I SA/OP 328/25

I SA/Op 328/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-10-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik
Grzegorz Gocki
Tomasz Judecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Stwierdzono nieważność decyzji organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 6 pkt 5, art. 110 ust. 7
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 6, art. 15, art. 19, art. 20, art. 107 par. 1 pkt 1, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 156 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, pkt 2, pkt 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2025 poz 1153
art. 9 ust. 1, art. 39 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2025 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 14 marca 2025 r., nr SKO.40.393.2025.ps w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w związku z powodzią 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza nieważność decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lewinie Brzeskim z dnia 13 grudnia 2024 r., nr OPS.5015.BUD.M.452.2024.ODM.
Uzasadnienie
A. R. (zwana dalej też: skarżącą), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (zwanego dalej też: "SKO" lub "Kolegium") z dnia 14 marca 2025 r., nr SKO.40.393.2025.ps, utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lewinie Brzeskim (zwanego dalej też: organem pierwszej instancji lub Kierownikiem MGOPS) z dnia 13 grudnia 2024 r., nr OPS.5015.BUD.M.452.2024.ODM, odmawiającą przyznania A. R. pomocy finansowej w formie zasiłku na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwanego dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku mieszkalnego".
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 1 października 2024 r. skarżąca wystąpiła do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lewinie Brzeskim o przyznanie zasiłku celowego - na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm. - zwanej dalej: "ustawą"), w kwocie 133 800 zł w związku ze szkodami w budynku mieszkalnym. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w wyniku powodzi zalany został budynek w miejscowości K. przy ul. [...] na wysokość 1,46 m, który był w trakcie wykańczania. Określiła powstałe szkody tak wewnątrz jak i na zewnątrz budynku.
W wyniku rozpoznania wniosku, decyzją z dnia 13 grudnia 2024 r. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lewinie Brzeskim odmówił przyznania skarżącej pomocy w formie zasiłku na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 39 ust. 1 i 2, art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1, art. 107 ust. 1 ustawy; § 3 ust. 4 i 5 oraz § 10 rozporządzenia z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 893 ze zm.); art. 69b ust. 1 - 8 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1473 ze zm.); art. 42 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1717); art. 104 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. - zwanej dalej: "k.p.a.").
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie.
Decyzją z dnia 14 marca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję Kierownika MGOPS z dnia 25 marca 2024 r. W uzasadnieniu decyzji, w końcowej jego części, Kolegium zwróciło uwagę na to, że wydając decyzję Kierownik MGOPS winien posłużyć się pieczęcią, z której wynikać powinno, że działa on z upoważnienia Burmistrza Lewina Brzeskiego. Zaistniała w tym zakresie wada - w ocenie SKO - nie wypływała jednak na prawidłowość podjętego w sprawie rozstrzygnięcia zwłaszcza, że z urzędu mu wiadomo, iż Kierownik MGOPS takowe upoważnienie posiada.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżąca domagała się uchylenia decyzji SKO.
Kwestionując stanowisko organu odwoławczego podniosła, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażony został pogląd, zgodnie, z którym jedynym formalnym kryterium przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 40 ust. 1 i 2 ustawy jest poniesienie przez osobę (rodzinę) straty w wyniku zdarzeń opisanych w ww. przepisie. W związku z tym fakt, że strona posiada inne możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych i życiowych, nie stanowi sam w sobie przesłanki wystarczającej do odmowy przyznania zasiłku. Skarżąca zarzuciła również, że Kolegium nie ustosunkowało się do argumentu dotyczącego wybiórczego traktowania przez MOPS w Lewinie Brzeskim właścicieli nieruchomości o tym samym statusie, w tym samym miejscu położenia nieruchomości i przyznawania niektórym z nich zasiłków celowych. W ocenie skarżącej narusza to art. 32 Konstytucji RP pomimo zapewnienia Ministra Sprawa Wewnętrznych i Administracji, że żaden poszkodowany powodzią z 2024 r., nie zostanie pozbawiony pomocy.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu skarżąca podtrzymała skargę i wnioski w niej zawarte.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza z kolei nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 k.p.a. lub w innych przepisach, a stosowanie do art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. W przypadku braku wskazanych uchybień, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Zgodnie zaś z art. 135 p.p.s.a. stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Oznacza to, że w granicach badanej sprawy Sąd zobowiązany jest z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi, dokonać pełnej oceny, co do zgodność z prawem zaskarżonego aktu i w przypadku skargi na decyzję uwzględniać wszystkie zaistniałe w sprawie naruszenia, na które wskazano w art. 145 § 1 p.p.s.a. Skutkiem tego też, jeżeli zaistnieją okoliczności z art. 156 k.p.a., stwierdzeniem nieważność zaskarżonego aktu w całości lub w części, pomimo braku w skardze wniosku w tym zakresie.
Podkreślić trzeba, że kontrola zgodności z prawem decyzji administracyjnej musi przebiegać w określonej kolejności, bowiem stwierdzenie istnienia danego typu wad może eliminować potrzebę ustalania istnienia innych wad. Stąd, w pierwszej kolejności, Sąd przeprowadza kontrolę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia istotnych wad powodujących jej nieważność. Ustalenie istnienia takiej wady czyni natomiast dalszą ocenę zbędną.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji wykazała, że taka właśnie wadliwość zaistniała w niniejszej sprawie i skarga zasługuje na uwzględnienie z innych względów niż te co zostały podniesione przez skarżącą.
W ocenie Sądu decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej, co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W konsekwencji, nie dostrzegając tej kwalifikowanej wadliwości i utrzymując w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji, Kolegium naruszyło art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie) oraz art. 15 k.p.a. (poprzez rozstrzygnięcie sprawy merytorycznie w drugiej instancji, w sytuacji, gdy decyzja w pierwszej instancji nie została wydana przez właściwy organ).
Uzasadniając tak dokonaną ocenę w pierwszej kolejności wyjaśnić przyjdzie, że na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. naruszenie przepisów o właściwości objęte zostało sankcją w postaci stwierdzenia nieważności decyzji. W zasadniczym podziale przyjmowanym zgodnie w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym, w zakresie właściwości ustawowej organów, rozróżnia się właściwość: rzeczową, miejscową oraz instancyjną. Przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie wskazanego przepisu jest naruszenie przez organ administracji każdego rodzaju właściwości bez względu na prawidłowość merytorycznego rozstrzygnięcia podjętego przez niewłaściwy organ.
Dostrzec trzeba, że bezwzględny obowiązek przestrzegania przez organy administracji swojej właściwości w postępowaniu administracyjnym określa wprost art. 19 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Obowiązek ten jest przy tym bezpośrednio związany z zasadą praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, na gruncie postępowania administracyjnego ujętą w art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza ona dla organów konieczność dokonywania kontroli i przestrzegania swojej właściwości na każdym etapie postępowania administracyjnego, tak w postępowaniu przed organami pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym, czy w postępowaniach nadzwyczajnych. Naruszenie właściwości innego organu i rozstrzygnięcie sprawy należącej do zakresu właściwości innego organu stanowi, jak już wyżej wskazano, kwalifikowane naruszenie prawa będące podstawą do stwierdzenia nieważności tak wydanej decyzji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Przechodząc do oceny właściwości organów na gruncie niniejszej sprawy wyjaśnić przyjdzie, że zgodnie z art. 20 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Oznacza to, że podstawą do jej określenia są normy prawa materialnego, ustalające kompetencje danego organu do rozpoznania sprawy w określonym przedmiocie.
Podkreślić należy, że przepisy normujące właściwość organów administracji mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a naruszenie właściwości przez organ administracji przy wydawaniu aktu administracyjnego powoduje nieważność tego aktu bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne wszczęte zostało w przedmiocie przyznania skarżącej pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w związku z powodzią.
Decyzja administracyjna, kończąca to postępowanie w pierwszej instancji, powinna zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, który ją wydał (por. art. 107 § 1 pkt 1 k.p.a.).
Oznaczenie organu polega na podaniu pełnej nazwy organu i jego siedziby (adresu).
W decyzji wydanej w pierwszej instancji, w jej części nagłówkowej, wskazano: "Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Lewinie Brzeskim".
Wyjaśnić przyjdzie, że ośrodek pomocy społecznej (miejski w gminach miejskich, wiejski w gminach wiejskich) jest jednostką organizacyjną pomocy społecznej (art. 6 pkt 5 ustawy) i wykonuje w gminie zadania pomocy społecznej (art. 110 ust. 1 ustawy). Tworzony jest na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (aktualnie Dz. U. z 2025 r., poz. 1153 - zwanej dalej: "u.s.g."), nie posiada osobowości prawnej i ma status jednostki budżetowej.
Niewątpliwie, głównym zadaniem ośrodków pomocy społecznej jest ustalanie uprawnień do świadczeń i ich przyznawanie. Sprawy dotyczące świadczeń rozstrzygane są z kolei w formie aktu administracyjnego. Kompetencje do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej stosownie do art. 39 ust. 1 u.s.g. przyznane zostały jednak wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta), o ile przepisy szczególne nie zawierają odmiennych regulacji (art. 39 ust. 1 u.s.g.). O ile też, na podstawie art. 110 ust. 7 ustawy wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy, to jednak - co należy podkreślić - przeniesienie kompetencji orzeczniczych na kierownika ośrodka pomocy społecznej nie powoduje zmiany właściwości rzeczowej organu, a wydana w sprawie decyzja jest w dalszym ciągu decyzją wójta (burmistrza, prezydenta miasta), stosownie do ogólnej zasady wyrażonej w powołanym art. 39 ust. 1 u.s.g. W dalszym ciągu piastun funkcji określonego organu zachowuje swoje kompetencje, a kierownik ośrodka pomocy społecznej podejmuje decyzje wyłącznie z jego upoważnienia i w zakresie jego kompetencji (por. wyroki: WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 26 października 2023 r., sygn. akt II SAB/Go 102/23; WSA w Szczecinie z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 64/19). Nadal jest to decyzja organu, który udzielił upoważnienia (por. wyrok NSA z 27 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1420/15).
W związku z tym w decyzji, w oznaczeniu organu, musi być wskazany podmiot upoważniony ustawowo do wydania decyzji, czyli w sprawie takiej jak rozpoznawana wójt (burmistrz, prezydent miasta). Osoba w rzeczywistości wydająca decyzję i ją podpisująca, działa wyłącznie z upoważnienia wójta (burmistrza, prezydenta miasta). To, że upoważnienie, stosownie do art. 110 ust. 7 ustawy, ma charakter obligatoryjny, nie skutkuje utratą kompetencji przez właściwy organ. W konsekwencji kierownik ośrodka pomocy społecznej na podstawie takiego upoważnienia nie staje się organem załatwiającym określony rodzaj spraw. Organem tym w dalszym ciągu jest wójt (burmistrz, prezydent miasta).
W przypadku decyzji administracyjnej oznaczenie organu administracji nazwą jego aparatu pomocniczego (tu: Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lewinie Brzeskim) nie wskazuje jeszcze organu właściwego w sprawie. Nawet jeżeli postępowanie administracyjne prowadzone przed organem administracji publicznej wiąże się z wykonywaniem zadań przy pomocy urzędu tego organu (aparatu pomocniczego), to decyzję administracyjną wydaje zawsze organ administracji publicznej (tu: Burmistrz Lewina Brzeskiego), a nie wspomagający go urząd (zob. też wyrok NSA z 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4530/21).
Sąd podziela pogląd, że brak oznaczenia organu w części nagłówkowej decyzji nie stanowiłoby jej wady jeżeli podpis osoby upoważnionej do jej wydania zostałby opatrzony pieczęcią dostatecznie identyfikującą konkretny organ administracji publicznej np. gdyby Kierownik MGOPS, legitymujący się upoważnieniem, posłużyłby się pieczęcią imienną jako działający z upoważnienia Burmistrza Lewina Brzeskiego. Taką pieczęcią posłużył się Kierownik MGOPS wydając decyzję z wniosku skarżącego w innej jego sprawie (tj. jednorazowego zasiłku powodziowego), o czym Sąd wie z urzędu z akt sprawy sygn. akt I SA/Op 542/25. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie decyzję pierwszoinstancyjną Kierownik MGOPS opatrzył inną pieczęcią. Określa ona jego stanowisko służbowe oraz imię i nazwisko lecz bez oznaczenia, że działa z upoważnienia właściwego organu gminy, tj. Burmistrza Lewina Brzeskiego.
Zarówno w komparycji jak i w uzasadnieniu tej decyzji, czy nawet w pouczeniu o środku zaskarżenia nie zaznaczono w żaden sposób, że wydając decyzję Kierownik MGOPS działał z upoważnienia Burmistrza Lewina Brzeskiego.
Żaden z przepisów wskazanych w podstawie prawnej decyzji Kierownika MGOPS z dnia 13 grudnia 2024 r. nie upoważniał go do wydania decyzji we własnym imieniu.
W konsekwencji, w ocenie Sądu, treść decyzji wskazuje, że została ona wydana przez Kierownika MGOPS w jego własnym imieniu, co skutkuje naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej i jako taka dotknięta jest wadą nieważności unormowaną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Reasumując jak już wcześniej wskazano z treści decyzji pierwszoinstacyjnej nie wynika w żaden sposób, że została ona wydana z upoważnienia Burmistrza Lewina Brzeskiego, jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie przyznania wnioskowanej przez skarżącą pomocy socjalnej. Brak powołania się w jakimkolwiek miejscu decyzji pierwszoinstacyjnej na takie upoważnienie oraz na pieczęci imiennej - w ocenie Sądu - wskazuje, że Kierownik MGOPS wydał decyzję działając w imieniu własnym, jako organ pierwszej instancji, a więc z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej. Stąd, w ocenie Sądu, należało stwierdzić nieważność decyzji Kierownika MGOPS wydanej w pierwszej instancji, o czym na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., orzeczono w pkt. 2 sentencji wyroku.
Podkreślić jeszcze raz należy, że organem właściwym do rozpoznawania wniosku skarżącej o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej jest bowiem w rozpoznawanej sprawie Burmistrz Lewina Brzeskiego, w imieniu którego Kierownik MGOPS wydaje stosowne decyzje.
Oceniając z kolei legalność zaskarżonej decyzji Kolegium Sąd orzekł natomiast w pkt 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., o jej uchyleniu jako wydanej z naruszeniem art. 15 k.p.a. wskutek podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, która nie została rozpoznana w pierwszej instancji przez właściwy organ oraz z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Kolegium dostrzegło powyżej wskazaną wadliwość decyzji pierwszoinstancyjnej. Jednak umknęło uwadze organu odwoławczego, że stanowi ona kwalifikowaną wadę procesową z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., której usunięcie powinno nastąpić poprzez wyeliminowanie w trybie odwoławczym decyzji pierwszoinstancyjnej z obrotu prawnego.
Z uwagi na kwalifikowaną wadliwość decyzji wydanej w pierwszej instancji Sąd uznał też, że dalej idąca ocena merytoryczna prawidłowości orzeczonej zaskarżoną decyzją odmowy przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy finansowej jest przedwczesna, a to wobec braku podjęcia w sprawie rozstrzygnięcia w pierwszej instancji przez właściwy organ.
Przytaczane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA.