I SA/Op 328/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była kara pieniężna nałożona na bank za nieudostępnienie informacji objętych tajemnicą bankową na żądanie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego. Naczelnik, działając na podstawie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (uKAS), wezwał bank do przekazania informacji o rachunkach osoby fizycznej w związku z prowadzonym postępowaniem przygotowawczym o przestępstwo skarbowe. Bank odmówił, wskazując, że zgodnie z Prawem bankowym (upb), udostępnienie takich danych jest możliwe tylko w przypadku, gdy postępowanie karne skarbowe toczy się przeciwko osobie fizycznej będącej stroną umowy z bankiem. W tej sprawie postępowanie było w fazie in rem (w sprawie), a nie przeciwko konkretnej osobie. Naczelnik nałożył karę pieniężną, argumentując, że ustawa o KAS jest przepisem późniejszym (lex posterior) i ma pierwszeństwo. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał decyzję w mocy. Bank złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że bank miał rację. Sąd podkreślił, że przepisy Prawa bankowego (art. 104 i 105 upb) stanowią lex specialis w stosunku do art. 48 ust. 1 uKAS. Zaniechanie prawodawcy w dostosowaniu Prawa bankowego do ustawy o KAS oznacza, że bank jest zobowiązany udostępniać dane tylko wtedy, gdy spełnione są przesłanki z Prawa bankowego, czyli gdy postępowanie toczy się przeciwko osobie fizycznej. Sąd wskazał, że ustawa o KAS jest przepisem późniejszym, ale ogólniejszym (lex posterior generalis non derogat legi priori speciali), a zasada ochrony prywatności wymaga restrykcyjnej wykładni wyjątków od tajemnicy bankowej. Sąd uznał, że bank nie był zobowiązany do udostępnienia danych w tej sytuacji, a tym samym kara pieniężna została nałożona bezzasadnie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących dostępu organów KAS do tajemnicy bankowej w kontekście fazy postępowania przygotowawczego (in rem vs. in personam) oraz relacji między Prawem bankowym a ustawą o KAS.
Dotyczy specyficznej sytuacji kolizji przepisów Prawa bankowego i ustawy o KAS w kontekście żądania informacji bankowych na etapie postępowania przygotowawczego w fazie in rem.
Zagadnienia prawne (3)
Czy bank jest zobowiązany do udostępnienia organom Krajowej Administracji Skarbowej informacji objętych tajemnicą bankową na żądanie naczelnika urzędu celno-skarbowego, gdy postępowanie karne skarbowe znajduje się w fazie in rem (w sprawie), a nie przeciwko konkretnej osobie fizycznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie jest zobowiązany do udostępnienia takich informacji, jeśli nie są spełnione przesłanki określone w Prawie bankowym, które wymagają, aby postępowanie karne skarbowe toczyło się przeciwko osobie fizycznej będącej stroną umowy z bankiem.
Uzasadnienie
Przepisy Prawa bankowego (art. 104 i 105 ust. 1 pkt 2 lit. e) stanowią lex specialis w stosunku do art. 48 ust. 1 ustawy o KAS. Zaniechanie prawodawcy w dostosowaniu Prawa bankowego do ustawy o KAS oznacza, że bank musi przestrzegać tajemnicy bankowej, chyba że spełnione są konkretne przesłanki z Prawa bankowego, które nie obejmują fazy in rem postępowania przygotowawczego.
Jaki jest stosunek prawny między art. 48 ust. 1 ustawy o KAS a art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. e Prawa bankowego w kontekście dostępu organów KAS do tajemnicy bankowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy Prawa bankowego (art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. e) są lex specialis w stosunku do art. 48 ust. 1 ustawy o KAS. Ustawa o KAS jest przepisem późniejszym, ale ogólniejszym, i nie uchyla bardziej szczegółowych przepisów Prawa bankowego.
Uzasadnienie
Pomimo że ustawa o KAS jest późniejsza, zasada lex posterior generalis non derogat legi priori speciali oznacza, że nie uchyla ona bardziej szczegółowych przepisów Prawa bankowego. Wykładnia przepisów dotyczących tajemnicy bankowej musi być restrykcyjna ze względu na ochronę prawa do prywatności.
Czy żądanie udostępnienia informacji objętych tajemnicą bankową przez naczelnika urzędu celno-skarbowego powinno mieć formę postanowienia, a jego brak uniemożliwia nałożenie kary pieniężnej?
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku żądania na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy o KAS, forma pisemnego żądania jest wystarczająca, a brak formy postanowienia nie uniemożliwia nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 48 ust. 11 uKAS.
Uzasadnienie
Ustawa o KAS nie przewiduje formy postanowienia dla żądań z art. 48 ust. 1. Kara pieniężna jest sankcją za nieudzielenie informacji mimo prawidłowego wezwania, a od decyzji o karze przysługuje odwołanie i skarga do sądu administracyjnego, co zapewnia ochronę praw banku.
Przepisy (35)
Główne
upb art. 104 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Bank, osoby w nim zatrudnione oraz osoby, za których pośrednictwem bank wykonuje czynności bankowe, są obowiązane zachować tajemnicę bankową, która obejmuje wszystkie informacje dotyczące czynności bankowej, uzyskane w czasie negocjacji, w trakcie zawierania i realizacji umowy, na podstawie której bank tę czynność wykonuje.
upb art. 105 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Bank ma obowiązek udzielenia informacji stanowiących tajemnicę bankową wyłącznie na żądanie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, naczelnika urzędu celno-skarbowego albo naczelnika urzędu skarbowego, na zasadach i w trybie określonych w przepisach ustawy o KAS, m.in. w związku z toczącym się postępowaniem o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe przeciwko osobie fizycznej będącej stroną umowy zawartej z bankiem, w zakresie informacji dotyczących tej osoby fizycznej.
uKAS art. 48 § 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Naczelnik urzędu celno-skarbowego może wystąpić o nieodpłatne sporządzenie i przekazanie informacji dotyczących rachunków bankowych w związku z prowadzonym postępowaniem przygotowawczym o przestępstwo skarbowe.
upb art. 105 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Bank ma obowiązek udzielenia informacji stanowiących tajemnicę bankową na żądanie naczelnika urzędu celno-skarbowego w związku z toczącym się postępowaniem karnym lub postępowaniem w sprawach o przestępstwa skarbowe przeciwko osobie fizycznej będącej stroną umowy zawartej z bankiem.
Pomocnicze
uKAS art. 48 § 11
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Naczelnik może nałożyć karę pieniężną do 10.000 zł na podmiot, który pomimo prawidłowego wezwania nie udzieli informacji lub udzieli ich w niepełnym zakresie.
uKAS art. 94 § 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Wyłącza stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 182-185) w toku kontroli celno-skarbowej.
upb art. 5 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Definiuje czynności bankowe, w tym prowadzenie innych rachunków bankowych.
upb art. 104 § 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Określa odpowiedzialność cywilną w przypadku naruszenia tajemnicy bankowej.
upb art. 171 § 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Określa odpowiedzialność karną za naruszenie tajemnicy bankowej.
upb art. 104 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Określa wyjątki przedmiotowe od obowiązku zachowania tajemnicy bankowej.
upb art. 105 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Określa podmioty uprawnione do uzyskania informacji stanowiących tajemnicę bankową.
upb art. 105 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Określa podmioty uprawnione do uzyskania informacji stanowiących tajemnicę bankową.
uKAS art. 1 § 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Określa formy realizacji niektórych zadań KAS i szczególne uprawnienia organów KAS.
uKAS art. 45 § 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Dotyczy udostępniania informacji i dokumentów organom KAS.
uKAS art. 45 § 3
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Informacje i dokumenty są udostępniane na podstawie postanowienia organu KAS.
uKAS art. 45 § 5
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Dotyczy udostępniania informacji i dokumentów organom KAS.
op art. 182
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Reguluje zasady i tryb dostępu organów podatkowych do danych chronionych tajemnicą bankową.
op art. 183
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Reguluje zasady i tryb dostępu organów podatkowych do danych chronionych tajemnicą bankową.
op art. 184
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Reguluje zasady i tryb dostępu organów podatkowych do danych chronionych tajemnicą bankową.
op art. 185
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Reguluje zasady i tryb dostępu organów podatkowych do danych chronionych tajemnicą bankową.
op art. 262 § 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy zażalenia na postanowienie o nałożeniu kary porządkowej.
op art. 263 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy kar porządkowych.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
ppsa art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
ppsa art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie.
ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki oddalenia skargi.
ppsa art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
kks art. 110a § 1
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
Dotyczy przestępstwa skarbowego.
kks art. 11 § 1
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
Dotyczy odpowiedniego stosowania przepisów kpk w sprawach o przestępstwa skarbowe.
kpk art. 302 § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego
Przysługuje zażalenie na postanowienia i zarządzenia naruszające prawa osób niebędących stronami.
kpk art. 302 § 3
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego
Określa właściwy organ do rozpoznania zażalenia.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do ochrony prawnej życia prywatnego.
Konstytucja RP art. 51
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do ochrony danych osobowych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa zasadę demokratycznego państwa prawnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy Prawa bankowego (art. 104 i 105 ust. 1 pkt 2 lit. e) stanowią lex specialis w stosunku do art. 48 ust. 1 ustawy o KAS. • Bank nie miał obowiązku udostępniania danych objętych tajemnicą bankową, ponieważ postępowanie przygotowawcze znajdowało się w fazie in rem, a nie przeciwko konkretnej osobie fizycznej. • Ustawa o KAS jest przepisem późniejszym, ale ogólniejszym (lex posterior generalis non derogat legi priori speciali) i nie uchyla bardziej szczegółowych przepisów Prawa bankowego. • Ochrona prawa do prywatności wymaga restrykcyjnej wykładni przepisów dotyczących tajemnicy bankowej.
Odrzucone argumenty
Ustawa o KAS (art. 48 ust. 1) jako przepis późniejszy (lex posterior) ma pierwszeństwo przed Prawem bankowym. • Żądanie organu KAS miało charakter administracyjny, a nie karny, co uzasadniało zastosowanie przepisów uKAS. • Brak formy postanowienia dla żądania organu KAS nie stanowi przeszkody do nałożenia kary pieniężnej.
Godne uwagi sformułowania
Przepisy art. 104 ust. 1 upb i art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. e upb stanowią lex specialis w stosunku do przepisu art. 48 ust. 1 ustrojowej ustawy o KAS • Zaniechanie prawodawcy, polegające na niedostosowaniu odpowiednich przepisów Prawa bankowego do przepisów ustawy o KAS, skutkuje tym, że bank jest zobowiązany udostępniać organom KAS dane chronione tajemnicą bankową tylko wtedy, gdy spełnione są przesłanki z art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. e upb. • Norma późniejsza, ogólniejsza nie uchyla normy wcześniejszej, bardziej szczegółowej (lex posterior generalis non derogat legi priori speciali). • Wykładnia przepisów ustanawiających taki wyjątek musi być restrykcyjna. • Niedopuszczalna jest rozszerzająca interpretacja przepisów o tajemnicy bankowej, a jeśli istnieją wątpliwości co do obowiązującej normy prawnej, to powinny one być rozstrzygane na korzyść ochrony prawa do prywatności.
Skład orzekający
Marzena Łozowska
przewodniczący
Remigiusz Mazur
sprawozdawca
Aleksandra Sędkowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dostępu organów KAS do tajemnicy bankowej w kontekście fazy postępowania przygotowawczego (in rem vs. in personam) oraz relacji między Prawem bankowym a ustawą o KAS."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kolizji przepisów Prawa bankowego i ustawy o KAS w kontekście żądania informacji bankowych na etapie postępowania przygotowawczego w fazie in rem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony tajemnicy bankowej i prywatności finansowej w kontekście działań organów skarbowych. Wyjaśnia, kiedy banki mogą, a kiedy nie mogą być zobowiązane do ujawnienia danych, co jest istotne dla sektora bankowego i jego klientów.
“Bank nie musi ujawniać danych w fazie 'in rem': Sąd chroni tajemnicę bankową przed organami KAS.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.