I SA/Op 308/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2022-11-30
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
egzekucja administracyjnarachunek bankowyspółka cywilnaZUSskładkizarzutywspólny rachunek

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie ZUS o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej z rachunku bankowego prowadzonego dla wspólników spółki cywilnej.

Skarżący kwestionował zasadność zajęcia rachunku bankowego prowadzonego dla spółki cywilnej, twierdząc, że egzekwowana należność dotyczy jego osobistych zobowiązań, a nie działalności spółki. Sąd uznał, że zajęcie rachunku wspólnego jest dopuszczalne na podstawie art. 81 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nawet jeśli tylko jeden ze współwłaścicieli jest dłużnikiem, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Przedmiotem skargi była decyzja ZUS odrzucająca zarzuty skarżącego dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących nieopłacone składki na fundusze społeczne i zdrowotne. Skarżący podniósł zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia, argumentując, że zajęty rachunek bankowy prowadzony jest dla spółki cywilnej, a dochodzone należności są jego osobistymi zobowiązaniami. ZUS oddalił zarzuty, wskazując na ostateczną decyzję określającą wysokość zadłużenia i dopuszczalność zajęcia rachunku bankowego na podstawie art. 81 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący w skardze do WSA podtrzymał swoje stanowisko, powołując się na art. 863 § 3 Kodeksu cywilnego i argumentując, że przepis art. 81 § 1a upea nie ma zastosowania do wspólników spółki cywilnej. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że zarzut nieistnienia obowiązku jest niezasadny, a zajęcie rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany, jest skuteczne na mocy art. 81 § 1a upea. Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, które potwierdza dopuszczalność egzekucji z rachunku wspólnego wspólników spółki cywilnej, nawet jeśli wierzytelność jest osobista jednego ze wspólników.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany, na podstawie art. 81 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, które potwierdza, że spółka cywilna nie jest odrębnym podmiotem prawnym, a rachunek bankowy prowadzony dla wspólników jest wspólnym rachunkiem osób fizycznych. Zajęcie jest skuteczne wobec jednego współposiadacza, a przepisy prawa cywilnego dotyczące majątku spółki nie stanowią przeszkody dla egzekucji administracyjnej z rachunku wspólnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

upea art. 81 § 1a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zajęcie wierzytelności jest skuteczne również w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany.

upea art. 80 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

ppsa art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

upea art. 33 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

upea art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, w tym nieistnienie obowiązku.

k.c. art. 863 § 3

Kodeks cywilny

W czasie trwania spółki cywilnej niedopuszczalne jest zaspokojenie przez wierzyciela roszczeń z wspólnego majątku wspólników ani z udziału w poszczególnych składnikach tego majątku.

kpc art. 778

Kodeks postępowania cywilnego

Wymóg wystawienia tytułów wykonawczych na wszystkich wspólników w celu prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego spółki cywilnej.

kpa art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozpatrzenie zażalenia przez organ administracji.

usus art. 83 § 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna do wydania postanowienia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

pb art. 49 § 2

Prawo bankowe

Spółka cywilna nie może być stroną umowy rachunku bankowego.

pb art. 51

Prawo bankowe

Dopuszczalność prowadzenia rachunku bankowego dla kilku osób fizycznych.

pb art. 52

Prawo bankowe

Stronami umowy rachunku bankowego mogą być jedynie wspólnicy prowadzący działalność gospodarczą.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

ppsa art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

ppsa art. 3 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

ppsa art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

ppsa art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

ppsa art. 119 § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

upea art. 1a § 12a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

upea art. 38

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Możliwość wystąpienia z żądaniem wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji.

upea art. 39

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Możliwość wystąpienia z żądaniem wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji.

upea art. 40

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Możliwość wystąpienia z żądaniem wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji.

upea art. 41

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Możliwość wystąpienia z żądaniem wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dopuszczalność egzekucji z rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany, na podstawie art. 81 § 1a upea. Niezastosowanie art. 863 § 3 k.c. jako przeszkody do egzekucji z rachunku wspólnego w postępowaniu administracyjnym. Skuteczność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego niezależnie od tego, czy inne osoby fizyczne będące współposiadaczami zostały wskazane w tytule wykonawczym.

Odrzucone argumenty

Zajęcie rachunku bankowego prowadzonego dla wspólników spółki cywilnej jest niedopuszczalne, gdy wierzytelność stanowi osobiste zobowiązanie tylko jednego ze wspólników (naruszenie art. 863 § 3 k.c.). Przepis art. 81 § 1a upea nie ma zastosowania do rachunków bankowych prowadzonych dla wspólników spółki cywilnej. Nieistnienie obowiązku egzekwowanego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd nie podziela również stanowiska skarżącego o niezgodności z prawem dokonanego zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] w P., którego współposiadaczem obok zobowiązanego (będącego wspólnikiem spółki cywilnej) jest inna osoba fizyczna, a konkretnie drugi wspólnik spółki cywilnej. W egzekucji administracyjnej nie przewidziano ograniczeń w zakresie egzekucji z rachunku wspólnego analogicznych do przyjętych w egzekucji sądowej (art. 8911 kpc). Z prawnego punktu widzenia zajęte przez organ egzekucyjny uprawnienie zobowiązanego do żądania wypłaty pieniędzy z rachunku bankowego jest realizowane niezależnie od uprawnień innych współposiadaczy rachunku bankowego.

Skład orzekający

Aleksandra Sędkowska

przewodniczący

Elżbieta Kmiecik

członek

Marzena Łozowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Dopuszczalność egzekucji administracyjnej z rachunku bankowego prowadzonego dla wspólników spółki cywilnej, nawet jeśli wierzytelność jest osobista jednego ze wspólników."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji administracyjnej i interpretacji przepisów upea w kontekście prawa cywilnego dotyczącego spółek cywilnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego problemu egzekucji z rachunku bankowego, który jest współwłasnością, co może być interesujące dla osób prowadzących działalność gospodarczą i prawników zajmujących się prawem egzekucyjnym.

Egzekucja z rachunku spółki cywilnej: Czy osobiste długi wspólnika mogą zagrozić wspólnym środkom?

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Op 308/22 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2022-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska /przewodniczący/
Elżbieta Kmiecik
Marzena Łozowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 80 par. 1, art. 81 par. 1a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2022 r. sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 sierpnia 2022 r., nr 240500/71/264/2022-RED-7531955793 w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez W. N. (dalej określanej jako: strona, skarżący, zobowiązany) jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 10 sierpnia 2022 r., wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - zwanym dalej kpa) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm. - zwanej dalej "usus"), - w przedmiocie oddalenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z 9 maja 2022 r. nr: [...], [...] i [...], obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Ubezpieczenie Zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 06/2021 do 09/2021.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału ZUS w Opolu, na podstawie w/w tytułów wykonawczych, wystawionych przez Zakład jako wierzyciela, wszczął wobec majątku zobowiązanego postępowanie egzekucyjne, poprzez zajęcie rachunku bankowego w Banku [...] w P. ([...] do [...]). Odpisy powyższych tytułów wykonawczych zostały skutecznie doręczone zobowiązanemu 12 maja 2022 r.
Pismem z 13 maja 2022 r. zobowiązany zgłosił zarzuty na postępowanie egzekucyjne, oparte na przesłankach nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia. W uzasadnieniu podniósł, że dokonane zajęcie rachunku bankowego jest bezprawne, albowiem rachunek ten był prowadzony dla spółki cywilnej M., wobec której nie jest prowadzona egzekucja (dochodzony obowiązek dotyczy osobistych zobowiązań strony).
Postanowieniem z 17 czerwca 2022 r., ZUS Oddział w Opolu, działając na podstawie art. 17, art. 18, art. 34 § 1 i § 3 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej upea), oddalił zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego.
W złożonym 7 lipca 2022 r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zobowiązany, domagając się uchylenia czynności egzekucyjnej oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego, podniósł zarzuty naruszenia art. 863 § 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360; dalej w skrócie "kc") i art. 778 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805; dalej: "kpc"). Podniósł, że w świetle art. 863 § 3 kc w czasie trwania spółki cywilnej niedopuszczalne jest zaspokajanie przez wierzyciela roszczeń z wspólnego majątku wspólników ani z udziału w poszczególnych składnikach tego majątku. Do momentu likwidacji spółki cywilnej majątek spółki jest niepodzielny. Stąd też, jak stanowi art. 778 kpc, aby móc prowadzić egzekucję z majątku wspólnego spółki cywilnej wierzyciel musi wystawić tytuły wykonawcze na wszystkich wspólników, co w sprawie nie miało miejsca.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z 10 sierpnia 2022 r. ZUS o/Opole utrzymał w mocy postanowienie z 17 czerwca 2022 r.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że podstawą wystawienia tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] była ostateczna decyzja Zakładu z 10 marca 2022 r. nr 240571DZPDK22/146, którą określono stronie, jako płatnikowi, wysokość zadłużenia za okres 06/2021 do 09/2021 z tytułu składek na FUS, FUZ, FPiFGSP. Wobec braku dobrowolnego uregulowania tej zaległości przez stronę, organ egzekucyjny 11 maja 2022 r. zajął wierzytelność z rachunku bankowego w Banku [...] w P. (zawiadomienie o zajęciu doręczono stronie 12 maja 2022 r.). Zajęcie rachunku zostało dokonane na podstawie informacji z platformy elektronicznej KIR-Ogniwo, wskazującej rachunek bankowy w Banku [...] w P. jako rachunek zobowiązanego. Organ wyjaśnił przy tym, że zgodnie z treścią art. 81 § 1 upea zajęcie wierzytelności jest skuteczne także w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, których współposiadaczem jest zobowiązany. Zatem, ponieważ w egzekucji administracyjnej nie przewidziano ograniczeń w zakresie egzekucji z rachunku wspólnego, organ egzekucyjny zasadnie dokonał zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym w Banku [...] w P. W konkluzji stwierdzono, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów strony, albowiem zaskarżone postanowienie organu I instancji z 17 czerwca 2022 r. odpowiada prawu.
W skardze wniesionej na powyższe postanowienie skarżący, działając przez ustanowionego pełnomocnika, domagał się zmiany rozstrzygnięć organów obu instancji i zwolnienia z zajęcia rachunku bankowego, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu I instancji i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1) naruszenie prawa procesowego, tj.: 81 § 1a upea poprzez:
• jego błędne zastosowanie i zajęcie rachunku bankowego prowadzonego dla wspólników spółki cywilnej M. Spółka Cywilna W. N., D. N., podczas gdy z uzasadnienia ustawy wynika, że przepis ten ma zastosowanie do osób fizycznych, a nie znajduje zastosowania w odniesieniu do wspólników spółki cywilnej
• dokonanie zajęcia rachunku bankowego prowadzonego dla wspólników spółki cywilnej w całości bez dokonania sprawdzenia, w jakich częściach wspólnicy tej spółki są współwłaścicielami majątku, podczas gdy wierzytelność objęta tytułem wykonawczym stanowi wierzytelność osobistą skarżącego, niezwiązaną z prowadzoną działalnością gospodarczą w formie spółki cywilnej, a brak było dokonania podziału wspólnego majątku wspólników, co skutkowało błędnym oddaleniem zarzutów
2) prawa materialnego tj. art. 863 § 3 kc, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że prawidłowe jest zajęcie rachunku bankowego prowadzonego dla wspólników spółki cywilnej w całości, podczas gdy wierzytelność stwierdzona tytułem wykonawczym stanowi wierzytelność osobistą skarżącego, niezwiązaną z prowadzoną działalnością gospodarczą w formie spółki cywilnej, a zgodnie z treścią przepisu w czasie trwania spółki wierzyciel wspólnika nie może żądać zaspokojenia z jego udziału we wspólnym majątku wspólników ani z udziału w poszczególnych składnikach tego majątku.
W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał prezentowaną już uprzednio argumentację, że ponieważ dochodzony obowiązek obejmował wyłącznie jego osobiste zobowiązania, to w świetle art. 863 § 3 kc niedopuszczalne było prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego prowadzonego dla spółki cywilnej, w której jest wspólnikiem. Skarżący jednocześnie nie zgodził się ze stanowiskiem organu o zastosowaniu w sprawie art. 81 § 1a upea, wskazując, że w uzasadnieniu ustawy z dnia 1 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy -Prawo bankowe oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 870) zostało wprost wskazane, że "zmiana w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma na celu umożliwienie dokonywania egzekucji z rachunku wspólnego, którego posiadaczami nie są małżonkowie ani wspólnicy spółki cywilnej, a dłużnikiem jest tylko jeden z posiadaczy tego rachunku." Powyższe prowadzi do wniosku, że przepis ten nie znajduje zastosowania w przypadku rachunku bankowego, którym to właścicielami są wspólnicy spółki cywilnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą we zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo wyjaśnił, że z umowy rachunku bankowego rozliczeniowego nr [...] z [...] wynika, że została ona zawarta z W. N. i D. N. Odwołując się do postanowień art. 49 ust. 2 i art. 52 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 2439 ze zm. - dalej: "pb") organ argumentował, że spółka cywilna (z uwagi na brak zdolności prawnej) nie może być stroną umowy rachunku bankowego, stronami tej umowy mogą być jedynie wspólnicy, którzy prowadzą działalność gospodarczą. Z kolei, w myśl art. 51 pb, dopuszczalne jest prowadzenie rachunku bankowego dla kilku osób fizycznych. Skoro więc skarżący jest współwłaścicielem rachunku bankowego w Banku [...] w P., to - niezależnie od tego, że prowadzi on działalność gospodarczą na podstawie umowy spółki cywilnej zawartej z D. N. a umowa rachunku bankowego została zawarta zarówno przez stronę jak i drugiego wspólnika - organ egzekucyjny miał podstawę do dokonania zajęcia tego rachunku na podstawie art. 80 upea.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2021, poz. 137) w związku z art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej: "ppsa", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie).
Wyjaśnić również należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 ppsa. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydane w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów skarżącego w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...], [...] i [...].
Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty - zgodnie z art. 33 § 1 upea - wnosi się do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Z kolei procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 upea. Zgodnie z art. 33 § 2 upea, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości lub części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
W rozpatrywanej sprawie skarżący zgłosił zarzut w sprawie prowadzonej przeciwko niemu egzekucji administracyjnej, wskazując na nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 upea). W ramach tego zarzutu skarżący kwestionował dopuszczalność prowadzenia egzekucji ze wspólnego rachunku bankowego prowadzonego dla wspólników spółki cywilnej, spośród których tylko jeden jest zobowiązanym.
Dokonując oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy Sąd stwierdza, że wierzyciel prawidłowo orzekł o oddaleniu zarzutów skarżącego na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Podkreślić należy, że nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 upea oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa, takich jak: przedawnienie lub wydanie aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por wyroki: NSA z 14 stycznia 2010 r., II FSK 1378/08; WSA w Gliwicach z 8 stycznia 2013 r., I SA/Gl 451/12).
Bezsporna w sprawie jest okoliczność, że wszczęte wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne obejmowało obowiązek wynikający z ostatecznej decyzji Prezesa ZUS z 10 marca 2022 r. nr 240571DZPDK22/000146, którą określono stronie wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Ubezpieczenie Zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 06/2021 do 09/2021. Stwierdzić zatem należy, że skoro egzekwowana należność wynikała z będącej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji, to podniesiony zarzut nieistnienia obowiązku jest niezasadny i nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd nie podziela również stanowiska skarżącego o niezgodności z prawem dokonanego zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] w P., którego współposiadaczem obok zobowiązanego (będącego wspólnikiem spółki cywilnej) jest inna osoba fizyczna, a konkretnie drugi wspólnik spółki cywilnej.
Podnieść należy, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącego zastosowano środek egzekucyjny, o którym mowa w art. 1a pkt 12a tiret czwarty upea, tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia na podstawie art. 80 § 1 upea. Nie budzi wątpliwości, że skarżący był współwłaścicielem tego rachunku, jak bowiem wynika z umowy rachunku bankowego rozliczeniowego nr [...] z [...], została ona zawarta z W. N. i D. N. Nie ma natomiast dla sprawy znaczenia, że współposiadaczem rachunku są także inne osoby.
Za prawidłowe Sąd uznaje bowiem stanowisko organu, że zastosowanie w tej sytuacji miał art. 81 § 1a upea, zgodnie z którym zajęcie wierzytelności jest skuteczne również w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany.
Dopuszczalność prowadzenia egzekucji należności publicznoprawnej ze wspólnego rachunku bankowego prowadzonego dla wspólników spółki cywilnej, spośród których tylko jeden jest zobowiązanym, potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 6 listopada 2008 r. o sygn. akt III CSK 172/08 (LEX nr 577189). W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że na gruncie prawa cywilnego spółka cywilna nie jest osobą prawną - nie ma zdolności sądowej, także w zakresie działalności gospodarczej (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 26 stycznia 1996 r., III CZP 111/95, OSN 1996, nr 5, poz. 63). Odwołując się do unormowań prawa bankowego (art. 49 ust. 2 i art. 51) Sąd Najwyższy stwierdził, że rachunek prowadzony dla wspólników spółki cywilnej jest wspólnym rachunkiem osób fizycznych będących wspólnikami spółki, a nie rachunkiem spółki cywilnej. Konkludując SN wyraził pogląd, że w świetle rozwiązań przyjętych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą egzekucji należności podatkowej z wspólnego rachunku bankowego jest tytuł wykonawczy skuteczny wobec jednego współposiadacza. Z art. 81 § 1a upea wynika bowiem, że zajęcie takiej wierzytelności skuteczne jest w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych.
Zdaniem tut. Sądu, w świetle powyższych rozważań brak jest podstaw do uwzględnienia stanowiska skarżącego, że przeszkodę do prowadzenia egzekucji z przedmiotowego rachunku bankowego stanowił art. 863 kc. Należy bowiem zauważyć, że w egzekucji administracyjnej nie przewidziano ograniczeń w zakresie egzekucji z rachunku wspólnego analogicznych do przyjętych w egzekucji sądowej (art. 8911 kpc). Osobom niebędącym zobowiązanymi, których prawa do rzeczy lub prawa majątkowe zostały naruszone, zapewniono jednak możliwość wystąpienia do organu egzekucyjnego - a następnie również do sądu - z żądaniem wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji (art. 38-41 upea). Jednocześnie podnieść trzeba, że przedmiotem zajęcia egzekucyjnego jest uprawnienie zobowiązanego, wynikające z zawartej z bankiem umowy o prowadzenie rachunku bankowego, do żądania wypłaty pieniędzy z rachunku bankowego. Z tego względu dla oceny prawidłowości czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie ma znaczenia to, że inna osoba fizyczna, w szczególności inny wspólnik spółki cywilnej, jest współposiadaczem zajętego rachunku. Z prawnego punktu widzenia zajęte przez organ egzekucyjny uprawnienie zobowiązanego do żądania wypłaty pieniędzy z rachunku bankowego jest realizowane niezależnie od uprawnień innych współposiadaczy rachunku bankowego.
W kwestii skuteczności egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego, którego współposiadaczami obok zobowiązanego są inne osoby fizyczne wypowiedział się również Sąd Najwyższy w wyroku z 12 lipca 2012 r. sygn. akt I CSK 662/11, wskazując: cyt: "Z treści art. 81 § 1a upea nie wynika bowiem, aby przewidziany w nim skutek nie odnosił się do wierzytelności z rachunku wspólnego wspólników spółki cywilnej. Wniosku takiego nie usprawiedliwia dostatecznie uzasadnienie projektu nowelizacji art. 81 upea przez uzupełnienie go o dodany art. 81 § 1a, w którym wskazano, że projektowana zmiana ma na celu umożliwienie dokonywania egzekucji z rachunku wspólnego, którego posiadaczami nie są małżonkowie ani wspólnicy spółki cywilnej, a dłużnikiem jest tylko jeden z posiadaczy tego rachunku. Gdyby celem ustawodawcy istotnie było wprowadzenie takiego wyłączenia, to zamiar ten zostałby wyartykułowany expressis verbis. Ustawodawca rozwiązania takiego jednak nie przyjął, gdyż nie dostrzegł argumentów usprawiedliwiających odmienne uregulowanie dopuszczalności egzekucji z wierzytelności z rachunku wspólnego w egzekucji administracyjnej oraz w egzekucji sądowej. W przypadku egzekucji sądowej, dopuszczalność egzekucji z wierzytelności z rachunku wspólnego dla dłużnika i osób trzecich (wspólników spółki cywilnej) została przewidziana wyraźnie w art. 8911 kpc. Nie ma więc uzasadnionych podstaw, aby przeszkody do zajęcia wierzytelności z rachunku wspólnego prowadzonego dla wspólników spółki cywilnej, spośród których tylko jeden jest zobowiązanym, upatrywać w art. 863 § 3 i art. 870 kc. Przepisy te - w razie powołania się na przewidziane w nich okoliczności przez wspólników niebędących dłużnikami (zobowiązanymi) - mogą mieć wpływ na zakres zaspokojenia się wierzyciela z zajętej wierzytelności z rachunku wspólnego." Podkreślić należy, że podobne stanowisko zostało wyrażone w postanowieniu Sądu Najwyższego z 13 lutego 2018 r., sygn. akt II UK 167/17.
Podzielając w pełni stanowisko wyrażone w w/w orzeczeniach tut. Sąd za nietrafny uznaje zarzut skarżącego, który wywodził, że uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz zmianie innych ustaw (druk nr 2116 Sejmu IV Kadencji z 15 października 2003 r.), na mocy którego dodano do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepis art. 81 § 1a, w którego uzasadnieniu wskazano, że zmiana ta ma na celu umożliwienie dokonywania egzekucji z rachunku wspólnego, którego posiadaczami nie są małżonkowie ani wspólnicy spółki cywilnej, a dłużnikiem jest tylko jeden z posiadaczy tego rachunku, i co za tym idzie, że nie można prowadzić egzekucji z rachunku wspólnego wspólników spółki cywilnej. Tym samym stwierdzić należy, iż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest skarżący. Skutek ten powstaje z mocy ustawy niezależnie od tego, czy inne osoby fizyczne będące współposiadaczami zajętego rachunku bankowego zostały wskazane w tytule wykonawczym. Przytoczone stanowisko jest akceptowane w doktrynie i orzecznictwie (por. wskazywany już wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I CSK 662/11 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt II UK 167/17, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 16 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 146/20, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 2020 r., sygn. akt II FSK 1706/18).
Reasumując Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. W zaskarżonym postanowieniu wierzyciel prawidłowo orzekł o oddaleniu zarzutów skarżącego na prowadzone postępowanie egzekucyjne, słusznie stwierdzając, że dochodzony obowiązek istnieje i jest wymagalny. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art.151 ppsa, oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI