I SA/Op 398/25

I SA/Op 398/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący/
Elżbieta Kmiecik /sprawozdawca/
Remigiusz Mazur
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 4, art. 146 par. 1, art. 200, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 10 ust. 1, art. 7 ust. 2, art. 15 ust. 1 i ust. 2, art. 12 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 1869
art. 7 pkt 3, art. 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 61 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na akt Dyrektora Zakładu Karnego Nr 1 w Strzelcach Opolskich z dnia 16 kwietnia 2025 r., nr S/P.0143.6.2025.PKu w przedmiocie ustalenia opłaty za udostępnienie informacji publicznej 1) uchyla zaskarżony akt, 2) zasądza od Dyrektora Zakładu Karnego Nr 1 w Strzelcach Opolskich na rzecz skarżącego A. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. B. (zwanego dalej skarżącym lub wnioskodawcą) jest akt wydany przez Dyrektora Zakładu Karnego nr 1 w Strzelcach Opolskich (zwanego dalej organem lub Dyrektorem Zakładu) z dnia 16 kwietnia 2025 r., nr S/P.0143.6.2025.PKu, w przedmiocie ustalenia opłaty za udostępnienie informacji publicznej.
Przedmiotowy akt został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2025 r. (data wpływu do organu), skierowanym do Dyrektora Zakładu Karnego nr 2 w Strzelcach Opolskich skarżący wniósł o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej przetargów na żywność za rok 2025, w tym:
1. Kopii ogłoszenia przetargów wraz z dokumentacją przetargową;
2. Informacji o podmiotach, które złożyły oferty;
3. Protokołu z otwarcia ofert;
4. Kryteriów ocen ofert oraz wyników przetargów;
5. Kopii zawartych umów;
6. Pieniędzy wydanych lub planowanych, oszczędności przysługujących stawce dziennej na jednego więźnia w skali roku.
Skarżący wniósł o przesłanie żądanej informacji w formie papierowej na podany adres korespondencyjny.
W odpowiedzi na powyższy wniosek pismem z dnia 16 kwietnia 2025 r., nr S/P.0143.6.2025.PKu, Dyrektor Zakładu poinformował skarżącego, że od początku 2025 r. do chwili obecnej przeprowadzono 5 postępowań zaopatrujących zakład w żywność, z czego 4 zakończyły się podpisaniem umowy, jedno jest na etapie oczekiwania na uzupełnienie przez kontrahentów aktualnych środków dowodowych. Dokumentacja ta nie stanowi informacji, co do której zamawiający zastrzegłby sobie dostęp, dlatego też wszystkie dokumenty mają charakter ogólnodostępny. Organ wyjaśnił, że od momentu wszczęcia postępowania wszystkie dokumenty przetargowe umieszczane są na stronie prowadzonego postępowania, tj. platformie ezamowienia.gov.pl, a także w Biuletynie Informacji Publicznej (dalej BIP) tutejszej jednostki i można je na bieżąco śledzić w trakcie trwania postępowania. Po podpisaniu umów dokumentacja umieszczana na BIP zostaje automatycznie zarchiwizowana i tym samym przestaje być dostępna. Aktualnie na stronie BIP udostępnione jest jedno postępowanie żywnościowe i dostępne ono będzie do dnia 30 kwietnia 2025 r. Organ wskazał też, że osadzeni w Zakładzie Karnym Nr 1 w Strzelcach Opolskich mają możliwość korzystania ze stanowiska komputerowego z dostępem do BIP, zgodnie z harmonogramem. Ponadto organ poinformował skarżącego, że wydanie wnioskowanej kopii dokumentacji przetargowej, tj. 5 postępowań żywnościowych za rok 2025 oraz postępowanie dotyczące budowy boiska sportowego, w myśl Instrukcji nr 3/2019 Dyrektora Zakładu Karnego Nr 1 w Strzelcach Opolskich z dnia 30 maja 2019 r. w sprawie pobierania opłat za udostępnianie osadzonym dokumentacji medycznej przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych oraz innej dokumentacji, na którą zgodę udzielił Dyrektor Zakładu wynosi 1 zł za stronę kopii. Organ podał, że wnioskowana przez skarżącego dokumentacja liczy 1780 stroń wobec czego opłata za wykonanie jej kopii wynosi 1780 zł. Wskazał też, że po uregulowaniu tej opłaty dokumentacja zostanie wydana. Dodatkowo organ poinformował o wydanej w 2024 r. kwocie na wyżywienie osadzonych oraz średniej stawce na osobę. Podniósł również, że budżet jednostki przeznaczony na wyżywienie osadzonych nie jest stały przez cały rok z uwagi na zmianę zarówno cen produktów, jak i ilości osadzonych przebywających w zakładzie, jednakże zabezpiecza wyżywienie.
Pismem z dnia 28 kwietnia 2025 r. skarżący wniósł skargę na odpowiedź organu z dnia 16 kwietnia 2025 r., podnosząc, że organ oparł się na instrukcji i zobowiązał wnioskodawcę do dokonania opłaty. Zdaniem skarżącego jako obywatel ma prawo do informacji publicznej w sytuacji, gdy ma ograniczony dostęp do dokumentacji a nie jest pozbawiony praw obywatelskich. Skarżący podniósł, że co prawda organ powołuje się w piśmie na możliwość korzystania z BIP, ale większość stron jest blokowana, na co również skarżący złożył do organu stosowną skargę. Końcowo skarżący wniósł o wyciągnięcie konsekwencji wobec Dyrektora Zakładu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu wniósł o jej oddalenie. Przedstawiając stan faktyczny sprawy oraz podstawy prawne swojego działania stwierdził, że skarżącemu udzielono informacji dotyczących wysokości budżetu przewidzianego na wyżywienie skazanych oraz wskazano wysokość stawki żywieniowej w Zakładzie Karnym. W zaskarżonym piśmie wskazano ponadto osadzonemu, że może otrzymać na własny koszt kopię opublikowanej w BIP dokumentacji przetargowej, za opłatą 1780 zł. Organ podkreślił, że skarżący nie otrzymał decyzji odmownej w sprawie udzielenia informacji publicznej, a pismo z dnia 16 kwietnia 2025 r., ma charakter pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy, gdzie skazanemu udzielono informacji publicznej oraz wskazano, że administracja zakładu może dodatkowo przekazać skazanemu dokumenty w formie papierowej, za wskazaną opłatą, co nie stanowi odmowy udzielenia informacji publicznej. Powyższe okoliczności przemawiają przeciwko uznaniu za uzasadnioną skargi skazanego, ponieważ kwestie podnoszone przez skarżącego nie znajdują odzwierciedlenia w świetle zgromadzonej dotychczas dokumentacji, co potwierdzają załączone materiały wymienione w skardze osadzonego oraz dane zgromadzone podczas postępowania skargowego.
Na wezwanie Sądu, organ w piśmie z dnia 7 lipca 2025 r. wyjaśnił, że zgodnie z § 1 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 2021 r. w sprawie zniesienia Zakładu Karnego nr 2 w Strzelcach Opolskich (Dz. Urz. MS z 2021 r. poz. 294), z dniem 30 listopada 2021 r, zniesiony został Zakład Karny nr 2 w Strzelcach Opolskich z siedzibą w Strzelcach Opolskich przy ul. Klonowej 3, 47-100 Strzelce Opolskie, a stosownie do § 1 i 2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 2021 roku w sprawie utworzenia w Strzelcach Opolskich Oddziału Zewnętrznego Zakładu Karnego nr 1 w Strzelcach Opolskich (Dz. Urz. MS z 2021 r., poz. 285), z dniem 1 grudnia 2021 r. w jego miejsce został utworzony Oddział Zewnętrzny w Strzelcach Opolskich przy ul. Klonowej 3, 47-100 Strzelce Opolskie, podległy dyrektorowi Zakładu Karnego nr 1 w Strzelcach Opolskich. Wobec tego Dyrektor Zakładu Karnego nr 1 w Strzelcach Opolskich reprezentuje Zakład Karny nr 1 w Strzelcach Opolskich oraz Oddział Zewnętrzny Zakładu Karnego nr 1 w Strzelcach Opolskich w Strzelcach Opolskich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), zwanej dalej: P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Na tle ostatnio powołanego przepisu w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że ustalenie wysokości opłaty za udostępnienie informacji publicznej jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. i to niezależnie od tego, czy zostało dokonane przed, czy po udostępnieniu informacji publicznej. Akt ten stwierdza bowiem obowiązek poniesienia opłaty oraz ustala jej wysokość, kreując zobowiązanie o charakterze finansowym. Może on być określony np. jako: "zarządzenie", "zawiadomienie", "wezwanie", "informacja", czy nawet "postanowienie", jak również może nie zawierać określenia formy i stanowić pismo skierowane do wnioskodawcy, jednak samo zawarcie w treści pisma informacji o wysokości opłaty za udostępnienie informacji publicznej wypełnia dyspozycję normy z art. 15 ust. 2 u.d.i.p (postanowienie NSA z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 213/17 i wskazane tam orzecznictwo, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego należało uznać, że zakwestionowany przez skarżącego akt Dyrektora Zakładu z dnia 16 kwietnia 2025 r. polegający na ustaleniu opłaty za udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej w kwocie 1780 zł, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest to kwestia sporna między stronami, że Dyrektor Zakładu Karnego nr 1 w Strzelcach Opolskich jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej w skrócie u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Stosownie do art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1869, z późn. zm.) dyrektor zakładu karnego jest organem Służby Więziennej. Natomiast wedle art. 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 tej ustawy Służba Więzienna realizuje zadania publiczne na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2024 r. poz. 706) w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności i jest zobowiązana do zapewnienia w zakładach karnych i aresztach śledczych porządku i bezpieczeństwa. Odnotować jeszcze trzeba, że w niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Dyrektora Zakładu Karnego nr 2 w Strzelcach Opolskich, który zgodnie z § 1 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 2021 r. w sprawie zniesienia Zakładu Karnego nr 2 w Strzelcach Opolskich (Dz. Urz. MS z 2021 r. poz. 294), z dniem 30 listopada 2021 r. został zniesiony, a z dniem 1 grudnia 2021 r. w jego miejsce został utworzony Oddział Zewnętrzny w Strzelcach Opolskich, podległy dyrektorowi Zakładu Karnego nr 1 w Strzelcach Opolskich. Aktualnie Dyrektor Zakładu Karnego nr 1 w Strzelcach Opolskich reprezentuje Zakład Karny nr 1 w Strzelcach Opolskich oraz Oddział Zewnętrzny Zakładu Karnego nr 1 w Strzelcach Opolskich, stąd też prawidłowo jako podmiot zobowiązany wydał zaskarżony akt.
Przechodząc natomiast do kwestii spornej, a dotyczącej zasadności ustalenia opłaty za udostępnienie informacji publicznej, dostrzec przyjdzie, że przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz.483, z późn. zm.) określa powszechne obywatelskie prawo dostępu do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek. Natomiast w myśl art. 7 ust. 2 u.d.i.p., dostęp do informacji publicznej jest bezpłatny, z zastrzeżeniem art. 15. W ostatnio wskazanym art. 15 u.d.i.p. ustawodawca zawarł wyjątek od tej zasady, określając w ust. 1, że jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. Stosownie do art. 15 ust. 2 u.d.i.p., podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek.
W świetle przytoczonych przepisów zasadą ustaloną na gruncie u.d.i.p. jest nieodpłatne udostępnianie informacji. W przypadku natomiast udostępnienia informacji publicznej na wniosek, zasadą wynikającą z art. 15 ust. 1 u.d.i.p. jest możliwość pobierania opłaty w wysokości kosztów związanych z udostępnieniem wnioskowanej informacji. Nie oznacza to, że udostępnienie informacji staje się odpłatne, gdyż przepis ten wskazuje jedynie na możliwość zwrotu podmiotowi udostępniającemu kosztów, które poniósł realizując żądanie wniosku (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 662/16). Omawiany przepis znajduje zastosowanie w dwóch przypadkach. Pierwszy z nich obejmuje koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia informacji, innym niż jedna z form określonych w art. 12 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p., zaś drugi wiąże się z koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1789/17). Zatem przez "dodatkowe koszty" należy rozumieć rzeczywiste, ustalane każdorazowo przy realizacji danego wniosku, wykraczające poza normalne koszty funkcjonowania podmiotu udostępniającego informację, dodatkowe koszty rzeczowe lub osobowe poniesione przez adresata wniosku w związku z określonym we wniosku sposobem udostępnienia informacji lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1302/17 i wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1159/17).
Dodać należy nadto, że dla zachowania gwarancji dla wnioskodawcy z art. 15 ust. 2 u.d.i.p., w sytuacji żądania opłaty od wnioskodawcy, na podstawie art. 15 ust. 1 u.d.i.p., konieczne jest zachowanie chronologii podejmowania czynności określonych w art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Organ (podmiot zobowiązany) zatem w pierwszej kolejności powinien powiadomić wnioskodawcę o konkretnej wysokości żądanej opłaty, aby umożliwić mu podjęcie decyzji o pozostawieniu wniosku w pierwotnej jego wersji, ewentualnej zmianie wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji lub cofnięcia wniosku. W powiadomieniu, o którym mowa organ winien nadto wskazać przyczyny powstania kosztów udostępnienia informacji publicznej i wyjaśnić sposób ustalenia ich wysokości. Następnie, w zależności od stanowiska wnioskodawcy, podjąć działania związane z realizacją wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Dla oceny prawidłowości działań organu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej kluczowe jest zatem to, czy wnioskodawca został w sposób prawidłowy poinformowany o ustaleniu opłaty za udostępnienie informacji publicznej przed jej udostępnieniem oraz okolicznościach dotyczących powstania tych kosztów i możliwości zmiany swojego wniosku (tak w uzasadnieniu wyroku WSA w Kielcach z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 530/24).
Podkreślenia wymaga, że obciążenie opłatą za udzielenie informacji ma charakter uznaniowy, co niesie za sobą obowiązek dokładnego uzasadnienia żądania od strony kosztów, z wyjaśnieniem podstawy prawnej, sposobu naliczania kosztów ale przede wszystkim faktu poniesienia tych dodatkowych kosztów. Ustawodawca wskazuje, że chodzi o dodatkowe koszty, zatem generowane ponad obowiązki i możliwości danego podmiotu. Organ winien zatem starannie rozważyć, czy nałożyć wskazane koszty. Zgodnie z orzecznictwem treść aktu stwierdzającego obowiązek uiszczenia opłaty za poniesione przez organ koszty związane z udostępnieniem żądanej informacji publicznej, musi w sposób wyczerpujący i klarowny wykazywać zasadność i realność poniesionych kosztów, tj. wskazywać, że określona tym aktem kwota opłaty znajduje należyte (przekonujące) uzasadnienie w okolicznościach sprawy, wskazujących - z jednej strony - na rzeczywiste poniesienie przez organ określonych kosztów, a - z drugiej strony - na konieczność dokonania przez organ takich czynności generujących określone wydatki, które można w okolicznościach danej sprawy uznać za "dodatkowe koszty" poniesione w związku z udostępnieniem wnioskowanej informacji publicznej. Kosztem dodatkowym związanym z udostępnieniem informacji publicznej jest wydatek rzeczywiście poniesiony ponad koszt funkcjonowania bazy technicznej i zasobów pracowniczych organu, związany z realizacją wskazanego we wniosku sposobu udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji. Wydatkami tym mogą być koszty osobowe (koszty pracy) lub koszty rzeczowe (wartość materiałów lub też nośników informacji), rzeczywiście (faktycznie) poniesione w związku z określonym sposobem udostępnienia informacji publicznej, wykraczające poza normalne (zwykłe) koszty funkcjonowania podmiotu zobowiązanego, które wynikają z postawionych przed nim zadań (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 maja 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 135/23 i powołane tam orzecznictwo).
Z akt niniejszej sprawy wynika, że zaskarżony akt z dnia 16 kwietnia 2025 r., tj. pismo informujące skarżącego o kosztach udostępnienia żądanej informacji - stosownie do podniesionego wyżej - podjęty został w terminie, o którym mowa w art. 15 ust. 2 u.d.i.p.
Organ uchybił natomiast obowiązkowi prawidłowego powiadomienia skarżącego, zgodnie z wymogiem wskazanym w przepisie art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Ustalając skarżącemu w piśmie z dnia 16 kwietnia 2025 r. opłatę z tytułu udostępnienia informacji publicznej w postaci 1780 stron dokumentacji przetargowej, organ ograniczył się jedynie do wskazania ostatecznej kwoty 1780 zł. Wprawdzie organ odwołał się w tym zakresie do instrukcji Dyrektora Zakładu, w której ustalono opłatę za udostępnianie dokumentacji osadzonym w kwocie 1 zł za stronę kopii, jednakże - w ocenie Sądu - takie wskazanie nie spełnia wymogu wykazania rzeczywistych kosztów, jakie skarżący obowiązany był ponieść w związku z udostępnieniem informacji. Zarówno w doktrynie, jak też w orzecznictwie przyjmuje się, że nie można wprowadzać w sposób generalny (odgórny) "cennika" za udostępnianie informacji publicznych np. w statutach czy uchwałach organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, ponieważ ewentualne opłaty muszą mieć charakter zindywidualizowany i zależeć od konkretnie poniesionych kosztów. Nie można bowiem zakładać z góry, jaki będzie koszt przetworzenia informacji w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 266/14 i powołane tam piśmiennictwo). Sąd uznał zatem, że odwołanie się jedynie do opłaty określonej w instrukcji Dyrektora Zakładu nie stanowi wyjaśnienia przez organ sposobu ustalenia spornej opłaty. Z treści zaskarżonego aktu nie wynika bowiem jakie koszty składają się na kwotę w wysokości 1 zł za stronę kserokopii, czy np. jest to koszt papieru, materiałów eksploatacyjnych, czy też użycia innych środków technicznych lub też czy są to koszt osobowe związane z nakładem pracy pracownika.
W ocenie Sądu ustalona przez organ w niniejszej sprawie opłata mająca odpowiadać kosztom dodatkowym w podanym wyżej rozumieniu, w istocie rzeczy nie poddaje się kontroli Sądu, albowiem w piśmie z dnia 16 kwietnia 2025 r. organ nie zawarł żadnej dodatkowej argumentacji, która uzasadniałaby jego stanowisko co do tego, że koszty poniesione przez organ w związku z udostępnieniem informacji publicznej przekraczają normalne koszty funkcjonowania organu. Natomiast opłata za wydanie kopii dokumentu w ramach prawa do informacji publicznej powinna być zindywidualizowana i każdorazowo ustalana przy realizacji danego wniosku. Brak zatem wskazania na sposób wyliczenia rzeczywistych kosztów związanych z udostępnieniem żądanej informacji w formie wskazanej we wniosku nie realizuje gwarancji ustanowionych w art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Sąd w niniejszym składzie przychyla się do stanowiska, że żaden przepis ustawy o dostępie do informacji publicznej nie sprzeciwia się uprawnieniu podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji do odzyskania dodatkowych kosztów związanych z jej udostępnieniem, pod warunkiem jednak, że zostanie wykazane, że ów koszt przekracza jego normalne koszty funkcjonowania bazy technicznej i zasobów pracowniczych. Tak się jednak nie stało w niniejszej sprawie.
Ponadto, w zaskarżonym akcie organ nie poinformował wnioskodawcy o jego uprawnieniach wynikających z art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Jeszcze raz zatem powtórzenia wymaga, że wykładnia art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p. prowadzi do wniosku, że organ ma nie tylko obowiązek powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty ale i poinformowania wnioskodawcy o tym, że udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem nastąpi po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. Zarówno powiadomienie jak i wskazana informacja mają zasadnicze znaczenie dla realizacji prawa dostępu do informacji publicznej. Umożliwiają bowiem wnioskodawcy podjęcie decyzji o pokryciu kosztów udostępnienia informacji, gdyż ze względu na wysokość opłaty może on odstąpić od żądania udostępnienia informacji publicznej, bądź zmienić sposób lub formę udostępnienia informacji, poprzestając na sposobie, z którym nie wiążą się żadne opłaty. Ustawodawca pozostawił bowiem wnioskodawcy 14 dni od doręczenia rzeczonego powiadomienia na dokonanie tych zmian (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 923/21).
W związku z powyższym Sąd uznał, że niezachowanie wymogów wynikających z art. 15 u.d.i.p. z uwagi na pozbawienie wnioskodawcy wskazanych tam uprawnień oraz brak wykazania, że wysokość ustalonej opłaty za udostępnienie informacji publicznej odpowiada rzeczywiście poniesionym przez organ dodatkowym kosztom, spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego aktu jako wadliwego na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Natomiast orzeczenie o kosztach, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł, zawarte w pkt 2 sentencji wyroku uzasadnia art. 200 P.p.s.a.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych uchybień, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.