I SA/OP 3/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2025-10-03
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjneczynność zabezpieczającatermindoręczeniepełnomocnikobrońcaskargauchwała NSAsąd administracyjny

WSA w Opolu uchylił postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą, uznając, że termin ten powinien być liczony od daty doręczenia zawiadomienia obrońcy strony, a nie bezpośrednio stronie.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, od kiedy należy liczyć termin do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą – od doręczenia jej stronie czy ustanowionemu w postępowaniu karnym skarbowym obrońcy. Sąd uznał, że doręczenie obrońcy otwiera bieg terminu, co skutkowało uchyleniem zaskarżonych postanowień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał skargę A. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą. Czynność zabezpieczająca polegała na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Organ egzekucyjny doręczył zawiadomienie o zajęciu zarówno bezpośrednio skarżącemu, jak i jego obrońcy ustanowionemu w postępowaniu karnym skarbowym. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że termin do wniesienia skargi należy liczyć od daty doręczenia skarżącemu, co skutkowało stwierdzeniem uchybienia terminu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał to postanowienie w mocy. Sąd, opierając się na uchwale NSA III FPS 1/25 oraz wcześniejszym orzecznictwie, uznał, że postępowanie zabezpieczające ma charakter wpadkowy i jest ściśle związane z postępowaniem głównym. W związku z tym, doręczenie zawiadomienia o czynności zabezpieczającej ustanowionemu obrońcy otwiera bieg terminu do wniesienia skargi. Sąd podkreślił również zasadę budzenia zaufania do organów państwa. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Doręczenie powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego w postępowaniu głównym, jeśli nie wynika nic innego z treści umocowania.

Uzasadnienie

Postępowanie zabezpieczające ma charakter wpadkowy i jest ściśle związane z postępowaniem głównym. Doręczenie pełnomocnikowi w postępowaniu głównym otwiera bieg terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą. Zasada budzenia zaufania do organów państwa również przemawia za takim rozwiązaniem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.p.e.a. art. 155b § 1, 1a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 166d-166n

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Op. art. 33 § 1, 2

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 40 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 119 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 120

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.k. art. 83

Kodeks postępowania karnego

k.k.s. art. 113 § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.w. art. 8

Kodeks karny wykonawczy

k.k.w. art. 155a

Kodeks karny wykonawczy

k.k.w. art. 195a

Kodeks karny wykonawczy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Doręczenie zawiadomienia o czynności zabezpieczającej obrońcy ustanowionemu w postępowaniu głównym otwiera bieg terminu do wniesienia skargi. Postępowanie zabezpieczające ma charakter wpadkowy i jest ściśle związane z postępowaniem głównym. Zasada budzenia zaufania do organów państwa wymaga jednolitego traktowania doręczeń.

Odrzucone argumenty

Termin do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą należy liczyć od daty doręczenia zawiadomienia bezpośrednio stronie, a nie jej pełnomocnikowi. Pełnomocnictwo udzielone w postępowaniu karnym skarbowym nie obejmuje reprezentacji w postępowaniu zabezpieczającym.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie zabezpieczające ma charakter wpadkowy niezależnie od tego, czy czynności zabezpieczające są prowadzone na podstawie aktu wydanego w trybie art. 33 § 2 Ordynacji podatkowej, czy też w trybie przepisów kodeksu postępowania karnego. Zasada budzenia zaufania do państwa ma swoje zakorzenienie w konstytucyjnym standardzie demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). Doręczenie zawiadomienia obrońcy ustanowionemu w postępowaniu głównym otwiera bieg terminu do złożenia skargi na czynność zabezpieczającą.

Skład orzekający

Aleksandra Sędkowska

przewodniczący

Anna Komorowska-Kaczkowska

sprawozdawca

Grzegorz Gocki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą w sytuacji, gdy strona posiada ustanowionego pełnomocnika/obrońcę w postępowaniu głównym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy czynność zabezpieczająca wynika z postępowania karnego skarbowego, jednak jego argumentacja dotycząca charakteru wpadkowego postępowania zabezpieczającego i skutków doręczenia pełnomocnikowi ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z doręczeniami i terminami w postępowaniu egzekucyjnym, co jest kluczowe dla praktyków. Uchwała NSA nadaje jej wysoki walor precedensowy.

Kiedy termin na skargę zaczyna biec? Kluczowe orzeczenie WSA w Opolu w sprawie doręczeń w postępowaniu zabezpieczającym.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Op 3/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-10-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
A. Komorowska-Kaczkowska /sprawozdawca/
Aleksandra Sędkowska /przewodniczący/
Grzegorz Gocki
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 155b par. 1 , 1a, art. 166d-166n,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 111
art. 33 par. 2, awr. 33 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 października 2025 r. sprawy ze skargi A. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 29 października 2024 r., nr 1601-IEE.7192.63.2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu z 8 lipca 2024 r. nr 1610-SEE.7113.728.2024.7, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 597,00 zł (słownie złotych: pięćset dziewięćdziesiat siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez A. O. (dalej też określany jako: "Strona", "Skarżący", "Zobowiązany") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 29 października 2024 r., którym to organ, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 poz. 572, zwanej dalej: "k.p.a.") w związku z art. 18 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. zwanej dalej: "u.p.e.a.") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z 8 lipca 2024 r. o uchybieniu terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, dokonaną zawiadomieniem z 4 kwietnia 2024 r.
Zaskarżone postanowienie zapadło na następującym stanie faktycznym.
Zawiadomieniem z 4 kwietnia 2024 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu dokonał zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego Zobowiązanego w I. S.A. Podstawą zajęcia było postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w W. o zabezpieczeniu majątkowym z 13 lutego 2024 r.
4 kwietnia 2024 r. zawiadomienie zostało doręczone bankowi za pośrednictwem platformy teleinformatycznej Ognivo.
19 kwietnia 2024 r. zawiadomienie zostało doręczone Zobowiązanemu pod adresem: ul. [...], [...] O. Organ egzekucyjny doręczył przedmiotowe zawiadomienie również M. P. – obrońcy Zobowiązanego w postępowaniu karnym skarbowym. Doręczenie nastąpiło 24 kwietnia 2024 r.
8 kwietnia 2024 r. bank przekazał organowi egzekucyjnemu kwotę 25.000 zł, czym zrealizował w całości zajęcie zabezpieczające. Zabezpieczone środki zostały zdeponowane na oprocentowanym rachunku depozytowym organu.
Pismem datowanym na dzień 29 kwietnia 2024 r., nadanym 2 maja 2024 r., które wpłynęło do organu egzekucyjnego 7 maja 2024 r., ustanowiony w postępowaniu karnym skarbowym obrońca Zobowiązanego, wniósł do organu egzekucyjnego skargę na czynność zabezpieczającą. W skardze wskazał, że czynność zabezpieczająca została dokonana niezgodnie z przepisami z uwagi na brak wystąpienia ustawowych przesłanek ustanowienia zabezpieczenia. Zarzucił, że postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w W. z 13 lutego 2024 r., które stanowi podstawę zajęcia zabezpieczającego, zostało wydane bez podstawy prawnej, nie wystąpiła bowiem obawa, że wykonanie orzeczenia będzie niemożliwe lub znacząco utrudnione. Wskazał, że Zobowiązany posiada zarówno majątek ruchomy, jak i nieruchomy o wysokiej wartości, a także środki na rachunku bankowym w kwocie 1.259.554,69 zł.
Pismem z 23 maja 2024 r. organ egzekucyjny wezwał wnoszącego skargę, tj. M. P. ustanowionego przez Zobowiązanego obrońcą w postępowaniu karnym skarbowym, do przedłożenia pełnomocnictwa, które upoważnia do występowaniu w imieniu Zobowiązanego w postępowaniu prowadzonym przed Naczelnikiem Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu.
Stosowne pełnomocnictwo zostało przedłożone w terminie wyznaczonym przez organ.
W piśmie z 21 maja 2024 r. uzupełniono skargę na czynność zabezpieczającą. Pełnomocnik Zobowiązanego wniósł o uchylenie zastosowanego zabezpieczenia w postaci zabezpieczenia wierzytelności z rachunku bankowego. Wskazał, że postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z 13 lutego 2024 r., które stanowiło podstawę zajęcia zabezpieczającego, zostało uchylone przez Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt [...]. Jednocześnie wniósł o zapłatę odsetek w wysokość stopy depozytowej NBP (5,25%), liczonych od kwoty zabezpieczenia w wysokości 25.000 zł od dnia dokonania czynności zabezpieczającej, tj. 4 kwietnia 2024 r.
Postanowieniem z 8 lipca 2024 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą polegającą na zajęciu zawiadomieniem z 4 kwietnia 2024 r. prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w I. S.A. Organ przyjął bowiem, że termin na wniesienie skargi na czynność zabezpieczającą winien być liczony od dnia doręczenia zawiadomienia bezpośrednio Zobowiązanemu, natomiast doręczenie dokonane do rąk obrońcy ustanowionego w postępowaniu karnym skarbowym nie miało znaczenia prawnego, w szczególności nie wywołało skutków prawnych w zakresie terminów do wniesienia środków zaskarżenia. W ocenie organu termin ten winien być liczony od dnia doręczenia zawiadomienia Zobowiązanemu, a tak liczony termin upłynął w dniu 26 kwietnia 2024 r. Natomiast skarga została wniesiona w dniu 2 maja 2024 r.
Postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu zostało doręczone pełnomocnikowi Zobowiązanego 29 lipca 2024 r.
Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, pełnomocnik będący jednocześnie obrońcą w postępowaniu karnym skarbowym, wniósł zażalenie na to postanowienie. Zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 17 § 1 c w związku z art. 166d, art.166n, art.54 § 3, art. 18 u.p.e.a oraz art. 40 § 2 kpa poprzez błędne uznanie, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą. Podniósł, że będąc prawidłowo ustanowionym obrońcą w postępowaniu karnym skarbowym, był również umocowany do występowania w postępowaniu zabezpieczającym wynikającym z tego postępowania, czego nie kwestionował organ bowiem doręczył mu zawiadomienie o dokonanym zajęciu zabezpieczającym. Podniósł, że doręczenie pism bezpośrednio do rąk A. O., z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, nie wywołało skutków prawnych, w szczególności w zakresie upływu terminu do wniesienia środka zaskarżenia przez pełnomocnika będącego ustanowionym obrońcą w sprawie karnej skarbowej. Wskazał, że w takim przypadku termin do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą winien być liczony od dnia doręczenia zawiadomienia obrońcy, co nastąpiło 24 kwietnia 2024 r., a liczony od tego dnia termin został zachowany.
Ponadto zarzucił, że wydane postanowienie narusza art 166 n w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 8 § 1 i 112 kpa poprzez nieuwzględnienie, że doręczenie zawiadomienia na adres obrońcy otworzyło obrońcy termin do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą, a także art. 166 n w związku art. 18 u.p.e.a. oraz art. 7 § 1 i art. 80 kpa poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego, polegające na uznaniu, że doręczenia zawiadomienia na adres obrońcy w dniu 24 kwietnia 2024 r. nie wywołało skutków prawnych, podczas gdy obrońca był umocowany do odbioru zawiadomienia w imieniu Skarżącego. Wskazał również na naruszenie art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 8 § 1 kpa poprzez prowadzenie postępowania zabezpieczającego w sposób niebudzący zaufania do organów administracji publicznej.
Postanowieniem z 29 października 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji prawidłowo uznał, że termin do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą nie został zachowany. Organ za nieuzasadniony uznał tym samym zarzut, że termin do wniesienia skargi należało liczyć od dnia doręczenia zawiadomienia obrońcy ustanowionemu w postępowaniu karnym skarbowym, a nie od dnia doręczenia zawiadomienia Zobowiązanemu. Za chybione organ uznał twierdzenia pełnomocnika Skarżącego, że występując jako obrońca ustanowiony w postępowaniu karnym skarbowy, był on również umocowany do reprezentowania strony w postępowaniu zabezpieczającym. Organ podkreślał, że postępowanie karne skarbowe jest postępowaniem odrębnym od postępowania zabezpieczającego i w jego ramach ustanawia się obrońcę na podstawie art. 83 ustawy z 6 czerwca 1997 r. kodeks postępowania karnego w związku z art. 113 § 1 ustawy kodeks karny skarbowy. Natomiast w postępowaniu zabezpieczającym ustanawia się pełnomocnika na podstawie art. 33 kpa. Organ podkreślał, że zakres umocowania musi być skonkretyzowany i nie można go domniemywać. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, organ egzekucyjny wadliwe doręczył zawiadomienie obrońcy ustanowionemu w postępowaniu karnym skarbowym, jednak ta okoliczność nie czyni z obrońcy pełnomocnika w postępowaniu zabezpieczającym.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego do postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 166n w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 7 i art. 80 kpa poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, polegające na uznaniu, że:
a) doręczenie zawiadomienia na adres adw. M. P. (dalej — "Obrońca" lub "Pełnomocnik") 24 kwietnia 2024 r., nie wywołało skutków prawnych, podczas gdy obrońca był umocowany do odbioru zawiadomienia w imieniu Skarżącego, bowiem:
• posiadał upoważnienie do obrony Skarżącego w toku postępowania karnego skarbowego, ponieważ upoważnienie do obrony obejmowało również postępowanie przed organami wykonawczymi, którym niewątpliwie był w niniejszym postępowaniu organ egzekucyjny (bowiem zabezpieczenie zostało dokonane w wykonaniu postanowienia organu celno- skarbowego nr [...], a więc podjętego w sprawie karnej), co oznacza, że obrońca był upoważniony do reprezentowania Skarżącego w toku całego postępowania zabezpieczającego (dotyczącego zabezpieczenia wykonania ewentualnej kary grzywny, na którą sąd mógłby skazać Skarżącego w postępowaniu karnym — skarbowym) prowadzonego w trybie art. 166d — 166n u.p.e.a. (co zresztą przyznał organ egzekucyjny doręczając zawiadomienie obrońcy);
• potwierdził umocowanie do reprezentowania Skarżącego w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym w trybie art. 166d-166n u.p.e.a., ponieważ przesłał organowi egzekucyjnemu pełnomocnictwo procesowe - przy piśmie z 17 czerwca 2024 r.;
b) przesłane organowi egzekucyjnemu pełnomocnictwo procesowe, załączone do pisma z 17 czerwca 2024 r., rzekomo nie obejmowało umocowania do reprezentowania Skarżącego w postępowaniu odwoławczym, podczas gdy pełnomocnictwo to:
• w swoim zakresie materialnym umocowywało do reprezentowania mocodawcy przed właściwymi organami w postępowaniach administracyjnych — Skarżący w żaden sposób nie zawęził umocowania do postępowań pierwszo-instancyjnych; ergo obejmowało swoim zakresem postępowania administracyjne w II instancji;
• na wypadek wątpliwości DIAS wskazano w nim, że obejmuje ono w szczególności umocowanie do reprezentacji mocodawcy przed organami egzekucyjnymi w sprawie o sygn. akt: [...], toczącej się obecnie przed Naczelnikiem Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu i we wszystkich sprawach z nim związanych — tym samym brak było jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że umocowanie dotyczy wyłącznie czynności dokonywanych przed organem I instancji.
2. art. 166d-166n u.p.e.a. polegające na uznaniu, że obrońca miał obowiązek złożyć nowe upoważnienie do obrony, odrębnie dla postępowania zabezpieczającego, pomimo że postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem wpadkowym względem postępowania obejmującego zabezpieczaną należność publicznoprawną (tj. dotyczącego zabezpieczenia wykonania ewentualnej kary grzywny w postępowaniu karno-skarbowym), co oznacza, że:
a) obrońca umocowany w postępowaniu karnym skarbowym przez Skarżącego, był również umocowany do reprezentowania Skarżącego w postępowaniu zabezpieczającym;
b) pisma wydane w postępowaniu zabezpieczającym wywoływały skutki prawne od dnia ich doręczenia obrońcy (jako pełnomocnikowi)
— w konsekwencji termin wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą rozpoczął bieg w dniu 24 kwietnia 2024 roku, tj. w dniu doręczenia zawiadomienia pełnomocnikowi Skarżącego (tu: obrońcy), nie zaś 19 kwietnia 2024 roku, tj. w dniu doręczenia zawiadomienia bezpośrednio na adres Skarżącego (bowiem to doręczenie miało wyłącznie charakter informacyjny);
3. art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 166d, art. 54 § 3 i art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, że Skarżący uchybił siedmiodniowemu terminowi do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą, ponieważ wniósł skargę na tą czynność po upływie terminu do jej złożenia (liczonego przez DIAS od 19 kwietnia 2024 roku), podczas gdy Skarżący nie uchybił terminowi do wniesienia skargi, ponieważ termin wniesienia skargi rozpoczął się 24 kwietnia 2024 roku, tj. w momencie doręczenia zawiadomienia prawidłowo ustanowionemu obrońcy — w konsekwencji DIAS w Opolu błędnie zaakceptował wewnętrznie sprzeczne działania organu egzekucyjnego, zgodnie z którymi:
a) z jednej strony organ egzekucyjny uznał, że został prawidłowo ustanowiony obrońca (o czym świadczy przesłanie zawiadomienia na jego adres do korespondencji);
b) z drugiej strony organ egzekucyjny uznał, że w sprawie termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg od 19 kwietnia 2024 roku (a więc od momentu doręczenia zawiadomienia Skarżącemu, a nie prawidłowo ustanowionemu obrońcy);
4. art. 166n pkt 1 w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, w którym stwierdzono, że Skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą, pomimo że zawiadomienie o dokonanym 4 kwietnia 2024 r. przez organ egzekucyjnym zabezpieczającym zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego:
a) zostało doręczone:
• Skarżącemu - 19 kwietnia 2024 roku;
• obrońcy, który był upoważniony do obrony Skarżącego w toku postępowania karnego skarbowego - 24 kwietnia 2024 r. (a więc przed upływem 7 dniowego terminu na złożenie zażalenia przez Skarżącego);
b) nadto obrońca wniósł skargę na czynność zabezpieczającą przed upływem 7 dni licząc od dnia doręczenia zawiadomienia na adres obrońcy - co oznacza, że:
• zarówno Skarżący, jak i obrońca mogli powziąć usprawiedliwione przekonanie, że zawiadomienie zostało wysłane do Skarżącego jedynie w celach informacyjnych;
• Skarżący nie może ponosić negatywnych działań organu egzekucyjnego, który najpierw doręcza zawiadomienie prawidłowo ustanowionemu obrońcy, a następnie zmienia zdanie i uznaje, że obrońca nie został umocowany do działania w imieniu Skarżącego;
5. art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uzasadnienie postanowienia w sposób nieodpowiadający ustawowemu wzorcowi, polegające na braku wskazania motywów, którymi kierował się DIAS w Opolu podczas załatwiania sprawy - w szczególności poprzez wadliwe:
a) uzasadnienie prawne, tj. w którym brak jest wyczerpującego omówienia podstawy prawnej postanowienia - DIAS w Opolu, w szczególności nie wyjaśnił dlaczego:
• doręczenie zawiadomienia obrońcy nie ma znaczenia w sprawie;
• termin do złożenia skargi na czynności zabezpieczającą rozpoczął bieg od dnia doręczenia zawiadomienia Skarżącemu, a nie obrońcy;
• dlaczego w sprawie możliwe było działanie organu egzekucyjnego z pominięciem prawidłowo ustanowionego obrońcy;
• postępowanie zabezpieczające (dotyczące zabezpieczenia wykonania ewentualnej kary grzywny w postępowaniu karnym skarbowym) jest postępowaniem odrębnym (a nie wpadkowym) od postępowania karnego skarbowego, w którym wydano postanowienie stanowiące podstawę dokonywania czynności zabezpieczających - DIAS w Opolu swój wywód prawny oparł na wskazaniu: "bo tak";
b) uzasadnienie faktyczne, tj. brak jest wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione. DIAS w Opolu nie przedstawił logicznego wywodu odnośnie kluczowych okoliczności fatycznych sprawy, w tym nie wskazał jak to możliwe, że:
• 4 kwietnia 2024 roku organ egzekucyjny nie posiadał informacji, że Skarżący ustanowił pełnomocnika do postępowania zabezpieczającego (dotyczącego zabezpieczenia wykonania ewentualnej kary grzywny w postępowaniu karno — skarbowym);
• mimo że w tym dniu wysłał zawiadomienie na adres pełnomocnika (co potwierdził DIAS na stronie 6 postanowienia).
W dalszej części uzasadnienia skargi pełnomocnika przedstawił obszerne uzasadnienie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, szczegółowo odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z 26 marca 2025 r. zawiesił z urzędu postępowanie sądowe. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2025 r. przedstawiono do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości interpretacyjne, które zostało zarejestrowane pod sygnaturą III FPS 1/25, dotyczyło ono rozstrzygnięcia kwestii: "Czy doręczenie zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 155b § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 poz. 132) w wykonaniu decyzji o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111), powinno zostać dokonane bezpośrednio podatnikowi (zobowiązanemu), czy też powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego i zgłoszonego przez podatnika w postępowaniu podatkowym (kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej)?"
Postanowieniem z 19 sierpnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wobec podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z 16 czerwca 2025 r. sygn. akt III FPS 1/25, podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, iż niniejszą sprawę rozpoznano w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. - dalej: "p.p.s.a.") sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 29 października 2024 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu z 8 lipca 2024 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą.
Głównym zarzutem pełnomocnika Skarżącego, a także zasadniczą osią sporu w niniejszej sprawie, jest twierdzenie, że prawidłowo umocowany przez Skarżącego w postępowaniu karnym skarbowym pełnomocnik (obrońca), jest jednocześnie umocowany do prezentowania strony w postępowaniu zabezpieczającym wynikającym z tego postępowania, tym samym termin dokonania czynności w postępowaniu zabezpieczającym dla strony skarżącej biegnie od dnia skutecznego doręczenia zawiadomienia o tej czynności pełnomocnikowi, nie zaś bezpośrednio samej stronie. Pełnomocnik zarzucał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że doręczenie zawiadomienia w postępowaniu zabezpieczającym do rąk pełnomocnika (obrońcy) prawidłowo ustanowionego w postępowaniu karnym skarbowym, miało wyłącznie charakter informacyjny, zaś termin do wniesienia skargi w postępowaniu zabezpieczającym winien być liczony od dnia doręczenia zawiadomienia Zobowiązanemu, nie zaś jego pełnomocnikowi, o którym organ posiada wiedzę i do rąk którego dokonał także doręczenia zawiadomienia o czynności zabezpieczającej.
Mając na względzie tak zarysowany problem prawny, należy zwrócić uwagę na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2025 r. o sygn. akt III FSP 1/25. Przedmiotem uchwały była bowiem odpowiedź na pytanie: "Czy doręczenie zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 155b § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 poz. 132) w wykonaniu decyzji o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111), powinno zostać dokonane bezpośrednio podatnikowi (zobowiązanemu), czy też powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego i zgłoszonego przez podatnika w postępowaniu podatkowym (kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej)?
W ocenie Sądu, mimo że pytanie będące przedmiotem analizy przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyło relacji postępowania zabezpieczającego i postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno – skarbowej, to rozważania zawarte w tej uchwale wyznaczają istotny kierunek i rozstrzygają istotne wątpliwości prawne, które mają fundamentalne znaczenie także dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy kluczowa jest bowiem także ocena skutków i relacji pełnomocnictwa udzielonego w postępowaniu głównym względem postępowania zabezpieczającego wynikającego z tego postępowania. Mimo że w rozpoznawanej sprawie pełnomocnictwo udzielone w postępowaniu głównym przybrało szczególną formę, tj. upoważnienia do obrony w postępowaniu karnym skarbowym (nie zaś pełnomocnictwa w postępowaniu podatkowym czy kontrolnym, to podobnie jak w stanie faktycznym będącym przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalenia tego postępowania stały się przedmiotem postanowienia o zabezpieczeniu i podstawą dokonania czynności zabezpieczającej.
Przed podjęciem uchwały z 16 czerwca 2025 r., sygn. akt III FSP 1/25 w orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiły się rozbieżne stanowiska także w kwestii doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 155b § 1 u.p.e.a. w wykonaniu decyzji o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 Op.
W pierwszym nurcie orzeczniczym przyjmowało się, że pełnomocnictwo udzielone w normowanym przepisami Ordynacji podatkowej postępowaniu podatkowym lub kontrolnym zawiera – jeżeli nic innego nie wynika z jego treści – umocowanie do reprezentowania podatnika również w postępowaniu zabezpieczającym, zatem decyzja określająca przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego powinna być doręczona pełnomocnikowi podatnika, a nie samemu podatnikowi. Pełnomocnictwo to nie obejmuje jednak postępowania zabezpieczającego normowanego przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co oznacza, że wszczynające to postępowanie doręczenie odpisu zarządzenia zabezpieczenia powinno nastąpić bezpośrednio do rąk zobowiązanego, a nie pełnomocnika ustanowionego w postępowaniu podatkowym czy kontrolnym (zob. np. wyrok NSA z 2 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 556/21).
W myśl drugiego poglądu skoro decyzję o zabezpieczeniu doręcza się pełnomocnikowi strony, to i dalsze czynności (a więc i zarządzenie zabezpieczenia) należy doręczyć temu pełnomocnikowi, a nie reprezentowanej przez niego stronie.
W wyroku z 19 kwietnia 2024 r., sygn. akt I FSK 750/20, NSA stwierdził, że postępowanie zabezpieczające prowadzone w toku wszczętego i toczącego się postępowania podatkowego ma charakter szczególny i pomocniczy względem właściwej egzekucji, ponieważ jego celem jest stworzenie warunków do przeprowadzenia w przyszłości wykonania obowiązku dochodzonego przez wierzyciela. Skoro jednak jest prowadzone w toku wszczętego i prowadzonego postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celnoskarbowej, co wyraźnie akcentuje ustawodawca w art. 33 § 2 Op., oznacza to, że stanowi postępowanie incydentalne w ramach tych postępowań, zmierzające do zabezpieczenia powyższych celów i interesów wierzyciela podatkowego. W takiej sytuacji nie ma ono charakteru odrębnego od tych postępowań, stanowiąc ich immanentną część, jako zmierzające – w sytuacji uzasadnionej obawy, że zobowiązanie podatkowe, którego dotyczą te postępowania, nie zostanie wykonane – do zabezpieczenia w ich ramach zagrożonych roszczeń wierzyciela podatkowego. Decyzja o zabezpieczeniu wydawana na podstawie art. 33 § 1 i 2 Op. łączy się ściśle z toczącym się postępowaniem podatkowym, bowiem to w tej decyzji organ określa przybliżoną kwotę zobowiązania, które ma podlegać zabezpieczeniu. Dlatego właśnie pełnomocnik ustanowiony przez podatnika do reprezentowania go w postępowaniu podatkowym lub postępowaniach kontrolnych jest również upoważniony do reprezentowania go w czynnościach postępowania zabezpieczającego podejmowanych w ramach tych postępowań, w tym do odbioru pism na podstawie art. 145 § 2 Op. Jeżeli bowiem podatnik ustanawia pełnomocnika do reprezentowania jego interesów (praw i obowiązków) w powyższych postępowaniach, to oznacza, że odnosi się to również do czynności, które organ podatkowy zgodnie z prawem może podejmować w ramach tych postępowań, a zmierzających do zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych, których postępowania te dotyczą. Ustanowienie pełnomocnika w tych postępowaniach oznacza, że jest on uprawniony do reprezentowania strony (podatnika) we wszystkich czynnościach tych postępowań, które nie wymagają jej osobistego udziału, w tym do podejmowanych w ramach tych postępowań czynności zabezpieczających.
Wątpliwości w tym zakresie zostały ostatecznie rozstrzygnięte uchwałą NSA z 16 czerwca 2025 r., sygn. III FSP 1/25. Z uchwały tej wynika, że doręczenie zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 155b § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 poz. 132) w wykonaniu decyzji o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111), powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego i zgłoszonego przez podatnika w postępowaniu podatkowym (kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej).
W uzasadnieniu uchwały NSA zwracało uwagę, że postępowanie zabezpieczające jest zupełnie odrębne od postępowania egzekucyjnego. Wprawdzie oba postępowania cechują się stosowaniem przymusu państwowego, jednakże postępowania te mają całkowicie odmienne cele. Postępowanie egzekucyjne ma za zadanie przymusowe wykonanie obowiązku, który w zasadzie został określony wcześniej w postępowaniu jurysdykcyjnym. Patrząc w sposób linearny na to postępowanie, najczęściej ma ono miejsce już po zakończeniu postępowania wymiarowego. Jedynie wyjątkowo te postępowania mogą się toczyć równolegle, np. w sytuacji nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Natomiast postępowanie zabezpieczające ma na celu zapewnić skuteczność i efektywność przyszłej egzekucji administracyjnej. Stanowi zatem zabezpieczenie tego, że w okresie poprzedzającym możliwość wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie dojdzie do sytuacji, że egzekucja administracyjna, która w przyszłości będzie dopuszczalna, będzie jednocześnie bezskuteczna. Z uwagi na powyższe postępowanie zabezpieczające toczy się równolegle, a więc obok, w tym samym czasie, co postępowanie jurysdykcyjne zmierzające do określenia obowiązku. Szczególnie jest to widoczne w przypadku wykonania decyzji o zabezpieczeniu przewidzianej w art. 33 § 2 Op. Tę decyzję wydaje się w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej jeszcze przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, określającej wysokość zobowiązania podatkowego lub określającej wysokość zwrotu podatku. Przesłanką jest uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności sytuacja, gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. To postępowanie toczy się równolegle z postępowaniem podatkowym prowadzonym przez organ pierwszej instancji. Przymusowe wykonanie decyzji o zabezpieczeniu rozpoczyna się w momencie doręczenia zarządzenia o zabezpieczeniu. Następuje to wówczas, gdy toczy się wciąż postępowanie podatkowe, kontrola podatkowa lub kontrola celno-skarbowa i nadal nie została wydana decyzja wymiarowa przez organ pierwszej instancji. O ścisłym związku postępowania w przedmiocie wydania decyzji o zabezpieczeniu i postępowania w sprawie jego wykonania świadczy treść art. 155b § 1a u.p.e.a., który stanowi, że w przypadku gdy doręczenie odpisu zarządzenia po doręczeniu decyzji o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 33 Op., mogłoby utrudnić lub udaremnić dokonanie zabezpieczenia, organ egzekucyjny lub egzekutor wraz z odpisem zarządzenia zabezpieczenia doręcza zobowiązanemu tę decyzję o zabezpieczeniu. Czyli w sytuacji określonej w cytowanej normie prawnej, zmierzającej do realizacji celu zabezpieczenia, doręczenie decyzji o zabezpieczeniu oraz doręczenie zarządzenia zabezpieczenia następuje jednocześnie, łącznie w ramach jednej czynności doręczenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób zaakceptować w takim przypadku stanowiska, że decyzja o zabezpieczeniu doręczana jest pełnomocnikowi, zaś zarządzenie o zabezpieczeniu, jako pierwsza czynność w odrębnym postępowaniu, powinno być doręczone samemu zobowiązanemu. Byłoby to nieracjonalne i niecelowe, a przede wszystkim sprzeczne z treścią wspomnianego wyżej przepisu. Godziłoby też w interesy podatnika (zobowiązanego), który po to ustanowił pełnomocnika, aby został "odciążony" od konieczności aktywnego działania w toku prowadzonych wobec niego postępowań. Należy zatem przyjąć, że postępowanie zabezpieczające, pomimo jego dwuetapowości, stanowi integralną całość. Postępowanie w ramach którego dochodzi do wydania decyzji o zabezpieczeniu na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 Op. bez żadnych wątpliwości ma charakter incydentalny (wpadkowy) i związane jest z tzw. postępowaniem "głównym". Zawsze taka decyzja wydawana jest postępowaniu prowadzonym równolegle do postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, jeszcze przed wydaniem decyzji w sprawie. Taki sam charakter ma postępowanie zabezpieczające, prowadzone według przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przemawiają za tym dwa argumenty. Po pierwsze, postępowanie zabezpieczające jest immanentnie związane z postępowaniem w przedmiocie wydania decyzji o zabezpieczeniu. Stanowi bowiem jego drugi i zarazem konieczny etap, który dopiero skutecznie "zabezpiecza" interes wierzyciela. Po drugie, wszczęcie tego przymusowego zabezpieczenia, które następuje poprzez doręczenie zarządzenia zabezpieczającego wystawionego przez wierzyciela, może mieć miejsce tylko przed wydaniem decyzji organu podatkowego, a więc jeszcze w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej jeszcze przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, określającej wysokość zobowiązania podatkowego lub określającej wysokość zwrotu podatku. Zatem obok toczącego się postępowania toczy się postępowanie zabezpieczające, najpierw na podstawie przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, a po wydaniu decyzji o zabezpieczeniu może mieć miejsce wszczęcie przymusowego postępowania zabezpieczającego poprzez doręczenie zarządzenia o zabezpieczeniu. Nie sposób zatem zaakceptować stanowiska, że doręczenie zarządzenia o zabezpieczeniu powinno nastąpić do rąk zobowiązanego z uwagi na odrębność tego postępowania i stosowanie analogii do regulacji obowiązujących w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwłaszcza w sytuacji gdy doręczenie decyzji o zabezpieczeniu musi być dokonane do rąk ustanowionego w postępowaniu "głównym" pełnomocnika. Przeczy temu ścisły związek postępowania w przedmiocie decyzji o zabezpieczeniu i postępowania zabezpieczającego, szczególnie widoczny w regulacjach wyżej przytoczonych, a zawartych w art. 155b § 1a u.p.e.a.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, dostrzec należy, że 24 stycznia 2024 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno - Skarbowego w W. wydał postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego (dotyczącego zabezpieczenia wykonania ewentualnej kary grzywny w postępowaniu karnym skarbowym). W postępowaniu karnym skarbowym Skarżący ustanowił obrońcę, w upoważnieniu do obrany wskazał, że upoważnia obrońcę do:
• obrony w postępowaniu przed sądami powszechnymi pierwszej i
drugiej instancji, organami postępowania przygotowawczego i wykonawczego w sprawie o sygn. akt [...] toczącej się obecnie przed Naczelnikiem [...] Urzędu Celno – Skarbowego w W., [...] Dział Dochodzeniowo – Śledczy w S. i we wszystkich sprawach z nią związanych;
• działania w całym postępowaniu, przed sądem i organami postępowania
wykonawczego i przygotowawczego, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, w tym wnoszenia wszelkich zwyczajnych i nadzwyczajnych środków zaskarżania.
Jak wynika z akt sprawy, obrońca działając w imieniu Skarżącego, wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnik [...] Urzędu Celno - Skarbowego w W. z 24 stycznia w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego (dotyczącego zabezpieczenia wykonania ewentualnej kary grzywny w postępowaniu karnym skarbowym), które to postanowienie zostało mu doręczone jak obrońcy. Organ celno – skarbowy uchylił zaskarżone postanowienie z 24 stycznia 2024 r., a następnie w dniu 13 lutego 2024 r. wydał kolejne postanowienie o ustanowieniu zabezpieczenia majątkowego, tj. ustanowił zabezpieczenie majątkowe na wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego, które doręczył obrońcy ustanowionemu w postępowaniu karnym skarbowym. Na ww. postanowienie Skarżący – za pośrednictwem obrońcy - wniósł zażalenie, skutkiem czego Sąd Rejonowy w S., [...] Wydział Karny, postanowieniem z 12 kwietnia 2024 r. uchylił zaskarżone postanowienie.
Jednocześnie ww. postanowienie z 13 lutego 2024 r. zostało skierowane do wykonania w trybie przepisów art. 166d – 166 n u.p.e.a. W konsekwencji, 4 kwietnia 2024 r. organ egzekucyjny dokonał zabezpieczającego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego. Podstawą zajęcia było postanowienie organu celno - skarbowego o zabezpieczeniu majątkowym nr [...].
Zawiadomienie o dokonaniu ww. czynności zostało wysłane zarówno bezpośrednio do Skarżącego i doręczone mu w dniu 19 kwietnia 2024 r., jak i na adres obrońcy i zostało mu doręczone w dniu 24 kwietnia 2024 r. Żadne z zawiadomień nie było oznaczone adnotacją typu do wiadomości lub podobną.
Obrońca w dniu 2 maja 2024 r. wniósł skargę na czynność zabezpieczającą, tj. przed upływem siedmiodniowego terminu, licząc od dnia doręczenia zawiadomienia na adres obrońcy. Z kolei organy przyjęły, iż wniesienie skargi nastąpiło z uchybieniem terminu, bowiem termin ten należało liczyć od dnia doręczenia zawiadomienia Skarżącemu, co nastąpiło wcześniej niż doręczenie do rąk obrońcy.
W ocenie Sądu, mimo że w niniejszej sprawie postanowienie o zabezpieczeniu, było konsekwencja toczącego się postępowania karnego skarbowego, to zostało skierowane do wykonania w trybie art. 166 d – 166 n u.p.e.a. Z tego też względu, zdaniem Sądu, zagadnienie prawne występujące w przedmiotowej sprawie, mimo że nie objęte wprost uchwałą NSA z 16 czerwca 2025 r., sygn. FSP 1/25, to wykazuje istotny związek z rozstrzygniętymi tą uchwała wątpliwościami, bowiem również na gruncie tej sprawy kluczowa jest ocena skutków i relacji pełnomocnictwa udzielonego w postępowaniu głównym względem postępowania zabezpieczającego.
W ocenie Sądu, postępowanie zabezpieczające uregulowane w przepisach u.p.e.a. ma charakter wpadkowy niezależnie do tego, czy czynności zabezpieczające są prowadzone na postawie aktu wydanego w trybie art. 33 § 2 Ordynacji podatkowej, czy też w trybie przepisów kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 155 a § k.k.w. Stąd też również na gruncie rozpoznawanej sprawy nie można pomijać stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z 10 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3395/21, iż pełnomocnik ustanowiony przez podatnika do reprezentowania go w postępowaniu podatkowym lub postępowaniach kontrolnych jest również upoważniony do reprezentowania go w czynnościach postępowania zabezpieczającego podejmowanych w ramach tych postępowań, w tym do odbioru pism (...) podatnik ustanawia pełnomocnika do reprezentowania jego interesów (praw i obowiązków w powyższych postępowaniach, to oznacza, że odnosi się to do czynności, które organ może podejmować zgodnie z prawem w ramach tych postępowań, w tym zmierzających do zabezpieczenia.
W tym miejscu Sąd podkreśla, że także w wyroku z 18 maja 2023 r. , sygn., akt I FSK 853/18, Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionował stanowisko organów, jakby złożenie pełnomocnictwa w toku postępowania podatkowego nie oznaczało, że ustanowiony pełnomocnik automatycznie reprezentuje stronę także w postępowaniu zabezpieczającym. Stanowiska to korespondują z poglądem wyrażonym ww. uchwale.
Słusznie zatem zwracał uwagę pełnomocnik Skarżącego, że rola organu egzekucyjnego ograniczona jest zgodnie z art. 195a k.k.w., wyłącznie do wykonywania postanowienia o zabezpieczeniu. Nadto analiza przepisów k.k.w. oraz u.p.e.a. prowadzi do wniosku, ze postępowanie zabezpieczające prowadzone w trybie art. 166d -166n u.p.e.a. jest postępowaniem wykonawczym do aktu incydentalnego (postanowienia o zabezpieczeniu). Skoro postanowienie o zabezpieczeniu zostało wydane w postępowaniu, w którym działał pełnomocnik (obrońca) i jemu doręczone, to również zawiadomienie o wykonaniu tego postanowienia powinno zostać doręczone temu pełnomocnikowi. Również w tym przypadku zabezpieczenie jest procedurą wpadkową, ściśle związaną ze sprawą karną skarbową, a podatnik po to ustanawia pełnomocnika (obrońcę w tym postępowaniu), aby to ten pełnomocnik wziął na siebie ciężar podejmowania wszelkich czynności w sprawie, które organ może podejmować zgodnie z prawem w ramach tych postępowań, w tym zmierzających do zabezpieczenia.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 166d zd. 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny przystępuje do czynności zabezpieczających na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu wydanego przez prokuratora, sąd lub finansowy organ postępowania przygotowawczego. Z brzmienia tego przepisu nie wynika, aby organ egzekucyjny wszczynał postępowanie zabezpieczające rozumiane jako odrębne postępowanie. Literalne brzmienie przepisu wskazuje, że organ egzekucyjny przystępuje do zabezpieczenia (co oznacza, że będzie dokonywać czynności w już istniejącym postępowaniu) to zaś nie pozwala przyjąć, jakoby organ egzekucyjny dokonując czynności zabezpieczających działał w zupełnie nowej sprawie. Analiza ww. przepisów prowadzi do wniosku, że również ten rodzaj postępowania zabezpieczającego prowadzony w trybie art. 166d- 166n u.p.e.a. i jest postępowaniem wykonawczym w stosunku do aktu incydentalnego (postanowienia) wydanego wprawdzie w trybie przepisów o postępowaniu karnym. Niemniej jednak w ocenie Sądu, wydanie postanowienia o zabezpieczeniu przez finansowy organ postępowania przygotowawczego w ramach postępowania karnego skarobowego, nie jest okolicznością, która by dostatecznie uzasadniała, aby postepowanie zabezpieczające mające źródło w postępowaniu karnym skarbowym prowadzonym przez finansowy organ postępowania zabezpieczającego było taktowane odmiennie od postępowania zabezpieczającego, którego podstawą jest np. kontrola celno – skarbowa. Podobnie jak w przypadku pozostałych postępowań, przepisy o zabezpieczeniach majątkowych są bowiem służebne względem obowiązków materialnoprawnych, które mają zostać orzeczone w postępowaniu karnym - skarbowym. Przepisy art. 166d- 166n u.p.e.a. są służebne względem celów postępowania karnego skarbowego (wymierzenia kary oskarżonemu).
Należy przy tym dostrzec, iż w doktrynie podnosi się, iż w postępowaniu wykonawczym dotyczącym aktów incydentalnych wydanych w procesie karnym (w tym w stadium przygotowawczym) oddzielne ustanowienie obrońcy nie jest zaś potrzebne, ponieważ jest ono częścią postępowania zasadniczego. Potwierdzeniem powyższego jest stanowisko piśmiennictwa, przykładowo Zbigniew Hołda, Kazimierz Postulski, w komentarzu do art. 8 k.k.w. [w:] Zbigniew Hołda, Kazimierz Postulski, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, wskazali że "w postępowaniu wykonawczym w przedmiocie (...) wykonania decyzji incydentalnych zapadłych w procesie karnym w stadium przygotowawczym czy jurysdykcyjnym oddzielne ustanowienie obrońcy nie jest potrzebne".
Dodatkowo Sąd zwraca uwagę i podkreśla, że zawiadomienie o dokonaniu czynności zabezpieczenia zostało wysłane zarówno bezpośrednio do Skarżącego i doręczone mu w dniu 19 kwietnia 2024 r., jak i na adres obrońcy i zostało mu doręczone w dniu 24 kwietnia 2024 r. Żadne z zawiadomień nie było oznaczone adnotacją typu do wiadomości lub podobną. Taka praktyka organów może zostać uznana za wprowadzającą w błąd, bowiem każdy z podmiotów któremu doręczono zawiadomienie z pouczeniem o możliwości wniesienia skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, może pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że termin ten biegnie od dnia doręczenia tego zawiadomienia do jego rąk. Natomiast ogólne zasady prowadzenie postępowań w sposób budzący zaufanie do organów, nie są przecież jedynie ideologicznym ozdobnikiem dla ścisłych reguł proceduralnych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zasada budzenia zaufania do państwa ma swoje zakorzenienie w konstytucyjnym standardzie demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). Jest ona też uznawana za standard wyznaczający nie tyle określone rodzaje czynności organu, ale raczej za miernik rzetelności i staranności organu w prowadzonym postępowaniu. Ma ona zastosowanie, zarówno w zakresie stosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów procesowych. Realizacja tej zasady w zakresie przepisów postępowania, to przestrzeganie reguł rządzących postępowaniem podatkowym zaczynając od zasad ogólnych przez rozwiązania przyjęte w przepisach szczególnych.
W konsekwencji Sąd podzielił stanowisko pełnomocnika Skarżącego, data doręczenia zawiadomienia o czynności zabezpieczającej obrońcy Skarżącego otwierała bieg terminu do złożenia skargi na czynność zabezpieczającą. Konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie zabezpieczające ma charakter szczególny i pomocniczy jest uznanie, że również zawiadomienie o zajęciu będące przejawem realizacji – wykonania postanowienia o zabezpieczeniu, winno zostać doręczone do rąk ustanowionego w postępowaniu głównym obrońcy, o ile co innego nie wynika z treści udzielonego mu umocowania.
Końcowo Sąd wskazuje, że orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w treści niniejszego uzasadnienia, dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI