprowadza do roli sieci kanalizacji deszczowej otwartej. Na poparcie takiego stanowiska organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 7.08.2018 r., sygn. akt II SA/Wr 388/18 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 6.12.2018 r., sygn. II.SA/Sz 149/18.
Organ podkreślił jednocześnie, że zarówno w decyzji jak i operacie wodnoprawnym nie ma zapisów dotyczących retencjonowania wód opadowych i roztopowych odprowadzanych ze stacji rozrządowej A, stanowiących podstawę uznania przez stronę odprowadzania wód urządzeniami do retencjonowania wody o pojemności 20 % odpływu rocznego z terenów uszczelnionych. W operacie wodnoprawnym szczegółowo opisano proces odprowadzania wód opadowych i roztopowych do cieku [...], a mianowicie z grupy "[...]" i "[...]' oraz pozostałych obiektów wody opadowe zrzucane są do rowu odwadniającego przechodzącego pod torami grupy "[...]" i "[...]" i dalej bezpośrednio do potoku [...]. Natomiast z grupy "[...]" wody opadowe z terenów podtorza oraz pozostałych obiektów zrzucane są poprzez rów [...] do rowu bezimiennego i w miejscowości [...] do potoku [...]. Obliczenia wielkości zrzutu wód maksymalnego godzinowego, średniego dobowego oraz maksymalnego rocznego przedstawione w operacie wodnoprawnym nie uwzględniają obecności urządzeń do retencjonowania wody, gdzie dla stosowania takich urządzeń w operatach wodnoprawych określana jest pojemność tego typu urządzeń. Zdaniem organu, brak jest podstaw do traktowania ziemnego rowu odwadniającego jako urządzenia wodnego, bowiem właściwości infiltracyjne rowu ziemnego, nie przesądzają o tym, aby traktować ten rów, jako urządzenie do retencjonowania wody. Urządzenia, którymi są przechwytywane i odprowadzane wody opadowe lub roztopowe z terenu A tj. główny rów odwadniający, urządzenia kanalizacyjne, podziemny drenaż - nie stanowię urządzeń do retencjonowania wody. Funkcją tych urządzeń jest przechwycenie wód z terenu stacji rozrządowej A, po czym ich odprowadzenie poza teren A.
W konsekwencji, brak było podstaw do odstąpienia od skontrolowania tego obszaru, a opłacie za usługi wodne podlegają odprowadzone wody opadowe lub roztopowe z terenu stacji rozrządowej A dwoma istniejącymi wylotami tj. bezpośrednio do potoku [...] oraz pośrednio poprzez rów [...] i rów bez nazwy. Zdaniem organu, brak jest podstaw do uznania rowów za urządzenia do retencjonowania wody.
W operacie wodnoprawnym na "Odprowadzanie wód ze stacji rozrządowej A [...] w [...] do potoku [...] i rowu [...]" zawarto obliczenia dla określenia wielkości zrzutu wód maksymalnego godzinowego, średniodobowego oraz maksymalnego rocznego. Do obliczeń została przyjęta powierzchnia zlewni z której odprowadzane są wody opadowe i roztopowe z uwzględnieniem rodzajów powierzchni. Strona do obliczeń ilości wód opadowych i roztopowych zgodnie z pismem przyjęła wyłącznie powierzchnie uszczelnione tj. wzmocnione podtorze hamulców torowych: 3 880 m2; drogi: 30 500 m2; dachy budynków: 4 492 m2. W obliczeniach pominięto tereny zdrenowane oraz pozostałe tereny - tereny zielone, ujęte w operacie wodnoprawnym, przez co ilości wód opadowych i roztopowych odprowadzanych z terenu A wskazane w wykazach zostały zaniżone.
Organ opierając się o dane wskazane przez stronę dot. ilości opadu w poszczególnych kwartałach 2018 r. oraz powierzchnie zlewni wynikające z operatu wodnoprawnego przedstawił w formie tabelarycznej wyliczenia ilości wód opadowych i roztopowych odprowadzanych z terenu stacji rozrządowej A w [...]. Według obliczeń organu ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych z terenu A w poszczególnych kwartałach przedstawia się następująco:
Grupa rozrządowa "[...]" i "[...]" – odbiornik [...] - powierzchnia zredukowana 87.683,80 m2
I kwartał 2018 r. – 5.375,02 m3
II kwartał 2018 r. – 15.467,42 m3
III kwartał 2018 r. – 14.695,80 m3
IV kwartał 2018 r. – 11.811,01 m3
Grupa rozrządowa "[...]" - odbiornik Rów [...] - [...] - powierzchnia zredukowana 90.418,10 m2
I kwartał 2018 r. – 5.542,63 m3
II kwartał 2018 r. – 15.949,75 m3
III kwartał 2018 r. – 15.154,07 m3
IV kwartał 2018 r. – 12.179,32 m3
Suma ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych z terenu A z grupy rozrządowej "[...]", "[...]" i "[...]" w poszczególnych kwartałach
I kwartał 2018 r. – 10.917,65 m3
II kwartał 2018 r. – 31.417,18 m3
III kwartał 2018 r. – 29.849,88 m3
IV kwartał 2018 r. - 23 990,33 m3
Wyliczenia te zawarto w wyniku kontroli i stanowiły one podstawę do naliczenia opłaty zmiennej za korzystanie z usług wodnych polegających na odprowadzaniu do wód, wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast w II, III i IV kwartale 2018 r., a także podstawę do korekty informacji naliczającej opłatę zmienną za I kwartał 2018 r. Wartości dotyczące ścieków przedstawione w przesłanych wykazach zawierających informacje o ściekach wprowadzanych do wód lub do ziemi zostały przyjęte przez organ bez uwag. Stawki przyjęto jak dla wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast bez urządzeń do retencjonowania wody.
Nie godząc się z ustaloną w informacji wysokością opłaty za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych, strona złożyła reklamację, w której zarzuciła przyjęcie przez organ niewłaściwej stawki jednostkowej opłaty tj. 0,75 zł za 1 m3, zamiast 0,375 zł za 1 m3 zgodnie z § 8 pkt 2 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne.
Zarzuciła ponadto przyjęcie niewłaściwej ilości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych tj. 23.990,33 m3, zamiast 2.026,4 m3 jako ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do [...] z terenów uszczelnionych. Odwołała się do poprzedniego stanowiska organu, że przepisy Prawa wodnego nie przewidują opłaty za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do urządzeń wodnych, jakim jest rów [...].
Strona podkreśliła, iż w toku postępowania wykazała, że na terenie objętym pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 20 sierpnia 2017 r. znak [...] funkcjonuje system rowów trawiastych i tereny uszczelnione. Pomiędzy miejscem usytuowania terenów uszczelnionych a odbiornikiem końcowym wykazanym ww. pozwoleniu wodnoprawnym istnieją rowy trawiaste, które zdaniem strony są urządzeniami do retencjonowania wody.
Stwierdziła, że zarówno ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne jak i ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo wodne nie zawierają definicji urządzeń do retencjonowania wody, zatem za obowiązujące uznała definicje, podobnie jak czynią to Wody Polskie w interpretacjach umieszczanych na swoich internetowych, zawarte w słownikach i publikowanych dokumentach dotyczących retencji.
Odwołując się do pojęcia retencji wynikającego ze Słownika Języka Polskiego PWN, wskazała, że retencja to magazynowanie wody opadowej na powierzchni ziemi, w gruncie oraz w zbiornikach naturalnych i sztucznych; też zasób wody zgromadzonej w ten sposób. Natomiast zgodnie z Międzynarodowym Słownikiem Hydrologicznym, retencja to 1) część wody opadowej, która dotarła do powierzchni zlewni i nie odpłynęła ciekiem powierzchniowym w danym okresie; 2) retencja podziemna to ilość wody zgromadzona w strefie saturacji warstwy wodonośnej.
Zdaniem strony, powyższe definicje wskazują, że za retencję uznaje się magazynowanie wody opadowej na powierzchni ziemi jak i w gruncie skutkujące spowolnieniem lub zmniejszeniem odpływu wody ze zlewni. Aby zaistniała retencja gruntowa muszą istnieć odpowiednie warunki i/lub urządzenia zapewniające infiltrację np. rowy trawiaste.
Strona zwróciła również uwagę na konieczność podejmowania działań na rzecz zwiększania retencji wodnej, zwiększanie pojemności retencyjnej zlewni, spowalniania spływu ze zlewni – zgodnie ze strategią "Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko - perspektywa do 2020 r." przyjętą Uchwałą nr 58 Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2014 r. oraz odwołała się do definicji retencji zawartej w opracowaniu Naturalna, mała retencja wodna - Metoda łagodzenia skutków suszy, ograniczenia ryzyka powodziowego i ochrona różnorodności biologicznej. Podstawy Metodyczne. Globalne Partnerstwo dla Wody, Polska 2016 pod redakcją Waldemara Mioduszewskiego i Tomasza Okruszko. Działania na rzecz naturalnej retencji wody definiuje się tam jako "działania mające na celu zapewnienie i powiększenie zdolności przechowywania wody w krajobrazie, glebie, warstwach wodonośnych przez rekultywację ekosystemów i odtwarzanie naturalnych cech cieków wodnych z wykorzystaniem procesów przyrodniczych. Zgodnie z tym opracowaniem (tabela 3) za środki wpływające na retencję wodną uznano m. in. przepuszczalne nawierzchnie, obszary chłonne, studzienki chłonne, rowy infiltracyjne.
Dalej strona wywiodła, że unormowanie kwestii rowów trawiastych zawarte jest w obowiązujących przepisach prawa związanych z innymi dyscyplinami, a z kolei konieczność korzystania z przepisów innych aktów prawa wynika wprost z ustawy Prawo wodne. Ustawa ta nie zawiera przykładowo kluczowych definicji odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy, rozbiórki, które pojawiają się w art.17 ust. 1 pkt 4 p.w. dotyczącym wykonania urządzeń wodnych. Tym samym, zdaniem strony konieczne jest sięgnięcia w tym obszarze do ustawy z dnia 17 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Kwestia rowów trawiastych jako urządzeń do retencjonowania wody występuje przykładowo w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie. W § 141 w/w rozporządzenia wskazane jest, że do retencji i oczyszczania wód opadowych można ponadto zastosować w szczególności: 1) rowy trawiaste, 2) powierzchnie trawiaste, 3) rowy infiltracyjne.
Zdaniem strony, rów trawiasty kolejowy i rów trawiasty drogowy są identycznymi urządzeniami do retencjonowania wody. Zatem rowy trawiaste należy uznać za urządzenia do retencjonowania wody ponieważ zmniejszają odpływ wody do odbiornika poprzez jej infiltrację i zwiększenie zasobów wód gruntowych. Podmiot eksploatujący rowy trawiaste nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji finansowych, w sytuacji, gdy rowy te mają wpływ na poprawę jakości wody. Strona odwołała się do treści art. 132 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, zgodnie z którym nie było wymagane, aby operat wodnoprawny zawierał informacje o urządzeniach do retencjonowania wód opadowych lub roztopowych.
Wskazała na treść art. 271 ust. 11, art. 272 ust. 5 p.w. i podkreśliła, że ustawa Prawo wodne nie definiuje w jaki sposób należy dokonywać obliczeń ilości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych. Wskazówki jakie elementy należy uwzględnić zawarte są w art. 272 ust. 5 i art. 409 ust. 6 p.w. oraz § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek za usługi wodne. Kierując się treścią tych przepisów, obliczyła ilość odprowadzanych wód mnożąc wysokość opadu za okres odpowiedniego kwartału w danym roku na stacji meteorologicznej w [...] w [mm] (według danych dostępnych na stronach IMGW - ponowne wykorzystanie danych), powierzchnię terenów uszczelnionych w [m2] i współczynnik spływu dla danego rodzaju powierzchni uszczelnionej.
Nadto strona odwołując się do istoty opłat wodnych i zasad, którymi kierował się ustawodawca konstruując te opłaty stwierdziła, że w uzasadnieniu do ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne jednoznacznie wskazano, że system opłat za usługi wodne wynika z zasady "zanieczyszczający płaci". Oznacza to, że opłacie podlegają tylko te rodzaje działalności, które powodują zanieczyszczenie. Skutkować to ma zachęceniem podmiotów korzystających z wód do podejmowania działań ograniczających lub inwestycyjnych mających na celu zmniejszenie oddziaływania na wody poprzez ograniczenie ilości odprowadzanych zanieczyszczeń, co przełoży się na nie dopuszczenie do pogarszania stanu ekosystemów wodnych i ochrony zasobów wodnych przed zanieczyszczeniem. Za tę część zanieczyszczeń, której nie udało się wyeliminować, podmiot korzystający z wód zobowiązany jest ponosić opłaty na rzecz innego podmiotu. Jednoznacznie wynika, że opłacie podlega realne oddziaływanie, a nie przypuszczalne, szacunkowe. Opłaty te mają zaspokajać potrzeby eliminacji z wody zanieczyszczeń, które wprowadził do wody. Oznacza to, że podmiot korzystający z wód zwraca koszty za to, że może wprowadzać ściśle określoną ilość zanieczyszczeń do wód i że Wody Polskie przejmą za niego w ramach zapłaconych przez niego kosztów obowiązek działania nakierowanych na ochronę ekosystemów wodnych.
Przedstawiła realia związane z odprowadzaniem ścieków do wód i podkreśliła, że ustawodawca racjonalnie podszedł do wód opadowych i roztopowych. Ze względu na fakt, że wody te nie są tak zanieczyszczone jak ścieki wyłączył je z definicji ścieków. Oznacza to, że uznał wody opadowe lub roztopowe za mniej szkodliwe dla środowiska wodnego, a tym samym, nie mogą one być traktowane bardziej rygorystycznie niż ścieki. To z kolei, zdaniem strony oznacza, że opłata za usługi wodne za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, nie może być uzależniona od ilości wód opadowych i roztopowych, tylko mieć związek z ich jakością, identycznie jak w przypadku ścieków. Podmiot odprowadzający wody opadowe i roztopowe do wód w ogólnie zaakceptowanym stanie suszy hydrologicznej w Polsce nie może ponosić negatywnych konsekwencji faktu, że wody opadowe lub roztopowe ze swojego terenu bez wykorzystania ich w żadnym procesie technologicznym, który mógłby je zanieczyścić lub zmniejszyć ich ilość, oddaje z powrotem do środowiska (woda lub ziemia). Zdaniem strony, za zanieczyszczone uznawane są powierzchnie uszczelnione. Tylko z takich powierzchni opad atmosferyczny może spowodować zmywanie zanieczyszczeń. Potwierdzeniem tego są zapisy Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. W § 21 ust. 1 tego rozporządzenia zostały wymienione powierzchnie szczelne, z których odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych skutkuje ich zanieczyszczeniem. Zgodnie z § 21 ust. 2 wody opadowe lub roztopowe pochodzące z powierzchni innych niż powierzchnie, o których mowa w ust. 1, mogą być wprowadzane do wód lub do ziemi bez oczyszczania, co potwierdza, że ustawodawca nie uznaje ich za zagrożenie dla zasobów wodnych. Dlatego też opłacie zmiennej za usługi wodne powinny podlegać tylko wody opadowe lub roztopowe z powierzchni uszczelnionej jako te potencjalnie zanieczyszczone.
W ustawie Prawo wodne nie ma obowiązku wykonywania pomiarów jakości i ilości wód opadowych (z nielicznymi, specyficznymi wyjątkami). Tym samym ustawodawca musiał uzależnić opłatę zmienną za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych od rodzaju odwadnianego terenu. Zdaniem strony, tylko dla uszczelnionego terenu można obliczyć zbliżoną do rzeczywistej ilość odprowadzanych zanieczyszczonych wód. Natomiast w przypadku terenów nieuszczelnionych, nie ma możliwości określenia rzeczywistego odpływu wody ponieważ część wody, zależnie od budowy geologicznej, uwilgotnienia, porośnięcia roślinnością wyparuje, wsiąknie, pochłonięta zostanie przez rośliny, a tylko nieznaczna część odpłynie (nie wiadomo w jakiej ilości). W przypadku terenów nieuszczelnionych nie następuje zorganizowany odpływ wody opadowej lub roztopowej do sytemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Ponadto w odróżnieniu od terenów uszczelnionych wody opadowe lub roztopowe z terenów nieuszczelnionych podlegają bardzo istotnemu procesowi spowolnienia odpływu i samooczyszczenia. Proces samooczyszczania uznawany jest za kluczowy proces w gospodarce wodnej. Przemawia to za tym, że ustawodawca nie myślał o tych wodach jako o wodach, które podlegają opłacie za usługi wodne ponieważ nie podlegają zasadzie zanieczyszczający płaci.
W konsekwencji strona wywiodła, że ze względu na brak możliwości opomiarowania jakości wód opadowych lub roztopowych, fakt ich zanieczyszczenia wyrażany jest w postaci rodzaju powierzchni z której są odprowadzane. Za zanieczyszczone uznaje się powierzchnie szczelne. Tylko wody z powierzchni uszczelnionych spełniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, a zatem art. 272 ust. 5 p.w. dotyczy wyłącznie terenów uszczelnionych. Podkreśliła także, że rowy trawiaste są urządzeniami do retencjonowania wody.
W zaskarżonej decyzji organ nie uznał reklamacji strony w części dotyczącej ilości wód opadowych odprowadzanych z wykorzystaniem urządzeń służących do retencjonowania wody o których mowa w § 8 w/w Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 roku w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Nie uznał bowiem rowów ziemnych, jako urządzeń służących do retencjonowania wody. Wskazał, że definiując pojęcie urządzenia retencjonującego należy kierować się znaczeniem słownikowym. Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego PWN przez urządzenie należy rozumieć "mechanizm lub zespół mechanizmów, służących do wykonywania określonych czynności", natomiast retencja oznacza "magazynowanie wody opadowej na powierzchni ziemi, w gruncie oraz w zbiornikach naturalnych i sztucznych; też: zasób wody zgromadzonej w ten sposób". Zatem urządzeniami retencyjnymi będą obiekty, których przeznaczeniem jest zbieranie i przetrzymywanie wód opadowych i roztopowych, np. zbiorniki, oczka wodne, sztucznie wykonane zagłębienia terenu itd. Prawo wodne przez rowy rozumie sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ujściu (art. 16 pkt 47 Prawa wodnego). Rowów nie można zatem traktować jako urządzeń retencyjnych albowiem stanowią one urządzenia wodne służące do prowadzenia wody, a nie magazynowania wody.
W konsekwencji organ nie uznał reklamacji strony w części dotyczącej ilości wód opadowych odprowadzanych wyłącznie z terenu grupy rozrządowej "[...]" i "[...]", ponieważ zgodnie z operatem wodnoprawnym teren odwadnianej zlewni obejmuje również grupę rozrządową "[...]", z której wody opadowe lub roztopowe odprowadzane są do cieku [...] za pośrednictwem cieku (Rowu) [...].
Organ uznał natomiast reklamację strony w części dotyczącej powierzchni terenów nieuszczelnionych. Jak wynika bowiem z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, stawki jednostkowe przewiduje się wyłącznie dla terenów uszczelnionych za odprowadzanie do wód- wód opadowych i roztopowych. W rozporządzeniu nie ujęto stawek jednostkowych do obliczenia opłat dla terenów nieuszczelnionych, zatem brak podstaw do ich naliczania.
Dalej organ przedstawił wielkość powierzchni uszczelnionych dla grup rozrządowych "[...]", "[...]", "[...]" przyjętą do ustalenia opłaty zmiennej:
1) Rodzaj i powierzchnia zlewni na terenie grupy "[...]" i "[...]" - odpływ do [...] – razem powierzchnia 38.872,00 m2 ,
2) Rodzaj i powierzchnia zlewni na terenie grupy "[...]" - odpływ do Rowu [...] - [...] - razem powierzchnia 19.703,00 m2 .
