I SA/Op 389/18

I SA/Op 389/18 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2019-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Grzegorz Gocki
Marta Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Łozowska
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I FSK 1209/19 - Postanowienie NSA z 2022-08-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 162
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2019 r. sprawy ze skargi D. I. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 28 września 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 357,00 zł (słownie złotych: trzysta pięćdziesiąt siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 września 2018 r. wydanym na podstawie art. 163 § 2 w związku z art. 162 oraz art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) – dalej określana jako O.p., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu - po rozpatrzeniu wniosku D. I. D. – P. (dalej jako: strona, skarżąca, podatniczka) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 28 lutego 2018 r. określającej nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za II kwartał 2013 r. i na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT podatek do zapłaty za maj 2013 r. oraz orzekającej o odpowiedzialności solidarnej podatniczki, byłego wspólnika spółki "A" Spółka Cywilna R. S., D. T., z siedzibą w [...] za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług tej Spółki za I kwartał 2013 r. oraz odsetki za zwłokę od tych zaległości podatkowych, odmówił przywrócenia uchybionego terminu.
Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następującego stanu faktycznego.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu decyzją z dnia 28 lutego 2018 r., podatniczce - byłemu wspólnikowi rozwiązanej z dniem 31.01.2016 r. spółki "A" Spółka Cywilna R. S., D. T. – określił nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za II kwartał 2013 r. i orzekł o odpowiedzialności solidarnej skarżącej za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług tej Spółki za II kwartał 2013 r. oraz odsetki za zwłokę od tych zaległości podatkowych.
W dniu 2 marca 2018 r. organ podatkowy I instancji przesyłkę zawierającą m. in. w/w decyzję z dnia 28 lutego 2018 r., skierowaną do skarżącej nadał w placówce pocztowej w [...], listem poleconym nr [...], za potwierdzeniem odbioru, na adres zamieszkania strony, tj. [...] [...], ul. [...].
W dniu 28 marca 2018 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu otrzymał zwrot powyższej przesyłki od Urzędu Pocztowego [...], jako niepodjętej w terminie, tj. w terminie 14 dni od dnia 6 marca 2018 r. (I awizo) do 20 marca 2018 r. W związku z powyższym organ podatkowy I instancji niepodjętą przesyłkę w myśl art. 150 § 4 O.p., uznał za doręczoną dnia 20 marca 2018 r.
W dniu 7 maja 2018 r. podatniczka oraz jej pełnomocnik (pełnomocnictwo szczególne z dnia 7 maja 2018 r.) stawili się w siedzibie Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, z żądaniem udostępnienia akt sprawy dot. m. in. postępowania podatkowego wszczętego postanowieniem z dnia 21 października 2016 r. nr [...].
Następnie, pismem z dnia 14 maja 2018 r. strona za pośrednictwem pełnomocnika zwróciła się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z wnioskiem o doręczenie (na wskazany adres elektroniczny) decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 28 lutego 2018 r. nr [...], nr [...] nr [...] i nr [...], określających zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług, podatek do zapłaty i orzekających o odpowiedzialności solidarnej strony, jako byłego wspólnika rozwiązanej z dniem 31.01.2016 r. spółki "A" Spółka Cywilna R. S., D. T., za zaległości podatkowe tej Spółki za poszczególne kwartały 2013 r., "względnie o przywrócenie terminu do złożenia odwołania" od w/w decyzji, gdyż strona nie miała możliwości zapoznania się z decyzjami organu podatkowego I instancji z dnia 28.02.2018 r. z przyczyn niezależnych od niej. Dalej, w uzasadnieniu wniosku pełnomocnik strony wyjaśnił, iż podatniczka z uwagi na to, że często przebywa poza granicami kraju, zobowiązała do odbioru przesyłek pocztowych dorosłego syna – B. P., który to zobowiązanie przyjął. Pełnomocnik podniósł we wniosku, iż dopiero w dniu 7 maja 2018 r., strona zapoznając się w siedzibie organu podatkowego I instancji z materiałem dowodowym w sprawie, powzięła informację, iż w aktach sprawy są pisma skierowane do niej, których nie posiada - m. in. w/w decyzje Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 28 lutego 2018 r. Zdaniem strony, przyczyna leży po stronie Urzędu Pocztowego, który nieprawidłowo i nieczytelnie wypełnia dokumenty awiza i być może w tym przypadku w ogóle go nie zostawił. W konsekwencji podatniczka została pozbawiona możliwości ustosunkowania się do powyższych decyzji, tj. skorzystania z trybu odwoławczego przewidzianego w Ordynacji. Pełnomocnik jednocześnie wskazał, iż skarżąca dochowała należytej staranności w zapewnieniu właściwego odbioru korespondencji do niej adresowanej, zobowiązując syna B. P do jej odbioru. Wyjaśnił również, że B. P. nie odebrał przesyłki prawdopodobnie w celu uniknięcia odbioru korespondencji adresowanej do kogoś innego, gdyż jak twierdzi, wystawiane przez pracowników poczty awiza zwykle są nieczytelne lub ich brak.
Nadto wyjaśnił, iż wniósł o doręczenie decyzji z dnia 28 lutego 2018 r., gdyż uznał, że z uwagi na opisane wyżej okoliczności decyzje te nie weszły do obrotu prawnego. Równolegle, z ostrożności procesowej (w sytuacji nieuwzględnienia jego wniosku o doręczenie w/w decyzji) wniósł alternatywnie, w tym samym piśmie o uwzględnienie również wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołań od w/w decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu w terminie ustawowym, z powodu zaistnienia przyczyn niezależnych od strony, uniemożliwiających złożenie odwołań.
Organ podatkowy I instancji przekazał sprawę do rozpatrzenia Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej, a następnie w dniu 13 czerwca 2018 r. przesłał duplikat potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej [...] (zawierającej decyzje Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 28 lutego 2018 r. nr [...], nr [...] nr [...] i nr [...] skierowanej do podatniczki), na którym Urząd Pocztowy dokonał adnotacji:
- daty I awizo, tj. 06.03.2018 r.,
- daty II awizo, tj. 14.04.2018 r.,
- daty zwrotu nie podjętej w terminie przesyłki, tj. 21.03.2018 r.,
a także umieścił pieczęć Urzędu Pocztowego o treści "Doręczenie przesyłki stwierdzono z urzędu".
Po rozpatrzeniu wniosku strony Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Organ odwoławczy wskazał, że z załączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz koperty zawierającej decyzje organu podatkowego I instancji z dnia 28 lutego 2018 r. wynika, iż przesyłka ta wpłynęła do Urzędu Pocztowego 2 marca 2018 r. i po raz pierwszy została awizowana 6 marca 2018 r., o czym świadczy datownik na "zwrotnym potwierdzeniu odbioru" (w pkt 2 tego dokumentu) oraz stempel na przedniej stronie koperty. Zatem, od tej daty rozpoczął bieg termin określony w art. 150 O.p.
Ponowne awizowanie przesyłki nastąpiło w dniu 14 marca 2018 r., co wynika z duplikatu potwierdzenia odbioru przesyłki przekazanego przez Pocztę Polską.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu w kwestii dochowania wymogu określonego art. 150 O.p., w szczególności zawiadomienia o nadejściu pisma, skierował pismo do operatora pocztowego - Poczta Polska SA w [...] - o wyjaśnienie okoliczności związanych z doręczeniem przesyłki poleconej nr [...], adresowanej do podatniczki.
W odpowiedzi na powyższe Poczta Polska SA w piśmie z dnia 23 sierpnia 2018 r. wyjaśniła, że reklamowaną przesyłkę po nieudanej próbie doręczenia w dniu 6 marca 2018 r. zaawizowano do odbioru w placówce oddawczej adresata, pozostawiając zawiadomienie w skrzynce oddawczej adresata. W dniu 14 marca 2018 r. przesyłkę powtórnie awizowano. Przedmiotową przesyłkę po upływie terminu odbioru zwrócono do nadawcy w dniu 21 marca 2018 r. z adnotacją "nie podjęto w terminie" i ostatecznie doręczono jako zwrotną w dniu 28 marca 2018r. - zgodnie z § 16 Regulaminu świadczenia usługi pocztowej niepowszechnej, w załączeniu przesyłając duplikat potwierdzenia odbioru. Na przesłanym przez Urząd Pocztowy duplikacie potwierdzenia odbioru znajdują się adnotacje:
• I awizo 06.03.2018 r. - zawiadomienie pozostawiono w skrzynce oddawczej adresata,
• II awizo 14.03.2018 r.,
• zwrot 21.03.2018 r. - nie podjęto w terminie.
W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż nie budzi wątpliwości, że ww. przesyłki nie odebrała ani strona, ani osoba upoważniona przez stronę do odbioru przesyłki – B. P. w terminie 14 dni od dnia jej złożenia w placówce pocztowej i w związku z tym doszło do jej doręczenia w sposób zastępczy dnia 20 marca 2018 r. Ponieważ przesyłkę można doręczyć skutecznie tylko raz - nie można było ponownie doręczyć przesyłki - jak wnioskowała podatniczka - gdyż terminy procesowe wiążące się z jej doręczeniem rozpoczęły już swój bieg.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu uznał, że nie można stwierdzić, aby przyczyny uniemożliwiające odbiór stronie decyzji organu podatkowego I instancji z dnia 28 lutego 2018 r. leżały po stronie Urzędu Pocztowego.
Odnosząc się do twierdzeń podatniczki, że nie cała korespondencja do niej kierowana była odebrana, bowiem "zdarzały się przypadki omyłkowego niepozostawienia awiza w skrzynce oddawczej przez listonosza, pozostawienie go w skrzynce innego lokatora (co się zdarzało) lub też fatalnego i niechlujnego wypełnienia druku awizo..." oraz że "w tej sytuacji syn strony miał uzasadnione obawy przed odbiorem przesyłek adresowanych na kogoś innego, gdyż nie był do tego uprawniony i bał się poniesienia z tego tytułu negatywnych konsekwencji", organ odwoławczy stwierdził, że powyższe argumenty nie zasługiwały na uwzględnienie. Za nietrafne – niepoparte żadnymi dowodami - organ odwoławczy uznał twierdzenia, że przedmiotowa przesyłka zawierająca decyzje Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 28 lutego 2018 r. nie została awizowana, a awizo mogło być wypisane nieczytelnie i mogło dotyczyć innego adresata.
Zdaniem organu, umieszczone na kopercie oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru adnotacje oraz wyjaśnienia Poczty Polskiej SA zawarte w piśmie z dnia 23 sierpnia 2018 r. potwierdziły, iż Urząd Pocztowy uczynił zadość ciążącym na nim obowiązkom w zakresie zasad dwukrotnego awizowania oraz przechowywania w placówce operatora pocztowego przesyłki zawierającej ww. decyzje organu podatkowego I instancji przez okres 14 dni.
Skoro strona nie podjęła ww. przesyłki w ciągu 14 dni od dnia pierwszego awizowania, 21 marca 2018 r. przekazano przesyłkę do zwrotu nadawcy. Termin doręczenia zastępczego stronie ww. przesyłki, zgodnie z art. 150 § 4 O.p., upływał z ostatnim dniem 14 dniowego okresu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej, tj. 20 marca 2018 r. W związku z tym 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji, określony w art. 223 § 2 pkt 1 O.p., upłynął 3 kwietnia 2018 r.
W dalszej części uzasadnienia postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia uchybionego terminu, określone w art. 162 O.p., a w szczególności nie można przyjąć braku winy podatniczki w uchybieniu terminowi.
Wskazany przepis ustanawia przesłanki przywrócenia terminu, które muszą być spełnione łącznie. Stanowi on, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). W myśl § 2 art. 162 O.p., podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
Badając w pierwszej kolejności, czy doszło do uchybienia terminowi organ wskazał, że jako pierwszą przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania strona wskazała na niedbalstwo pracowników Poczty Polskiej poprzez nieczytelne wypełnianie awiz. Na dowód powyższego załączyła do wniosku z dnia 14 maja 2018 r. przykładowe awizo. Jednakże organ II instancji nie dopatrzył się związku pomiędzy przykładowym awizo, a nieodebraną przesyłką, a w konsekwencji niezłożeniem w terminie odwołania. Zauważył, że na awizie tym figuruje data 2 luty 2018 r., a zatem nie jest to awizo dotyczące decyzji wydanych dnia 28 lutego 2018 r., a ponadto fakt, iż dane awizo zostało wypisane niestarannie, nie może przesądzić o tym, iż każde awizo jest takie samo, a w szczególności, iż takie awiza dotyczyły przedmiotowych decyzji.
Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Z akt sprawy wynika, że ani podatniczka, ani osoba przez nią upoważniona nie podjęła próby odbioru przesyłki, mimo dwukrotnego awizowania (6 marca 2018 r. i 14 marca 2018 r.) przesyłki poleconej. Jednocześnie strona wiedzę o toczącym się postępowaniu podatkowym posiadała, bowiem potwierdzała wcześniej odbiór korespondencji kierowanej do niej przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, chociażby postanowień z dnia 16 stycznia 2017 r. nr [...], którymi organ zawiadomił, że postępowanie podatkowe wszczęte postanowieniami w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2013 r. oraz w sprawie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za w/w okresy rozliczeniowe, zostanie rozpatrzone w terminie do dnia 31 marca 2017 r. Organ odwoławczy zaznaczył także, że z akt sprawy wynika, że podatniczka nie odbierała całej korespondencji z Urzędu Skarbowego, o czym świadczą zwrócone nadawcy tj. Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu przesyłki.
W konsekwencji organ uznał, że skoro podatniczka nie dochowała staranności w zakresie odbioru kierowanej do niej korespondencji, a co istotniejsze nie uprawdopodobniła w stopniu wystarczającym, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winny, to ewentualna dalsza ocena, czy wniosek o jego przywrócenie został złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, pozostawałaby bez wpływu na samo rozstrzygnięcie. Dlatego też odstąpiono od rozstrzygania w tym zakresie.
W złożonej na powyższe rozstrzygnięcie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu reprezentujący stronę pełnomocnik zarzucił w pierwszej kolejności naruszenie art. 144, art. 150 O.p. poprzez niedoręczenie w sposób prawidłowy decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu wydanych 28 lutego 2018 r. oraz bezzasadne uznanie, że nastąpiła fikcja prawna doręczenia, o której mowa w art. 150 § 4 O.p., a także naruszenie art. 162 O.p. poprzez uznanie, że nie wystąpiły przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji w sytuacji zaistnienia ku temu ustawowych przesłanek w postaci uprawdopodobnienia braku winy w niezłożeniu odwołania w terminie. Nadto zarzucił naruszenie innych norm procesowych, tj. w szczególności: art. 120 O.p. tj. zasady praworządności, art. 121 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organu podatkowego, art. 122 O.p. tj. zasady prawdy obiektywnej poprzez pominięcie przy podejmowaniu decyzji okoliczności i dowodów istotnych dla oceny stanu faktycznego w sprawie, art. 124 O.p. poprzez niewystarczające wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ podatkowy oraz art. 187 § 1 i art. O.p. polegającego na pominięciu niektórych dowodów, braku wszechstronnego ich rozpatrzenia, braku całościowej i obiektywnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz tendencyjnym prowadzeniu postępowania.
W konsekwencji powyższych zarzutów pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu i o orzeczenie, iż decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu wydana 28 lutego 2018 r., nie została doręczona w sposób zgodny z przepisami Ordynacji podatkowej, a zatem nie weszła do obrotu prawnego. Wniósł także o zarządzenie prawidłowego doręczenia decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu wydanych 28 lutego 2018 r. i zarządzenie niezwłocznego zaprzestania wszczętej egzekucji administracyjnej wobec skarżącej, prowadzącej do powstania niepowetowanej szkody oraz o orzeczenie skarżącej zwrotu kosztów postępowania wywołanego skargą i rozpoznanie skargi na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi wskazano w szczególności na brak prawidłowego doręczenia stronie decyzji z dnia 28 lutego 2018 r. Zdaniem skarżącej, niepozostawienie dwukrotnie w skrzynce odbiorczej informacji o możliwości podjęcia przesyłki w jednostce pocztowej uzasadnia fakt niewejścia do obrotu prawnego decyzji, a tym samym uzasadnia wniosek strony o doręczenie decyzji.
W ocenie skarżącej, "duplikat" przesłany przez urząd pocztowy jest diametralnie odmienny od istniejącego i znajdującego się w aktach oryginału o odmiennej treści. Zarzuciła, że tworzenie tego typu zmanipulowanych dokumentów jest niedopuszczalne i skrajnie niezrozumiałe, a strona nie może ponosić konsekwencji nieprawidłowości popełnianych przez urzędy pocztowe przy doręczaniu dokumentów urzędowych.
Zdaniem podatniczki, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu także niesłusznie, w sposób dla niej krzywdzący, nie przyznał jej prawa do przywrócenia terminu na złożenie odwołania od decyzji organu podatkowego I instancji. Organ pominął odpowiedź Poczty Polskiej na reklamację Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu zawartą w piśmie Biura Wsparcia Klientów - Regionalny Dział Obsługi Klientów w [...] z dnia 23 sierpnia 2018 r., w którym uznano reklamację za zasadną przyznając, że zwrotne potwierdzenie odbioru zostało wypełnione wadliwie przez doręczyciela. Skarżąca wskazuje, że zignorowano także wniosek Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu o wskazanie danych doręczyciela, który miałby składać wyjaśnienia jako świadek.
Ponadto z ostrożności procesowej strona wskazała, że wraz z wnioskiem z dnia 14 maja 2018 r., nie złożyła odwołania z przyczyn od niej niezależnych. Złożyła odwołanie od decyzji w terminie 7 dni od chwili, gdy ustała jej zdaniem, przeszkoda jego złożenia, tzn. od momentu, gdy dowiedziała się o istnieniu decyzji organu podatkowego I instancji z dnia 28 lutego 2018 r. po zapoznaniu się z aktami sprawy w dniu 7 maja 2018 r.
W ocenie strony, w niniejszej sprawie dostatecznie został uprawdopodobniony brak winy skarżącej. Nie musi to być - zdaniem skarżącej - udowodnione, bowiem przepis powyższy wymaga uprawdopodobnienia i już sam fakt braku dwukrotnego awizowania przesyłki jest dostateczną przesłanką takiego uprawdopodobnienia. Strona miała ograniczoną, wbrew jej prawu, możliwość dowiedzenia się o istnieniu przesyłki zawierającej decyzje Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu.
Prawdopodobne jest, że w skrzynce odbiorczej awizo o złożeniu przedmiotowej przesyłki w urzędzie pocztowym nie było w ogóle pozostawione, albo też było nieprawidłowo, nieczytelnie wypełnione. Skarżąca wskazała, że przez ostatnie dwa lata często przebywa poza granicami Polski i do odbierania przesyłek pocztowych zobowiązała swojego syna – B. P., który to zobowiązanie przyjął, tzn. zobowiązał się do odbioru awizowanych przesyłek adresowanych na stronę, tj. na swoją matkę - zatem dochowała należytej, normalnej w tych okolicznościach staranności przy zapewnieniu osoby, tj. dorosłego domownika do odbioru korespondencji. Z przyczyn niezależnych od niej, nie każda korespondencja mogła zostać odebrana.
Wadliwości w doręczaniu przesyłek, w szczególności dotyczące braku ich awizo albo nierzetelnego awizowania, spowodowały obiektywną przeszkodę do zapoznania się z decyzjami Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 28 lutego 2018 r., a w konsekwencji złożenia od nich odwołania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało uznać za zasadną.
Kontrola legalności zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - dalej jako: "P.p.s.a.", dała podstawy do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.) .
Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 P.p.s.a. mógł rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym i dlatego z urzędu skierował sprawę do rozpoznania w tym trybie niezależnie od wniosku strony o przeprowadzenie rozprawy.
Kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 28 września 2018 r., którym odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 28 lutego 2018 r. określającej nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za II kwartał 2013 r. i na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT podatek do zapłaty za maj 2013 r. oraz orzekającej o odpowiedzialności solidarnej podatniczki, byłego wspólnika spółki "A" Spółka Cywilna R. S., D. T., z siedzibą w [...] za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług tej Spółki za II kwartał 2013 r. oraz odsetki za zwłokę od tych zaległości podatkowych.
Istota sporu sprowadza się do ustalenia czy skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od wyżej wskazanej decyzji, a tym samym czy zachodziły przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu na podstawie art. 162 § 2 O.p.
W myśl art. 162 § 1 i § 2 O.p. podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o przywrócenie terminu (zob. wyrok NSA z dnia 6.06.2017 r., sygn. akt II GSK 458/17 - publikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak dalej przytaczane w tym uzasadnieniu orzeczenia).
Zatem warunkiem dopuszczalności wydania postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest stwierdzenie, że decyzja weszła do obrotu prawnego, czyli że została prawidłowo doręczona. Nie budzi bowiem wątpliwości, że jeżeli jej doręczenie nie byłoby prawnie skuteczne, adresat takiej decyzji nie miałby powodu do żądania przywrócenia takiego terminu, bowiem termin do wniesienia odwołania nie rozpocząłby swojego biegu – zatem termin nie mógłby w takiej sytuacji upłynąć.
Powyższe uwagi są o tyle istotne, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania podnosząc m.in. zarzuty związane z nieprawidłowym doręczeniem decyzji.
Odnosząc się do powyższego nie może umknąć uwadze, że kwestia skutecznego doręczenia wskazanej wyżej decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 28 lutego 2018 r. została ostatecznie przesądzona w postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 28 września 2018 r.
Postanowienie to nie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zatem na obecnym etapie sprawy nie można skutecznie podnosić zarzutu wadliwego doręczenia decyzji. Zarzuty takie związane z prawidłowością doręczenia decyzji winny być przez stronę podnoszone w skardze na postanowienie o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. W tym bowiem postępowaniu badaniu i ocenie podlega czy i kiedy decyzja została doręczona i czy w związku z tym został zachowany termin do wniesienia odwołania. Oceniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania kwestia ta nie podlega już badaniu bowiem została przesądzona w postępowaniu zakończonym wydaniem postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.
Stąd argumenty strony dotyczące wadliwego doręczenia decyzji nie mogły w niniejszym postępowaniu odnieść zamierzonego skutku, gdyż na tym etapie postępowania skarżąca winna przede wszystkim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu, a nie - jak to uczyniono w części zarzutów skargi - na dowodzeniu, że uchybienie takie w ogóle nie miało miejsca.
Jak już wyżej zauważono, instytucja przywrócenia terminu została przewidziana do takich sytuacji, w których doszło już do uchybienia terminu, bowiem to właśnie uchybienie terminu otwiera możliwość jego przywrócenia. Jeśli zatem na tak postrzeganą instytucję prawną nałoży się, powszechnie akceptowany w orzecznictwie obowiązek orzekania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., to nie budzi wątpliwości, która ze spraw powinna obejmować badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, a następnie przełożenia tych ustaleń na odpowiedni do nich język procesowy. Wyniki takiego badania stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku skutkować powinno stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Natomiast inną sprawą jest, aczkolwiek także mającą rację bytu i związek z tą pierwszą, dalsze procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu w płaszczyźnie dla niego kluczowej, a mianowicie z punktu widzenia oceny braku zawinienia w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych i właściwego czasu jego złożenia ( por. wyrok NSA z dnia 6.06.2017 r. sygn. II GSK 458/17- publ. CBOSA).
To właśnie te ostatnie zagadnienia są istotne dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z punktu widzenia art. 162 § 1 i § 2 w związku z § 3 O.p. i stanowią przedmiot niniejszej sprawy.
W świetle powyższego, organ nie był zobowiązany do czynienia tak szerokich rozważań w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia odnoszących się do kwestii prawidłowego doręczenia decyzji. Można tylko zauważyć, że prawdopodobnie przyczyną takiego stanu rzeczy była okoliczność, że w sposób nieprawidłowy w pierwszej kolejności organ wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, a następnie - postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Chociaż postanowienia te wydano w tym samym dniu - 28 września 2018 r. - to jednak w uzasadnieniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, przywołano postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, co świadczy o rzeczywistej kolejności wydawania poszczególnych rozstrzygnięć.
Zdaniem Sądu, takie postępowanie organu było nieprawidłowe, gdyż wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy, niezależnie od tego, kiedy ten wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania czy jednocześnie z nim). Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tego uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23.01.2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1106/18 oraz powołane w nim orzecznictwo). Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik obecnie rozpoznawanej sprawy, zwłaszcza, że jak już podniesiono powyżej, strona nie wniosła skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Skoro zatem kwestia prawidłowego doręczenia decyzji została już ostatecznie przesądzona, podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące doręczenia decyzji nie mogły być przedmiotem rozważań Sądu w niniejszym postępowaniu, zainicjowanym przez skarżącą skargą na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Tym samym jako nie mające przełożenia na przedmiot obecnej sprawy, niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 144, art. 150 O.p. poprzez niedoręczenie w sposób prawidłowy decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu wydanych 28 lutego 2018 r. i związane z tym bezzasadne uznanie, że nastąpiła fikcja prawna doręczenia decyzji, o której mowa w art. 150 § 4 O.p.
W tej sytuacji rozważenia wymagała, podnoszona w skardze w dalszej kolejności, kwestia zbadania czy organ prawidłowo ocenił, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Ustanowiona w Ordynacji podatkowej instytucja procesowa przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania.
W tym kontekście wskazać trzeba, że zgodnie z art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu - podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której termin był określony.
Powołany przepis kreuje zatem cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminu, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.
Pierwsza z tych przesłanek, mająca charakter formalny sprowadza się do złożenia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym czasie, tj. w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zasady obliczania terminów określa art. 12 O.p. W przypadku gdy uchybienie terminu do złożenia środka zaskarżenia jest wynikiem braku wiedzy strony co do faktu wydania aktu administracyjnego, od którego przysługuje ten środek, dzień ustania przyczyny uchybienia terminu, od którego liczy się siedmiodniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 O.p., musi być określony w sposób bezsporny co do faktu powzięcia przez stronę informacji o wydaniu tego aktu i uchybieniu terminu do jego zaskarżenia (wyrok NSA z 16.06.2009 r., I FSK 373/08, POP 2009, z. 4, s. 349). Nie można wykluczyć, że termin ten rozpocznie swój bieg np. dopiero w związku z zastosowaniem środka egzekucyjnego, o której to czynności zostanie zawiadomiony podatnik. Dokonując wykładni pojęcia dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, zawartego w treści przepisu art. 162 § 2 O.p., należy mieć na uwadze zdarzenie potwierdzone (nie domniemywane) oparte na dacie pewnej (wyrok NSA z 10.10.2013 r., II FSK 554/12, LEX nr 1375716).
Ponieważ siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest terminem nieprzywracalnym, nie można domniemywać początku jego biegu, ale okoliczność ta winna każdorazowo podlegać ocenie organu już na etapie wstępnej weryfikacji spełnienia przez wniosek wymogów formalnych, co do dochowania terminu jego złożenia. Okoliczności towarzyszące powzięciu przez stronę informacji o uchybieniu terminu muszą jednoznacznie wskazywać, że strona na ich podstawie miała co najmniej obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o fakcie wydania aktu administracyjnego (dacie jego wydania), którego nie zaskarżyła w terminie.
Tymczasem, jak wynika z końcowej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy odstąpił całkowicie od zajęcia stanowiska, co do dochowania przez stronę terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do odwołania stwierdzając, że skoro wykazano, iż podatniczka nie dochowała staranności w zakresie odbioru kierowanej do niej korespondencji, to ewentualna dalsza ocena (podkreślenie Sądu), czy wniosek o jego przywrócenie został złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, pozostawałby bez wpływu na samo rozstrzygnięcie.
W ocenie Sądu, w żadnej mierze nie można zaakceptować takiego stanowiska organu i uznać je za prawidłowe. Kontrola dochowania przez wnioskodawcę terminowości złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, podobnie jak i drugiej z przesłanek ustawowych jaką stanowi równoczesne dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany, winna być przeprowadzona na wstępnym etapie rozpoznawania wniosku, gdyż niespełnienie któregokolwiek z tych wymogów, de facto powoduje, że niecelowe jest dokonywanie dalszych ocen co do winy wnioskodawcy lub jej braku w powstaniu uchybienia terminowi, o którego przywrócenie ubiega się strona. Jak już wyżej wskazano, przepis art. 162 O.p. kreuje cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu, które muszą być spełnione łączne. Zatem nawet w przypadku gdyby do uchybienia terminu o którego przywrócenie ubiega się wnioskodawczyni, doszło bez jej winy, a nie zostałyby dochowane pozostałe wymogi ustawowe jak zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, czy też nie zostałaby dopełniona sama czynność, której dotyczy przywrócenie terminu, wniosek taki nie mógłby podlegać pozytywnemu rozpoznaniu.
Wbrew zatem stanowisku organu odwoławczego, że brak wykazania przez skarżącą jej zawinienia w uchybieniu terminu, czyni niezasadnym ocenę spełnienia pozostałych wymogów formalnych z art. 162 O.p., stwierdzić należy, że takie działanie organu jest nieprawidłowe i naruszające zasady postępowania podatkowego. Organ, podobnie jak w poruszonej już wcześniej kwestii nieprawidłowego umiejscowienia na osi czasu postępowań w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu i postępowania dotyczącego jego przywrócenia, nie tylko nie uniknął tego samego błędu przy kolejności dokonywania oceny spełnienia wszystkich wymogów z art. 162 O.p., ale wręcz sam przyznał, że całkowicie odstąpił od skontrolowania, czy został dochowany nieprzywracalny termin siedmiu dni do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.
Brak jest zatem jednoznacznego stanowiska organu odnoszącego się do twierdzeń samej skarżącej, iż został przez nią dochowany termin z art. 162 § 2 O.p., a którego dochowanie implikuje możliwość rozpatrywania wniosku skarżącej w kontekście pozostałych przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu. Jak wynika z twierdzeń skarżącej, o fakcie wydania decyzji dowiedziała się dopiero w dniu 7 maja 2018 r. w trakcie udostępnienia jej w siedzibie Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu akt sprawy, a stosowny wniosek o przywrócenie terminu złożyła w dniu 14 maja 2018 r. Ponieważ datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu może być dzień, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu, okoliczność ta wymaga zbadania przez organ, kiedy strona faktycznie zorientowała się, że uchybiła terminowi.
Na marginesie można zauważyć, iż aby to ustalić, niezbędne jest przeprowadzenie dodatkowej analizy akt sprawy i poczynienie ustaleń, czy w okresie od dnia 20 marca 2018 r. (przyjętego przez organy na podstawie art. 150 § 4 O.p., jako data skutecznego doręczenia decyzji z dnia 28 lutego 2018 r.) do dnia 7 maja 2018 r. (w którym skarżącej udostępniono wgląd do akt sprawy), nie były podejmowane wobec niej inne czynności (np. egzekucyjne), z przebiegu których mogłaby się dowiedzieć o spornej decyzji. W tym też zakresie organ będzie zobligowany do zajęcia własnego stanowiska.
Przechodząc do oceny stanowiska organu w zakresie pozostałych przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu wskazać należy, że podstawowe znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia spornej między stronami w tej sprawie przesłanki braku winy, a której mowa w art. art. 162 § 1 O.p., jest określenie stopnia obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się przywrócenia terminu wskazując jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania m.in. niedbalstwo pracowników Poczty Polskiej, nieczytelne wypełnianie przez nich zawiadomień o pozostawieniu przesyłki na poczcie (awiza), co miałoby prowadzić do braku w skrzynce adresata takiego awiza lub odebranie korespondencji kierowanej do innej osoby. Na dowód powyższego przedłożyła do wniosku z dnia 14 maja 2017 r. przykładowe nieczytelnie wypełnione awizo. Z kolei organ uważał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że do złożenia odwołania po terminie doszło bez jej winy. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia organ nie dopatrzył się istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy przykładowym awizo i nieodebraną przesyłką przez osobę do tego upoważnioną, czy też przez samą stronę, a niezłożeniem w terminie odwołania. Jak bowiem zauważył, zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej zostały umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej, a sama przesyłka zwierająca decyzję była dwukrotnie awizowana. O braku winy, według organu, nie może na pewno decydować wątpliwość osoby upoważnionej do odbioru czy odbierze korespondencję kierowaną do innej osoby, czy też forma wypełnienia awiza przez doręczyciela. Dopiero bowiem podjęcie przesyłki w placówce pocztowej na podstawie awiza może wykazać, czy zawiadomienie zostało prawidłowo wypełnione. Z akt sprawy wynika, że ani strona, ani osoba przez nią upoważniona nie podjęła próby odbioru przesyłki.
Zdaniem Sądu, motywy rozstrzygnięcia wskazane przez organ są nieadekwatne do specyfiki sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie. Przede wszystkim oczywistą okolicznością jest to, że awizo przedłożone przez skarżącą nie dotyczyło przesyłki zawierającej decyzję I instancji. Było to jedynie "przykładowe" awizo mające potwierdzać nieczytelne, "niechlujne" wypełnianie takich druków przez doręczyciela i tylko na taką okoliczność było przez stronę okazane. Ponadto w ocenie Sądu, z akt sprawy wynika, że materiały w postaci: skierowanej do skarżącej koperty zawierającej przedmiotową decyzję organu I instancji wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru tej przesyłki, a także reklamacja usług pocztowych i odpowiedź Poczty Polskiej wprost potwierdzają nieprawidłowości w wypełnianiu dokumentów przez doręczyciela, a zatem w tej części są zbieżne z twierdzeniami samej skarżącej. Potwierdzeniem powyższego jest także okoliczność, że dopiero w postępowaniu reklamacyjnym ustalono, że sporna przesyłka została dwukrotnie awizowana, bowiem ani na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, ani na samej kopercie, wbrew obowiązkowi, operator pocztowy takich informacji nie zamieścił. Sama też Poczta Polska przyznała, że miały miejsce nieprawidłowości w wypełnianiu przez doręczyciela zwrotnego potwierdzenia odbioru, czy też braku stosownej adnotacji o drugim awizowaniu przesyłki na kopercie. Trudno zatem w tej sytuacji zaprzeczyć argumentacji skarżącej, że ten sam doręczyciel także wadliwie wypełnił druk o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, czy też niewłaściwie go umieścił u innego adresata. W tym konkretnym i bardzo indywidualnym przypadku, w ocenie Sądu, zdarzenia takie mogły mieć miejsce. Uwzględniając bowiem powyższe okoliczności związane z trybem doręczania tej konkretnej przesyłki, a precyzyjnej z nieprawidłowością dokumentowania określonych zdarzeń z nim związanych oraz biorąc pod uwagę zasady doświadczenia życiowego, nie można wykluczyć (nie jest to tak dalece nieprawdopodobne), że mogło dojść do pomyłki w zakresie zamieszczenia druku o awizacji przesyłki. Na ocenę braku winy w uchybieniu terminu mogą mieć bowiem wpływ również okoliczności związane z doręczeniem pisma, które wyznacza bieg terminu zawitego. Otóż odbiorca przesyłki ma prawo działać w zaufaniu do operatora publicznego i przyjąć, że przesyłka została mu doręczona w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.
Sposób doręczania przesyłek pocztowych normują przepisy prawa pocztowego. I tak, zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U.2018.2188 j.t.), przesyłkę, której nie można doręczyć adresatowi, operator zwraca nadawcy. Ponadto wskazać należy, iż § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług przez operatora wyznaczonego (Dz. U. z 2013 r. poz. 545 - dalej rozporządzenie) stanowi, że przesyłki rejestrowane doręcza się zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe za pokwitowaniem odbioru, po stwierdzeniu tożsamości osoby uprawnionej do odbioru. Zgodnie z § 34 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli w chwili doręczania przesyłki rejestrowanej stwierdzono nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do jej odbioru, o których mowa w art. 37 powyższej ustawy, zawiadomienie o próbie doręczenia przesyłki rejestrowanej wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka ta jest przechowywana, operator wyznaczony pozostawia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Zawiadomienie to ma postać papierową. W świetle § 37 ust. 1 rozporządzenia, przesyłki pocztowe operator wyznaczony wydaje adresatowi w placówce oddawczej w terminie 14 dni. Bieg 14- dniowego terminu dla przesyłek innych niż nadanych na poste restante rozpoczyna się od dnia następnego po dniu doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w § 37 ust. 1. Za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług pocztowych operator świadczący powszechne usługi pocztowe (takim operatorem w stanie prawnym obowiązującym w niniejszej sprawie była Poczta Polska S.A.) ponosi odpowiedzialność na zasadach określonych w Rozdziale 8 ustawy Prawo pocztowe. Operator pocztowy odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usługi pocztowej w zakresie określonym ustawą, chyba że niewykonanie lub nienależyte jej wykonanie: 1) jest następstwem czynu niedozwolonego; 2) nastąpiło z winy umyślnej operatora 3) jest wynikiem rażącego niedbalstwa operatora.
Z kolei zgodnie z art. 89 tej ustawy operator pocztowy jest obowiązany do wypłaty odszkodowania w zakresie nienależytego wykonania usługi doręczenia przesyłek pocztowych doręczanych w trybach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, z późn. zm.), ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1904, z późn. zm.) oraz w trybie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.) polegającego na:
1) nieprawidłowym wypełnieniu przez operatora pocztowego dokumentu potwierdzającego odbiór przesyłki rejestrowanej przez adresata jeżeli uniemożliwia to stwierdzenie prawidłowości doręczenia przesyłki lub
2) zwróceniu przesyłki rejestrowanej niezgodnie z terminem lub z uwagi na nieprawidłowo wskazany powód
- w wysokości opłaty za usługę przesyłki rejestrowanej wraz z opłatą za zapewnienie potwierdzenia jej odbioru oraz za zwrot tej przesyłki, jeżeli taka opłata została pobrana.
W niniejszej sprawie Poczta Polska uznała reklamację złożoną przez Dyrektora Izby za zasadną, potwierdzając zaistniałe nieprawidłowości, wprawdzie nie w samym doręczeniu, ale w dokumentowaniu przez doręczyciela dokonanej awizacji przesyłki (brak informacji na przesyłce i jej zwrotnym potwierdzeniu odbioru o powtórnym jej awizowaniu). Przyznając równocześnie zaistnienie podstaw z art. 89 prawa pocztowego do wypłaty odszkodowania w zakresie nienależytego wykonania usługi doręczenia omawianej przesyłki pocztowej wskazano, że reklamujący przesyłkę organ nie zgłosił takiego żądania.
Nie zmienia to jednak faktu stwierdzenia zaistnienia wad w procesie doręczania przesyłki, a zatem nie można wykluczyć, że z uwagi na niestaranność i błędy doręczyciela, ani strona, ani osoba przez nią upoważniona mogła nie wiedzieć o przesyłce zawierającej decyzję organu I instancji.
Powyższe okoliczności uzasadniają przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Tym samym, zdaniem Sądu, w realiach tej sprawy można przyjąć, że skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie, jako wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 162 O.p.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą oceną prawną dokonaną przez Sąd, jednocześnie odniesie się do pozostałych przesłanek warunkujących możliwość przywrócenia terminu, w szczególności oceni, czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożono w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 4 P.p.s.a. Sąd dokonał przy tym miarkowania kosztów wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie art. 206 P.p.s.a i przyznał 50% wynagrodzenia przysługującemu pełnomocnikowi będącemu doradcą podatkowym na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1687). tj. 50% z kwoty 480 zł (a zatem 240 zł). Przyczyną tego miarkowania było reprezentowanie skarżącej przez tego samego pełnomocnika w kilku sprawach o tożsamej problematyce i złożenie w nich skarg o tożsamej treści.