I SA/OP 321/22

I SA/Op 321/22 - Postanowienie WSA w Opolu
Data orzeczenia
2022-11-14
Data wpływu
2022-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Grzegorz Gocki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I FZ 1/23 - Postanowienie NSA z 2023-02-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 86, art. 87
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi D. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 13 lipca 2022 r. Nr 1601-IOA.4055.5.2022 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi
Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 lipca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu z 24 maja 2022 r., o odmowie wydania zaświadczenia w sprawie zwolnienia od akcyzy samochodu osobowego marki [...], o nr VIN: [...] przywiezionego przez D. H. (dalej określanego jako: strona, skarżący) w związku z powrotem z czasowego pobytu z terytorium państwa członkowskiego (Niemiec) na terytorium kraju. Postanowienie organu II instancji zostało doręczone 22 lipca 2022 r. pełnomocnikowi skarżącego – B. S. Jak wynika z akt sprawy, postanowienie zostało opatrzone prawidłowym pouczeniem co do sposobu i terminu jego zaskarżenia.
Rozstrzygnięcie powyższe zostało zaskarżone skargą, nadaną przez pełnomocnika skarżącego - adwokata T. P. w dniu 15 września 2022 r. Jednocześnie pełnomocnik, pismem z 15 września 2022 r., wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał, że korespondencja organu została doręczona w okresie urlopowym B. S., który nie poinformował skarżącego o tym fakcie. Podniósł przy tym, że B. S. nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem i nie posiadał odpowiedniej wiedzy prawnej o trybie zaskarżenia wydanego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego, skarżący nie może ponosić negatywnych skutków związanych z doręczeniem na błędny adres zamieszkania i brakiem poinformowania go o wydanym postanowieniu. Pełnomocnik nadmienił przy tym, że organy stosowały różną praktykę doręczania stronie korespondencji urzędowej, część pism kierując bezpośrednio na adres strony (m.in. stanowisko organu I instancji w sprawie zażalenia), a część na adres B. S. Działanie takie wprowadziło skarżącego w błąd co do adresu, na jaki zostanie doręczone postanowienie organu II instancji. Do wniosku załączone zostało oświadczenie B. S., że o wydaniu postanowienia z 13 lipca 2022 r. w sprawie zwolnienia od akcyzy poinformował on skarżącego 8 września 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) -/dalej ppsa/ jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 ppsa). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 ppsa) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu.
W ocenie Sądu, analiza akt sprawy uprawnia do stwierdzenia, że zostały zachowane ww. warunki formalne umożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jak wynika z załączonego do wniosku oświadczenia B. S., o wydaniu postanowienia Dyrektora Izby poinformował on skarżącego 8 września 2022 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu został nadany w urzędzie pocztowym 15 września 2022 r., a zatem z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa. Skarżący złożył również skargę, co oznacza, że dokonał uchybionej czynności.
Konieczne stało się zatem rozważenie, czy argumenty przedstawione przez skarżącego uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Zgodnie z utrwalonymi w tej kwestii poglądami doktryny i judykatury uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna.
Oceniając wniosek skarżącego Sąd doszedł do przekonania, że przedstawione w nim okoliczności nie mogły stanowić o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia skargi.
W stanie faktycznym sprawy nie budzi wątpliwości, że zaskarżone postanowienie zawierało szczegółowe pouczenie o prawie, trybie i terminie do wniesienia od niego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i zostało skutecznie doręczone ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi skarżącego – B. S. 22 lipca 2022 r., co potwierdza dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 137 akt administracyjnych). Przewidziany zatem w art. 53 § 1 ppsa trzydziestodniowy termin do złożenia skargi upływał 22 sierpnia 2022 r., co oznacza, że nadanie przez skarżącego skargi 15 sierpnia 2022 r. (data stempla pocztowego na kopercie w której nadano przesyłkę w urzędzie pocztowym) nastąpiło z oczywistym uchybieniem terminu do dokonania tej czynności.
Bezsporna w sprawie pozostaje również okoliczność, iż w dacie doręczenia w/w pełnomocnikowi zaskarżonego aktu, pełnomocnik ten był należycie umocowany przez skarżącego do reprezentowania jego interesów w sprawie wydania zaświadczenia o zwolnieniu od akcyzy, co potwierdza włączony do akt administracyjnych dokument pełnomocnictwa szczególnego (k. 33-34 akt administracyjnych).
Wobec powyższego niezrozumiała jest argumentacja pełnomocnika, że strona nie może ponosić negatywnych skutków związanych z doręczeniem na błędny adres jej zamieszkania. Zgodnie bowiem z treścią art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 1540 ze zm.) jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Dysponując więc dokumentem pełnomocnictwa, złożonym do akt sprawy, organy podatkowe obowiązane były kierować korespondencję urzędową na wskazany na druku PPS-1 adres pełnomocnika, a nie na adres zamieszkania skarżącego. Odnosząc się natomiast do podniesionej we wniosku kwestii kierowania przez organy pism na różne adresy, wskazać należy, że analiza akt administracyjnych wykazała, iż istotnie organ I instancji uchybił procedurze doręczania pism, kierując stanowisko w sprawie zażalenia bezpośrednio na adres skarżącego. Podkreślić jednak trzeba, że był to jednorazowy przypadek, gdyż cała pozostała korespondencja (w tym: wezwania o uzupełnienie dokumentacji, postanowienia o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, postanowienia organów obu instancji w sprawie odmowy wydania zaświadczenia) były prawidłowo kierowane na adres zamieszkania pełnomocnika (B. S.) i były pod tym adresem odbierane. Co istotne, w wyniku doręczeń pism pełnomocnikowi interesy skarżącego nie doznały uszczerbku (poza obecnie rozpatrywaną kwestią zaskarżenia postanowienia organu II instancji), gdyż konieczne czynności procesowe były realizowane (np. przedłożenie, na wezwanie organu, dodatkowych dowodów w sprawie, wniesienie zażalenia). Zdaniem Sądu, w tej sytuacji, skoro skarżący, jak trafnie zauważył Dyrektor Izby w odpowiedzi na skargę, nie odwołał, nie zmienił bądź nie wypowiedział pełnomocnictwa, to nie powinien również oczekiwać, że doręczenie postanowienia organu II instancji będzie miało miejsce z pominięciem pełnomocnika, bezpośrednio na jego adres. Natomiast wadliwe doręczenie stronie stanowiska organu I instancji w sprawie zażalenia w żaden sposób nie podważa skuteczności doręczenia zaskarżonego postanowienia z 13 lipca 2022 r. Tym samym przyjąć należy, że doręczenie postanowienia Dyrektora Izby z 13 lipca 2022 r. pełnomocnikowi – B. S. odnosiło skutek w stosunku do strony.
Za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie mogła przemawiać też argumentacja, że skutki uchybienia terminu z wyłącznej winy pełnomocnika nie mogą być przenoszone na stronę, zwłaszcza jeśli pełnomocnik nie pełni tej roli zawodowo. Tut. Sąd w pełni podziela ukształtowane już w orzecznictwie stanowisko, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, w tym również pełnomocnika (postanowienie NSA z 30 października 2018r., sygn. akt II FZ 631/18). Pełnomocnictwo jest stosunkiem opartym na zaufaniu. Skarżący, ustanawiając pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, ponosi skutki wynikające z ewentualnego błędu pełnomocnika i to niezależnie od tego, czy jest to pełnomocnik profesjonalny czy nieprofesjonalny. Każdy pełnomocnik ma obowiązek dbania o interesy swego mocodawcy poprzez zapewnienie sprawnej obsługi postępowania. Decydując się zatem na udzielenie pełnomocnictwa mocodawca zarazem przyjmuje na siebie wszelkie konsekwencje działalności pełnomocnika, zarówno te pozytywne, jak i negatywne (zob. postanowienia: NSA z 6 października 2014r., I FZ 328/14, oraz WSA w Opolu z 13 listopada 2019r., I SA/Op 400/19). Bez znaczenia jest więc akcentowana we wniosku okoliczność, że B. S. nie był profesjonalnym pełnomocnikiem. Na stronie ciąży bowiem obowiązek starannego wyboru pełnomocnika i to od jej decyzji zależy, jaką osobę wyznaczy do reprezentowania swych interesów. Skoro więc skarżący zdecydował się na powierzenie wykonania czynności procesowych osobie nie posiadającej prawniczego wykształcenia, to tym samym przyjął on na siebie ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się takiego pełnomocnika procesowego. Z treści wniosku wynika przy tym, że przyczyną uchybienia terminu był nie tyle brak wiedzy B. S. co do sposobu i terminu do wniesienia skargi na postanowienie organu II instancji, ile brak poinformowania skarżącego o fakcie wydania i doręczenia tego postanowienia. Analiza akt sprawy również wskazuje, że skarżący w toku postępowania przed organami obu instancji nie oczekiwał od wyznaczonego niefachowego pełnomocnika dokonywania czynności procesowych (zażalenie sporządził i złożył osobiście sam skarżący), lecz w praktyce zakres umocowania ograniczał się do odbioru korespondencji i informowania o tym fakcie skarżącego, który de facto samodzielnie realizował czynności procesowe w celu ochrony swych interesów. Z kolei skargę do tut. Sądu w imieniu skarżącego sporządził i wniósł już kolejny wyznaczony pełnomocnik, będący adwokatem. W rezultacie, zdaniem Sądu, sam brak zawodowego doświadczenia ze strony B. S. nie może stanowić wystarczającego wytłumaczenia dla niedotrzymania terminu do wniesienia skargi, zwłaszcza jeżeli weźmie się pod uwagę, że zaskarżone postanowienie zawierało jasne i czytelne pouczenie o sposobie i terminie jego zaskarżenia.
Jak już wyżej wskazano, mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków zachowania się pełnomocnika. Stąd też wniosku o przywrócenie terminu nie można opierać na tym, że to nie strona, a jej pełnomocnik zaniedbał dokonania czynności procesowej. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 2 października 2013r., I OZ 858/13 okoliczności związane z realizacją stosunku wewnętrznego pełnomocnictwa, tj. relacje między mocodawcą i pełnomocnikiem, pozostają bez wpływu na bieg terminów procesowych i nie stanowią okoliczności usprawiedliwiającej niedotrzymanie terminu. W konsekwencji nie można zgodzić się z zasadniczym argumentem wniosku, zakładającym, że uchybienie pełnomocnika nie powinno obciążać skarżącego. Zaniedbania osób, którymi skarżący się posłużył obciążają bowiem jego samego, a więc nie uwalniają go od winy w niezachowaniu terminu.
Uznać zatem należy, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Powyższe wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania tej czynności procesowej, przez co wniosek podlegał oddaleniu na podstawie art. 87 § 2 ppsa.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.