III SA/Po 694/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2020-02-25
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
ZUSskładkiumorzenienależnościubezpieczenia społeczneubezpieczenie zdrowotneFundusz Pracyodsetkinastępca prawnysytuacja materialna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę K. D. na decyzję ZUS odmawiającą umorzenia składek, uznając brak przesłanek do umorzenia mimo trudnej sytuacji materialnej skarżącej.

Skarżąca K. D. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, powołując się na trudną sytuację materialną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności należności oraz brak przesłanek do umorzenia w uzasadnionych przypadkach. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko ZUS, że skarżąca nie wykazała wystarczających podstaw do umorzenia składek, mimo że posiadała pewne majątek i dochody.

Sprawa dotyczyła skargi K. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, a także odsetek za zwłokę. Skarżąca, która stała się dłużnikiem ZUS jako następca prawny swojego zmarłego ojca, wnioskowała o umorzenie składek ze względu na trudną sytuację materialną i rodzinną. Organ rentowy dwukrotnie odmawiał umorzenia, a następnie utrzymał w mocy swoją decyzję, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności należności oraz brak spełnienia warunków do umorzenia w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Sąd administracyjny, po wcześniejszych uchyleniach decyzji ZUS w celu zbadania kwestii przedawnienia, ostatecznie oddalił skargę. Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, aby opłacenie składek pozbawiłoby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, nie wykazała strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej ani przewlekłej choroby. Mimo posiadania pewnych nieruchomości i samochodu, a także dochodów z pracy, sąd uznał, że sytuacja materialna skarżącej nie jest na tyle trudna, aby uzasadniała umorzenie należności. Sąd podkreślił, że umorzenie jest środkiem wyjątkowym, a skarżąca nie wykazała obiektywnych przesłanek do jego zastosowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nie istnieją przesłanki do umorzenia należności, ponieważ skarżąca nie wykazała całkowitej nieściągalności ani spełnienia warunków określonych w art. 28 ust. 3 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w rozporządzeniu wykonawczym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, aby opłacenie składek pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, nie poniosła strat w wyniku klęski żywiołowej ani nie cierpi na przewlekłą chorobę. Posiadane przez nią dochody i majątek (nieruchomości, samochód) pozwalają na spłatę zadłużenia bez zagrożenia dla podstawowego bytu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.u.s. art. 83 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 28 § ust. 1-3

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 28 § ust. 3a

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 28 § ust. 3b

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 32

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

rozporządzenie art. 3 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.u.s. art. 24 § ust. 2

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 24 § ust. 5d

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności następcy prawnego następuje z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana.

p.u. art. 13

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

p.u. art. 361 § pkt 1

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

o.p.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek zgodnie z art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. i rozporządzeniem wykonawczym. Skarżąca nie wykazała całkowitej nieściągalności należności. Sytuacja materialna skarżącej nie jest na tyle trudna, aby umorzenie było uzasadnione. Należności nie uległy przedawnieniu.

Odrzucone argumenty

Niewłaściwa ocena sytuacji majątkowej skarżącej. Istotna jest obecna, a nie przyszła sytuacja materialna. Skarżąca nie może uszczuplać majątku, a środki na spłatę powinna wygospodarować przez ograniczenie wydatków.

Godne uwagi sformułowania

Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskanie dochodów nie jest możliwe wywiązanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną; wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Skład orzekający

Marzenna Kosewska

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Górecka

sędzia

Mirella Ławniczak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek umorzenia należności ZUS, w tym ocena sytuacji materialnej dłużnika i definicji całkowitej nieściągalności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia wykonawczego. Ocena sytuacji materialnej jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak ZUS ocenia wnioski o umorzenie składek i jakie kryteria stosuje, co jest istotne dla płatników składek. Pokazuje też, że nawet trudna sytuacja materialna nie zawsze prowadzi do umorzenia.

Kiedy ZUS może umorzyć Twoje długi? Sąd wyjaśnia kluczowe przesłanki.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 694/19 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2020-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Małgorzata Górecka
Marzenna Kosewska /przewodniczący sprawozdawca/
Mirella Ławniczak
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 990/20 - Wyrok NSA z 2024-05-24
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2016 poz 963
art. 28 ust. 3 i 3a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 25 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi K. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] lipca 2019r. UP- nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] lipca 2017 r. (k. 19-25 akt sądowych) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...], po rozpatrzeniu wniosku K. D. z [...] kwietnia 2017 r., na podstawie:
1. art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1-3, ust. 4 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek:
- na ubezpieczenie społeczne za okres od czerwca 2003 r. do czerwca 2004 r., od sierpnia 2004 r. do grudnia 2004 r., od lutego 2005 r. do sierpnia 2007 r. i od marca 2008 r. do maja 2008 r. oraz odsetek za zwłokę,
- na ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2007 r. do lutego 2008 r. oraz odsetek za zwłokę,
- na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od czerwca 2003 r. do czerwca 2004 r., od sierpnia 2004 r. do grudnia 2004 r., od lutego 2005 r. do sierpnia 2007 r. i od listopada 2007 r. do maja 2008 r. oraz odsetek za zwłokę,
2. art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 3a, art. 28 ust. 3b i ust. 4 oraz art. 32 u.s.u.s. odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek na własne:
- ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2007 r. do lutego 2008 r. oraz odsetek za zwłokę i kosztów upomnienia,
- Fundusz Pracy za okres od listopada 2007 r. do lutego 2008 r. oraz odsetek za zwłokę i kosztów upomnienia.
Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z [...] sierpnia 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej: "K.p.a.", utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2017 r.
Prawomocnym wyrokiem o sygn. akt III SA/Po 731/17 Sąd uchylił decyzję z [...] sierpnia 2017 r., zobowiązując organ do ustalenia, czy przedmiotowe należności uległy przedawnieniu.
Decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2017 r.
Prawomocnym wyrokiem o sygn. akt III SA/Po 691/18 Sąd uchylił decyzję z [...] kwietnia 2018 r. stwierdzając, że nadal nie wykazano, czy przedmiotowe należności uległy przedawnieniu.
Decyzją z [...] lipca 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2017 r.
W uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 2019 r. wskazano m. in., co następuje.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym z [...] maja 2019 r. wynika, że strona:
- pracuje zarobkowo osiągając dochód w wysokości [...] zł netto,
- prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem osiągającym dochód w wysokości [...] zł netto,
- ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu czynszu za mieszkanie w wysokości [...] zł, opłat eksploatacyjnych w wysokości [...] zł, leczenia w wysokości [...] zł i inne wydatki w wysokości [...] zł,
- nie posiada zobowiązań pieniężnych z tytułu podatków i kredytów bankowych,
- posiada na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej grunt rolny pow. 0,095 ha i jest spadkobiercą ˝ lokalu mieszkalnego o pow. 105 m˛ położonego w [...],
- jest właścicielem samochodu marki [...] rok produkcji [...],
- posiada środki na rachunku bankowym w wysokości [...] zł.
Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 2011 r. o sygn. akt I Ns [...] strona nabyła spadek po A. J. na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza (k. 47 akt sądowych).
Decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...] wydaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] została przeniesiona odpowiedzialność za całość zobowiązań po zmarłym [...] stycznia 2011 r. A. J. (ojcu strony) na stronę i P. J., stąd strona stała się dłużnikiem ZUS (k. 48-59 akt sądowych).
Organ przeanalizował przedmiotowe należności pod kątem ich przedawnienia (tabela na str. 4-17 zaskarżonej decyzji).
Stosownie do art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.
Do należności z tytułu składek należą m. in. odsetki za zwłokę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.).
Zgodnie z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.
Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w jej art. 28 ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498);
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że:
- przesłanka wymieniona w pkt 1 nie wystąpiła z przyczyn oczywistych,
- wobec faktu, że strona nie prowadziła działalności gospodarczej, przesłanki o których mowa w pkt 2, 3, 4 i 4b nie mają zastosowania,
- wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (pkt 4a),
- wobec strony nie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie zadłużenia z tytułu składek.
Na tym etapie nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, bowiem strona jest właścicielką na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej ˝ gruntu rolnego o pow. 0,095 ha i spadkobiercą ˝ lokalu mieszkalnego o pow. 105 m˛ (na podstawie oświadczenia przyjęto, że strona dziedziczy w części majątek, ale nie zmieniono jeszcze danych w rejestrze). Na powyższej nieruchomości ZUS II Oddział w [...] dokonał zabezpieczenia hipotecznego należności składkowych. Ponadto strona jest właścicielem samochodu marki [...] rok produkcji [...], posiada środki na rachunku bankowym w wysokości [...] zł i osiąga dochód z tytułu umowy o pracę.
Dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania.
Brak całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskanie dochodów nie jest możliwe wywiązanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Zgodnie z art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), dalej: "rozporządzenie", należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Takim zdarzeniem nie jest powstanie odpowiedzialności za długi spadkowe, jak również określenie przez ZUS zakresu odpowiedzialności, gdyż takie działanie organu wynika z przepisów prawa (art. 100 i art. 97 § 1, art. 98 § 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa i art. 31 i art. 32 u.s.u.s.).
Obecnie strona przebywa z mężem w [...], gdzie oboje małżonkowie pracują uzyskując dochód po [...] zł netto. Strona zadeklarowała wydatki: opłata za czynsz [...] zł, opłaty eksploatacyjne w wysokości [...] zł, koszty leczenia [...] zł, inne [...] zł. Opierając się na doświadczeniu życiowym i realiach życia kosztorys ponoszonych wydatków budzi wątpliwość. Kwoty wydatków związanych z utrzymaniem strony z rodziną powinny odzwierciedlać realia, czyli koszty utrzymania i pobytu za granicą liczone w walucie, w której uzyskiwany jest dochód. Przeliczanie kosztów utrzymania na polskie realia stwarza pozory olbrzymich wydatków. Dochód, jakim dysponuje strona świadczy, że nie żyje ona w ubóstwie. Brak udokumentowania ponoszonych wydatków, w tym na leczenie oraz brak dokumentów wykazujących stan zdrowia.
Przesłanką umorzenia należności jest trudna sytuacja materialna, która musi mieć charakter trwały i nieodwracalny. Jej miernikami mogą być dochody, których wysokość powoduje konieczność sięgania do pomocy Państwa. Strona nie korzysta z pomocy społecznej, a jej dochód i dochód jej męża znacznie przewyższają średnią krajową w Polsce, która w maju 2019 r. wg danych GUS wyniosła [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Ograniczone możliwości płatnicze nie wystarczają do całkowitego umorzenia zaległości.
Przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną; wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Strona sukcesywnie spłaca zobowiązania wobec ZUS z tytułu niezapłaconych składek w układzie ratalnym zawartym [...] sierpnia 2017 r. w wysokości około [...] zł miesięcznie. Strona uzyskuje dochód ze stosunku pracy i jej egzystencja z rodziną nie jest zagrożona.
Nie zachodzi też przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Strona jest właścicielką dwóch nieruchomości, które mogą być przedmiotem umowy cywilnoprawnej, co skutkuje możliwością uznania ich za źródło przychodu. Na podstawie zgromadzonego materiału nie można uznać, że sytuacja finansowa strony ma charakter trwały i jest ciężka.
Umorzenie należności dotyczy uzasadnionych, wyjątkowych przypadków, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych. Odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych, jakim jest umorzenie należności z tytułu składek, jest możliwe gdy dłużnik nie tylko obecnie, ale również w przyszłości nie będzie miał możliwości spłaty zaległości.
W związku z powyższym brak przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia.
W skardze na decyzję z [...] lipca 2019 r. strona zarzuciła naruszenie art. 28 u.s.u.s.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że:
1. niewłaściwie oceniono sytuację majątkową skarżącej;
2. dla rozstrzygnięcia istotna jest obecna, a nie przyszła (możliwa) sytuacja materialna skarżącej;
3. skarżąca nie może uszczuplać swego majątku, a środki na spłatę zadłużenia powinna móc wygospodarować przez ograniczenie swych wydatków (nie ma możliwości pożyczki od rodziny).
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności następcy prawnego następuje z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana (art. 24 ust. 5d u.s.u.s.). Skoro stosowną decyzję wydano [...] czerwca 2015 r., objęte nią (i jednocześnie wnioskiem) należności nie uległy przedawnieniu.
W postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności nie jest dopuszczalne badanie zgodności z prawem decyzji o odpowiedzialności następcy prawnego.
Stosownie do art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.
Do należności z tytułu składek należą m. in. odsetki za zwłokę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.).
Zgodnie z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.
Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w jej art. 28 ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
3) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498);
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Organ ma w tym zakresie swobodę decyzji, przejawiającą się w możliwości, a nie konieczności, umorzenia tych należności. Rozstrzygnięcie organu nie może być jednak dowolne, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a.
Organ zasadnie stwierdził, że nie występuje żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia, co skutkowało odmową umorzenia należności.
Jeżeli chodzi o przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. strona nie uzasadniła, aby choć jedna z nich wystąpiła. Sąd w całej rozciągłości podziela stanowisko i uzasadnienie organu co do braku spełnienia tych przesłanek, które powinna wykazać skarżąca.
Umorzenie należności z tytułu składek w innych sytuacjach niż całkowita ich nieściągalność możliwe jest w sytuacji, którą reguluje art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia. Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Pojęcie w uzasadnionych przypadkach jest niedookreślone, tak więc na podstawie art. 28 ust. 3b minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego został zobowiązany do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał wspomniane wyżej rozporządzenie.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia organ może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Organ był zatem zobowiązany zbadać możliwość umorzenia należności w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia, a więc ustalić, czy zachodzi któraś z wymienionych w § 3 rozporządzenia przesłanek, a jeśli tak - rozważyć zasadność umorzenia należności.
Odnośnie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia należy wskazać, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji organ dysponował informacją, że strona:
- pracuje zarobkowo na [...] osiągając dochód w wysokości [...] zł netto,
- prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem osiągającym dochód w wysokości [...] zł netto,
- ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu czynszu za mieszkanie w wysokości [...] zł, opłat eksploatacyjnych w wysokości [...] zł, leczenia w wysokości [...] zł i inne wydatki w wysokości [...] zł,
- nie posiada zobowiązań pieniężnych z tytułu podatków i kredytów bankowych,
- posiada na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej grunt rolny pow. 0,095 ha i jest spadkobiercą ˝ lokalu mieszkalnego o pow. 105 m˛ położonego w [...],
- jest właścicielem samochodu marki [...] rok produkcji [...],
- posiada środki na rachunku bankowym w wysokości [...] zł.
Brak podstaw do stwierdzenia, aby niewłaściwie oceniono sytuację majątkową skarżącej. Organ zasadnie uznał, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby skarżącej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Obecne dochody skarżącej, nawet bez uszczuplania majątku trwałego, umożliwiają spłacanie należności bez zagrożenia dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Brak również przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, gdyż wnioskodawczyni tylko nie poniosła strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, ale także nie prowadzi działalności gospodarczej.
Zasadnie wskazał organ odnośnie § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, że strona nie przedłożyła dokumentów obrazujących jej stan zdrowia.
Stan faktyczny ustalono prawidłowo na podstawie materiałów przedstawionych przez stronę w toku postępowania administracyjnego, a rozstrzygnięcie wystarczająco uzasadniono.
Skoro nie spełniono przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ani z art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 rozporządzenia organ zasadnie odmówił umorzenia należności.
Wobec tego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI