I SA/Op 335/24

I SA/Op 335/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik /sprawozdawca/
Remigiusz Mazur
Tomasz Judecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140 mb pkt 2, art. 140n ust. 4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 189f par. 1 pkt 1, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 568
art. 1 pkt 17
Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem  COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2020 poz 491
par. 1
Rozporządzenie Ministra Zdrowia  z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii
Dz.U. 2022 poz 1027
par. 1-3
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 12 stycznia 2024 r., nr SKO.40.2500.2023.dr w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez E. Sp. z o.o. w O. (zwaną dalej skarżącą lub Spółką) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (zwanego dalej SKO, Kolegium lub organem drugiej instancji) z dnia 12 stycznia 2024 r., nr SKO.40.2500.2023.dr, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola (zwanego dalej również organem pierwszej instancji) z dnia 5 maja 2023 r., nr SO-IV.5410.4.322.2020, w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 10 września 2020 r. do Urzędu Miasta Opola wpłynęło pismo skarżącej, zatytułowane jako "zgłoszenie zbycia pojazdów", informujące o sprzedaży 18 pojazdów w okresie od dnia 18 lutego 2020 r. do dnia 28 lutego 2020 r., w tym o zbyciu w dniu 18 lutego 2020 r. pojazdu marki [...] o nr rej. [...].
Pismem z dnia 10 grudnia 2020 r. Prezydent Miasta Opola zawiadomił Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niezawiadomienie o zbyciu ww. pojazdu w ustawowym terminie.
W piśmie z dnia 21 grudnia 2020 r. strona potwierdziła fakt wykonywania obowiązku zawiadomienia o nabyciu i zbyciu niektórych pojazdów z uchybieniem terminu, podkreślając jednocześnie, że opóźnienie "w większości" wynosi do 14 dni i nie przekracza 23 dni. Podała, że z tego tytułu nie odnosi żadnych korzyści. Odwołując się do dotychczasowej "wzorowej współpracy", wniosła o odstąpienie od nałożenia kary.
Decyzją z dnia 5 maja 2023 r. (wcześniejsza decyzja organu pierwszej instancji z dnia 15 marca 2021 r. została uchylona decyzją SKO z dnia 18 czerwca 2021 r.) Prezydent Miasta Opola orzekł o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 300 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki [...] o nr rej. [...], zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 140mb pkt 2 oraz art. 140n ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, z późn. zm. [na dzień orzekania przez organ odwoławczy - Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, z późn. zm.]), zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania, podając m.in., że w wykonaniu zaleceń SKO pismem z dnia 29 grudnia 2021 r., zgodnie z art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą covidową, poinformował Spółkę o możliwości wniesienia podania o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu samochodu. Skarżąca złożyła w terminie pierwszą stronę wniosku (bez podpisu), ale - mimo wezwania organu z dnia 25 lutego - nie uzupełniła go w zakreślonym 7-dniowym terminie. Ponadto pismem z dnia 16 marca 2023 r., nr [...] Prezydent Miasta Opola zwrócił się do strony o uzupełnienie braków formalnych pisma z dnia 21 grudnia 2020 r. poprzez wskazanie, czy podpisała go osoba upoważniona do działania w imieniu Spółki. Również to wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Dalej organ dowodził, że w trakcie biegu 30-dniowego terminu na dokonanie zgłoszenia zbycia ww. samochodu, pracownicy Spółki kilkakrotnie osobiście załatwiali sprawy w Urzędzie Miasta w Opolu, składając m.in. wnioski o rejestrację pojazdów. W tych okolicznościach organ uznał za bezpodstawne twierdzenia Spółki, że z powodu pandemii zaistniały trudności w organizacji pracy uniemożliwiające dokonanie zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Analizując akta sprawy organ stwierdził, że Spółka pozostawała w zwłoce "od dnia 23 lutego 2020 r. do dnia 10 września 2020 r.", tj. przez okres 171 dni. Prezydent podniósł również, że w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, wydłużający do 180 dni termin, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy. Zdaniem organu pierwszej instancji tak długi okres opóźnienia nie może być uznany za naruszenie prawa o znikomej wadze, uzasadniający zastosowanie art. 189f § 1 K.p.a. Organ podkreślił, że Spółkę jako podmiot profesjonalnie zajmujący się tego rodzaju działalnością obowiązuje podwyższony miernik staranności w zakresie wykonywania czynności gospodarczych. Poza tym stwierdzone naruszenie przepisów przez skarżącą nie było jednorazowe, a w stosunku do Spółki wydawane były już decyzje nakładające kary pieniężne za brak zgłoszenia zbycia pojazdów.
W odwołaniu Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła zaskarżonej decyzji, że wydana ona została z naruszeniem normy art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jej niezastosowanie mimo zaistnienia przestanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie orzeczenia i odstąpienie od nałożenia kary lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Skarżąca zwróciła uwagę, że przepis art. 189f § 1 K.p.a. zawiera dwie obligatoryjne przesłanki, które muszą być spełnione: znikoma waga naruszenia i zaprzestanie naruszenia prawa. Ponieważ ustawodawca nie sprecyzował co należy rozumieć przez zwrot: "znikome naruszenie prawa", organ administracji publicznej powinien odwołać się do rozwiązań obowiązujących na gruncie prawa karnego, dotyczących znikomego stopnia społecznej szkodliwości czynu. Strona wyjaśniła, że zgodnie z art. 115 § 1 Kodeksu karnego przy ocenie stopnia owej szkodliwości sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, a także zamiar i motywację sprawcy. W sytuacji, kiedy Spółka "z własnej woli" zawiadomiła Prezydenta Miasta Opola o zbyciu pojazdu mimo obostrzeń nakładanych w związku ze stanem epidemii, uchybienie terminu, jakiego dopuściła się, nosi charakter znikomego zawinienia, tym bardziej, że opóźnienie nie wywołało żadnych negatywnych skutków prawnych. Pojazd figuruje bowiem w Centralnej Ewidencji Pojazdów i w innych dokumentach urzędowych. Skarżąca podkreśliła, że w związku z chaosem informacyjnym z uwagi na panującą pandemię pozostawała w przekonaniu o wydłużonym do 180 dni terminie zgłoszenia zbycia pojazdu. Z uwagi na powyższe stwierdziła, że w jej przypadku naruszenie miało znikomy charakter, co uzasadnia obligatoryjne zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.
W wyniku rozpatrzenia odwołania SKO decyzją z dnia 23 lutego 2024 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania i przytoczyło mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., w tym art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2 oraz art. 140n ust. 1, ust. 2a i ust. 4. Kolegium przypomniało, że zbycie przez Spółkę pojazdu marki [...] nr rejestracyjny [...] miało miejsce w dniu 18 lutego 2020 r., tj. przed ogłoszeniem stanu epidemii, wprowadzonym rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze RP stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491 z późn. zm.), poprzedzonym ustawą covidową z dnia 2 marca 2020 r. oraz przed wejściem w życie (z dniem 31 marca 2021 r.) ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), która w art. 1 pkt 17 dodała do ustawy covidowej art. 31i stanowiący, iż w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. - do dnia 31 grudnia 2020 r.: wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (pkt 1), a art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1 (pkt 2). Kolegium stwierdziło, że Spółka zobligowana była zgłosić Prezydentowi Miasta Opola sprzedaż pojazdu marki [...] w terminie 30 dni, licząc od dnia 19 lutego 2020 r., tj. do dnia 19 marca 2020 r. Natomiast zawiadomienie o zbyciu wpłynęło do organu dopiero 10 września 2020 r., a zatem okres opóźnienia, liczony od 20 marca 2020 r. do 9 września 2020 r. wyniósł 174 dni (marzec - 12 dni, kwiecień - 30 dni, maj - 31 dni, czerwiec - 30 dni, lipiec - 31 dni, sierpień - 31 dni i wrzesień - 9 dni). Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji okres opóźnienia - 171 dni, liczony "od 23.02.2020 r. do 10.09.2020 r." Z załączonej do zawiadomienia z dnia 7 września 2020 r. o zbyciu pojazdów faktury nr [...] z dnia 18 lutego 2020 r. wynika bowiem bezspornie, że samochód marki [...] nr rejestracyjny [...] został sprzedany 18 lutego 2020 r. Wobec tego bieg 30-dniowego terminu do zgłoszenia tej okoliczności rozpoczął się w dniu następnym, tj. 19 lutego 2020 r. Dalej organ wywodził, że treść art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy przesądza, iż nałożenie kary w związku z niewypełnieniem ciążącego na stronie obowiązku, ma charakter obiektywy, niezależny od tego, czy strona ponosi winę w nieterminowym zgłoszeniu zbycia pojazdu. Sankcja ta jest niewątpliwie administracyjną karą pieniężną w rozumieniu art. 189b K.p.a., co oznacza, iż w sprawach ich wymierzania zastosowanie mają także regulacje zawarte w dziale IVa K.p.a. "Administracyjne kary pieniężne". Organ wyjaśnił, że ustawa określa przesłanki zastosowania (art. 79 ust. 2 pkt 1) i wymiaru kary (art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 4), odsyłając w zakresie nieuregulowanym do przepisów Działu III Ordynacji podatkowej. Jednak ani ustawa, ani Ordynacja podatkowa nie zawierają żadnych regulacji dotyczących możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za niedokonanie przedmiotowego zgłoszenia w przewidzianym terminie, co oznacza, że zastosowanie będzie miał art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Z przepisu tego wynika, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w przypadku kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: zaprzestanie naruszenia prawa oraz znikomość wagi naruszenia prawa. Kolegium uznało zawiadomienie przez skarżącą w dniu 10 września 2020 r. o sprzedaży pojazdu marki za zaprzestanie naruszenia prawa. Rozważając natomiast kwestię oceny wagi naruszenia prawa SKO podkreśliło, że wagę naruszenia normy art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy należy odnosić do celów ustanowionych przez ustawodawcę i wartości, które w danym przypadku, za pośrednictwem określonych obowiązków ustanowionych w przepisach, mają być chronione. Niewątpliwie takimi wartościami na gruncie analizowanych przepisów ustawy są: poprawa warunków legalnego obrotu gospodarczego pojazdami poprzez zapewnienie jego pewności i bezpieczeństwa, sprawność (łatwość) identyfikacji aktualnego właściciela pojazdu oraz referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji. Innymi słowy: ratio legis wprowadzenia z dniem 1 stycznia 2020 r. do ustawy regulacji art. 78 ust. 2 pkt 1 było w szczególności zabezpieczenie przed sytuacjami, w których pojazd zarejestrowany jest na zbywcę, mimo tego, że nie jest jego właścicielem, co w konsekwencji skutkować może utrudnieniem w identyfikacji podmiotu odpowiedzialnego za pojazd. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie np. kiedy samochód uczestniczy w zdarzeniu, będącym naruszeniem prawa. Stosownie do powyższego Kolegium uznało, że Spółka, zajmująca się obrotem pojazdów, jako profesjonalny uczestnik działalności gospodarczej w tym zakresie, powinna znać obowiązki zbywcy (nabywcy) pojazdów oraz konsekwencje ich niedopełnienia. Kolegium podzieliło stanowisko NSA, według którego wobec podmiotu profesjonalnego, prowadzącego działalność gospodarczą, popełniającego delikt administracyjny, stawia się wyższe wymagania związane z zawodowym charakterem ich działalności. Podmiot taki musi mieć bowiem świadomość obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa. W świetle powyższego, zdaniem Kolegium, opóźnienie Spółki o 174 dni, trudniącej się zawodowo obrotem pojazdami nie może być uznane za naruszenie znikomej wagi. Organ nie zaakceptował też podniesionego w odwołaniu argumentu o przekonaniu Spółki, że termin zgłoszenia sprzedaży pojazdów był wydłużony do 180 dni. Prolongata terminu z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy zaczęła obowiązywać dopiero od dnia 31 marca 2020 r., wprowadzona ustawą z tego samego dnia. Nie było również zarzucanego "chaosu informacyjnego" związanego ze zmianą przepisów z powodu epidemii Covid-19. Natomiast fakt, że w decyzji z dnia 15 marca 2021 r. organ pierwszej instancji błędnie ustalił ilość dni opóźnienia, uwzględniając termin z art. 31i ustawy, nie ma związku z naruszeniem prawa przez stronę. Kolegium zwróciło też uwagę na powtarzalność naruszenia przez Spółkę obowiązku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy, co potwierdza jej pismo z dnia 7 września 2020 r. zawierające wykaz 18 zbytych pojazdów, o czym organ został poinformowany z uchybieniem 30-dniowego terminu. Ponadto Kolegium podniosło, iż z urzędu dysponuje wiedzą o zawisłych przed Prezydentem Miasta Opola postępowaniach związanych z naruszeniem przez skarżącą omawianego obowiązku. Reasumując Kolegium stwierdziło, że nie wystąpiły kumulatywnie przesłanki art. 189f § 1 K.p.a., bowiem waga naruszenia przez Spółkę prawa nie była znikoma. Organ uwzględniając fakt, że termin opóźnienia w wykonaniu obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu wyniósł 174 dni, uznał, że wysokość nałożonej kary pieniężnej w kwocie 300 zł, a więc tylko o 100 zł wyższej od kwoty minimalnej, jest adekwatna do całokształtu przytoczonych okoliczności.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, powieliła zarzuty oraz argumentację zawarte w odwołaniu i wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Dodatkowo skarżąca podniosła, że nie jest jedynym podmiotem, który błędnie zinterpretował przepisy i uznał, iż w jej przypadku powinny mieć zastosowanie normy przedłużające ustawowy termin na zgłoszenie zbycia z 30 do 180 dni. Skarżąca dowodziła również, że skoro ustawodawca zdecydował się na wydłużenie terminu to naruszenie Spółki nie stwarzało zagrożenia dla wartości powołanych przez organ. Z tego względu nie ulega wątpliwości, że art. 189f K.p.a. znajduje zastosowanie w przypadku skarżącej, w sytuacji gdy z własnej woli, bez wezwania organu, wykonała obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko oraz wywody zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że akty te nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Zdaniem Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy cyt. wyżej ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zwanej nadal ustawą, w brzmieniu - jak prawidłowo stwierdziło Kolegium - obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Stosownie bowiem do art. 16 ustawy dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1394), zmieniającej z dnia 1 stycznia 2024 r. treść przepisów mających zastosowanie w sprawie, do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których owa w art. 140mb ustawy zmienianej w art. 2 (tj. Prawa o ruchu drogowym), wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym. W rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta Opola wszczął postępowanie zawiadomieniem z dnia 10 grudnia 2020 r. i zakończył decyzją z dnia 5 maja 2023 r., od której skarżąca wniosła odwołanie, a zatem wobec braku ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy w brzmieniu sprzed ww. nowelizacji.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Stosownie zaś do art. 140 mb pkt 2 ustawy kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Natomiast ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 ustawy).
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że doszło do naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy, ponieważ Spółka nie poinformowała w przewidzianym w tym przepisie terminie Prezydenta Miasta Opola o fakcie zbycia w dniu 18 lutego 2020 r. pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. Skarżąca złożyła zawiadomienie o zbyciu pojazdu dopiero 10 września 2020 r., zatem po upływie terminu 30 dni od jego zbycia. Okres opóźnienia w zawiadomieniu organu - jak prawidłowo ustaliło Kolegium - wyniósł więc 174 dni.
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga w związku z argumentacją skargi, że termin określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy został czasowo zmieniony na podstawie art. 31i ustawy COVID-19, który został dodany przez art. 1 pkt 17 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), z mocą obowiązującą od 31 marca 2020 r. Zgodnie z art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2020 r.:
1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym;
2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Wedle art. 31i ust. 2 ustawy COVID-19 przepisy ust. 1 stosuje się:
1) do pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw;
2) do pojazdu zarejestrowanego nabytego lub zbytego nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw.
Z powyższego wynika, że przepis art. 31i ustawy COVID-19 miał zastosowanie do pojazdu zarejestrowanego nabytego lub zbytego nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ww. ustawy z dnia 31 marca 2020 r., a więc najpóźniej dnia 1 marca 2020 r. W niniejszej sprawie zbycie pojazdu nastąpiło 18 lutego 2020 r. (wtorek), a więc przepis art. 31i wprowadzony do ustawy COVID-19 nie miał w sprawie zastosowania. Luty 2020 r. miał 29 dni, a zatem termin do zgłoszenia zbycia pojazdu upłynął z dniem 19 marca 2020 r. Stan epidemii ogłoszonej z powodu COVID-19 obowiązywał w okresie od 20 marca 2020 r., a to wobec brzmienia § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491) do 16 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (§ 1 do § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. – Dz. U. z 2022 r. poz. 1027). Skarżąca złożyła zawiadomienie o zbyciu pojazdu dopiero 10 września 2020 r., zatem po upływie terminu 30 dni od jego zbycia.
Dostrzec należy nadto, że ustawodawca ze względu na szczególne okoliczności związane z pandemią COVID-19 zabezpieczył interes stron w postępowaniu administracyjnym w ten sposób, że przewidział możliwość przywrócenia terminów, których upływ w normalnych okolicznościach powodowałby obowiązek nałożenia na stronę kary pieniężnej. Przepis art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 wprowadził szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii. Jednakże strona nie złożyła skutecznie w tym zakresie wniosku, pomimo zobowiązania organu w tym zakresie.
Odnośnie do kolejnej spornej kwestii, tj. możliwości zastosowania w przypadku Spółki przepisu art. 189f § 1 pkt 1 cyt. wyżej ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, nadal zwanej w skrócie K.p.a., stanowisko organów należy uznać za prawidłowe. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie spełniona została druga przesłanka określona w omawianym przepisie, ponieważ skarżąca zawiadomiła organ o zbyciu pojazdu, a więc zaprzestała naruszenia prawa. Organy trafnie natomiast uznały, że w przypadku skarżącej nie można mówić o znikomej wadze naruszenia prawa. W kontekście przesłanek odstąpienia od nałożenia kary opisanych w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. w orzecznictwie NSA przyjmuje się, że nie tylko kwestia zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu z uchybieniem terminu, przy jednoczesnym wykonaniu przez nabywcę obowiązku zawiadomienia o nabyciu tego pojazdu i dokonaniu jego przerejestrowania, ma znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, lecz także chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Omawiana kara ma bowiem niezwykle istotne znaczenie z punktu widzenia skutecznej implementacji unormowań unijnych w zakresie ochrony środowiska naturalnego i ochrony zdrowia. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. UE. L. z 2000 r. Nr 269, str. 34 z późn. zm. tzw. dyrektywa wrakowa), Państwa Członkowskie mają obowiązek podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia, że wszystkie pojazdy wycofane z eksploatacji będą przekazywane uprawnionym zakładom przetwarzania. Natomiast w świetle art. 6 ust. 1 Państwa Członkowskie podejmą niezbędne środki w celu zapewnienia, że wszystkie pojazdy wycofane z eksploatacji są magazynowane (nawet czasowo) i przetwarzane zgodnie z ogólnymi wymaganiami określonymi w art. 4 dyrektywy75/442/EWG, oraz zgodnie z minimalnymi wymaganiami technicznymi przedstawionymi w załączniku I do niniejszej dyrektywy, bez naruszania krajowych regulacji dotyczących ochrony zdrowia i środowiska naturalnego. Zgodnie z pkt 1 preambuły ww. Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE omawiane przepisy mają zminimalizować szkodliwy wpływ pojazdów wycofanych z eksploatacji na środowisko naturalne, przyczyniając się tym samym do zachowania, ochrony i poprawy stanu środowiska naturalnego oraz oszczędzenia energii oraz po drugie, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego oraz unikać zakłóceń konkurencji na obszarze Wspólnoty (...). Dodatkowo należy też mieć na uwadze, że w przypadku popełnienia deliktu administracyjnego przez podmiot profesjonalny - prowadzący działalność gospodarczą wymagania są wyższe, bo związane są z zawodowym charakterem ich działalności. Podmiot taki musi mieć świadomość obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą (por. wyroki NSA: z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 1056/23, z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 476/21, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stosownie do powyższego Sąd uznał, że organ odwoławczy, oceniając kwestię znikomości naruszenia prawidłowo uwzględnił okoliczność, że skarżąca prowadząc działalność gospodarczą polegającą na profesjonalnym obrocie pojazdami winna znać ciążące na niej obowiązki. Organ odwoławczy właściwie też przyjął, że zawiadomienie organu o zbyciu pojazdu nastąpiło po 174 dniach od upływy trzydziestodniowego terminu ustawowego, a zatem waga naruszenia prawa przez skarżącą nie jest znikoma. W tym zakresie należało też uwzględnić powtarzalność naruszania przez Spółkę omawianego obowiązku, co wynika z ilości postępowań prowadzonych wobec skarżącej w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych. W świetle tych okoliczności stanu faktycznego sprawy waga naruszenia obowiązku ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy była niewątpliwie większa niż znikoma.
W kontekście powyżej powiedzianego Sąd za zasadne zatem uznał stanowisko organów, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się przesłanki do zastosowania wobec skarżącej art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.
Organy wykazały też zasadność nałożenia kary w wysokości kary 300 zł, która jest adekwatna do okoliczności sprawy i wymierzona w wysokości niewiele wyższej od dolnej granicy tej kary przewidzianej przez ustawodawcę.
Reasumując stwierdzić przyjdzie, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej subsumcji poczynionych ustaleń faktycznych sprawy pod zastosowane normy prawne, co uzasadnia nałożenie na skarżącą kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 ustawy. Jednocześnie organy po rozważeniu przesłanek określonych w art. 189 § 1 pkt 1 K.p.a. trafnie uznały, że w sprawie nie było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Sąd miał również na uwadze, że organy wskazały - stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. - podstawy faktyczne i prawne wydanych decyzji oraz przedstawiły szczegółowe uzasadnienie swojego stanowiska, a organ odwoławczy wyjaśniając dostatecznie jego motywy, prawidłowo odniósł się do wszystkich zarzutów stawianych w odwołaniu. Nadto Sąd nie dopatrzył się z urzędu innych wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z porządku prawnego.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.