I SA/Op 40/24

I SA/Op 40/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /sprawozdawca/
Elżbieta Kmiecik
Krzysztof Bogusz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 191, art. 120,  art. 122, art. 87, art. 187 § 1, art. 188,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 104
art. 32 ust. 1 pkt 1, art. 21 ust. 1 i ust. 2, art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c, art. 22 ust. 3, art. 26 ust. 3, art. 3 ust. 7, art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. c, art. 5 ust. 1,
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Usługowo Handlowego G. Spółka jawna w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 17 sierpnia 2023 r., nr 1601-IOA.4823.11.2023 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niewykonania obowiązku wynikającego z przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe G. spółka jawna z siedzibą w Ł. (dalej jako: Przedsiębiorstwo, skarżąca lub spółka), decyzją z dnia 17 sierpnia 2023 r., nr 1601-IOA.4823.11.2023, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej również: DIAS), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.), dalej: Ordynacja lub O.p., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu (dalej jako: Naczelnik OUSC) z dnia 30 marca 2023 r., nr 388000-CKK.4823.5.2023, nakładającą na spółkę karę pieniężną w kwocie 32.568 zł, stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r.. poz. 104), dalej: ustawa SENT, w związku z niezgłoszeniem do rejestru zgłoszeń przed rozpoczęciem przewozu 10.100 litrów oleju napędowego grzewczego [...] CN 2710 19 47 w dniu 13 czerwca 2022 r. - decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.
Wyżej wymienione rozstrzygnięcia zostały podjęte w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 13 czerwca 2022 r. funkcjonariusze Opolskiego Urzędu Celno- Skarbowego w Opolu (dalej: OUCS) zatrzymali do kontroli przewozu towarów samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. W jej trakcie ustalono, że przedmiotem przewozu był olej napędowy grzewczy [...] CN 2710 19 47 (dalej: ON) w ilości 17 600 litrów, a przewoźnikiem i nadawcą była spółka. Kierowca przedstawił kontrolującym go dokumenty, m.in.: CMR (bez numeru), w którym wskazano dane nadawcy i przewoźnika towaru załadowanego 13 czerwca 2022 r. w Ł. przy ul. [...] oraz dane odbiorców, ilości i miejsca przeznaczenia, a także dokumenty WZ wydanie materiałów na zewnątrz.
Z okazanych dokumentów wynikało, że 10 100 litrów ON przewożone było bez zgłoszenia do SENT a jedynie w oparciu o dokument CMR. Kierowca nie przyjął mandatu, na okoliczność przeprowadzenia czynności funkcjonariusze sporządzili protokół nr [...].
Mając powyższe na uwadze, zwłaszcza w oparciu o dokument kontroli Naczelnik OUCS, postanowieniem z dnia 31 stycznia 2023 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 21 ust. 1 i 2 ustawy SENT, w związku z niewykonaniem przez podmiot wysyłający obowiązku wskazanego w art. 5 ust. 1 tej ustawy. Po przeprowadzeniu postępowania pierwszoinstancyjnego – przytoczoną na wstępie decyzją z dnia 30 marca 2023 r., nr 388000- CKK.4823.5.20223 – organ I instancji nałożył na spółkę karę pieniężną w kwocie 32.568 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Naczelnik OUCS wyjaśnił, że spółka jako podmiot wysyłający, nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 ustawy SENT, bowiem dokonali przewozu 10.100 litrów oleju bez wymaganego przesłania do rejestru zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia, przed rozpoczęciem przewozu towaru. W ocenie organu I instancji powyższa nieprawidłowość, na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy SENT, skutkowała koniecznością nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 46% różnicy wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20.000 zł. Naczelnik OUSC wyjaśnił również, że w sprawie nie było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ze względu na interes publiczny albo ważny interes strony.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się spółka, wnosząc od niego odwołanie. W wyniku jego rozpatrzenia DIAS decyzją z dnia 17 sierpnia 2023 r., utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ II instancji opisał przebieg dotychczasowego postępowania, akcentując, że przewozowi spornej ilości oleju nie towarzyszył dokument potwierdzający przesunięcie międzymagazynowe, o którym mowa w art. 3 ust. 7 ustawy SENT. Następnie zacytował treść art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c) tej ustawy, wskazując, że przewożony towar jest oznaczony kodem CN 2710 (w ilości 10.100 l ON). Odnosząc się do wyjaśnień skarżącej jakoby sporny przewóz stanowił przesunięcie magazynowe na mocy dokumentu CMR i z tego powodu nie było możliwości wystawienia zgłoszenia SENT, nienadania numeru SENT dla tej części oleju, która nie była w danym dniu przeznaczona do sprzedaży i nikomu nie została przetransportowana, organ II instancji przytoczył treść art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy SENT oraz wyjaśnił, że co do zasady każdy przewóz towarów objętych ustawą SENT wymaga zgłoszenia do rejestru. Wyjątkiem – jak zaznaczył DIAS – jest m.in. przesunięcie międzymagazynowe, o którym mowa w art. 3 ust. 7 ustawy. DIAS podkreślił, że w sytuacji uznania, że część towaru, w tej sprawie 10.100 litrów, stanowi przesunięcie międzymagazynowe "należało na tę okoliczność sporządzić i posiadać w czasie przewozu dokument, o którym mowa w art. 3 ust. 7 ustawy SENT". W ocenie organu odwoławczego konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowanie. Jeśli zatem ustawodawca uzależnił niepodleganie rygorom ustawy od spełnienia określonego warunku, podmiot wysyłający towar objęty systemem monitorowaniem powinien warunek ten wypełnić. Przypomniał, że w przypadku zaniedbania dopełnienia tego warunku podmiot przewożący paliwa musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami. Zauważył nadto DIAS, że treść ustawy była znana skarżącej, bowiem wywiązywała się z obowiązków dokumentowania przewozu towaru przeznaczonego dla odbiorców, którzy złożyli zamówienie na olej. Następnie zaznaczył, że nie można uznać cysterny za miejsce magazynowania ON podkreślając przy tym, iż cysterna drogowa jest środkiem transportu paliw ciekłych, przystosowana do załadunku, transportu i rozładunku paliw ciekłych, wykorzystywana do sprzedaży paliw ciekłych bezpośrednio odbiorcom końcowym na podstawie koncesji lub do przewozu paliw ciekłych na podstawie wpisu do rejestru podmiotów przywożących. DIAS zaznaczył również, że magazynowanie i dystrybucja paliw (obojętnie czy w ramach sprzedaży, czy do własnych środków transportu) wymaga spełnienia przepisów zawartych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1853 ze zm., uchylony z dniem 9 września 2023 r.).
Reasumując organ II instancji wskazał, że poruszająca się po drodze publicznej cysterna przewożąca do kontrahenta olej napędowy nie może być uważana za magazyn. Wyeksponował dodatkowo, że samochód ciężarowy wyposażony w zbiornik transportowy przeznaczony do przewozu paliw ciekłych poruszający się pod drodze publicznej nie jest zbiornikiem magazynowym przewożonego paliwa. Przypomniał nadto, że przesunięcie międzymagazynowe ma miejsce tylko i wyłącznie wtedy, gdy towar przemieszczany jest między różnymi magazynami tego samego podmiotu i nie ma miejsca dostawa towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1570 ze zm.), dalej: u.p.t.u. Następnie DIAS odwołał się do stanowiska WSA w Opolu wyrażonego w wyroku z 9 lutego 2023 r., sygn. akt II Sa/Op 339/22 (orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).
W dalszych motywach DIAS zaznaczył, że art. 3 ust. 7 ustawy SENT wskazuje na elementy, jakie w dokumencie muszą się znaleźć, podkreślając, iż przesunięcie międzymagazynowe to przemieszczanie towarów pomiędzy poszczególnymi magazynami należącymi do jednego przedsiębiorstwa, gdzie towar jest nadal własnością dokonującego przemieszczenia, a jednocześnie musi istnieć zarówno magazyn dla wysyłki towaru, jak i magazyn dla przyjęcia towaru z konkretnymi (różnymi) danymi adresowymi. Jako "przesunięcie międzymagazynowe" nie można uznać "wyprowadzenia towaru z siedziby firmy nadawcy celem jego sprzedaży, nawet jeśli ostatecznie towar ten nie zostanie sprzedany i powróci do miejsca wysyłki bez dokonania dostawy w rozumieniu u.p.t.u.".
W tych okolicznościach wyeksponował organ drugoinstancyjny, że w sytuacji gdy krajowy przedsiębiorca chce wykonywać tzw. przewozy na potrzeby własne, czyli wozić towary, które sam kupił albo sam sprzedał, to musi posiadać odpowiednio: nr zgłoszenia SENT i zaświadczenie na krajowy niezarobkowy przewóz drogowy lub zaświadczenie na międzynarodowy niezarobkowy przewóz drogowy. DIAS zaznaczył przy tym, że przedstawiony przez kierowcę w dniu 13 czerwca 2022 r. list przewozowy CMR nie stanowił dokumentu potwierdzającego przesunięcie międzymagazynowe, który winien towarzyszyć przewozowi 10.100 litrów ON. Zatrzymanie takiego towaru do kontroli przez uprawnione organy zobowiązuje podmiot powodujący jego przemieszczanie do wykazania się dokumentami zgłoszenia do systemu monitorowania lub przesunięcia międzymagazynowego, których skarżąca w chwili kontroli nieposiadała. Dalej organ II Instancji przytoczył intencje ustawy SENT i wskazał, że przedmiotowy przewóz był przewozem w celu ewentualnej dostawy towaru w rozumieniu u.p.t.u., co potwierdza również to, że spośród 17.600 litrów ON wskazanych na dokumencie CMR, 7.500 litrów zostało sprzedane i ich przewóz został zgłoszony w systemie SENT. Jednocześnie DIAS uznał, że również pozostała ilość przewożonego towaru (10.100 litrów) była przewożona z tym zamiarem. Z tego względu skarżąca jako nadawca towaru stanowiła podmiot wysyłający w rozumieniu art. 2 ust. 7 ustawy SENT, a w tym samym ciążyły na niej obowiązki z art. 5 powołanej ustawy. Kontynuując uzasadnienie organ wyjaśnił, że treść przepisu art. 2 ust. 7 lit a ustawy SENT wskazuje, że ustawodawca do osób dokonujących dostawy w rozumieniu u.p.t.u. zalicza osoby dokonujące przewozu towarów z zamiarem dokonania dostawy dopiero po zakończeniu przewozu. Podkreślił, że przepis ten stanowi, iż za podmiot wysyłający uznaje się osobę dokonującą dostawy towarów w rozumieniu u.p.t.u. "ostatniej przed rozpoczęciem przewozu towarów - w przypadku gdy jest dostawcą towaru, a po wydaniu towaru jest on przewożony na rzecz podmiotu odbierającego" albo "uprawnioną do rozporządzania towarami jak właściciel w momencie rozpoczęcia przewozu - w przypadku gdy dostarcza towary na rzecz podmiotu odbierającego w celu dokonania dostawy towarów po zakończeniu przewozu towarów". W ocenie DIAS przepis ten nie wymaga interpretacji. Dalej odniósł się szczegółowo do treści art. 5 ust. 1 ustawy SENT zaznaczając, że pierwsza jego część dotyczy obowiązków związanych z przewozem w przypadku, gdy nie jest jeszcze znany odbiorca towaru, zaś część druga - gdy odbiorca towaru jest znany. Obydwa przypadki dotyczą jednak przewozu związanego z dostawą towarów w rozumieniu u.p.t.u. Zdaniem organu II instancji oznacza to, że w zdaniu pierwszym przewidziany został przewóz towaru, gdy nie jest jeszcze znany odbiorca i gdy nie doszło jeszcze do dostawy (przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel), a dla którego to przewozu na zdefiniowany "podmiot wysyłający" nałożono określone obowiązki. W ocenie organu odwoławczego "gdyby przyjąć, że podmiot wysyłający staje się nim wyłącznie z momentem przeniesienia prawa do rozporządzania towarami, zdanie pierwsze przepisu art. 5 ust. 1 byłoby zbędne, a przepis byłby nieracjonalny i martwy".
Następnie DIAS wskazał na sposób wyliczenia nałożonej kary oraz szczegółowo wyjaśnił, dlaczego w sprawie nie ziściły się przesłanki uzasadniające odstąpienie od kary, ze szczególnym uwzględnieniem definicji "ważnego interesu podmiotu" albo "interesu publicznego". DIAS wyeksponował, że podstawowym celem ustawy SENT jest zapewnienie pewnego i skutecznego systemu śledzenia towarów wymienionych w art. 3 ustawy SENT na każdym etapie ich przemieszczania. Nieprzestrzeganie nałożonych przez tę ustawę wymogów w zakresie dokonywania zgłoszeń stwarza zagrożenie prawidłowej realizacji tego celu, bez względu na to, czy w konkretnym przypadku skutkowało ono uszczupleniem należności podatkowych. Kary nakładane w oparciu o art. 21 ust. 1 ustawy SENT są obligatoryjne. W ocenie organu II instancji skarżąca nie wykazała okoliczności potwierdzających istnienie "ważnego interesu" spółki, opisując szczegółowo sytuację majątkową spółki w oparciu o dane dostępne w Centralnej Ewidencji Pojazdów (CEPiK), Centralnej Bazy Ksiąg Wieczystych oraz bazy danych Rem Dat (bazującej na systemie POLTAX) oraz deklaracji VAT obrazujących przychody firmy w 2022 roku. Następnie przypomniał organ, że stwierdzone w dniu 13 czerwca 2022 r. naruszenie nie było jednostkowe, bowiem na spółkę została nałożona kara w kwocie 10 000 zł decyzją Naczelnika OUCS z dnia 19 września 2022 r. nr [...], która następnie została utrzymana w mocy przez DIAS.
W konkluzjach organ zaznaczył, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji było prawidłowe, a zgromadzony materiał był wystarczający dla dokonania ustaleń faktycznych i wydania w oparciu o nie rozstrzygnięcia.
Z decyzją nie zgodziła się spółka, w skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zarzuciła naruszenie przepisów:
1) art. 5 ust. 1 ustawy SENT "przez jego niewłaściwą, rozszerzającą wykładnię i błędne zastosowanie w sprawie, polegające na:
a) "uznaniu przewoźnika za podmiot wysyłający, w sytuacji gdy na 10 100 litrów oleju nie ma odbiorcy i towar do odbiorcy nie jest przewożony",
b) "rozszerzającej interpretacji obowiązku zgłoszenia przewozu, gdy przewóz ten realizowany jest na własne potrzeby, bez wskazania konkretnego odbiorcy",
c) "pominięciu intencji ustawodawcy, który przez nowelizację ustawy niejako dokonał autentycznej legalnej wykładni przepisów prawa, z której to jasno wynika, iż zbędne i niepotrzebne do osiągnięcia celu ustawy jest wszczynanie postępowań w sprawach, w których nie doszło do uszczupleń wynikających z podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług, a w konsekwencji zastosowanie wykładni prowadzącej do absurdu i sytuacji, w której celem przepisu jest kara dla samego karania podatnika, a nie piętnowanie czy zapobieganie nadużyciom",
2) art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 O.p. "i wyrażonych w tych przepisach zasady legalizmu, zasady zaufania do organu podatkowego oraz zasady oficjalności postępowania dowodowego przy dokonywaniu interpretacji pojęcia "interesu publicznego", którym to pojęciem posługuje się ustawa SENT, wskazując go jako podstawę odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej",
3) art. 26 ust. 3 ustawa SENT poprzez błędną wykładnią, w szczególności w zakresie interpretacji pojęcia "interes publiczny", użytego w art. 24 ust. 3 ustawy, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 O.p. oraz zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny.
Jednocześnie autor skargi zarzucił organowi odwoławczemu "brak wyjaśnienia, czy mając na uwadze cele wprowadzenia do obrotu prawnego ustawy SENT, przy uwzględnieniu podstawowych zasad, w tym w szczególności zasady proporcjonalności, rzeczywiście istnieje interes publiczny w tym, aby nałożyć na legalnie działającego przewoźnika karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on rzekomego uchybienia, które to uchybienie nie stanowiło realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa w postaci możliwości szczuplenia dochodów budżetowych", oraz naruszenie art. 107 ust 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., nr 90, poz. 8642 z późn. zm.) przez "błędne przyjęcie, że odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej jest pomocą publiczna, kiedy kara ta jest sankcją administracyjna za nieprzestrzeganie przepisów ustawy SENT, a odstąpienie od jej wymierzenia za drobne i nieistotne uchybienie nie zakłóca i nie zagraża żadnej konkurencji i nie sprzyja żadnemu przedsiębiorstwu lub produkcji żadnych towarów".
Podnosząc te zarzuty spółka wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Naczelnika OUSC, zasądzenie kosztów według norm przepisanych oraz "uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy".
W uzasadnieniu skarżąca opisała dotychczasowy przebieg postępowania, zgodny z prezentowany powyżej, akcentując, że w dniu 13 czerwca 2022 r. "pojazd chwilowo był wykorzystywany do celów magazynowania nabytego oleju napędowego". Powielając argumentację podnoszoną przed organem II instancji, iż "nie było możliwości zgłoszenia tej części ładunku w SENT ponieważ towar nie miał odbiorcy, a na jego transport został wystawiony dokument przewozowy okazany w czasie kontroli. Transport całego ładunku odbywał się w sposób transparentny". Strona skarżąca podkreśliła, że towar, który nie miał w dniu kontroli nabywcy został przewieziony na bazę, a gdy pojawił się nabywca przewóz zrealizowano na podstawie zgłoszenia w systemie SENT. Zaznaczyła także, że nie jest możliwe pominięcie w systemie SENT pozycji odbiorcy, jego danych czy adresu. Z tej też przyczyny – na co zwróciła uwagę –wystawiono dokument CMR na część ładunku, której nie można było zgłosić w systemie SENT. Dalej spółka przytoczyła treść art. 22 ust. 2a i ust. 3 ustawy SENT i zaznaczyła, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia tego przepisu. Nadto podniosła, że jej działanie nie doprowadziło do uszczuplenia dochodów budżetowych, a zatem w jej ocenie nie stanowiło ono żadnego ryzyka braku realizacji celów deklarowanych przez ustawodawcę. Swoją argumentację poparła obszernymi fragmentami orzecznictwa sądowoadministracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zaprezentowaną w treści uzasadnienia objętej skargą decyzji.
Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2023 r. WSA w Opolu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uzasadniając, że skarżąca nie przedstawiła jakie przesłanki przemawiają za tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, jak też czy występują okoliczności powodujące, że wykonanie kwestionowanej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.) dalej: P.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie ma obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa. Nie jest w sprawie sporne, że w trakcie przewozu w dniu 13 czerwca 2022 r. pojazd skarżącej został poddany kontroli na drodze, która ujawniła, że w zakresie przewozu 10 100 l oleju nie przedstawiono numeru referencyjnego SENT. Z powodu stwierdzonego wykroczenia z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o SENT kierowca pojazdu został ukarany grzywną w formie mandatu, którego nie przyjął. Spór w istocie sprowadza się do uznania przez organy, że brak jest przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za ujawnione w czasie kontroli naruszenie. Postępowanie zostało wszczęte przez organ I instancji wobec stwierdzonego naruszenia z art. 21 ust. 2 ustawy o SENT. Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia, że towar nie odpowiada co do rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu odpowiednio przez podmiot wysyłający albo podmiot odbierający w zgłoszeniu, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% różnicy wartości brutto towaru zgłoszonego i towaru rzeczywiście przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł, wskazaną w art. 21 ust. 1 ustawy SENT. Stosownie do art. 2 pkt 9 powołanej ustawy jako przewóz towarów ustawodawca traktuje przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku. Systemem monitorowania przewozu podlega, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy SENT, przewóz towarów objętych pozycjami CN 2710 (tj. oleje ropy naftowej i oleje otrzymywane z materiałów bitumicznych, inne niż surowe), jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów. Z treści art. 5 ust. 1 ustawy SENT wynika, że w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów, w rozumieniu ustawy u.p.t.u., podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu.
Obowiązki przewoźnika wynikające z art. 5 ust. 1, art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy SENT, również nie budzą wątpliwości, a organy obu instancji prawidłowo uznały, uwzględniając obowiązujące przepisy i stan faktyczny sprawy, że skarżąca jako przewoźnik podlega karze administracyjnej przewidzianej w art. 21 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy o SENT.
Sąd podzielił stanowisko organów, że nie naruszono w toku postępowania przepisów procesowych. Ustalenia faktyczne nie są w zasadzie sporne, ale skarżąca podnosiła w toku postępowania, że stwierdzone naruszenie było nieistotnym błędem, a w konsekwencji organ mógł odstąpić od nałożenia kary stosownie do art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy SENT. Akcentowała, że wymierzona sankcja jest nieadekwatna do stwierdzonego naruszenia, okoliczności jego zaistnienia, a sporny towar nie miał odbiorcy, a na jego transport został wystawiony dokument przewozowy okazany w trakcie kontroli. Strona podkreślała również, że stwierdzone naruszenie w dniu 13 czerwca 2022 r. było marginalne i nie doprowadziło do uszczuplenia podatkowego.
Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Orzecznictwo w zakresie kierunku interpretacji pojęć "interes publiczny" i "ważny interes przewoźnika" jest bogate, co szczegółowo opisał w treści uzasadnienia swojej decyzji DIAS. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona rzeczywiście nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania.
Organy obu instancji prawidłowo wyjaśniły, dlaczego nie znalazły podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary, nie naruszając zasady uznania administracyjnego. Rację ma DIAS wskazując, że skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których wynikałyby jakieś okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary ze względu na jej interes. Z kolei ustalone przez organ z urzędu dane dotyczące sytuacji finansowej, niekwestionowane przez stronę wykazały, że zapłata tej kary leży w granicach jej możliwości finansowych. Organy I jak i II instancji prawidłowo również przedstawiły pojęcie "interesu publicznego", wypracowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, słusznie podkreślając, że w przedmiotowej sprawie brak jakichkolwiek przesłanek, aby właśnie ze względu na interes publiczny odstąpić od wymierzenia skarżącej przedmiotowej kary pieniężnej. W interesie publicznym bowiem leży, aby każdy przedsiębiorca przestrzegał przepisów prawa.
Argumentacja strony skarżącej, jakoby niezgłoszony co do ilości litrów olej napędowy stanowił tzw. "przesunięcie międzymagazynowe", a przedstawione przez kierowcę dokumenty w chwili kontroli były wystarczające do takiej kwalifikacji, jest sprzeczne z ustaleniami dokonanymi w toku postępowania. Zgodnie z argumentacją podnoszoną przez stronę skarżącą, również w treści skargi, pojazd był czasowo wykorzystywane do celów magazynowania nabytego oleju napędowego, a towar, który nie miał w dniu 13 czerwca 2022 r. nabywcy został przewieziony na bazę, a "gdy pojawił się nabywca przewóz został zrealizowany na podstawie zgłoszenia w systemie SENT". Już to oświadczenie uzasadnia przyjęcie, że celem przewozu spornej ilości oleju nie było tzw. "przesunięcie międzymagazynowe".
Zgodnie z treścią art. 3 ust. 7 ustawy SENT systemowi monitorowania przewozu i obrotu nie podlega przewóz towarów, który nie jest związany z wykonaniem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jeżeli przewożonym towarom towarzyszy dokument potwierdzający przesunięcie międzymagazynowe wystawiony przez nadawcę towarów, który zawiera w szczególności dane nadawcy towaru obejmujące (pkt 1): imię i nazwisko albo nazwę (lit. a), adres zamieszkania albo siedziby (lit. b), numer identyfikacji podatkowej nadawcy (pkt 2), dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu, w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN, ilości, masy brutto lub objętości towaru (pkt 3), dane adresowe miejsca magazynowania towaru – wysyłki (pkt 4), dane adresowe miejsca magazynowania towaru – przyjęcia (pkt 5), numer rejestracyjny środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, albo numer pociągu wraz z numerem pojazdu kolejowego bez napędu (pkt 6), datę wystawienia (pkt 7). Wyeksponowania wymaga, że przewóz 10 100 l ON w dniu kontroli nie towarzyszył żaden inny dokument, poza zapisem "Magazyn [...]", wpisany w poz. VIII dokumentu CMR, na co zwrócił uwagę DIAS w kwestionowanym rozstrzygnięciu.
Zdaniem składu orzekającego, rację mają organy orzekające w sprawie, że jako dokumentu potwierdzającego przesunięcie międzymagazynowe, nie można potraktować przedłożonego dokumentu CMR, bowiem w jego treści nie zawarto informacji wskazanych w art. 3 ust. 7 ustawy SENT. Przede wszystkim brak jest danych adresowych miejsca magazynowania towaru tak jego wysyłki jak i przyjęcia. Rację ma organ II instancji wskazując, że obowiązujące przepisy wymagają rejestracji w systemie SENT każdej ilości towaru podlegającego pod jej regulacje. W zaistniałej sprawie bezspornie przewożony towar, wymieniony w art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. c) ustawy SENT, wymagał jego zgłoszenia.
W ocenie Sądu trafnie wskazał DIAS, że regulacje dotyczące transportu paliw nie przewidują możliwości potraktowania cysterny jako "czasowego magazynu", bowiem poruszając się po drodze publicznej cysterna przewożąca do kontrahenta olej napędowy nie może być uznana za magazyn. Sąd podziela argumentację organu II instancji, że pojazd ciężarowy poruszający się po drodze publicznej nie jest zbiornikiem magazynowanym przewożonego paliwa. Podobnie zgodzić się należy, że przesunięcie międzymagazynowe ma miejsce tylko i wyłącznie wtedy, gdy towar przemieszczany jest między różnymi magazynami tego samego podmiotu i nie ma miejsca dostawa w rozumieniu u.p.t.u. Ponownie podkreślenia wymaga, że w treści skargi spółka jednoznacznie wyeksponowała "(...) towar, który nie miał w dniu 13.06.2022 nabywcy został przewieziony na bazę, a gdy pojawił się nabywca przewóz zrealizowano na podstawie zgłoszenia w systemie SENT". Przytoczony fragment jednoznacznie wskazuje, że przewóz spornych 10 100 l ON nie stanowił przesunięcia międzymagazynowanego w rozumieniu art. 3 ust. 7 ustawy SENT.
Jako uzasadnienie dla odstąpienia od nałożenia kary nie można uznać, podnoszonej w treści skargi, okoliczności związanej z brakiem uszczuplenia dochodów budżetu państwa. Wyżej wymienione przepisy obligują podmiot wysyłający, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o SENT, do przesyłania do rejestru SENT zgłoszenia, uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia i przekazania tego numeru przewoźnikowi. Przypomnieć należy, że celem ustawy jest zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów, a osiągnięcie tego celu ma nastąpić przez zapewnienie monitorowania przewozów określonych towarów. W związku z tym ustawa nakłada obowiązki, a ich niewykonanie usankcjonowano administracyjnymi karami pieniężnymi w określonej wysokości i to niezależnie czy doszło, czy też nie, do uszczupleń podatkowych (podobnie: wyrok WSA w Krakowie z 22 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 939/20, WSA w Gliwicach z 31 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 34/21, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 14 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 667/21, CBOSA). Zdaniem Sądu, prawidłowo organy stwierdziły, że ani zasada sprawiedliwości ani zasada zaufania do organów państwa, rozważane w ramach interesu publicznego, nie przemawiały za odstąpieniem od wymierzenia kary.
Odnosząc się do zarzutu niezastosowania przez organy art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT w zakresie "ważnego interesu przewoźnika" oraz nieprzeprowadzenia przez organy postępowania dowodowego, w zakresie żądnym przez spółkę (przesłuchanie świadków) również należało uznać jako niezasadny. Sąd w pełni podziela stanowisko DIAS, że w sprawie organ I instancji ustalił stan faktyczny w stopniu dostatecznym, umożliwiającym wydanie rozstrzygnięcia. Organy nie są związane żądaniem strony przeprowadzenia określonych dowodów, mają one obowiązek ustalenia dokładnego stanu faktycznego, stosownie do art. 122 i art. 87 O.p. Wyjątek stanowi okoliczność wskazana w art. 188 O.p., gdy przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W zaistniałej sprawie podnoszone wnioski dowodowe nie miały znaczenia dla wykazania przesłanki odstąpienia od nałożenia kary.
Dodatkowo podkreślenia wymaga, że w zakresie podnoszonej przesłanki "ważnego interesu podmiotu wysyłającego" skarżąca nie wykazała w toku postępowania własnej inicjatywy dowodowej. Nie przedłożyła żadnych dokumentów, których treść mogłaby podważyć ustalenia organów w zakresie kondycji finansowej spółki. W konsekwencji organy I jak II instancji mogły oprzeć swoje rozstrzygnięcia wyłącznie o zgromadzony przez nie materiał dowodowy, który był wystarczający do ustalenia stanu faktycznego i wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Z akt sprawy, jak i treści odpowiedzi na skargę, wynika, że okoliczności podnoszone przez skarżącą we wnioskach dowodowych zostały poddane analizie. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy było prawidłowe, a zatem zarzut naruszenia art. 120, art. 187 § 1 w związku z art. 188 i w związku z art. 191 O.p. uznać należy za niezasadny.
Z tych samych względów zarzut dokonania interpretacji przepisów art. 21 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy o SENT na niekorzyść przedsiębiorcy, również uznać należy za chybiony. Trafnie wyjaśnił DIAS, że instytucja odstąpienia od wymierzenia kary ma charakter uznania administracyjnego, a zatem od oceny organu zależy, czy zastosuje ją w zaistniałej sprawie czy też nie. Zauważenia wymaga, że stwierdzone naruszenie w dniu 13 czerwca 2022 r. nie było jedynym postępowaniem prowadzonym wobec skarżącej.
Ponadto wymaga wskazania, że wysokość kary została ustalona nie przez organ, lecz przez ustawodawcę. W związku z tym, wobec braku podstaw do odstąpienia od jej wymierzenia, nie można twierdzić, że jest ona nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do wagi naruszenia.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy w sposób prawidłowy wykazały nie tylko przesłanki faktyczne i prawne do nałożenia kary administracyjnej w sprawie, ale także dokładnie rozważyły i uzasadniły możliwość zwolnienia skarżącej z kary. Wzięły pod uwagę zarówno aspekt ekonomiczny, jak i zasadę równości i proporcjonalności.
Uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił wniesioną skargę, na podstawie art. 151 P.p.s.a.