Łącznie powierzchnia uszczelniona grupy [...],[...],[...] to 58.575,00 m2 .
Według obliczeń organu ilość wód opadowych i roztopowych odprowadzanych ze stacji rozrządowej A w [...] w IV kwartale 2018 r. przedstawia się następująco:
Grupa rozrządowa "[...]" i "[...]" – odbiornik [...]: powierzchnia zredukowana 32.683,80 m2 , a ilość wód opadowych i roztopowych - 5.765,42 m3.
Grupa rozrządowa "[...]" - odbiornik Rów [...] - [...] - powierzchnia zredukowana 16408,10 m2, a ilość wód opadowych i roztopowych – 2.210,17 m3.
Suma ilości wód opadowych i roztopowych odprowadzanych wynosi w IV kwartale 2018 r. 6.612,68 m3.
Mając powyższe na uwadze organ wskazał, że stosownie do art. 273 ust. 6 p.w., w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji.
Wskazał również, że strona korzysta z usług wodnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia 25 sierpnia 20117 roku nr [...] udzielonego przez Starostę [...] na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi oraz na odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 p.w. obowiązana jest ponosić opłaty za usługi wodne.
Określenia wysokości opłaty zmiennej organ dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 272 ust. 5 p.w. oraz § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. 2017. 2502).
Jak wynika z art. 272 ust. 5 p.w., wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzanych wód, wyrażonej w m3, i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności.
Natomiast, zgodnie z § 8 pkt 1 w/w rozporządzenia, jednostkowe stawki opłat za usługi wodne w formie opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód – wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast wynoszą bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych 0,75 zł za 1 m3 na rok.
W konsekwencji opłata za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty (0,75 zł za 1 m3), ilości odprowadzonych wód (6.612,68 m3) i czasu (kwartał).
Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto jednostkową stawkę opłaty za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych.
Strona nie zgadzając się z wydaną decyzją wniosła skargę do tut. Sądu, w której zarzuciła naruszenie:
1) art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 7 p.w. polegające na błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że opłacie za usługi wodne podlega odprowadzanie wód do urządzeń wodnych;
2) art. 272 ust. 5 p.w. w zw. z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017r. w sprawie jednostkowych opłat za usługi wodne polegające na błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że rowy trawiaste nie są urządzeniami do retencjonowania wody;
3) art. 7a § 1 k.p.a. polegające na nierozstrzygnięciu wątpliwości interpretacyjnych dotyczących art. 268 ust. 1 pkt lit. a) i art. 272 ust. 5 p.w. na korzyść podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne, poprzez wykorzystanie do ustalenia opłaty zmiennej za odprowadzanie wód założeń, że opłacie za usługi wodne podlega odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do urządzeń wodnych i fakt, że rowy trawiaste nie stanowią urządzeń do retencjonowania wody.
W konsekwencji strona wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Opolu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 5 lipca 2019 r. w zakresie pkt 1 i zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych - na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Nadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a dowodów z:
1) uproszczonego wypisu z rejestru gruntów [...] - na okoliczność opisu gruntu (rodzaju użytku), na który następuje odprowadzanie wód;
2)uproszczonego wypisu z rejestru gruntów [...] - na okoliczność zmiany numeracji działek, na które następuje odprowadzanie wód;
3) raportów z badań jakości z lat 2009 - 2019 przeprowadzonych przez B sp. z o.o. z siedzibą w [...] - na okoliczność braku możliwości poboru w większości przypadków próbki z rowu [...] z powodu braku przepływu w okresach wiosny i jesieni (a więc tajania pokrywy śnieżnej oraz najbardziej intensywnych opadów atmosferycznych), a co za tym idzie retencji terenowej.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 7 p.w. strona wskazała, że kluczowe znaczenie ma punkt styku systemu kanalizacji deszczowej służącej do odprowadzania opadów atmosferycznych stanowiącego własność danego zakładu i odbiornika (urządzenia wodnego lub wód). W punkcie styku następuje fizycznie odprowadzanie wody opadowej lub roztopowej. Bez znaczenia pozostaje co dalej dzieje się z wodą opadową lub roztopową. Przyjęcie innego założenia wobec ogólnej zasady hydrologii (odpływ wody zgodnie z naturalnym spadkiem terenu), że wszystkie wody z terenu Polski ostatecznie trafiają do wód: Morza Czarnego (dorzecze rzeki Dniestr, Dunaju), Morza Bałtyckiego (dorzecze Wisły, Odry, Banówki, Niemna, Pregoly, Świeżej), Morza Północnego (dorzecze Łaby) musiałoby prowadzić do wniosku, że wszystkie wody opadowe lub roztopowe są odprowadzane ostatecznie do wody (ww. mórz), co przeczy kształtowi definicji usługi wodnej. W ocenie skarżącej, organ nie przeanalizował wszystkich aspektów sprawy, co miało wpływ na rozstrzygnięcie. Skarżąca na poparcie swojego stanowiska przedstawiła opisowo schemat odprowadzania wody opadowej lub roztopowej z grupy rozrządowej "[...]". Jest ona odprowadzana do rowu [...], który na terenie nie będącym w zarządzie A [...] S.A., zgodnie z ogólnymi zasadami hydrologii (tj. odpływ wody zgodnie ze spadkiem terenu), odprowadza nadmiar wód opadowych lub roztopowych dalej zgodnie ze spadkami terenu. Jak wynika z przedłożonej w sprawie ekspertyzy hydrograficznej z 21 lipca 2008 r., "ciek do którego uchodzi Rów [...] jest ciekiem naturalnym płynącym w uregulowanym korycie". Oznacza to, że dopiero odbiornik nadmiaru wody z rowu [...] jest ciekiem naturalnym. Dopiero ten odbiornik, w myśl art. 22 Prawa wodnego, zdaniem skarżącej, można uznać za wodę. Rów [...] łączący się z tym ciekiem, mając na względzie definicję zawartą w art. 16 pkt 65 Prawa wodnego, jest urządzeniem wodnym. Oznacza to, że odprowadzanie wody opadowej lub roztopowej do tego rowu nie jest objęte opłatą za usługi wodne. Tym samym wody opadowe lub roztopowe z grupy rozrządowej "[...]" odprowadzane są do Rowu [...], a nie do wody (cieku [...]), z którym się ten rów łączy w odległości około 3,5 km od terenu zarządzanego przez skarżącą, która w tej sytuacji nie jest zobowiązana do ponoszenia opłaty za usługi wodne.
Kolejnym aspektem, który zdaniem strony organ powinien wziąć pod uwagę, było zweryfikowanie stanu prawnego nieruchomości, na które odprowadzane są wody opadowe lub roztopowe z grupy rozrządowej "[...]" i "[...]" oraz grupy rozrządowej "[...]". Strona odprowadza wody opadowe lub roztopowe na podstawie decyzji Starosty [...] z 25 sierpnia 2017 r., [...]; udzielającej pozwolenia wodnoprawnego. Odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych zgodnie z powyższym rozstrzygnięciem następuje:
1) z grupy rozrządowej "[...]" i "[...]" na działkę ewidencyjną nr a
2) grupy rozrządowa "[...]" na działkę ewidencyjną nr b.
Zgodnie z art. 299 ust. 3 Prawa wodnego opłaty za usługi wodne stanowią przychód Wód Polskich. Organ całkowicie zignorował, czy jest upoważniony do pobierania opłat i czerpania przychodów, które generowane są na ww. działkach, tj. czy są one jego własnością. Zgodnie z uproszczonym wypisem z rejestru gruntów, który był załącznikiem do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego z 25 sierpnia 2017 r. (załącznik do skargi), działki te stanowią własność Skarbu Państwa, pozostając w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego "Lasy Państwowe" Nadleśnictwo [...]. Oznacza to, że Wody Polskie dążą do czerpania korzyści majątkowej z zarządzania cudzą własnością. W związku ze zmianami w ewidencji gruntów i budynków od 16 maja 2017 r. przedmiotowe odprowadzanie następuje na działce u numerze ewidencyjnym c, która powstała z połączenie wielu działek, w tym a i b (załącznik do skargi). Nadal jednak właścicielem pozostaje Nadleśnictwo [...].
Kolejnym aspektem, który organ powinien wziąć pod uwagę było zweryfikowanie czy zgodnie z prawem na działkach a i b (obecnie c) występują wody w punkcie styku. Wskazując na treść art. 22, 23 Prawa wodnego oraz § 68 ust. 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz § 9 ust. 3a tego rozporządzenia, strona podkreśliła, że jedynie wydzielenie odrębnego konturu oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków jako Wp i Ws, do której ma wgląd podmiot zobowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne daje mu gwarancje, że Wody Polskie, dla których opłata za usługi wodne stanowi przychód nie nadużywają swojej pozycji i nie przypisują sobie prawa zarządzania cudzą własnością. Z załączonych do skargi wypisów z rejestru gruntów nie wynika by na działkach, których dotyczy spawa występowały wody. Grunty znajdujące się w granicach działek ew. nr a i b (obecnie c) oznaczone są symbolami ŁIV, LV, LVI, PsVI, Ls, Lz. Skarżąca podkreśliła przy tym, że z treści art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne wynika, iż dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają moc wiążącą zarówno dla obywateli, jak i dla organów państwowych w zakresie opisu gruntów (ich położenia, konkretnych granic, rodzajów użytków i ich jakości - klasy bonitacyjnej) .
W konsekwencji wywiodła, że jedynie w przypadku wód o uregulowanym stanie prawnym w ewidencji gruntów i budynków tj, nadaniu im oznaczeń Wp i Ws mogą mieć zastosowanie przepisy art. 212 ust. 1 pkt 1 i art. 268 Prawa wodnego. Wyłącznie takie podejście gwarantuje pewność, że Wody Polskie nie naużywają swojej władczej pozycji w stosunku do gruntów na których nie występują wody. Oznacza to, że grunt pod ciekiem musi mieć wyznaczoną działkę ewidencyjną i odpowiedni wpis w ewidencji gruntów i budynków oraz, że daną działką zarządzają Wody Polskie. Strona zwróciła jednocześnie uwagę, że aspekt działek ewidencyjnych i ewidencji gruntów i budynków pojawia się w ustawie Prawo wodne w kilku miejscach np. art. 16 pkt 32 lit. c; art. 193 ust. 5 pkt 3, art. 196 ust. 12 pkt. 5; art. 212 ust. 2; art. 212 ust. 10; art. 219 ust. 4, art. 220 ust. 8 i 9; art. 260 ust. 3; art. 264 ust. 4; art. 409 ust. 1 pkt 2 lit. e; art. 409 ust. 3 i kluczowych art. 528 ust. 9 i 531 ust. 4. Potwierdza to fundamentalną rolę treści ewidencji gruntów i budynków w procesie ustalania właścicieli i rodzaju użytków. W przedmiotowej sprawie zarówno pod rowem [...] i domniemanym [...] w miejscu odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z terenu zarządzanego przez A S.A., nie ma wody zgodnie z ewidencją gruntów i budynków. Oznacza to, że Wody Polskie dążą do czerpania korzyści majątkowej z działalności nie będącej usługa wodną podlegającą opłatom za usługi wodne i na terenie do którego nie mają prawa majątkowego. Wydzielona działka ewidencyjna pod wody powierzchniowe występuje dopiero w miejscowości [...], około 3 km w linii prostej do punktów, w których następuje odprowadzanie wody opadowej lub roztopowej z terenu zarządzanego przez A S.A. (punkt styku)
A S.A. miała wątpliwości co do tego czy odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, o których mowa w pozwoleniu wodnoprawnym z 25 sierpnia 2017 r. następuje do wody czy urządzeń wodnych i czy [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] jest właściwy do stawiania warunków. Mając na uwadze dążenie do prowadzenia działalności w sposób zgodny z Prawem wodnym skarżąca uzyskała pozwolenie wodnoprawne, w którym określono, że następuje odprowadzanie wody opadowej lub roztopowej do wody. W poprzednim stanie prawnym nie funkcjonowały opłaty za usługi wodne i aspektem mniej znaczącym było zdefiniowanie czy odprowadzanie ma miejsce do wody czy nie. Kluczowe było posiadanie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wody, co dawało stronie prawo dokonywania takich czynności. Przy czym, zgodnie z pkt II.2 lit. g) pozwolenia wodnoprawnego, skarżąca musi również partycypować w kosztach utrzymania koryta cieku [...] na rzecz [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...], który w myśl wyżej wymienionych argumentów nie jest upoważniony do czerpania korzyści z nieruchomości, których nie jest użytkownikiem zarządzającym.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 272 ust. 5 p.w. w zw. z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych opłat za usługi wodne, strona ponowiła argumentację podnoszoną w toku postępowania.
Podkreśliła, że zróżnicowanie jednostkowej stawki opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych, a tym samym uzależnienie wielkości opłaty zmiennej od obecności i pojemności urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych wynika z faktu, że urządzenia te mają zdolność zatrzymywania części zanieczyszczeń, samooczyszczania wody i zwiększenia retencji wody do gruntu i zmniejszenie odpływu do wód. Zaznaczyła, że wykazała, iż na terenie objętym pozwoleniem wodnoprawnym funkcjonuje system rowów trawiastych o nieszczelnym dnie, z którego w końcowej części wody odprowadzane są poza teren zarządzany przez A S.A. Wykazała również, że rowy te są urządzeniami do retencjonowania wody, zatem nie istnieje podstawa do naliczenia w tym przypadku opłaty zmiennej.
Zauważyła przy tym, że wprawdzie art. 16 pkt 47 Prawa wodnego definiuje "rów" jako "sztuczne koryto prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ujściu", nie mniej jednak nie oznacza to, że definicja ta nie uwzględnia retencji. Zdaniem strony, na definicję tę należy patrzeć następująco:
1. gdy ilość wody opadowej i roztopowej dopływającej do rowu przewyższa zdolność retencyjną tego rowu wówczas prowadzi on wodę. W tej sytuacji występuje zdolność retencyjna mniejsza od ilości dopływających wód opadowych lub roztopowych, ale z całą pewnością ona występuje. Nie byłoby zjawiska retencji gdyby dno i skarpy rowów były uszczelnione. W przedmiotowej sprawie to nie ma miejsca.
2. gdy ilość wody opadowej i roztopowej dopływającej do rowu nie przewyższa zdolności retencyjnej tego rowu wówczas nie prowadzi on wody. W tej sytuacji występuje zdolność retencyjna większa od ilości dopływających wód opadowych lub roztopowych.
Aspekt ten został całkowicie pominięty przez organ, który zapomniał o nadrzędnej definicji "urządzenia wodnego" zawartej w art. 16 pkt 65 Prawa wodnego. Rów jest urządzeniem wodnym i jego definicja jest drugorzędna w stosunku do definicji "urządzenia wodnego". W regulacji tej wyraźnie wskazano, że celem urządzeń wodnych jest kształtowanie zasobów wodnych i korzystanie z nich. O ile korzystaniu z zasobów wodnych poświęcono w ustawie cały dział (od art. 31), o tyle nie ma rozdziału dedykowanego kształtowaniu zasobów wodnych. Zgodnym z zasadami logiki i doświadczenia życiowego jest stwierdzenie, że infiltrowanie wody w rowie trawiastym, zwiększającym retencję gruntową wody jest kształtowaniem zasobu wodnego (wody w gruncie). Tym samym należy uznać, że pełni on rolę urządzenia do retencjonowania wody i jednocześnie prowadzenia nadmiaru wody, której nie udało się z retencjonować.
Nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje brzmienie art. 195 i 197 ust. 1 Prawa wodnego, z których wynika że melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby i ułatwienia jej uprawy. Urządzeniami melioracji wodnych są rowy. Poprawienie zdolności produkcyjnej gleby wiąże się z zarówno odprowadzaniem nadmiaru wody jak również zatrzymywaniem wody w gruncie (retencja terenowa) lub doprowadzaniem wody do gruntu (retencja terenowa). Zatem, rów trawiasty jest urządzeniem wielozadaniowym. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że melioracje wodne dotyczą gruntów użytkowanych rolniczo, a nie budowli kolejowej. Zasady budowy rowów trawiastych są identyczne, różni się tylko ich usytuowanie, co nie ma wpływu na wielofunkcyjność rowów.
Tym samym rzeczą wtórną wobec podstawowych zadań urządzeń wodnych i melioracji wodnych jest fakt prowadzenia przez nie wody wynikający z definicji rowu. Definicja ta ma charakter czysto techniczny i służy rozróżnieniu czy dane sztuczne koryto jest rowem czy kanałem, którego definicja zawarta jest w art. 16 pkt 21 Prawa wodnego. Różnica pomiędzy tymi dwoma urządzeniami wodnymi polega wyłącznie na szerokości dna przy ujściu. Prowadzenie wody opadowej lub roztopowej jest konsekwencją innych funkcji wykonywanych przez rowy.
Ponadto organ całkowicie pominął aspekt zastawki na rowie [...], o której jest mowa w operacie wodnoprawnym będącym załącznikiem do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Zastawka ta zatrzymuje odpływ wody, zwiększa czas obecności wody w rowie [...], a tym samym możliwość retencjonowania wody. Im dłużej woda znajduje się w rowie tym dłużej zachodzi proces infiltracji wody do gruntu, co zwiększa ilość wody podlegającej retencji terenowej. Tym samym magazynowanie wody w gruncie jest coraz większe.
Zgodnie z pkt. II.2 lit. f tiret 2 pozwolenia wodnoprawnego Starosty [...] z dnia 25.08.2017, strona zobowiązana jest prowadzić wiosną i jesienią pomiary jakości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych. Pomiary wiosną i jesienią wyznaczono ponieważ spodziewano się, że wówczas będzie następował odpływ wody opadowej lub roztopowej (tajanie pokrywy śnieżnej, najbardziej intensywne opady atmosferyczne). W tym celu skarżąca zleciła wykonywanie badań wyspecjalizowanemu podmiotowi. W przypadku większości wyznaczonych terminów z lat 2009-2016 nie udało się pobrać próbki wody opadowej lub roztopowej z powodu braku przepływu. Analiza przywołanych dokumentów prowadzi do wniosku, iż w okresie tajania pokrywy śnieżnej oraz intensywnych opadów, brak było odpływu. Jedynym możliwym wytłumaczeniem zaistniałego stanu faktycznego jest zjawisko infiltracji wody do gruntu - retencji terenowej.
Odnosząc się do twierdzeń organu, że zarówno pozwolenie wodnoprawne i operat wodnoprawny, na podstawie którego wydano pozwolenie wodnoprawne z 25 sierpnia 2017 r., nie zawierają zapisów dotyczących retencjonowania wód oraz obliczenia wielkości zrzutu wód, nie uwzględniają obecności urządzeń do retencjonowania wody, gdzie dla stosowania takich urządzeń w operatach wodnoprawnych określana jest pojemność takiego typu urządzeń – strona wskazała - że ustawa z 2001r., na podstawie której uzyskano w/w pozwolenie wodnoprawne, nie obligowała by operat wodnoprawny zawierał informacje o urządzeniach do retencjonowania wody.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. wskazała odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., że w państwie demokratycznym podatnik nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieprecyzyjnego określenia jego obowiązków w ustawie podatkowej. Jeżeli w danej sytuacji, przez wzgląd na brzmienie przepisów prawa podatkowego, możliwe jest różne ich rozumienie i każda z wersji interpretacyjnych jest uzasadniona, istniejącą wątpliwość należy rozstrzygnąć w ten sposób, że przy ocenie konsekwencji prawnych zachowania podatnika przyjmuje się takie rozumienie przepisów, które jest najkorzystniejsze dla podmiotu zobowiązanego z tytułu podatku. W ten sposób nie dochodzi do przerzucenia na niego odpowiedzialności za niedoskonałości regulacji prawnej. Sama zasada staje się zaś swoistym zabezpieczeniem uniemożliwiającym przenoszenie na podatnika odpowiedzialności za błędy popełnione przez ustawodawcę. Skoro opłata za usługi wodne jest swego rodzaju daniną publiczną, to
stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Władczość państwa jako źródło obowiązku opłat za usługi wodne oraz minimalny lub żaden wpływ jednostki na treść tego stosunku prawnego wymagają ścisłego, zgodnego z zakładanym celem ustawy, stosowania przepisów określających ten obowiązek. System opłat za usługi wodne został, w duchu Ramowej Dyrektywy Wodnej, oparty na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, co oznacza, że ma tylko za zadanie zapewnienie państwu dochodów umożliwiających pokrycie kosztów usług wodnych, z których korzystają podmioty. Charakter opłat za usługi wodne jako danin publicznych wymaga od organu uwzględnienia tego przy wykładni przepisów określających obowiązek ich uiszczania, a w konsekwencji prowadzi do wykładni zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki.
Zdaniem strony, na tle wykładni przepisu art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) i 272 ust. 5 Prawa wodnego rodzą się wątpliwości interpretacyjne i możliwe są co najmniej dwa różne wyniki jego wykładni prowadzące do ustalenia różnych wysokości opłaty zmiennej. Wobec tego obowiązkiem organu było przyjęcie takiej wykładni, która jest korzystna dla strony, tj. opłacie za usługi wodne podlegają wyłącznie wody opadowe lub roztopowe odprowadzane do wód, a więc na działki ewidencyjne, dla których w ewidencji gruntów lub budynków wykazano kontury oznaczone Wp, Ws i jako zarządcę ustalono Wody Polskie. Po wtóre, rowy trawiaste nieszczelne należy uznać za urządzenia do retencjonowania wody, co powinno przełożyć się na przyjęcie odpowiedniej jednostkowej stawki opłaty za usługi wodne zgodnie z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych opłat za usługi wodne w wysokości 0,375 zł za m3 na 1 rok).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Podkreślił, że z przedłożonego przez stronę operatu wodnoprawnego na odprowadzanie wód ze stacji rozrządowej A w [...] do potoku [...] i rowu [...], który został opracowany na zlecenie skarżącej wynika, iż wody odprowadzane są jednym systemem do potoku [...] w sposób bezpośredni lub pośredni poprzez rów [...] stanowiący dopływ potoku [...]. W operacie określone zostały wielkości zrzutu wód ze stacji rozrządowej A w [...] oraz sposób odprowadzenia tych wód. Nadto z treści operatu wodnoprawnego wynika, że rów [...] stanowi element systemu kanalizacji deszczowej, poprzez który wody z opadów atmosferycznych pośrednio trafiają do cieku [...] (do wód). Zatem w sytuacji, gdy rów melioracyjny wykorzystywany jest do odprowadzania zrzutów wód opadowych do odbiornika, którym są wody powierzchniowe, rów taki należy uznać za otwarty system kanalizacji deszczowej, bowiem umożliwia on odprowadzanie wód opadowych do rzeki, co oznacza że jest elementem tego systemu. I nie ma znaczenia, że okresami rów ten jest suchy lub, że wody w nieznacznej ilości mogą wsiąkać do ziemi. Jego celem jest bowiem odprowadzanie wód opadowych do wód (rzeki) a to wystarczy do zakwalifikowania go jako elementu systemu kanalizacji deszczowej. Na poparcie tego stanowiska organ odwołał się do wyroku WSA w Szczecinie z 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1049/18.
Organ wskazał również, że ciek [...] pomimo braku oznaczenia na mapie ewidencyjnej jako "Wp" stanowi ciek naturalny. Zgodnie z prawnie obowiązującym dokumentem - Planem gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry, określonym Uchwałą Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2011 r. (M.P. nr 40, poz. 451), zaktualizowanym w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 października 2016r., - ciek [...] leży w Dorzeczu Odry regionie wodnym [...] (na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2017 r. w sprawie zlewni Dz. U. 2017, poz. 2509): na obszarze zlewni bilansowej [...], o kodzie [...], jednolitej części wód powierzchniowych (JCWP) o kodzie [...] i nazwie "[...]". Do cieku [...] ma zastosowanie art. 528 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne, zgodnie z którym Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2-4 ustaw z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne, do których prawa właścicielskie wykonywane były uprzednio przez: 1) marszałka województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3.
W odniesieniu do niezgodności danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ze stanem faktycznym i brakiem prawidłowego oznaczenia rowów w tejże ewidencji organ stwierdził, że niezgodność ta winna zostać usunięta i stan ewidencji winien zostać dostosowany do stanu faktycznego, a nie na odwrót. Ewidencja bowiem nie wpływa na stan faktyczny na gruncie, a ma być jego odzwierciedleniem.
Organ podkreślił także, że skarżąca w kwestii retencji pomija zasadniczy dla niej akt wykonawczy tj. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U. 1998 nr 151 poz. 987). Rozporządzenie ustala warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe oraz ich usytuowanie, przy zachowaniu przepisów prawa budowlanego, odrębnych ustaw i przepisów szczególnych, a także ustaleń Polskich Norm. Rozdział 8 rozporządzenia poświęcony został urządzeniom odwadniającym linie kolejowe i stacji. Zarządca infrastruktury kolejowej winien zapewnić bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego poprzez zapewnienie odpowiedniego odwodnienia linii kolejowych. Zgodnie z § 46 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia urządzenia odcinające lub zmniejszające dopływ wód do odwadnianych budowli i urządzeń kolejowych powinny być skuteczne w zmniejszeniu wilgotności gruntów podtorza i zapewniać dostatecznie szybki spływ wody ze wszystkich punktów warstwy filtracyjnej.
Stanowisko skarżącej, iż rowy trawiaste znajdujące się na terenie A stanowią urządzenia do retencjonowania wód opadowych zaprzecza warunkom technicznym jakie muszą być zachowane na terenie linii kolejowych, gdyż działania na rzecz zwiększenia retencji wodnej, zwiększanie pojemności retencyjnej zlewni, spowolnienia spływu ze zlewni nie może mieć zastosowania na terenie na linii kolejowych.
Organ odniósł się również do regulacji zawartych w przywoływanym przez stronę Rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie, gdzie w § 141 i 144 wskazano m.in. warunki jakim powinny odpowiadać rowy trawiaste czy rowy infiltracyjne służące do retencji i oczyszczania wód opadowych. Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów wskazujących na spełnienie powyższych warunków. W operacie wodnoprawnym określone są parametry jedynie dla rowu odwadniającego przepływającego pod grupą kierunkową "[...]" i "[...]" stacji rozrządowej tj: szerokość dna rowu - 0,8m; nachylenie skarp- 1:1,5; głębokość całkowita - 1,0m. W operacie wodnoprawnym wskazano, że rów ten odprowadza wody ze wschodniej strony układu torowego. Lokalizacja przepustów pod torami wynika z historycznego przebiegu cieku. Przeprowadzenie wód poprzez przepust zabezpiecza układ torowy przed wodami napływającymi z terenów sąsiednich.
W kwestii zastawki na rowie [...], o której jest mowa w operacie wodnoprawnym, organ wskazał, że na zastawka znajdująca się na odpływie do rowu [...] (na początkowym jego odcinku) została wybudowana do celów wychwytywania awaryjnych wycieków oleju, a zarówno do cieku [...] jak i do rowu [...] odprowadzane są wody opadowe oraz ścieki bytowe. Tymczasem retencja wodna nie zakłada gospodarowania ściekami.
Rów [...] jest rowem melioracyjnym, który ma ujście do cieku [...], posiada odpływ, zatem nie ma możliwości aby wody w tym rowie były przetrzymywane. Zastawka, o której wspomniano powyżej znajduje się na początkowym odcinku tego rowu i jej funkcja nie sprowadza się do piętrzenia wody i ścieków na potrzeby retencji mieszaniny, a jedynie do przechwytywania ewentualnych olejów.
Końcowo organ zauważył, że w toku kontroli strona udzieliła wyjaśnień w jaki sposób ustaliła pojemność "Urządzenia do retencjonowania wód" i wskazała, że wykorzystano wzór na obliczenie objętości prostopadłościanu (bryły zamkniętej-ograniczonej), w podstawie którego jest trapez. Zdaniem organu, tak obliczoną pojemność można odnieść dla urządzenia szczelnego, o ograniczonej powierzchni. Nie ulega wątpliwości fakt, iż rów melioracyjny służy m.in. do regulacji stosunków wodnych, woda prowadzona tym rowem częściowo wsiąka w grunt. Nie należy jednak utożsamiać tego rowu z rowem chłonnym, którego funkcja polega na odprowadzaniu wód do gruntu. Tylko dla takiego rowu można określić pojemność retencyjną. Pojemność urządzeń, których funkcją jest retencja wody opadowej i odprowadzanie do ziemi, oblicza się przy znajomości warunków gruntowo-wodnych w obszarze lokalizacji urządzenia z uwzględnieniem bilansu wód dopływających i odpływających z urządzenia (współczynnik filtracji).
Organ podkreślił, że nie można uznawać rowów ziemnych, jako urządzeń służących do retencjonowania wody. Definiując pojęcie urządzenia retencjonującego należy kierować się znaczeniem słownikowym. Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego PWN przez urządzenie należy rozumieć "mechanizm lub zespół mechanizmów, służących do wykonywania określonych czynności", natomiast retencja oznacza "magazynowanie wody opadowej na powierzchni ziemi, w gruncie oraz w zbiornikach naturalnych i sztucznych; też: zasób wody zgromadzonej w ten sposób". Zatem urządzeniami retencyjnymi będą obiekty, których przeznaczeniem jest zbieranie i przetrzymywanie wód opadowych i roztopowych, a zatem np. zbiorniki, oczka wodne, sztucznie wykonane zagłębienia terenu itd. Prawo wodne przez rowy rozumie sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ujściu (art. 16 pkt 47 Prawa wodnego). Rowów nie można zatem traktować jako urządzeń retencyjnych albowiem stanowią one urządzenia wodne służące do prowadzenia wody, a nie magazynowania wody.
W piśmie procesowym z dnia 14 listopada 2019 r. strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu i przedstawioną w odpowiedzi na skargę argumentacją. Z operatu wodnoprawnego nie wynika bowiem, że rów [...] stanowi element kanalizacji deszczowej poprzez który wody z opadów atmosferycznych trafiają pośrednio do cieku [...]. Z akt sprawy wynika bowiem, że na całej powierzchni górki rozrządowej istnieje system rowów trawiastych zakończony wylotem, z którego wody opadowe lub roztopowe odprowadzane są do rowu [...]. Wylot ten stanowi punkt styku, w którym wykonywana jest usługa wodna. Do tego punktu strona posiada pozwolenie wodnoprawne, które nie dotyczy punktu zakończenia rowu [...] i jego połączenia z wodami. Zdaniem strony, w ustawie nie istnieje pojęcie pośredniego wprowadzania wód do odbiornika, a strona nie jest właścicielem nieruchomości na której zlokalizowany jest rów [...], nie jest właścicielem elementów naturalnych i sztucznych na nieruchomościach na których zlokalizowany jest rów [...], ani nie wykonywała tych elementów.
Strona wskazała ponadto, że przywołane przez organ rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. nie obejmuje początkowych trzech kilometrów cieku [...], w odniesieniu do nich nie wydzielono konturu "Wp" w ewidencji gruntów i budynków i odcinek ten przebiega przez nieruchomość, której właścicielem są Lasy Państwowe. Okoliczności te świadczą o tym, że nie mamy do czynienia z wodą publiczną.
Na rozprawie strony podtrzymały swoje stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało oddalić.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej jako p.p.s.a.).
Rozpatrując sprawę na podstawie tych kryteriów, Sąd stwierdził, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości naliczenia skarżącej za okres IV kwartału 2018 r. opłaty zmiennej za odprowadzenie do wód - wód opadowych i roztopowych. Trafne jest przy tym stanowisko organu dotyczące powierzchni terenów uszczelnionych A przyjętych do ustalenia opłaty zmiennej. Jak wynika z § 8 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r. (Dz.U.2017.2502) Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, przewiduje się wyłącznie stawki jednostkowe dla terenów uszczelnionych za odprowadzanie do wód- wód opadowych i roztopowych. W rozporządzeniu nie ujęto stawek jednostkowych do obliczenia opłat dla terenów nieuszczelnionych i reklamację złożoną przez stronę w tym zakresie organ uwzględnił w zaskarżonej decyzji.
Przeprowadzona przez sąd wg wyżej określonych kryteriów kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dała podstaw do uznania zasadności podniesionych w skardze zarzutów. Skarżąca opiera swoje stanowisko na błędnej wykładni art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 7 ustawy p.w. poprzez przyjęcie przez organ, że opłacie za usługi wodne podlega odprowadzanie wód do urządzeń wodnych; błędnej wykładni art. 272 ust. 5 p.w. w zw. z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych opłat za usługi wodne polegające poprzez przyjęcie, że rowy trawiaste nie są urządzeniami do retencjonowania wody.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że wejście w życie, z dniem 1 stycznia 2018 r., ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r. było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego ww. Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. Odniesienie do niej znalazło się w uzasadnieniu do projektu ustawy Prawo wodne, gdzie stwierdzono, że ta Dyrektywa podkreśla konieczność zastosowania instrumentów ekonomicznych w celu racjonalizacji użytkowania zasobów i wynikających z tego strat w środowisku. Zgodnie z art. 5 i art. 9 oraz załącznikiem III do Dyrektywy Wodnej, kraje członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do opracowania analiz ekonomicznych korzystania z wody dla każdego obszaru dorzecza z uwzględnieniem zwrotu kosztów usług wodnych, który opiera się w szczególności o zasadę "zanieczyszczający płaci"/ "użytkownik płaci". Analiza zwrotu kosztów wymaga również uwzględnienia kosztów środowiskowych oraz zasobowych. Ponadto państwa członkowskie mają zapewnić, że polityka opłat za wodę przewiduje odpowiednie działania zachęcające użytkowników do efektywnego wykorzystania zasobów wodnych i w ten sposób przyczynia się do osiągnięcia celów środowiskowych tej dyrektywy (Druk nr [...] Rządowy projekt ustawy - Prawo wodne). Z art. 9 Dyrektywy Wodnej wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi poprzez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem. Zasadę tę ujęto w art. 9 ust. 3 Prawa wodnego, zgodnie z którym gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną. Jednym z takich instrumentów - zgodnie z art. 267 pkt 1 p.w. - są opłaty za usługi wodne, a w myśl przepisu art. 35 ust. 7 tej ustawy usługą wodną jest odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast;
Odnośnie identyfikacji podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty za korzystanie z wód (usługę wodną) wskazać należy, że podstawowe znaczenie ma tu art. 298 pkt 1 p.w. Zgodnie z tym przepisem opłatę za usługi wodne są obowiązane ponosić podmioty korzystające z usług wodnych. Ustawodawca powiązał obowiązek ponoszenia opłat za usługi wodne z faktem korzystania ze środowiska.
Jak już wspomniano, zgodnie z art. 9 ust. 3 p.w., gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną.
Jak wskazano wyżej, odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych stanowi usługę wodną, która podlega opłacie stałej oraz opłacie zmiennej.
Stosownie do art. 268 ust. 1 pkt 3 a) p.w., opłaty za usługi wodne uiszcza się za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. W myśl art. 270 ust. 11 p.w., opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych.
Przy czym stosownie do art. 272 ust. 5 p.w., wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3, i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 272 ust. 5 p.w. określający sposób ustalenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast. Jak wynika z jego treści, warunkiem zastosowania tego przepisu i ustalenia opłaty zmiennej jest odprowadzenie wód opadowych i roztopowych do wód (rzek, jezior itp., zbiorników) za pomocą służącego do tego celu otwartego lub zamkniętego systemu kanalizacji deszczowej.
Zobowiązanym jest właściciel (dysponent) gruntu, z którego wody opadowe są odprowadzane. W ustawie Prawo wodne nie zdefiniowano pojęcia otwartego lub zamkniętego systemu kanalizacji deszczowej, którym posłużono się w art. 272 ust. 5 tejże ustawy. Zatem wykładni tego terminu należy dokonać odwołując się do słownikowego znaczenia użytych pojęć.
Według słownika internetowego Języka Polskiego PWN system to m.in. «układ elementów mający określoną strukturę i stanowiący logicznie uporządkowaną całość», bądź «zespół wielu urządzeń, dróg, przewodów itp., funkcjonujących jako całość». Natomiast kanalizacja to m.in. 1. «zespół urządzeń sanitarnych przeznaczonych do odprowadzania ścieków oraz wód opadowych; też: zespół urządzeń do oczyszczania ścieków» 2. «system kanałów burzowych».
Zatem posługując się tymi znaczeniami w odniesieniu do kanalizacji deszczowej można przyjąć, że pod pojęciem tym należy rozumieć zespół wielu urządzeń, system urządzeń wodnych mający określoną strukturę i stanowiący logicznie uporządkowaną całość, w tym także rowy melioracyjne, który umożliwia odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód.
Za takim rozumieniem kanalizacji deszczowej opowiedziały się sądy administracyjne m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1049/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 7 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SAWr 388/18 (dostępny, podobnie jak pozostałe orzeczenia przywołane w uzasadnieniu w CBOSA) wskazując, że należy posłużyć się w tym przypadku rozumieniem tego terminu wynikającym ze słownikowego znaczenia użytych w nim pojęć czy terminów. Pod pojęciem tym należy zatem rozumieć każdy system urządzeń wodnych umożliwiających odprowadzanie wód opadowych, choć w przypadku rowu melioracyjnego, nie musi to być wyłączna jego funkcja. Urządzenia te służą przechwytywaniu wód odpadowych lub roztopowych i ich dalszemu odprowadzaniu do wód. Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest stwierdzenie, że zostały one zrealizowane, że funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód. Takie stanowisko, jak wskazały sądy w przywołanych wyrokach, znajduje potwierdzenie w poglądach wyrażanych w piśmiennictwie administracyjnym (M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018, s. 41) oraz orzecznictwie sądów administracyjnych.
Zgodnie z art. 16 pkt 65 a) i f) p.w., rowy oraz kanały, a także wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych oraz wyloty służące do wprowadzania wody do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych, uznawane są za urządzenia wodne służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, a stosownie do pkt 69, przez wody opadowe lub roztopowe - rozumie się wody będące skutkiem opadów atmosferycznych.
Przedmiotem sporu w niniejszej jest ustalenie wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z terenu górki rozrządowej w [...]. Obszar podzielony jest na dwa obszary (odwadniane zlewnie) umownie nazwane: 1) grupa rozrządowa [...] i [...]; 2) grupa rozrządowa [...]. Jak wskazuje strona na terenie dwóch poszczególnych grup rozrządowych zlokalizowany jest układ rowów trawiastych nieszczelnych stanowiących system odwodnienia górki rozrządowej. Woda opadowa lub roztopowa końcowymi elementami odwodnienia w okresie jej nadmiaru jest odprowadzana odpowiednio dwoma wylotami do odbiorników: 1) Ciek [...]; 2) Ciek (rów) [...]. Korzystanie z wód odbywa się na podstawie decyzji Starosty [...] z 25 sierpnia 2017 r., [...]; udzielającej A S.A. pozwolenia wodnoprawnego. W udzielonym pozwoleniu wodnoprawnym Starosta udzielił pozwolenia na wprowadzanie do wód: 1) cieku [...] (w km 8+141 jego biegu) - istniejącym urządzeniem wodnym, zlokalizowanym w granicach nieruchomości o nr ewid. a - wód opadowych i roztopowych, w określonych tam ilościach pochodzących z działalności stacji rozrządowej A zlokalizowanej w [...], obręb [...]; 2) cieku (Rowu) [...] – istniejącym urządzeniem wodnym zlokalizowanym w granicach działki o nr ewidencyjnym – wód opadowych i roztopowych w określonych tam ilościach oraz ścieków bytowych w określonych ilościach pochodzących z działalności stacji rozrządowej A zlokalizowanej w [...]/obręb [...]/ o określonych wartościach wskaźników zanieczyszczeń szczegółowo wskazanych w pozwoleniu.
W warunkach wykonywania uprawnienia Starosta wskazał sposób oczyszczania wód opadowych i roztopowych pochodzących z powierzchni podtorza, dachów budynków, wiat, dróg, placów. Z kolei z uzasadnienia tej decyzji wynika, że wody ze stacji rozrządowej A odprowadzane do cieków wodnych (stanowią ponad 99,5% ilości na wylotach) skierowane są odpowiednio do wód odbiorników tj. cieków [...] oraz rowu [...] (poprzez istniejące wyloty urządzeń kanalizacyjnych stanowiące kolektory zamknięte oraz rowy otwarte). Ustalając warunki pozwolenia wodnoprawnego Starosta uwzględnił m.in. zalecenia wynikające z treści operatu wodnoprawnego oraz warunki uzgodnienia wydanego w sprawie przez administratora cieku [...].
Jak wynika z operatu wodnoprawnego, odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z terenu stacji A następuje do cieku [...] bezpośrednio wylotem zlokalizowanym na działce nr a obręb [...] w [...] oraz pośrednio poprzez rów [...] i rów bez nazwy stanowiący lewobrzeżny dopływ potoku [...] w miejscowości [...]. Wylot kanalizacji z terenu A do rowu [...] zlokalizowany jest na działce nr b stanowiącej własność Skarbu Państwa w administracji PGL Lasy Państwowe. Opisany w operacie sposób odprowadzania wód opadowych bezsprzecznie wskazuje, że wszystkie wymienione w nim wody odprowadzane są jednym systemem do potoku [...] w sposób bezpośredni lub przez rów [...] stanowiący dopływ potoku [...].
W operacie określone zostały wielkości zrzutu wód ze stacji rozrządowej A w [...] oraz sposób odprowadzenia tych wód. W sposób szczegółowy opisano schemat technologiczny związany z odprowadzaniem ścieków i wód opadowych oraz roztopowych z poszczególnych grup [...],[...] i [...]. W przypadku grupy [...] zrzut następuje bezpośrednio do rowu odwadniającego przechodzącego pod torami i dalej bezpośrednio do potoku [...]. Podobnie ma to miejsce w przypadku grupy [...]. Natomiast w przypadku grupy [...] zrzut następuje poprzez rów [...] do rowu bezimiennego i w miejscowości [...] do potoku [...].
Te okoliczności zostały przez organ uwzględnione w zaskarżonej decyzji i były podstawą poczynionych przez organ ustaleń, które Sąd ocenia jako prawidłowe, znajdujące oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Za trafne przyjmuje również Sąd wnioski organu wskazujące, że z treści operatu wodnoprawnego wynika, że rów [...] stanowi element systemu kanalizacji deszczowej, poprzez który wody z opadów atmosferycznych pośrednio trafiają do cieku [...] (do wód). W konsekwencji rów ten jako wykorzystywany do odprowadzania wód opadowych i roztopowych do potoku [...] należy uznać za część otwartego systemu kanalizacji deszczowej, bowiem umożliwia on odprowadzanie wód opadowych do rzeki. Niewątpliwie wody odprowadzane są jednym systemem i rów [...] jest elementem tego systemu, co wprost wynika z treści operatu wodnoprawnego. W niniejszej sprawie przejęcie wód opadowych następuje w sposób zorganizowany przy wykorzystaniu urządzeń wodnych, co przesądza zdaniem Sądu o tym, że mamy do czynienia z usługą wodną, która polega na odprowadzaniu do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarty system kanalizacji deszczowej służący do odprowadzania opadów atmosferycznych. Podkreślić przy tym należy, że pozwolenie wodnoprawne obejmuje wykorzystanie rowu [...] do odprowadzania wód opadowych i roztopowych, zatem jest on elementem otwartego systemu kanalizacji deszczowej, o której mowa w art. 272 ust. 5 p.w. bowiem w ostateczności, umożliwia odprowadzanie wód opadowych potoku [...].
Sąd nie podziela argumentacji strony, że odprowadzanie wody opadowej lub roztopowej do tego rowu nie jest objęte opłatą za usługi wodne. W opisanym stanie faktycznym nie sposób przyjąć, jak czyni to skarżąca, że jeżeli wody opadowe lub roztopowe z grupy rozrządowej "[...]" odprowadzane są do Rowu [...], a nie bezpośrednio do wody (cieku [...]), z którym się ten rów łączy w odległości około 3,5 km od terenu zarządzanego przez skarżącą, to nie jest ona zobowiązana do ponoszenia opłaty za usługi wodne. Jak podkreślono wyżej, rów ten jest elementem otwartego systemu kanalizacji deszczowej, o której mowa wart. 272 ust. 5 p.w. i umożliwia odprowadzanie wód opadowych potoku [...]. Odbiornikiem wód opadowych lub roztopowych z terenu stacji rozrządowej A jest potok [...], a funkcja rowu [...] sprowadza do roli sieci kanalizacji deszczowej otwartej. Nie ma zatem znaczenia punkt styku systemu kanalizacji deszczowej służącej do odprowadzania opadów atmosferycznych stanowiącego własność danego zakładu i odbiornika (urządzenia wodnego lub wód). Nie ma również znaczenia, że dopiero ciek do którego uchodzi rów [...] jest ciekiem naturalnym płynącym w uregulowanym korycie, co jak podkreśla strona oznacza, że dopiero odbiornik nadmiaru wody z rowu [...] jest ciekiem naturalnym. Istotne jest bowiem to, że istnieją urządzenia wodne stanowiące otwarty system kanalizacji deszczowej, który faktycznie służy skarżącej do przechwytywania i odprowadzania opadów atmosferycznych do wód.
Chybiony jest zatem zarzut skargi wskazujący na naruszenie art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 7 p.w. polegające na błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że opłacie za usługi wodne podlega odprowadzanie wód do urządzeń wodnych.
Odnosząc się do argumentów strony wskazujących na brak zweryfikowania przez organ stanu prawnego nieruchomości, na które odprowadzane są wody opadowe lub roztopowe z grupy rozrządowej "[...]" i "[...]" oraz grupy rozrządowej "[...]", wskazać należy, że poczynione w sprawie ustalenia niewątpliwie dowodzą istnienia systemu kanalizacji deszczowej. Fakt przebiegu tej kanalizacji przez nieruchomości należące m.in. do Państwowego Gospodarstwa Leśnego "Lasy Państwowe" Nadleśnictwo [...], był znany już na etapie udzielania pozwolenia wodnoprawnego.
Kontestując powyższe strona podnosi, że zarówno pod rowem [...] i domniemanym Potokiem [...] w miejscu odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z terenu zarządzanego przez A S.A., nie ma wody zgodnie z ewidencją gruntów i budynków, a wydzielona działka ewidencyjna pod wody powierzchniowe występuje dopiero w miejscowości [...], około 3 km w linii prostej do punktów, w których następuje odprowadzanie wody opadowej lub roztopowej z terenu zarządzanego przez A S.A. (punkt styku).
Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że w operacie wodnoprawnym, jak również w pozwoleniu wodnopranym szczegółowo opisano proces odprowadzania wód opadowych i roztopowych do cieku [...] i nie budzi wątpliwości, że wody opadowe i roztopowe z terenu stacji rozrządowej A odprowadzane są dwoma istniejącymi wylotami tj. bezpośrednio do potoku [...] oraz pośrednio poprzez rów [...] i rów bez nazwy, które ujęte są w otwarty system kanalizacji deszczowej. Brak wydzielenia ich konturów i stosownego oznaczenia w ewidencji gruntów nie oznacza, że one nie istnieją. Stan ten występował już, gdy strona ubiegała się o pozwolenie wodnoprawne. Prawidłowo zatem wskazał organ, że ciek [...] pomimo braku oznaczenia na mapie ewidencyjnej jako "Wp" stanowi ciek naturalny. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest przywołany przez organ Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry, określony Uchwałą Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2011 r. (M.P. nr 40, poz. 451), zaktualizowany w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. (Dz.U.2016.1967). Jak prawidłowo wskazał organ, ciek [...] leży w Dorzeczu Odry regionie wodnym [...] (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2017 r. w sprawie zlewni Dz. U. 2017, poz. 2509): na obszarze zlewni bilansowej [...] o kodzie [...], jednolitej części wód powierzchniowych (JCWP) o kodzie [...] i nazwie "[...]". Do cieku [...] ma zastosowanie art. 528 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne, zgodnie z którym Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2-4 ustaw z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne, do których prawa właścicielskie wykonywane były uprzednio przez: 1) marszałka województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3. Zatem organ uprawniony jest do wykonywania w/w uprawnień pobierania stosownych opłat za usługi wodne.
W odniesieniu do niezgodności danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ze stanem faktycznym, trafnie wskazał organ, że stan ewidencji winien zostać dostosowany do stanu faktycznego. Zgodnie z utrwalonymi w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądami w przedmiocie znaczenia ewidencji gruntów i budynków w sprawach wymiaru podatku od nieruchomości, przy dokonywaniu wymiaru podatku dla organów podatkowych wiążące są dane wynikające z tej ewidencji. Jak wynika z treści art. 21 ust. 1 u.p.g.k., podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja ta jest zatem podstawą do czynności w niej wskazanych i w tych sprawach dane z niej wynikające mają moc dokumentu urzędowego i są wiążące.
Nie oznacza to jednak, że nie można przeprowadzić przeciwdowodu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1130/15 "Nie budzi wątpliwości ani w piśmiennictwie, ani w orzecznictwie sądów administracyjnych, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 1 O.p. (por. E.Stefańska, Komentarz do art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, publ. w LEX, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2009 r., II FSK 1475/07 i powołane tam orzecznictwo, z dnia 14 września 2010 r., II FSK 1014/10). Ustawa Ordynacja podatkowa dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym. Przeciwdowód może być przeprowadzony także w postępowaniu podatkowym i również w tym postępowaniu można wykazać, że dane z ewidencji nie są zgodne ze stanem rzeczywistym (por. powołane wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2009 r., II FSK 1475/07 i z dnia 14 września 2010 r., II FSK 1014/10, a także z dnia 11 września 2007 r., II FSK 958/06, z dnia 5 czerwca 2014 r., II FSK 1581/12). Skoro jednak zapis w ewidencji gruntów stanowi dowód z dokumentu urzędowego, przeciwdowodem w sprawie, pozwalającym organom podatkowym ustalić wymiar podatku w oparciu o dane inne niż wynikające z ewidencji gruntów i budynków, powinien mieć również dokument (por. B. Pahl, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2014 r., II FSK 1581/12, LEX)".
W realiach tej sprawy nie budzi wątpliwości i strona tego nie kwestionuje, że w ramach decyzji z dnia 25 sierpnia 2017 r. [...] wydanej przez Starostę [...], udzielono skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do wód zarówno cieku [...], jak i cieku (Rowu) [...] – istniejącymi urządzeniami wodnymi o określonych współrzędnych geograficznych zlokalizowanych w granicach nieruchomości o podanych nr ewidencyjnych – wód opadowych i roztopowych. Nie budzi również wątpliwości lokalizacja/w cieków i fakt ich występowania.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 272 ust. 5 p.w. w zw. z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017r. w sprawie jednostkowych opłat za usługi wodne polegające na błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że rowy trawiaste nie są urządzeniami do retencjonowania wody.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.272 ust. 5 p.w. i argumentacji strony (w związku z brakiem w ustawie Prawo wodne definicji retencji) wskazującej na konieczność sięgnięcia do regulacji rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie i wskazującej na tożsamość rowu trawiastego kolejowego i rowu trawiastego drogowego jako urządzeń do retencjonowania wody – stwierdzić należy, że strona powołując się na nie, nie przedłożyła żadnych dokumentów wskazujących na spełnienie warunków wskazanych w § 141 i 144 w/w rozporządzenia. Przy czym, zdaniem Sądu, brak jest podstaw do stosowania tego rozporządzenia w tej sprawie.
Zdaniem strony, rowy trawiaste należy uznać za urządzenia do retencjonowania wody ponieważ zmniejszają odpływ wody do odbiornika poprzez jej infiltrację i zwiększenie zasobów wód gruntowych.
Jak już wskazano wcześniej, zgodnie art. 16 pkt 65a p.w., rowy oraz kanały uznawane są za urządzenia wodne służące m.in. do kształtowania zasobów wodnych. W orzecznictwie podkreśla się (por. wyrok WSA w Szczecinie sygn. akt II SA/Sz 1049/18), że wprawdzie rowy melioracyjne wykonywane są w celach melioracyjnych, tj. regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnych gleby i ułatwienia jej uprawy (art. 195), to w pojęciu tym mieści się również odprowadzanie wód opadowych. W stanie faktycznym tej sprawy rowy zostały wkomponowane w sieć otwartej kanalizacji deszczowej o której mowa wart. 272 ust. 5 Prawa wodnego i służą odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych do wód, co potwierdza pozwolenie wodnoprawne.
Zdaniem Sądu, brak jest zatem podstaw w opisanym stanie faktycznym do przyjęcia, że wody opadowe odprowadzane są z wykorzystaniem urządzeń służących do retencjonowania wody o których mowa w § 8 w/w Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. Trafnie organ nie uznał rowów ziemnych, jako urządzeń służących do retencjonowania wody. Prawidłowo także wskazał, definiując pojęcie urządzenia retencjonującego, że należy kierować się znaczeniem słownikowym. Odwołując się do znaczenia pojęć urządzenie i retencja organ przyjął, że urządzeniami retencyjnymi będą obiekty, których przeznaczeniem jest zbieranie i przetrzymywanie wód opadowych i roztopowych, a skoro zgodnie z art. 16 pkt 47 p.w., przez rowy rozumie sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ujściu, to rowów nie można traktować jako urządzeń retencyjnych, gdyż stanowią one urządzenia wodne służące do prowadzenia wody, a nie magazynowania wody. Stanowisko to zasługuje na akceptację.
Dodatkowo, za taką argumentacją przemawiają warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe, zgodnie Rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U. 1998 nr 151 poz. 987). Sąd podziela argumentację organu przedstawioną w odpowiedzi na skargę, że stosownie do regulacji tego aktu, zarządca infrastruktury kolejowej winien zapewnić bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego poprzez zapewnienie odpowiedniego odwodnienia linii kolejowych. Zgodnie z § 46 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia urządzenia odcinające lub zmniejszające dopływ wód do odwadnianych budowli i urządzeń kolejowych powinny być skuteczne w zmniejszeniu wilgotności gruntów podtorza i zapewniać dostatecznie szybki spływ wody ze wszystkich punktów warstwy filtracyjnej. Tym samym stanowisko skarżącej, że rowy trawiaste znajdujące się na terenie A stanowią urządzenia do retencjonowania wód opadowych, przeczy warunkom technicznym jakie muszą być zachowane na terenie linii kolejowych, gdyż działania na rzecz zwiększenia retencji wodnej, zwiększanie pojemności retencyjnej zlewni, spowolnienia spływu ze zlewni nie może mieć zastosowania na terenie na linii kolejowych.
Nadto, co istotne w operacie wodnoprawnym określono parametry dla rowu odwadniającego przepływającego pod grupą kierunkową "[...]" i "[...]" stacji rozrządowej tj: szerokość dna rowu - 0,8m; nachylenie skarp- 1:1,5; głębokość całkowita - 1,0m, wskazując m.in., że rów ten odprowadza wody ze wschodniej strony układu torowego, a przeprowadzenie wód poprzez przepust zabezpiecza układ torowy przed wodami napływającymi z terenów sąsiednich.
Natomiast rów [...] jest rowem melioracyjnym, który ma ujście do cieku [...], posiada odpływ, zatem trafnie wskazuje organ, że wody w tym rowie nie są przetrzymywane. Przetrzymywaniu wód nie służy również zastawka w rowie [...] ujęta w operacie wodnoprawnym, gdyż została ona wybudowana do celów wychwytywania awaryjnych wycieków oleju. Znajduje się na początkowym odcinku tego rowu i jej funkcja nie sprowadza się do piętrzenia wody na potrzeby retencji.
Zgodzić przy tym należy się z organem, że rów melioracyjny służy m.in. do regulacji stosunków wodnych, woda prowadzona tym rowem częściowo wsiąka w grunt. Nie należy jednak utożsamiać tego rowu z rowem chłonnym, którego funkcja polega na odprowadzaniu wód do gruntu. Tylko dla takiego rowu można określić pojemność retencyjną. Pojemność urządzeń, których funkcją jest retencja wody opadowej i odprowadzanie do ziemi, oblicza się przy znajomości warunków gruntowo-wodnych w obszarze lokalizacji urządzenia z uwzględnieniem bilansu wód dopływających i odpływających z urządzenia (współczynnik filtracji).
Podkreślić jednocześnie należy, że ani w decyzji, ani w operacie wodnoprawnym nie ma zapisów dotyczących retencjonowania wód opadowych i roztopowych odprowadzanych ze stacji rozrządowej A. Schemat technologiczny oraz opis urządzeń wodnych, jak i obliczone wielkości zrzutu wód maksymalnego godzinowego, średniego dobowego oraz maksymalnego rocznego przedstawione w operacie wodnoprawnym nie uwzględniają obecności urządzeń do retencjonowania wody, gdzie dla stosowania takich urządzeń w operatach wodnoprawych określana jest pojemność tego typu urządzeń. Trafnie zatem wskazuje organ, że jako takie właściwości infiltracyjne rowu ziemnego, nie przesądzają o tym, aby traktować ten rów, jako urządzenie do retencjonowania wody. Urządzenia, którymi są przechwytywane i odprowadzane wody opadowe lub roztopowe z terenu A tj. główny rów odwadniający, urządzenia kanalizacyjne, podziemny drenaż nie stanowią urządzeń do retencjonowania wody, gdyż funkcją tych urządzeń jest przechwycenie wód z terenu stacji rozrządowej A i odprowadzenie ich poza teren A.
Końcowo Sąd wskazuje, że prawidłowo organ przedstawił wielkość powierzchni uszczelnionych dla grup rozrządowych "[...]", "[...]", "[...]" przyjętą do ustalenia opłaty zmiennej przyjmując w przypadku Grupy rozrządowej "[...]" i "[...]" – odbiornik Potok [...]: powierzchnię zredukowaną 32.683,80 m2 , a ilość wód opadowych i roztopowych – 4.402,51 m3 oraz w przypadku Grupy rozrządowej "[...]" - odbiornik Rów [...] - Potok [...] - powierzchnię zredukowaną 16.408,10 m2, a ilość wód opadowych i roztopowych odprowadzonych 2.210,17 m3.
Suma ilości wód opadowych i roztopowych odprowadzanych wynosi w IV kwartale 2018 r. 6.612,68 m3 .
Prawidłowo również dokonał określenia wysokości opłaty zmiennej dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 272 ust. 5 p.w. oraz § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. 2017. 2502) przyjmując jednostkową stawkę bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych 0,75 zł za 1 m3 na rok. W konsekwencji opłata za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty (0,75 zł za 1 m3), ilości odprowadzonych wód (6.612,68 m3) i czasu (kwartał).
W konsekwencji uznać należy za chybione zarzuty skargi, gdyż organ dokonał prawidłowej wykładni zarówno art. 272 ust. 5 p.w. jak i art. 268 ust. 1 pkt 3 lit.a.
Zatem nie ma w niniejszej sprawie również podstaw do stwierdzenia, że istnieje wątpliwość co do normatywnej treści w/w przepisów i zastosowania art. 7a k.p.a.
Mając to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.