I SA/OP 336/25

I SA/Op 336/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-10-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska /przewodniczący/
Anna Komorowska-Kaczkowska
Grzegorz Gocki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 885
art. 3 pkt 3, pkt 6a
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 29, art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia WSA Anna Komorowska-Kaczkowska Protokolant Referent Beata Olfans po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi Samodzielnego Koła Gospodyń Wiejskich w P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 3 marca 2025 r., nr 070/2025 w przedmiocie umorzenia postępowania o wpis do ewidencji producentów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Nysie z dnia 3 stycznia 2025 r., nr 0162-2025-2, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu na rzecz strony skarżącej Samodzielnego Koła Gospodyń Wiejskich w P. kwotę 697,00 zł (słownie złotych: sześćset dziewięćdziesiąt siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez Samodzielne Koło Gospodyń Wiejskich w P. jest decyzja Dyrektora Opolskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 3 marca 2025 r. Nr 070/2025, którą organ ten, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1199) oraz na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. 2023 r. poz. 885), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie nr 0162-2025-2 z 3 stycznia 2025 r. w przedmiocie umorzenia postępowania dla Samodzielnego Koła Gospodyń Wiejskich w P.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
28 listopada 2024 r. Samodzielne Koło Gospodyń Wiejskich w P. zwróciło się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów rolnych. Celem złożenia wniosku było nadanie numeru identyfikacyjnego. Do wniosku dołączono: 1) regulamin Samodzielnego Koła Gospodyń Wiejskich w P., 2) wydruk z rejestru REGON, 3) odpis z rejestru prowadzonego przez [...] Związek Rolników i Organizacji Społecznych z 27 listopada 2024 r., 4) zaświadczenie z 27 listopada 2024 r. dotyczące rejestracji w [...] Związku Rolników i Organizacji Społecznych w O.
Decyzją nr 0162-2025-2 z 3 stycznia 2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Nysie (dalej też jako: organ I instancji) umorzył postępowanie zainicjowane powyższym wnioskiem, wskazując w uzasadnieniu na brak legitymacji czynnej po stronie Samodzielnego Koła Gospodyń Wiejskich w P. do wystąpienia z ww. wnioskiem. Zdaniem organu I instancji podmiot ten nie posiada bowiem zdolności prawnej do bycia stroną postępowania administracyjnego.
Od powyższej decyzji 29 stycznia 2025 r. Samodzielne Koło Gospodyń Wiejskich w P. (dalej też jako: Koło, Strona) złożyło odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie. W odwołaniu Koło wskazało, że organ I instancji bezpodstawnie uznał, iż Koło nie spełnia definicji strony ujętej w k.p.a. Wedle stanowiska wyrażonego w piśmie odwoławczym, Strona jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu uznał odwołanie za nieuzasadnione i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję nr 0162-2025-2 z 3 stycznia 2025 r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wskazał, iż kluczową kwestią w analizowanej sprawie jest konieczność ustalenia, czy koło gospodyń wiejskich posiadające przymiot samodzielności, powołane do życia w oparciu o treść uchylonego przepisu art. 22 ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników, powinno zostać wpisane do rejestru producentów rolnych prowadzonego przez organy ARiMR. Organ ten zauważył, iż w tym kontekście istotny jest przepis zawarty w art. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, z którego wynika zakres podmiotowy powyższego rejestru. Zgodnie z tym przepisem, wpisowi podlegają podmioty, którym przysługuje status producentów. Definiując zaś w powyższej ustawie producenta rolnego oraz potencjalnego beneficjenta, ustawodawca posiłkuje się pojęciami osoby fizycznej, prawnej oraz jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. W opinii organu odwoławczego, status Samodzielnego Koła Gospodyń Wiejskich w P. należy rozważyć jedynie w kontekście jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, bowiem jest oczywiste, że Koło nie należy do pozostałych kategorii.
Dalej organ odwoławczy zauważył, iż problematykę jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej należy dodatkowo rozważyć w kontekście art. 29 k.p.a., który to definiuje pojęcie strony postępowania administracyjnego. Zgodnie z analizowanym przepisem stroną postępowania są osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Aby jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej mogła być podmiotem praw i obowiązków procesowych, koniecznym jest posiadanie przez nią tzw. zdolności prawnej, jako przymiotu umożliwiającego występowanie w obrocie prawnym.
Organ dalej wywiódł, że w ustawie o społeczno-zawodowych organizacjach rolników, będącej podstawą działania Samodzielnego Koła Gospodyń Wiejskich w P., brak jest przepisu, który uposażałby Koło w zdolność prawną. Organ zauważył bowiem, iż uchylony art. 22 ust. 2 tejże ustawy stanowił, że koło gospodyń wiejskich działa jako wyodrębniona jednostka organizacyjna kółka rolniczego. Owa regulacja potwierdza brak zdolności prawnej Strony, a w konsekwencji niemożność przypisania jej statusu strony postępowania administracyjnego. Konsekwencją tego - w ocenie organu odwoławczego - jest konieczność umorzenia postępowania w sprawie wpisu Koła do Ewidencji Producentów, gdyż wniosek nie pochodził od uprawnionego podmiotu. Organ wskazał jednocześnie na regulację art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym jeśli postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe (między innymi gdy wniosek nie pochodzi od strony), obowiązkiem organu jest umorzenie postępowania.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Strona.
We wniesionej skardze wobec zaskarżonej decyzji sformułowała zarzut naruszenia przepisu art. 3 pkt 3 i 6a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 o krajowym systemie ewidencji producentów i ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w związku z art. 34 ust. 6 ustawy o Kołach Gospodyń Wiejskich z 9.11.2018 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż na podstawie przepisu art. 34 ust. 6 ustawy o Kołach Gospodyń Wiejskich koła, które nie wystąpią z wnioskiem o dokonanie wpisu koła gospodyń wiejskich do rejestru zgodnie z przepisami tejże ustawy, działają na podstawie przepisów dotychczasowych. Oznacza to zdaniem Strony, że zaskarżona decyzja, uznająca iż Koło jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie ma jednocześnie zdolności prawnej, stanowi przejaw niezgodnego z prawem różnicowania i dyskryminacji kół gospodyń wiejskich jedynie z powodu różnej podstawy prawnej ich legalnej działalności. Wskazano jednocześnie, iż Koło jest organizacją występującą w oficjalnym obrocie prawnym, wyposażoną w stosowne numery REGON i NIP, zaś jako jednostka nieposiadająca osobowości prawnej, pozostaje wpisane do prowadzonego przez [...] Wojewódzki Związek Rolników
i Organizacji Społecznych w O. Rejestr Samodzielnie Działających Kół Gospodyń Wiejskich prowadzony na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o społeczno - zawodowych organizacjach rolników od roku 2008, zaś sam [...] Związek pozostaje wpisany do KRS pod nr [...] co z kolei oznacza, że jednostka ta może uzyskać wpis do ewidencji na podstawie wyżej powołanych przepisów.
Zdaniem skarżącego Koła decyzje organów obydwu instancji naruszają także fundamentalną dla porządku prawnego, konstytucyjną zasadę równego traktowania takich samych organizacji społecznych zagwarantowanąz w art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, albowiem różnicują zakres ich przywilejów, w tym uznanie istnienia po ich stronie - lub nie - zdolności prawnej wyłącznie z uwagi na dokonanie - lub nie - wpisu w takim, a nie innym rejestrze publicznym, który to wpis nie wiąże się z różnicowaniem ich sytuacji prawnej w zakresie statutowej działalności.
W odpowiedzi na zarzuty zawarte w powyższej skardze Dyrektor Opolskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uznał skargę za niezasługującą na uwzględnienie i podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2024r., poz. 935; zwanej dalej: "p.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W myśl przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie).
Z kolei na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Z przepisów tych wynika, że uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu wydanej w pierwszej instancji byłoby zasadne w sytuacji stwierdzenia naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, a takie naruszenie Sąd stwierdził w niniejszej sprawie.
Oceniając zaskarżoną decyzję przez pryzmat wskazanych przesłanek Sąd uznał bowiem, że zaskarżone decyzje naruszają prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora Opolskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 3 marca 2025 r. Nr 070/2025, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie nr 0162-2025-2 z 3 stycznia 2025 r. w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem Samodzielnego Koła Gospodyń Wiejskich w P. o wpis do ewidencji producentów.
Na wstępie należy przypomnieć, iż Strona złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych. Warunki nadawania numerów identyfikacyjnych producentom rolnym reguluje ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t. j. Dz. U. 2023 r. poz. 885; zwana dalej: ustawą).
Art. 1 ustawy stanowi, że ustawa określa zasady tworzenia i prowadzenia, zakres oraz przeznaczenie krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
W myśl art. 3 pkt 2 ustawy producentem jest producent rolny, beneficjent programów rybackich, posiadacz zwierzęcia, organizacja producentów, podmiot prowadzący zakład utylizacyjny oraz potencjalny beneficjent. Z kolei producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będącą rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 (pkt 3 art. 3 ustawy). Zgodnie z art. 3 pkt 6a ustawy, potencjalny beneficjent to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która może:
a) ubiegać się o przyznanie pomocy w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich,
b) uczestniczyć w innych niefinansowych, współfinansowanych lub finansowanych ze środków Unii Europejskiej mechanizmach administrowanych przez Agencję lub Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, w ramach których odpowiednio Agencja lub Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa realizuje swoje zadania - niebędącą producentem rolnym, beneficjentem programów rybackich, posiadaczem zwierzęcia, organizacją producentów lub podmiotem prowadzącym zakład utylizacyjny.
Organy obu instancji uznały, iż Koło nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 29 k.p.a., stąd postępowanie o wpis do ewidencji producentów rolnych w rozumieniu powyższej ustawy, zainicjowane wnioskiem Koła, winno być - jako bezprzedmiotowe z przyczyn podmiotowych - umorzone w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.
W myśl art. 29 k.p.a. stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej.
Wątpliwość w sprawie sprowadza się do kwestii, czy Koło jest organizacją społeczną w rozumieniu powyższego przepisu. Nie budzi przy tym wątpliwości fakt, iż Koło nie posiada osobowości prawnej.
W ocenie Sądu, analiza Regulaminu Koła oraz przepisów ustawy z dnia 8 października 1982 roku o społeczno - zawodowych organizacjach rolników (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 263), na podstawie których funkcjonuje Strona, pozwalają na stwierdzenie, iż - wbrew twierdzeniom organów obu instancji - Koło ma zdolność administracyjnoprawną do samodzielnego uczestnictwa na prawach strony w postępowaniu administracyjnym.
Należy zauważyć, iż zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 3 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników, społeczno-zawodowymi organizacjami rolników były:
1) kółka rolnicze,
2) koła gospodyń wiejskich,
3) rolnicze zrzeszenia branżowe,
4) związki rolników, kółek i organizacji rolniczych,
5) związki rolniczych zrzeszeń branżowych.
Z dniem 29 listopada 2018 r., czyli z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 310) na mocy art. 28 tej ustawy uchylono te przepisy ustawy o społeczno - zawodowych organizacjach rolników, które dotyczyły kół gospodyń wiejskich (m.in. rozdział 4 oraz pkt 2 art. 3). Nie zmienia to jednak faktu, iż koła te stanowiły jedną z form społeczno-zawodowych organizacji rolników.
W orzecznictwie wskazywany jest pogląd, zgodnie z którym istnienie organizacji społecznej musi opierać się wprost na ustawie lub przepisach wydanych na podstawie ustawy, bądź przynajmniej wynikać z takich przepisów, a sama organizacja winna prowadzić działalność zgodną z ustawowym lub statutowym celem, na określonym obszarze i powinna mieć samodzielność pozwalającą na dokonywanie we własnym imieniu czynności prawnych, z których wynikać mogą roszczenia dla niej lub w stosunku do niej (vide: wyrok WSA w Białymstoku z 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 82/06).
Nie ulega wątpliwości, iż Koło powstało i działało na podstawie przepisów ustawy - a to na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 8 października 1982 roku o społeczno - zawodowych organizacjach rolników (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 263). Stosownie do treści art. 22 ust. 2 ustawy o społeczno- zawodowych organizacjach rolników koło gospodyń wiejskich działa jako wyodrębniona jednostka organizacyjna kółka rolniczego i ma swoją reprezentację we wszystkich jego statutowych organach. Natomiast zgodnie z ust. 4 art. 22 - we wsiach, w których nie działają kółka rolnicze, mogą być zakładane samodzielne koła gospodyń wiejskich, działające na podstawie regulaminu rejestrowanego w wojewódzkim związku rolników, kółek i organizacji rolniczych. Koło gospodyń wiejskich działa na podstawie uchwalonego przez siebie regulaminu, określającego cele i zadania koła, uprawnienia i obowiązki członków, formy i środki działania, tryb podejmowania uchwał przez organy koła oraz uprawnienia i obowiązki tych organów (ust. 3 art. 22).
Strona jest samodzielnym kołem, założonym w oparciu o art. 22 ust. 4 powyższej ustawy. W tym miejscu zaakcentować należy, iż o ile fakt ten dostrzegł organ I instancji, to już organ odwoławczy błędnie przyjął w zaskarżonej decyzji, iż Koło jest "wyodrębnioną jednostką organizacyjną kółka rolniczego", a zatem, iż Koło działa na podstawie art. 22 ust. 2 powyższej ustawy. Konstatacja taka jest wadliwa i sprzeczna z materiałem dowodowym. Jak bowiem wynika z dokumentacji przedłożonej organom przez Stronę, Koło działa na podstawie uchwalonego w dniu 13 maja 2015 r. regulaminu, zrejestrowanego w wojewódzkim związku rolników, kółek i organizacji rolniczych - a zatem na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy. Zauważyć przy tym należy, iż regulamin ten nie jest przy tym aktem kreowanym w sposób dowolny; został zarejestrowany w [...] Wojewódzkim Związku Rolników i Organizacji Społecznych z siedzibą w O. 3 czerwca 2015 r., ma podstawę ustawową, mieści się w granicach prawa powszechnie obowiązującego. Regulamin określa m.in. organy Koła: Walne Zgromadzenie Członków, Zarząd, Komisję Rewizyjną oraz uprawnienia
i obowiązki tych organów.
Podkreślenia wymaga, iż Koło posiada numer NIP oraz REGON, co wynika z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Jak wynika z wypisu w rejestrze REGON, Koło zostało zakwalifikowane jako "jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej" i jako podmiot "utworzony z mocy prawa". Status strony w postępowaniu o uzyskanie numeru REGON nie był kwestionowany, o czym świadczy uzyskanie owego numeru. Należy w tym miejscu przypomnieć, iż zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1799) krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej, obejmuje: osoby prawne; jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej; osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą.
Również w postępowaniu o nadanie numeru NIP Stronie nie zakwestionowano podmiotowości administracyjnoprawnej, uznając iż jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, będącą podatnikiem, skoro numer NIP został jej nadany. Zgodnie zaś z art. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2025 r., poz. 237) obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają: osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami.
Te okoliczności nie zostały przez organy obu instancji uwzględnione, mimo iż dokumenty potwierdzające nadanie Stronie numerów NIP oraz REGON znajdowały się w aktach sprawy.
Zaakcentowania wymaga również to, iż przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 310) przeczą stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji, a odmawiającemu Kołu przymiotu strony postępowania administracyjnego.
Wskazać tu należy bowiem na treść przepisu art. 34 powyższej ustawy, zgodnie z którym:
1. Działające w dniu wejścia w życie ustawy koła gospodyń wiejskich mogą dostosować statuty do wymagań ustalonych w ustawie i wystąpić z wnioskiem o dokonanie wpisu koła gospodyń wiejskich do rejestru zgodnie z przepisami ustawy.
2. W okresie miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, koła gospodyń wiejskich działające na podstawie przepisów dotychczasowych, w szczególności na podstawie ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. poz. 217, z późn. zm.) oraz na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261), przy rejestracji w oparciu o przepisy niniejszej ustawy mają prawo pierwszeństwa przed kołami, które miałyby zostać utworzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy na terenie tych samych wsi.
3. Jeżeli w okresie miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zostanie złożony wniosek o wpis do rejestru koła gospodyń wiejskich, które miałoby zostać utworzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy, a Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustali, że na terenie tej samej wsi utworzono już koło gospodyń wiejskich na podstawie przepisów dotychczasowych, wówczas postępowanie o wpis do rejestru koła, które miałoby zostać utworzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy, zawiesza się do chwili złożenia wniosku o wpis do rejestru koła działającego na podstawie przepisów dotychczasowych albo złożenia oświadczenia przez to koło o rezygnacji z prawa pierwszeństwa, nie dłużej jednak niż do upływu miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
4. Do kół gospodyń wiejskich działających na podstawie przepisów dotychczasowych, które wystąpią o rejestrację w terminie określonym w ust. 2, ograniczenia określonego w art. 4 ust. 1 nie stosuje się.
4a. Do kół gospodyń wiejskich działających na podstawie przepisów dotychczasowych, które wystąpią o rejestrację zgodnie z ust. 1, ograniczenia określonego w art. 4 ust. 1 nie stosuje się.
4b. Kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dokonuje, w drodze decyzji, wpisu koła gospodyń wiejskich, o którym mowa w ust. 4a, do rejestru po stwierdzeniu, że statut koła jest zgodny z przepisami prawa, a założyciele koła spełniają wymagania określone w ustawie.
4c. Do wpisu do rejestru koła gospodyń wiejskich, o którym mowa w ust. 4a, przepisu art. 9 ust. 3 nie stosuje się.
5. Do wniosku o wpis koła gospodyń wiejskich do rejestru koła działające przed wejściem w życie niniejszej ustawy mogą dołączyć dokumenty poświadczające ich dotychczasową działalność, w szczególności statuty, zaświadczenia z organów jednostek samorządu terytorialnego, samorządu sołeckiego lub innych instytucji albo osób godnych zaufania.
6. Koła gospodyń wiejskich, które nie wystąpią z wnioskiem o dokonanie wpisu koła gospodyń wiejskich do rejestru zgodnie z przepisami niniejszej ustawy, działają na podstawie przepisów dotychczasowych.
7. Do czasu rejestracji w sposób, o którym mowa w ust. 1, koła gospodyń wiejskich istniejące w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy działają na podstawie statutów dotychczasowych. W razie sprzeczności między statutami dotychczasowymi a przepisami niniejszej ustawy, stosuje się przepisy niniejszej ustawy.
8. Koło gospodyń wiejskich, o którym mowa w ust. 1, działające na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników, z chwilą wpisu do rejestru nie traci statusu społeczno-zawodowej organizacji rolników i jest zrzeszone w:
1) gminnym związku rolników, kółek i organizacji rolniczych, jeżeli działało jako wyodrębniona jednostka organizacyjna kółka rolniczego zrzeszonego w takim związku;
2) wojewódzkim związku rolników, kółek i organizacji rolniczych, jeżeli działało jako wyodrębniona jednostka organizacyjna kółka rolniczego zrzeszonego w takim związku albo działało jako samodzielne koło na podstawie regulaminu rejestrowanego w wojewódzkim związku rolników, kółek i organizacji rolniczych;
3) Krajowym Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych, jeżeli działało jako wyodrębniona jednostka organizacyjna kółka rolniczego zrzeszonego w takim związku.
Z powyższej regulacji wynikają następujące wnioski: po pierwsze - skoro "Działające w dniu wejścia w życie ustawy koła gospodyń wiejskich mogą dostosować statuty do wymagań ustalonych w ustawie i wystąpić z wnioskiem o dokonanie wpisu koła gospodyń wiejskich do rejestru zgodnie z przepisami ustawy" (ust.1), to oznacza, że takie koło, aby móc wystąpić ze stosownym wnioskiem, musi przecież posiadać status strony postępowania w rozumieniu art. 29 k.p.a.
W tym miejscu należy przytoczyć tezę wynikającą z uchwały NSA z 26 listopada 2001 r. (sygn. akt OPK 19/01), która co prawda dotyczyła wspólnoty mieszkaniowej, jednak rozważania dotyczące wykładni art. 29 k.p.a. wydają się być adekwatne do problemu będącego przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. NSA wskazał bowiem, iż w sytuacji, kiedy "ustawodawca wyposaża dany podmiot w zdolność prawną na gruncie określonej dziedziny administracyjnego prawa materialnego, to prawo procesowe nie może ograniczać jego zdolności administracyjnoprawnej w zakresie praw i obowiązków wynikających z tej dziedziny prawa".
Oznacza to, iż skoro ustawodawca uznał, że koła działające na podstawie ustawy z dnia 8 października 1982 roku o społeczno - zawodowych organizacjach rolników (jak Strona), mogą występować z wnioskami o rejestrację, to jednocześnie prawo procesowe nie może ograniczać, czy też pozbawiać takich podmiotów zdolności administracyjnoprawnej.
W przeciwnym razie przepis ten, oraz pozostałe ustępy art. 34 dotyczące wniosku o rejestrację, byłyby pozbawione znaczenia prawnego. Takiej wykładni powyższych regulacji sprzeciwia się natomiast dyrektywa interpretacyjna znana jako zakaz wykładni per non est, która uznawana jest za jedną z najbardziej podstawowych dyrektyw wykładni. Zgodnie ze wskazaną dyrektywą, nie powinno się ustalać znaczenia normy prawnej w taki sposób, aby pewne jej części były traktowane jako zbędne (zob. M. Zirk-Sadowski [w:] R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.) System prawa administracyjnego, Tom 4, Wyładnia w prawie administracyjnym. C.H. Beck, Warszawa 2015 r., s. 220-221).
Po drugie - sam ustawodawca, wprost w ust. 6 art. 34 powyższej ustawy ("Koła gospodyń wiejskich, które nie wystąpią z wnioskiem o dokonanie wpisu koła gospodyń wiejskich do rejestru zgodnie z przepisami niniejszej ustawy, działają na podstawie przepisów dotychczasowych") dopuścił możliwość funkcjonowania kół, na postawie dotychczasowych regulacji, czyli ustawy z dnia 8 października 1982 roku o społeczno - zawodowych organizacjach rolników. Potwierdził zatem ich status społeczno-zawodowych organizacji rolników i organizacji mogących dalej działać na podstawie regulacji ustawowych.
Wbrew zatem stanowisku wyrażonemu w decyzjach obu instancji, brak było w tej sprawie z pewnością podstaw do odmówienia Stronie statusu strony postępowania administracyjnego i umorzenia postępowania zainicjowanego jej wnioskiem. Naruszone zostały zatem przepisy prawa materialnego wskazane w skardze - a to: art. 3 pkt 3 i 6a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów i ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w związku z art. 34 ust. 6 ustawy o Kołach Gospodyń Wiejskich oraz przepisy procesowe - art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 k.p.a.
Uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne rozpoznawanej sprawy Sąd zważył, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Skutkowało to koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z uzasadnienia niniejszego wyroku.