I SA/Op 319/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2018-12-21
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjneegzekucja administracyjnatytuł wykonawczywady formalneumorzenie postępowanianiedopuszczalność egzekucjipodatek od nieruchomości WSAorgan egzekucyjny

WSA w Opolu uchylił postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, uznając, że błędy formalne w tytule wykonawczym nie czynią egzekucji niedopuszczalną.

Sprawa dotyczyła skargi Prezydenta Miasta Rybnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, które utrzymało w mocy decyzję o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że błędy formalne w tytule wykonawczym (nieprawidłowy numer decyzji i okres należności) nie stanowiły podstawy do obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie czyniły one egzekucji niedopuszczalną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał skargę Prezydenta Miasta Rybnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone wobec J. B. na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego zaległości w podatku od nieruchomości za 2016 r. Zobowiązany wniósł zarzuty, wskazując na brak wymagalności obowiązku i brak doręczenia upomnienia. Organy administracji stwierdziły błędy w tytule wykonawczym, takie jak nieprawidłowy numer decyzji ustalającej zaległość oraz błędny okres, którego dotyczyła należność (wskazano rok 2016 zamiast 2015). Na tej podstawie Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał to postanowienie w mocy, uznając egzekucję za niedopuszczalną na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił jednak zaskarżone postanowienie. Sąd uznał, że błędy formalne w tytule wykonawczym, takie jak wskazanie nieprawidłowego numeru decyzji czy błędnego okresu należności, nie czynią egzekucji administracyjnej niedopuszczalną w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Sąd podkreślił, że niedopuszczalność egzekucji wynika z przepisów prawa wyłączających możliwość jej prowadzenia lub z wad podmiotowych, a nie z błędów formalnych, które nie naraziły zobowiązanego na wyegzekwowanie kwoty, której nie jest winien. W tej sprawie zobowiązany był świadomy, jakiego obowiązku dotyczy postępowanie, a kwota wyegzekwowana odpowiadała faktycznemu zadłużeniu. Sąd uchylił również postanowienie organu pierwszej instancji i zasądził koszty postępowania od organu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, błędy formalne w tytule wykonawczym, które nie naraziły zobowiązanego na wyegzekwowanie kwoty, której nie jest winien, nie czynią egzekucji administracyjnej niedopuszczalną i nie stanowią podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że niedopuszczalność egzekucji wynika z przepisów prawa wyłączających możliwość jej prowadzenia lub z wad podmiotowych, a nie z błędów formalnych w tytule wykonawczym. Kluczowe jest, czy błąd ten naraził zobowiązanego na wyegzekwowanie nienależnej kwoty. W tej sprawie zobowiązany był świadomy przedmiotu egzekucji, a wyegzekwowana kwota była prawidłowa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.p.e.a. art. 59 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Niedopuszczalność egzekucji wynika z przepisów prawa lub wad podmiotowych, a nie z błędów formalnych tytułu wykonawczego, o ile nie naraziły one zobowiązanego na wyegzekwowanie nienależnej kwoty.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia sądowi administracyjnemu uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 27

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa wymogi formalne tytułu wykonawczego, które mają na celu zagwarantowanie zobowiązanemu, że zostanie wyegzekwowana kwota, do zapłaty której rzeczywiście jest zobowiązany.

u.p.e.a. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej.

u.p.e.a. art. 29 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a.

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

P.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania sądowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędy formalne w tytule wykonawczym (nieprawidłowy numer decyzji, błędny okres należności) nie czynią egzekucji administracyjnej niedopuszczalną w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., jeśli nie naraziły zobowiązanego na wyegzekwowanie kwoty, której nie jest winien.

Odrzucone argumenty

Organy administracji błędnie zinterpretowały art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., uznając błędy formalne tytułu wykonawczego za przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ błędnie zastosował art. 27 u.p.e.a., uznając, że wskazanie numeru ewidencyjnego podatnika zamiast numeru RWA decyzji oraz omyłkowe oznaczenie roku w dacie powstania należności stanowi wadę powodującą niedopuszczalność egzekucji.

Godne uwagi sformułowania

błędy formalne w tytule wykonawczym nie oznaczają niedopuszczalności egzekucji naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego

Skład orzekający

Marzena Łozowska

przewodniczący sprawozdawca

Gerard Czech

sędzia

Marta Wojciechowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w kontekście błędów formalnych tytułu wykonawczego i ich wpływu na dopuszczalność egzekucji administracyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji błędów w tytule wykonawczym w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne są precyzyjne wymogi formalne w postępowaniu egzekucyjnym, ale jednocześnie jak sąd administracyjny może łagodzić skutki drobnych błędów, jeśli nie naruszają one praw strony.

Błąd w tytule wykonawczym nie zawsze oznacza koniec egzekucji – co orzekł WSA?

Dane finansowe

WPS: 69 978 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Op 319/18 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2018-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Gerard Czech
Marta Wojciechowska
Marzena Łozowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 834/21 - Wyrok NSA z 2022-08-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 59 par. 1 pkt 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta Rybnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 10 sierpnia 2018 r., nr 1601-IEE.711.269.2018 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie – Koźlu z dnia 29 czerwca 2018 r. nr 1604-SEE.711.2.9.2018.6. II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 580,00 zł (słownie złotych: pięćset osiemdziesiąt 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez Prezydenta Miasta [...] (dalej jako: skarżący, strona, wierzyciel) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 10.08.2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie - Koźlu z dnia 29.06.2018 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J. B. (dalej jako: zobowiązany) na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 11.09.2017r.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie - Koźlu prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku zobowiązanego J. B. na podstawie wystawionego przez Prezydenta Miasta [...] tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 11.09.2017 r., na którym wskazano, że obejmuje on zaległości w podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwocie 69.978,00 zł, ustalone decyzją z dnia 29.12.2016 r. Nr [...]. Tytuł wykonawczy doręczono zobowiązanemu w dniu 23.10.2017 r. wraz z zawiadomieniem z dnia 16.10.2017 r. Nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A. w [...].
W dniu 18.10.2017 r. nastąpiła całkowita realizacja zajęcia w A S.A.
Zobowiązany pismem z dnia 24.10.2017 r. wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne, oparte na art. 33 § 1 pkt 2 i pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm. - zwanej dalej "u.p.e.a.") tj. zarzut braku wymagalności obowiązku objętego spornym tytułem wykonawczym oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie - Koźlu - po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie wniesionych zarzutów zawartego w postanowieniu z dnia 11.12.2017 r. wydał w dniu 29.01.2018 r. postanowienie, którym uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione.
Postanowieniem z dnia 8.05.2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu – po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanego - uchylił zaskarżone postanowienie w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że istnieje rozbieżność pomiędzy informacjami zawartymi w tytule wykonawczym Nr [...] a stanowiskiem wierzyciela, wyrażonym w postanowieniu z dnia 11.12.2017 r. i wydanym w ślad za nim postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia 29.01.2018 r. w sprawie zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne. Rozbieżności te dotyczą okresu należności będącej przedmiotem egzekucji administracyjnej, oraz numeru orzeczenia, którym należność ta została ustalona. Z treści tytułu wykonawczego wynika, że na jego podstawie dochodzona jest zaległość w podatku od nieruchomości za 2016r. ustalona decyzją z dnia 29.12.2016 r. Nr [...]. Natomiast ze stanowiska wierzyciela wynika, że przedmiotem przymusowego dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej na podstawie w/w tytułu wykonawczego jest zaległość wynikająca z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 29.12.2016 r. Nr [...] w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2015.
Po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela (w piśmie z dnia 27.03.2018 r.) w zakresie w/w rozbieżności organ odwoławczy uznał, że wierzyciel - Prezydent Miasta [...] błędnie wypełnił w części E.1 tytułu wykonawczego pozycje Nr 5 i Nr 6 - "data powstania należności pieniężnej/okres, którego dotyczy należność pieniężna" wskazując okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r., podczas gdy zaległość pieniężna dotyczy roku 2015. Ponadto w części "E" w pozycji Nr 4 identyfikacja podstawy prawnej obowiązku" wierzyciel wpisał "Decyzja nr [...]". Natomiast w stanowisku utrzymywał, że chodzi o decyzję Nr [...], na której ujęto również oznaczenie "Nr ewid. [...]".
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie wystąpiły przesłanki do obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., gdyż organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełniał wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., przez co egzekucja administracyjna była niedopuszczalna.
Postanowieniem z dnia 29.06.2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...].
Po rozpatrzeniu zażalenia Prezydenta Miasta [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, wydał opisane na wstępie rozstrzygniecie.
W uzasadnieniu organ powołał treść przepisu art. 59 § 1 u.p.e.a. i stwierdził, że w sprawie zaszła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazana w pkt 7 ww. przepisu, tj. z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej.
Wskazał na błędy jakie zwiera przedmiotowy tytuł wykonawczy tj. błędny numer decyzji, z której wynikała egzekwowana zaległość (wierzyciel podał nr [...] zamiast prawidłowego nr decyzji – [...]) jak i błędny okres, którego dotyczy należność pieniężna (wierzyciel wskazał na okres od 1.01.2016 r. do 31.12.2016 r. podczas gdy zaległość dotyczyła okresu od 1.01.2015 r. do 31.12.2015 r.).
Wyjaśnił, że tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe, ponieważ warunkuje wszczęcie egzekucji. Przepis art. 27 u.p.e.a. określa podstawowe wymogi stawiane przez ustawę tytułom wykonawczym, które mogą się stać podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Prawidłowe wystawienie tytułu wykonawczego przez wierzyciela ma fundamentalne znaczenie, ponieważ nie ma możliwości skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wadliwego lub niezawierającego wszystkich wymaganych przez prawo elementów.
W myśl art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zgodnie z art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. Może jednak zaistnieć sytuacja, w której organ egzekucyjny doprowadzi do wszczęcia egzekucji administracyjnej na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego i będzie ją prowadzić wobec zobowiązanego.
Zatem jeżeli tytuł wykonawczy nie odpowiada warunkom przewidzianym w art. 27 ustawy egzekucyjnej, to prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie takiego tytułu wykonawczego jest niedopuszczalne. Brak któregokolwiek z elementów określonych w art. 27 u.p.e.a. lub wadliwe ich wskazanie przez wierzyciela w tytule wykonawczym wywołuje niedopuszczalność egzekucji administracyjnej.
Organ zauważył, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu badając dopuszczalność - w trybie art. 29 u.p.e.a. - nie miał możliwości stwierdzenia, że tytuł wykonawczy Nr [...] zawiera wady w postaci błędnego określenia podstawy prawnej obowiązku objętego tym tytułem wykonawczym poprzez wpisanie przez wierzyciela niewłaściwego numeru decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości, jak również błędnego wskazania okresu dotyczącego tego zobowiązania. Wady przedmiotowego tytułu wykonawczego zostały ujawnione dopiero na etapie rozpoznawania zażalenia zobowiązanego na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 29.01.2018 r. w sprawie wniesionych zarzutów.
W ocenie organu brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska wierzyciela, że wpisanie w tytule wykonawczym w pozycji "Identyfikacja podstawy prawnej obowiązku" sformułowania "Decyzja nr [...]" jest prawidłowe. Numer "[...]" jest - jak wynika z wyjaśnień wierzyciela udzielonych w toku postępowania egzekucyjnego - numerem ewidencyjnym podatnika w ewidencji podatkowej prowadzonej przez wierzyciela i jako taki ma na celu identyfikację podatnika i nieruchomości, których dotyczy decyzja Nr [...].
Wierzyciel błędnie wypełnił w części E.1 tytułu wykonawczego pozycje Nr 5 i Nr 6 - "Data powstania należności pieniężnej/okres, którego dotyczy należność pieniężna" wpisując okres od dnia 1.01.2016 r. do 31.12.2016 r., bowiem zobowiązanie ustalone w decyzji Nr [...] dotyczyło 2015 r. a nie 2016 r. Brak podstaw do zaakceptowania stanowiska wierzyciela, że okres od 1.01.2016 r. do 31.12.2016 r. został wpisany w tytule wykonawczym z uwagi na fakt, że ww. decyzja została wydana przez wierzyciela w dniu 29.12.2016 r.
Z powyższych przyczyn w sprawie wystąpiła przesłanka do obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...], na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Organ egzekucyjny prowadził bowiem postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełniał wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., przez co egzekucja administracyjna była niedopuszczalna.
Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu kwestii braku podstaw do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego po wyegzekwowaniu w całości dochodzonej egzekucyjnie zaległości organ wskazał, że uzyskanie w dniu 18.10.2017 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu (w skutek realizacji przez A S.A. zajęcia z dnia 16.10.2017 r.) zakończyło prowadzoną wobec zobowiązanego egzekucję, czyli czynności egzekucyjne zdefiniowane w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., ale nie zakończyło postępowania egzekucyjnego. Przepisy ustawy egzekucyjnej umożliwiają organowi egzekucyjnemu wydawanie rozstrzygnięć procesowych już po wyegzekwowaniu obowiązków w ramach dalej trwającego postępowania egzekucyjnego. Zakończenie egzekucji administracyjnej nie zawsze oznacza zakończenie postępowania egzekucyjnego.
Końcowo organ wyjaśnił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. może być tylko i wyłącznie konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie egzekucyjne nie może być prowadzone z przyczyn o charakterze trwałym a nie przejściowym. Za trwałą przyczynę braku możliwości prowadzenia egzekucji należy przyjąć również wady formalne tytułu wykonawczego jako dokumentu urzędowego, na podstawie którego wszczynane jest wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne. Za wadę formalną tytułu wykonawczego należy uznać w szczególności błędne określenie przez wierzyciela danych dotyczących należności pieniężnej dochodzonej na podstawie tego tytułu wykonawczego, takich jak podstawa prawna obowiązku, kwota zaległości, czy okres którego dotyczy ta zaległość. Naruszenie ww. wymogów formalnych tytułu wykonawczego może przełożyć się bowiem na niebezpieczeństwo wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego.
W skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, alternatywnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Podniósł zarzuty naruszenia:
1) art. 27 u.p.e.a. poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na:
a) przyjęciu, że oznaczenie przez wierzyciela (skarżącego) w tytule wykonawczym w części E pkt 4 numeru ewidencyjnego podatnika - zobowiązanego, jako oznaczenia decyzji będącej podstawą prawną obowiązku zobowiązanego z jednoczesnym wskazaniem daty wydania tej decyzji, zamiast numeru RWA tej decyzji - jest błędem w tytule wykonawczym powodującym, że nie spełnia on przesłanek z art. 27 u.p.e.a., gdzie - w ocenie wierzyciela - oznaczenie to jest prawidłowe, a przede wszystkim nie powoduje niebezpieczeństwa wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego;
b) omyłkowe oznaczenie w tytule wykonawczym w części E.1 pkt 5 i 6 roku w dacie powstania należności pieniężnej/okresu powstania należności pieniężnej jest błędem powodującym, że tytuł wykonawczy nie spełnia przesłanek z art. 27 u.p.e.a., gdzie z treści tytułu wykonawczego w części E pkt 5, jak i z materiału zgromadzonego w sprawie, w szczególności z treści decyzji podatkowej ujętej w tym tytule, kwoty wyegzekwowanej przez organ egzekucyjny zaległości, stanowiska zobowiązanego i wierzyciela wynika, że tytuł wykonawczy na podstawie którego prowadzone było przez organ egzekucyjny postępowanie dotyczy zobowiązania podatkowego za 2015 r., w związku z czym nie doszło do niebezpieczeństwa wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego;
2) art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez błędną jego wykładnię (i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie) polegającą na przyjęciu, że stwierdzone przez organ błędy w tytule wykonawczym, omówione w pkt 1 powyżej, powodują, że tytuł ten nie spełnia przesłanek z art. 27 u.p.e.a., co powoduje konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego, ze względu na to, że egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, pomimo, że nie doszło do niebezpieczeństwa wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego;
3) art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie, że pomimo zakończenia postępowania egzekucyjnego poprzez doprowadzenie do wykonania obowiązku zasadnym jest wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w związku z zajściem w ocenie organu przesłanek z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a w zw. z art. 27 tej ustawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W myśl przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie). Zgodnie z treścią art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Zaznaczyć także należy, że sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Przeprowadzona przez Sąd, w aspekcie wskazanych kryteriów, kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia podstawę do uznania, że narusza ono prawo w sposób nakazujący jego uchylenie.
Kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 10.08.2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie - Koźlu z dnia 29.06.2018 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego J. B. na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 11.09.2017 r.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela stanowiska organu, że błędy w tytule wykonawczym Nr [...], polegające na wskazaniu przez wierzyciela nieprawidłowego numeru decyzji, z której wynika egzekwowana należność oraz błędnego okresu, którego dotyczy należność pieniężna, świadczą o niedopuszczalności egzekucji w rozumieniu przepisu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. skutkującej koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z treścią przepisu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.
Na tle powyższego przepisu w piśmiennictwie (Pietrasz Piotr, Komentarz do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, źródło: LEX) wskazuje się, że o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej decydują dwa rodzaje przesłanek. Przesłanki o charakterze podmiotowym odnoszą się do zobowiązanego i do organu egzekucyjnego – dotyczą sytuacji gdy np. przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji administracyjnej w stosunku do podmiotów wskazanych w tytule wykonawczym, czy też egzekucja jest prowadzona przez podmiot niebędący organem egzekucyjnym.
Drugi rodzaj przesłanek - przedmiotowe - odnosi się do przedmiotu i podstaw egzekucji. Egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej (inne niż określone w art. 2, 3, 3a i 4 u.p.e.a.), np. podlegające egzekucji sądowej, o ile jego wykonanie nie zostało przekazane na drogę egzekucji administracyjnej. Niedopuszczalna jest także egzekucja skierowana w odniesieniu do przedmiotów i praw niepodlegających egzekucji z uwagi na zasadę poszanowania minimum egzystencji zobowiązanego (art. 8 u.p.e.a.), jeżeli mamy do czynienia z tzw. rolniczym wyłączeniem z egzekucji (art. 8a u.p.e.a.), z ochroną wynagrodzenia i świadczeń spełniających podobne funkcje (art. 9 u.p.e.a.), a także z ochroną świadczeń alimentacyjnych i innych świadczeń o charakterze rodzinnym oraz świadczeń z pomocy społecznej (art. 10 § 4 u.p.e.a.). Niedopuszczalna jest egzekucja obowiązku wynikającego z decyzji nieostatecznej, chyba że decyzji takiej nadano rygor natychmiastowej wykonalności albo jej natychmiastowa wykonalność wynika z przepisów prawa.
Zdaniem Sądu nie stanowią o niedopuszczalności egzekucji błędy formalne (w tym wypadku związane z podaniem nieprawidłowego nr decyzji i błędnego okresu, którego dotyczy należność pieniężna) zawarte w tytule wykonawczym, który dotyczy jednak istniejącej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji ustalającej wysokość egzekwowanego zobowiązania podatkowego.
Sąd podziela również pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 26.08.2011 r., sygn. akt II FSK 461/10 (dostępne, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym, przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają charakter formalny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty.
W przedmiotowej sprawie przepisy przewidują możliwość przymusowej realizacji obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej (sprawa dotyczy zobowiązania w podatku od nieruchomości), nie występuje także sytuacja związana z niedopuszczalnością egzekucji z uwagi na cechy zobowiązanego.
Zatem błędy formalne zawarte w tytule wykonawczym nie oznaczają niedopuszczalności egzekucji. Przykładowo można tu wskazać na wyrok NSA z dnia 7.10.2011 r., sygn. akt II OSK 1419/10, gdzie stwierdzono, że powołanie w tytule wykonawczym jako podstawy prawnej postępowania egzekucyjnego decyzji nieostatecznej zamiast ostatecznej, jeśli ta ostatnia utrzymuje w mocy tę pierwszą, nie decyduje o niedopuszczalności egzekucji i nie stanowi zarazem przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.
Należy również zaznaczyć, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że ww. błędy w tytule wykonawczym nie naraziły zobowiązanego na wyegzekwowanie nienależnej kwoty. Ze znajdującej się w aktach decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego wynika, że kwota jaką zobowiązany winien uiścić z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2015 r. wynosi 69.978 zł - taka też kwota została podana w tytule wykonawczym. Co istotne zobowiązany był świadomy jakiego obowiązku dotyczy prowadzone postępowanie egzekucyjne, co wynika z jego pisma z dnia 24.10.2017 r., w którym wskazuje, że "(...) czynności egzekucyjne (...) zostały dokonane w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym podatku od nieruchomości za 2015 r. a ustalonym decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 29.12.2016 r., nr [...]."(akta adm. k. 8).
Zgodnie z poglądem orzecznictwa, który Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela, przepis art. 27 u.p.e.a. wymienia wymogi formalne tytułu wykonawczego, które jednak nie są przewidziane same dla siebie, ale w określonym celu. Tym celem jest zagwarantowanie zobowiązanemu, że zostanie wyegzekwowana kwota, do zapłaty której rzeczywiście jest zobowiązany na podstawie decyzji organu. Wobec tego naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego, by można było zasadnie rozważać instytucję umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dopiero taki brak formalny tytułu wykonawczego, który tę gwarancję istotnie narusza, należy postrzegać w kategorii przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego (zob. m.in. wyrok NSA z 24.10.2018 r., II FSK 2388/16).
W ocenie Sądu wskazane przez organ egzekucyjny wady tytułu wykonawczego nie dają podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał za usprawiedliwiony zarzut naruszenia 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., bowiem nie wystąpiły tu przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tego przepisu.
Podkreślić należy, że w sprawie nie jest sporne, że w tytule wykonawczym nr [...], zwarte są błędy polegające na wskazaniu przez wierzyciela nieprawidłowego numeru decyzji, z której wynika egzekwowana należność oraz błędnego okresu, którego dotyczy należność pieniężna. Tytuł wykonawczy zawiera wady, które jednak nie oznaczają niedopuszczalności egzekucji i nie dają podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego (co skutkowało uwzględnieniem zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). W tych okolicznościach Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, że organ dopuścił się naruszenia przepisu art. 27 u.p.e.a.
Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Na zasadzie art. 135 P.p.s.a Sąd uchylił postanowienie organu I instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając na rzecz strony kwotę 580 zł, na którą składa się równowartość uiszczonego wpisu od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI