I SA/Op 326/25

I SA/Op 326/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-07-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący/
Remigiusz Mazur /sprawozdawca/
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Stopnie i tytuły naukowe
Oświata
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1571
art. 203 ust. 2 i ust. 3, art. 205, art. 207 ust. 1-2, art. 66, art. 204 ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Dz.U. 2024 poz 572
art. 8 par. 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) Protokolant: St. referent Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Rektora Politechniki Opolskiej z dnia 28 lutego 2025 r., nr D/SD/7/2024 w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez A. B. [dalej: skarżąca, strona] jest decyzja Rektora Politechniki Opolskiej [dalej: Rektor, organ] z 28 lutego 2025 r., nr D/SD/7/2024, utrzymująca w mocy decyzję Rektora Politechniki Opolskiej z 21 stycznia 2025 r., nr D/SD/7/2024, w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Skarżąca rozpoczęła 2 października 2019 r. kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez Politechnikę Opolską. Strona dwukrotnie korzystała z zawieszenia kształcenia na podstawie art. 204 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2024 r. poz. 1571 ze zm.) [dalej: pswn]. Drugie zawieszenie kształcenia nastąpiło na okres jednego roku, licząc od 7 czerwca 2023 r. Zgodnie z Indywidualnym Planem Badawczym [dalej: IPB] termin złożenia przez skarżącą rozprawy doktorskiej wyznaczony był na czerwiec 2024 r. Z korespondencji pomiędzy stroną a promotorem wynika, że skarżąca nie przedłożyła promotorowi raportu z realizacji poszczególnych zadań w ramach IPB za III rok szkoły doktorskiej oraz informacji o aktualnym stanie realizacji doktoratu. Strona nie przedłożyła też promotorowi do 15 października 2024 r. sprawozdania do oceny okresowej za III rok kształcenia. Pismem z 22 listopada 2024 r. Dyrektor szkoły doktorskiej zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy doktorantów.
Decyzją z 21 stycznia 2025 r., działający z upoważnienia Rektora, Dyrektor szkoły doktorskiej skreślił stronę z listy doktorantów w szkole doktorskiej w Politechnice Opolskiej w Opolu. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 203 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 207 pswn oraz § 19 ust. 2 pkt 2, § 22 pkt 9 i § 30 ust. 1 Regulaminu szkoły doktorskiej w Politechnice Opolskiej w Opolu (stanowiącego załącznik do uchwały nr 259 Senatu Politechniki Opolskiej z dnia 19 kwietnia 2023 r. ze zm.) [dalej: Regulamin].
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że do 15 października 2024 r. strona powinna była przedłożyć promotorowi sprawozdanie sporządzane zgodnie z załącznikiem nr 11 do Regulaminu (część A). W dniu 18 listopada 2024 r. skarżąca poinformowała pracownika Działu Nauki, że złoży ocenę okresową po jej podpisaniu przez promotora. W tym samym dniu pracownik Działu Nauki zwrócił się do promotora, o przekazanie informacji, czy strona przedłożyła wypełnioną część A oceny okresowej. Promotor poinformował w dniu 19 listopada 2024 r., że strona nie złożyła wypełnionej części A oceny okresowej. W piśmie z 27 listopada 2024 r. skarżąca poinformowała Dyrektora szkoły doktorskiej o tym, że nie otrzymała zgody na wznowienie kształcenia, nie ma jej na liście studentów IV roku szkoły doktorskiej, nie wyznaczono jej do odrobienia praktyki zawodowej oraz nie otrzymała stypendium.
Dalej organ wyjaśnił, że strona nie wywiązała się z obowiązku doktoranta, polegającego na złożeniu promotorowi sporządzonej części A oceny okresowej w terminie do 15 października 2024 r., co uniemożliwiło dokonanie oceny realizacji przez skarżącą IPB oraz jej postępów w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Odnosząc się do pisma z 27 listopada 2024 r., organ wskazał, że strona znajduje na liście doktorantów (m.in. w systemie USOS), oraz otrzymywała stypendium doktoranckie w każdym miesiącu kształcenia w szkole doktorskiej. Warunki kontynuacji przez stronę kształcenia w szkole doktorskiej organ określił w rozmowie telefonicznej, co skarżąca potwierdziła na posiedzeniu Rady Naukowej szkoły doktorskiej w dniu 6 grudnia 2024 r. Dnia 30 lipca 2024 r. skarżąca otrzymała zgodę na wznowienie kształcenia po zakończonym urlopie macierzyńskim. Ponadto, w dniu 11 października 2024 r. pracownik Działu Nauki przesłał stronie plan zajęć na VII semestr kształcenia w szkole doktorskiej Politechniki Opolskiej. Na posiedzeniu Rady Naukowej szkoły doktorskiej, strona stwierdziła, że bez zaakceptowanej korekty IPB nie miała możliwości złożenia oceny okresowej do biura szkoły doktorskiej. Zdaniem organu obowiązek złożenia oceny okresowej nie jest jednak uzależniony od złożenia przez skarżącą korekty IPB i tym samym nie usprawiedliwia niewywiązania się przez stronę z obowiązku, który wynika z Regulaminu.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca podniosła, że skreślono ją z listy doktorantów, ponieważ nie przedłożyła promotorowi sprawozdania sporządzonego zgodnie z załącznikiem nr 11 do Regulaminu, z czym się nie zgadza. W jej ocenie złożenie sprawozdania jest bezprzedmiotowe, ponieważ promotor nie zaakceptował zmiany IPB, który został przesłany drogą mailową w dniu 11 czerwca 2024 r., a raporty zgodnie z § 30 Regulaminu od pierwszego roku studiów w szkole doktorskiej były przez stronę składane w tej samej formie, tj. osobiście u promotora, co za tym idzie bezzasadne jest niezaakceptowanie IPB przez promotora. Bez zmiany IPB, który na dzień złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest już nieaktualny, niemożliwe jest złożenie sprawozdania, ponieważ data osiągnięcia ostatniego kamienia milowego minęła z dniem 30 września 2024 r.
Decyzją z 28 lutego 2025 r. Rektor utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z 21 stycznia 2025 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że po ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego ustalił, iż decyzja o skreśleniu strony z listy doktorantów została podjęta prawidłowo. Strona nie wywiązała się bowiem z obowiązku, o którym mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 207 pswn. Następnie Rektor powołał treść § 22 pkt 9 i § 30 ust. 1 Regulaminu, które ustanawiają obowiązek sporządzenia i złożenia promotorowi sprawozdania do oceny okresowej.
Organ ponownie opisał poczynione ustalenia faktyczne, a także wskazał, że strona uważa, iż bez zaakceptowanej korekty IPB nie miała możliwości sporządzenia i złożenia sprawozdania do oceny okresowej. Zdaniem organu ten obowiązek nie jest uzależniony od złożenia przez skarżącą korekty IPB i tym samym nie usprawiedliwia niewywiązania się przez stronę z przedmiotowego obowiązku, wynikającego z Regulaminu. Z korespondencji elektronicznej pomiędzy stroną a promotorem wynika, że poprosiła ona o zaakceptowanie IPB, wskutek czego promotor poprosił o przedstawienie raportu z wykonanych zadań na III roku kształcenia w szkole doktorskiej. Nie otrzymał jednak odpowiedzi, a co za tym idzie nie mógł zweryfikować poprawności złożonego IPB. Strona nie przesłała promotorowi raportów dotyczących postępów w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej, ponieważ jak sama stwierdziła w wiadomości do promotora z 17 czerwca 2024 r., nie wykonała badań, o które prosił promotor. Taki stan rzeczy świadczy, w ocenie Rektora, także o braku postępów w realizacji rozprawy doktorskiej i tym samym nie może usprawiedliwiać niewywiązania się przez stronę z obowiązków zawartych w Regulaminie. Organ wyjaśnił ponadto, że wszczął i prowadził postępowanie wyłącznie w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy doktorantów. Ponieważ jednak strona zgłosiła, że wystąpił konflikt z promotorem, został on zbadany zgodnie z § 39 Regulaminu.
Na opisaną decyzję strona wniosła skargę do Sądu. Argumentowała w niej, że Dyrektor szkoły doktorskiej skreślił ją z listy doktorantów, mimo że nie wywiązał się z zapisów § 26 Regulaminu, zgodnie z którym powinien w ciągu 14 dni określić zasady jej powrotu z urlopu macierzyńskiego. Uczynił to, mimo że złożyła dwa pisma w tej sprawie dnia 24 lipca 2024 r. drogą e-mail oraz dnia 28 listopada 2024 r. pisemnie – i nie otrzymała na żadne z nich odpowiedzi. Skarżąca podniosła, że nie ma jej na liście doktorantów IV roku, nie otrzymała stypendium w październiku w dniu zgodnym z przepisami prawa, tj. 10., nie została jej przyznana praktyka zawodowa do odbycia. Dopiero po kilkukrotnym upomnieniu się otrzymała stypendium za październik w dniu 16 października 2024 r. W ocenie skarżącej złożenie sprawozdania sporządzonego zgodnie z załącznikiem nr 11 do Regulaminu jest bezprzedmiotowe, ponieważ promotor nie zaakceptował zmiany IPB, który został przesłany drogą mailową w dniu 11 czerwca 2024 r., a raporty zgodnie z § 30 Regulaminu od pierwszego roku studiów w szkole doktorskiej były składane przez stronę w tej samej formie, tj. osobiście u promotora, co za tym idzie bezzasadne jest niezaakceptowanie IPB przez promotora. Bez zmiany IPB, który jest już nieaktualny, niemożliwe jest złożenie sprawozdania, ponieważ data osiągnięcia ostatniego kamienia milowego minęła z dniem 30 września 2024 r. Ponadto strona podniosła, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem prawa, a więc przepisu art. 62 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) [dalej: kpa], który stanowi, że w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w której właściwy jest ten sam organ, administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Natomiast w sprawie nie zostały spełnione powyższe przesłanki, ponieważ postawą prawną skreślenia z listy doktorantów jest art. 203 i art. 207 pswn oraz § 19, § 22 i § 30 Regulaminu, a organem prowadzącym postępowanie jest Dyrektor szkoły doktorskiej. Natomiast skarga dotycząca konfliktu z promotorem została złożona na podstawie § 39 Regulaminu, a organem jest Przewodniczący Rady Naukowej dyscypliny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu stwierdził, że zarzut naruszenia przez Dyrektora szkoły doktorskiej § 26 Regulaminu nie jest zasadny. Na podstawie art. 204 ust. 3 pswn, kształcenie skarżącej w szkole doktorskiej zostało zawieszone na okres odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. Po wymianie korespondencji drogą elektroniczną Dyrektor szkoły doktorskiej stosownie do wniosku skarżącej z dnia 24 lipca 2024 r. wyraził zgodę na kontynuację kształcenia po zakończeniu okresu zawieszenia kształcenia. O zgodzie na wznowienie kształcenia skarżąca została zawiadomiona w korespondencji elektronicznej z 30 lipca 2024 r. Organ zaznaczył, że nie otrzymał pisma z 28 listopada 2024 r., o którym skarżąca pisze w skardze, zarzucając, że nie otrzymała na nie odpowiedzi. Skarżąca w roku 2024 oraz w toku postępowania administracyjnego nie została skreślona z listy doktorantów szkoły doktorskiej, nieprawdą jest więc stwierdzenie, że skarżącej nie ma jej na liście doktorantów czwartego roku. Skarżąca w pełnej wysokości otrzymywała stypendium doktoranckie, w każdym miesiącu kształcenia w szkole doktorskiej, a jedynie za październik 2024 r. stypendium zostało wypłacone z opóźnieniem. Odnośnie do praktyki zawodowej skarżącej, organ wyjaśnił, że z dokumentacji przebiegu kształcenia wynika, że wnioski skarżącej dotyczące realizacji praktyki zawodowej, w formie współprowadzenia zajęć dydaktycznych, były rozpatrywane pozytywnie przez Dyrektora szkoły doktorskiej. Ponadto zdaniem organu nie ma racji skarżąca, uważając, że złożenie promotorowi sprawozdania, zgodnie ze wzorem stanowiącym załącznik nr 11 do Regulaminu, jest bezprzedmiotowe, ponieważ promotor powinien wcześniej zatwierdzić zmianę IPB skarżącej. Obowiązek złożenia promotorowi sprawozdania nie wymaga bowiem zmiany IPB doktoranta. Brak zmiany IPB nie zwalniał skarżącej z obowiązku przedłożenia promotorowi części A sprawozdania, którą skarżąca miała obowiązek złożyć do 15 października 2024 r. W zakresie zarzutu naruszenia art. 62 kpa organ podniósł, że wszczął i prowadził postępowanie administracyjne wyłącznie w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy doktorantów szkoły doktorskiej w Politechnice Opolskiej. Po zgłoszeniu jednak przez skarżącą konfliktu z promotorem, zgłoszenie o konflikcie, zgodnie z § 39 Regulaminu, zostało zbadane na posiedzeniu Rady Naukowej szkoły doktorskiej w dniu 6 grudnia 2024 r.
Na rozprawie stawił się przed Sądem pełnomocnik organu, który podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę. Akcentował, że strona nie dopełniła obowiązków, które zostały szczegółowo opisane w zaskarżonej decyzji, zwłaszcza w aspekcie sprawozdania wymaganego prawem, a skarżąca do dnia rozprawy nie przedłożyła osiągnięć naukowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) [dalej: pusa], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) [dalej: ppsa].
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na decyzję: 1) uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).
Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czyli weryfikuje, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej.
Badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, zasadami ekonomiki obrotu gospodarczego, czy uznawanymi społecznie normami pozaprawnymi, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji albo wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. Stan faktyczny sprawy został zbadany przez Rektora w stopniu wystarczającym do wydania decyzji kończącej postępowanie oraz należycie opisany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Istotne elementy stanu faktycznego sprawy Sąd przedstawił w części historycznej niniejszego uzasadnienia i zbędne jest ich ponowne opisywanie w tym miejscu. Należy też zaznaczyć, że istota sporu, który wyłonił się w sprawie, sprowadza się do ustalenia, czy – w niekwestionowanym przez skarżącą stanie faktycznym sprawy – organ prawidłowo zastosował normy prawa materialnego wynikające z pswn w kontekście reguł wynikających z Regulaminu.
W celu uporządkowania zagadnień podniesionych w skardze Sąd wyjaśnia, że prawidłowość przeprowadzenia procedury rozwiązywania konfliktów opisanej w § 39 Regulaminu uchyla się od oceny Sądu, ponieważ materia ta nie należy do zakresu spraw objętych kognicją sądu administracyjnego wynikającą z art. 1 pusa oraz art. 3 i art. 4 ppsa. W ocenie Sądu, mimo że zainicjowane przez stronę postępowanie z § 39 Regulaminu zostało opisane w decyzji wydanej (z upoważnienia Rektora) przez Dyrektora szkoły doktorskiej w dniu 21 stycznia 2025 r., to jednak jego przebieg i wynik nie stanowiły podstawy faktycznej wydanych w sprawie niniejszej decyzji administracyjnych, ani też decyzje Rektora nie rozstrzygają w sprawie, której przedmiotem byłby konflikt skarżącej z promotorem. Z tego powodu zarzut skargi dotyczący nieuprawnionego rozstrzygnięcia przez Rektora jedną decyzją w dwóch sprawach, w których właściwe organy powinny prowadzić odrębne postępowania, nie zasługiwał na uwzględnienie. Chybiony jest też zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 62 kpa, zgodnie z którym w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Rektor nie prowadził bowiem postępowania administracyjnego w warunkach tzw. współuczestnictwa formalnego. Współuczestnictwo takie ma charakter techniczny i polega na połączeniu przez organ czynności prowadzących do wydania decyzji, jednak w każdej połączonej sprawie zostanie wydana odrębna decyzja, której adresatami będą wyłącznie strony danej sprawy w ujęciu materialnoprawnym (P. M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 62.). Z akt administracyjnych wynika, że organ prowadził tylko jedno postępowanie z udziałem tylko jednej strony, zatem art. 62 kpa nie był stosowany i nie mógł być też przez Rektora naruszony.
Przechodząc od zagadnień w sprawie kluczowych, Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 203 ust. 2 pswn doktorant może być skreślony z listy doktorantów w przypadku: 1) niezadowalającego postępu w przygotowaniu rozprawy doktorskiej; 2) niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207 pswn. Skreślenie z listy doktorantów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 203 ust. 3 pswn). Według art. 207 ust. 1-2 pswn: doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z regulaminem szkoły doktorskiej; doktorant jest obowiązany do realizacji programu kształcenia i indywidualnego planu badawczego.
Cytowany art. 203 ust. 2 pswn ustanawia fakultatywny tryb skreślenia z listy doktorantów. Wynika to z użytego przez ustawodawcę sformułowania "może skreślić". W zwrocie tym należy upatrywać kluczowej cechy charakterystycznej tego trybu, która polega na tym, że w razie ziszczenia się przesłanek, o których mowa w tym przepisie, prawnie dopuszczalne jest podjęcie decyzji o skreśleniu, jak i zaniechanie wydania takiej decyzji. Innymi słowy, nawet wystąpienie przesłanki fakultatywnego skreślenia nie musi się automatycznie oznaczać podjęcia takiego rozstrzygnięcia (W. Kiełbasiński, B. Pietrzyk-Tobiasz, M. W. Kuliński (red.), Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce dla studenta i doktoranta – komentarz praktyczny, wyd. 1, Warszawa 2024, art. 203).
Niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207 pswn, może przybrać nie tylko różną skalę, ale wynikać także z różnych przyczyn – niekiedy nawet niezawinionych przez doktoranta, a obciążających podmiot prowadzący szkołę doktorską albo wynikających ze zdarzeń obiektywnie niezależnych. Nie w każdym zatem przypadku spełnienie przesłanki pozwalającej na skreślenie będzie rzeczywiście przemawiało za dokonaniem takiego skreślenia (A. Jakubowski (red.), Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. 1, Warszawa 2023, art. 203).
Skreślenie z listy doktorantów w przypadkach określonych w art. 203 ust. 2 pswn ma charakter fakultatywny, więc podmiot prowadzący szkołę doktorską korzysta w tym zakresie z tzw. uznania administracyjnego, które jednak jest ograniczone zarówno od strony proceduralnej (skreślenie następuje w drodze decyzji administracyjnej, a wskutek tego wymaga przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego na okoliczność wystąpienia co najmniej jednej z przesłanek skreślenia oraz przedstawienia w decyzji odpowiedniego uzasadnienia prawnego i faktycznego), jak i od strony materialnoprawnej (musi być dokonane z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, czego wymaga art. 8 § 1 kpa). Zasadę proporcjonalności można przedstawić jako zakaz arbitralnego korzystania z uznania administracyjnego i nakaz wyboru takiego rozwiązania w granicach uznania, aby zachować pewną proporcję między celem, z powodu którego organ wyposażono w daną kompetencję, a dotkliwością decyzji dla jej adresata. Nieuwzględnienie powyższych ograniczeń przy skreślaniu doktoranta na podstawie art. 203 ust. 2 pswn oznacza naruszenie prawa i może skutkować uchyleniem decyzji w razie złożenia na nią skargi do sądu administracyjnego (J. M. Zieliński, H. Izdebski, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. III, LEX/el. 2023, art. 203).
Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym są logiczne i poprawne oraz mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, a także, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Podkreślić należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 203 ust. 2 pswn nie może mieć cech dowolności, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Zatem sąd administracyjny weryfikuje, czy skarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i należytym rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Wymogi, którym powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące, niż ma to miejsce w odniesieniu do tzw. decyzji związanej. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno bowiem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony organ powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym przypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 kpa), a zatem dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. W przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy (wyrok NSA z 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 131/24).
Artykuł 205 pswn stanowi, że: (ust. 1) Regulamin szkoły doktorskiej określa organizację kształcenia w zakresie nieuregulowanym w ustawie, w szczególności: 1) sposób wyznaczania i zmiany promotora, promotorów lub promotora pomocniczego; 2) sposób dokumentowania przebiegu kształcenia; 3) sposób przeprowadzania oceny śródokresowej; 4) warunki przedłużania terminu złożenia rozprawy doktorskiej. (ust. 2) Regulamin uchwala senat albo rada naukowa co najmniej na 5 miesięcy przed rozpoczęciem roku akademickiego, o którym mowa w art. 66 pswn (ust. 4.) Regulamin wchodzi w życie z początkiem roku akademickiego.
W sprawie rozpoznanej przez Sąd zastosowanie znajduje Uchwała nr 259 Senatu Politechniki Opolskiej z dnia 19 kwietnia 2023 r. w sprawie Regulaminu szkoły doktorskiej w Politechnice Opolskiej. Jak wynika z § 19 ust. 2 pkt 2 Regulaminu doktorant może być skreślony z listy doktorantów, w przypadku niewywiązywania się z obowiązków wynikających z Regulaminu, programu kształcenia i IPB. Doktorant jest zobowiązany m.in. do przestrzegania Regulaminu oraz do sporządzenia i złożenia u promotora sprawozdania do oceny okresowej, na zasadach opisanych w § 30 Regulaminu (§ 22 pkt 2 i 9 Regulaminu). Stosownie do § 30 Regulaminu: (ust. 1.) Ocenę okresową doktoranta przeprowadza promotor na podstawie sprawozdania sporządzanego zgodnie z załącznikiem nr 11 do Regulaminu – część A, przedłożonego promotorowi przez doktoranta do dnia 15 października. Promotor przeprowadza ocenę – część B, nie później niż do końca października danego roku akademickiego. (ust. 4.) Ocena okresowa po trzecim roku kształcenia uwzględnia perspektywę złożenia rozprawy doktorskiej w terminie określonym w IPB. Wynik oceny nie może być pozytywny w przypadku, gdy bez podania ważnego powodu termin, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym jest niemożliwy do osiągnięcia.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że strona złożyła ślubowanie i rozpoczęła kształcenie w szkole doktorskiej 2 października 2019 r. Podaniem z 7 października 2019 r. zwróciła się o zawieszenie kształcenia (art. 204 ust. 3 pswn). Dyrektor szkoły doktorskiej, na wniosek skarżącej, zawiesił kształcenie na czas trwania urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. Skarżąca kontynuowała kształcenie od 1 października 2020 r. Strona zaliczyła pierwszy (2020/2021) i drugi (2021/2022) rok kształcenia w szkole doktorskiej, a także złożyła 22 września 2021 r. IPB, w którym wskazała czerwiec 2024 r. jako termin złożenia rozprawy doktorskiej. W toku trzeciego roku kształcenia podaniem z 6 czerwca 2023 r. strona zwróciła się o zawieszenie kształcenia (art. 204 ust. 3 pswn). Dyrektor szkoły doktorskiej, na wniosek skarżącej, zawiesił kształcenie na okres jednego roku – od dnia 7 czerwca 2023 r. Począwszy od 23 maja 2024 r., skarżąca korespondowała z promotorem, wnosząc o "wystawienie" oceny okresowej. Promotor wyjaśnił skarżącej, że musi istnieć podstawa merytoryczna sporządzenia oceny okresowej i zwrócił się o przedłożenie raportu z realizacji poszczególnych zadań w ramach IPB za III rok szkoły doktorskiej oraz aktualnego stanu realizacji doktoratu, nie zaakceptował również terminu złożenia projektu badawczego przypadającego na 15 czerwca 2025 r. – podnosząc, że jest to termin złożenia pracy doktorskiej. Promotor odmówił również podpisania oświadczenia opiekuna do konkursu Preludium, ponieważ nie zapoznał się z opisem projektu badawczego i w jego ocenie stanowiłoby to poświadczenie nieprawdy. W wiadomości z 17 czerwca 2024 r. skierowanej do promotora strona wskazała, że nie zrobiła badań, a także że nie może wygenerować projektu z systemu OSF. Podaniem z 24 lipca 2024 r. skarżąca zwróciła się o wznowienie kształcenia, wniosek ten został zaakceptowany przez Dyrektora szkoły doktorskiej, o czym powiadomiono skarżącą w wiadomości z 30 lipca 2024 r. Skarżąca, pomimo wiadomości przypominających wysłanych w listopadzie 2024 r. przez pracownika Działu Nauki, nie złożyła wypełnionego arkusza oceny okresowej doktoranta i nie uczyniła tego również do dnia wydania ostatecznej decyzji o skreśleniu z listy doktorantów. W wiadomości z 19 listopada 2024 r. skierowanej do pracownika Działu Nauki promotor wyjaśnił, że strona nie przekazała mu uzupełnionego arkusza oceny okresowej z prośbą o sporządzenie opinii. Informację tę promotor potwierdził również w piśmie z 22 listopada 2024 r. skierowanym do Dyrektora szkoły doktorskiej, w którym wskazał, że skarżąca nie przedłożyła części A oceny okresowej oraz nie sporządziła sprawozdania z realizacji pracy doktorskiej, a w szczególności z realizacji IPB.
W stanie faktycznym sprawy wynikającym z akt administracyjnych, ustalonym i opisanym następnie przez Rektora w zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że strona – wbrew obowiązkowi wynikającemu z § 22 pkt 9 i § 30 ust. 1 Regulaminu – nie przedłożyła promotorowi w terminie do 15 października 2024 r. sprawozdania sporządzanego zgodnie z załącznikiem nr 11 do Regulaminu – część A, w celu przeprowadzenia przez promotora oceny okresowej doktoranta. Zawarty w arkuszu oceny okresowej (załącznik nr 11 do Regulaminu) doktoranta "wykaz osiągnięć" obejmuje: publikacje naukowe, prace badawcze, staże naukowe, udział w konferencji, granty wewnętrzne, nagrody Rektora, zrealizowane prace w Uczelni o charakterze wolontariatu, etap realizacji IPB. Co więcej, ocena okresowa sporządzona przez promotora po trzecim roku kształcenia (a więc tak jak w sprawie niniejszej) powinna uwzględniać perspektywę złożenia rozprawy doktorskiej w terminie określonym w IPB (§ 30 ust. 4 Regulaminu). Niezłożenie wypełnionego arkusza oceny okresowej uniemożliwia sporządzenie przez promotora oceny okresowej, o której mowa w § 30 Regulaminu. Z zebranych w sprawie materiałów i dowodów wynika, że skarżąca nie zachowała terminu przedłożenia promotorowi wypełnionego arkusza oceny okresowej doktoranta, wyznaczonego przepisem Regulaminu na 15 października 2024 r., a tym samym naruszyła art. 207 ust. 1 pswn, co skutkowało spełnieniem pierwszej przesłanki fakultatywnego skreślenia z listy doktorantów wymienionej w art. 203 ust. 2 pkt 2 pswn.
W zakresie zastosowania przez Rektora uznania administracyjnego Sąd stwierdził, że organ działał w granicach przysługującego mu uprawnienia. Warto w sprawie odnotować, że jeszcze w listopadzie 2024 r. (a więc już po zakończeniu biegu regulaminowego terminu) skarżąca była wzywana do wykonania spoczywającego na niej obowiązku i w zasadzie mogłaby ten obowiązek wykonać nawet z uchybieniem terminu bez konieczności poniesienia konsekwencji prawnych swojego zaniechania, ponieważ postępowanie administracyjne zostało wszczęte dopiero 22 listopada 2024 r., a pierwsza decyzja w sprawie została wydana 21 stycznia 2025 r. Sąd zaznacza też, że nieprzedłożenie przez doktoranta wypełnionego sprawozdania, czyni niemożliwym przeprowadzenie przez promotora oceny okresowej w regulaminowym terminie do końca października, jak również – w uwarunkowaniach sprawy niniejszej – uniemożliwia dokonanie oceny perspektywy złożenia rozprawy doktorskiej w terminie określonym w IPB. W ocenie Sądu niezłożenie przez skarżącą wypełnionego arkusza oceny okresowej nie znajduje usprawiedliwienia w okolicznościach niezależnych od strony, jak na przykład zdarzenia losowe czy nieprawidłowe działanie Uczelni.
W powyższym kontekście, w ocenie Sądu trafne są wywody Rektora, iż skarżąca poprosiła o zaakceptowanie IPB, wobec czego promotor poprosił o przedstawienie raportu z wykonanych zadań na III roku kształcenia w szkole doktorskiej, lecz nie otrzymał odpowiedzi, a co za tym idzie nie mógł zweryfikować poprawności złożonego przez stronę IPB. Strona nie przesłała promotorowi raportów dotyczących postępów w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej, ponieważ jak sama stwierdziła w wiadomości skierowanej do promotora, nie wykonała badań, o które prosił promotor. Słusznie zauważył organ, że taki stan rzeczy świadczy także o braku postępów w realizacji rozprawy doktorskiej i tym samym nie może znaleźć usprawiedliwienia niewywiązanie się z obowiązków zawartych w Regulaminie. Zaskarżona decyzja Rektora, zdaniem Sądu, nie narusza więc art. 8 § 1 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a wydana decyzja uznaniowa znajduje umocowanie w stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Sąd podzielił też stanowisko Rektora, zgodnie z którym kwestia zmiany IPB, a w szczególności zmiany terminu złożenia dysertacji, to zagadnienie odrębne od problemu terminowego złożenia raportu zawierającego wykaz osiągnięć doktoranta uzyskanych w kończącym się roku akademickim. Zagadnienia związane z koniecznością wprowadzenia zmian w IPB nie były i nie mogły być przedmiotem analizy w sprawie, której przedmiotem jest skreślenie z listy doktorantów z powodu nieprzedłożenia wypełnionego arkusza oceny okresowej, a termin złożenia pracy doktorskiej (zapisany w IPB) pozostaje w sprawie niniejszej prawnie obojętny. W ocenie Sądu treść przepisów pswn oraz Regulaminu nie uzależniają skutecznego przedłożenia promotorowi wypełnionego arkusza oceny okresowej od uprzedniego zaktualizowania IPB, a w tym od zmiany terminu złożenia pracy doktorskiej. Oba te zdarzenia są istotne z punktu widzenia realizacji obowiązków doktoranta, ale pozostają odrębne w kontekście analizy terminowego wywiązywania się z obowiązków wynikających z Regulaminu.
Poza zakresem przedmiotowym sprawy rozpoznanej przez Sąd pozostają też zagadnienia terminowej wypłaty stypendium przysługującego doktorantowi, zapewnienia możliwości realizowania przez doktoranta zajęć dydaktycznych ze studentami, czy wznowienia kształcenia po jego zawieszeniu. Z tego powodu Sąd nie mógł się do nich odnieść merytorycznie i pozostają one bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Sąd zaznacza, że nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną przez skarżącą podstawą prawną, pozostaje jednak związany granicami sprawy administracyjnej, a te wyznaczone są przez przedmiot postępowania administracyjnego, którym jest skreślenie z listy doktorantów.
Z opisanych wyżej powodów, nie znajdując w sprawie naruszeń prawa, które mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę.