I SA/Op 299/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2023-12-20
NSApodatkoweWysokawsa
amortyzacjastawki amortyzacyjnekorekta deklaracjiCIT-8interpretacja podatkowaustawa o CITśrodki trwałekoszty uzyskania przychodówprzedawnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że podatnik ma prawo do korekty deklaracji CIT-8 poprzez wsteczną zmianę stawek amortyzacyjnych.

Sprawa dotyczyła możliwości korekty deklaracji CIT-8 poprzez wsteczną zmianę stawek amortyzacyjnych dla środków trwałych wprowadzonych przed 2021 rokiem. Spółka twierdziła, że ma takie prawo, powołując się na elastyczność przepisu art. 16i ust. 5 ustawy o CIT i zasadę in dubio pro tributario. Dyrektor KIS uznał to stanowisko za nieprawidłowe, interpretując przepis literalnie i wskazując, że zmiany można dokonać jedynie od początku kolejnego roku podatkowego. Sąd uchylił interpretację, przyznając rację Spółce i podkreślając potrzebę uwzględnienia orzecznictwa sądów administracyjnych.

Przedmiotem sporu była interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS), która uznała za nieprawidłowe stanowisko G. Spółki z o.o. w sprawie możliwości korekty deklaracji CIT-8 poprzez wsteczną zmianę stawek amortyzacyjnych dla środków trwałych wprowadzonych do ewidencji przed 31 grudnia 2020 r. Spółka argumentowała, że art. 16i ust. 5 ustawy o CIT pozwala na obniżanie stawek amortyzacyjnych w dowolnym momencie, również ze skutkiem wstecznym, z uwzględnieniem okresu przedawnienia zobowiązań podatkowych, powołując się na zasadę in dubio pro tributario oraz liczne orzeczenia sądów administracyjnych. DKIS odrzucił to stanowisko, opierając się na literalnej wykładni przepisu, która według niego wyklucza możliwość wstecznej zmiany stawek i dopuszcza ją jedynie od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną interpretację, podzielając argumentację Spółki. Sąd uznał, że wykładnia art. 16i ust. 5 ustawy o CIT dopuszcza modyfikację stawek amortyzacyjnych w odniesieniu do uprzednich okresów rozliczeniowych w ramach korekty deklaracji, z uwzględnieniem przedawnienia. Podkreślono, że organ interpretacyjny pominął ugruntowaną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, co stanowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd wskazał również, że DKIS nie odniósł się do kwestii stosowania art. 16i ust. 8 ustawy o CIT, który wszedł w życie po 31 grudnia 2020 r.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, podatnik jest uprawniony do korekty deklaracji CIT-8 poprzez wsteczną zmianę stawek amortyzacyjnych, z uwzględnieniem okresu przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wykładnia art. 16i ust. 5 ustawy o CIT dopuszcza modyfikację stawek amortyzacyjnych w odniesieniu do uprzednich okresów rozliczeniowych w ramach korekty deklaracji, co jest zgodne z zasadą in dubio pro tributario i ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych. Organ interpretacyjny pominął tę linię orzeczniczą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

u.p.d.o.p. art. 16i § ust. 5

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Przepis ten pozwala podatnikom na obniżanie stawek amortyzacyjnych dla poszczególnych środków trwałych, a zmiany można dokonywać począwszy od miesiąca wprowadzenia środka do ewidencji lub od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Sąd uznał, że dopuszcza to również korektę wsteczną.

op art. 81 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Umożliwia podatnikom korektę uprzednio złożonej deklaracji.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 16i § ust. 8

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Przepis wprowadzony od 1 stycznia 2021 r., stosowany do środków trwałych wprowadzonych po tej dacie. Spółka argumentowała, że nie ma zastosowania do jej środków trwałych.

op art. 2a

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Zasada in dubio pro tributario - niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika.

Ustawa o specjalnych strefach ekonomicznych art. 19 § ust. 3 pkt 4

Podstawa do cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w SSE.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 16i ust. 5 ustawy o CIT dopuszcza wsteczną zmianę stawek amortyzacyjnych. Zasada in dubio pro tributario przemawia za interpretacją korzystną dla podatnika. Istnieje ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych potwierdzająca prawo do wstecznej korekty stawek amortyzacyjnych. Organ interpretacyjny pominął orzecznictwo sądów administracyjnych, co stanowi naruszenie przepisów postępowania.

Odrzucone argumenty

Literalna wykładnia art. 16i ust. 5 ustawy o CIT wyklucza wsteczną zmianę stawek amortyzacyjnych. Zmiana stawek amortyzacyjnych może nastąpić jedynie od pierwszego miesiąca następnego roku podatkowego.

Godne uwagi sformułowania

Wykładnia art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. uprawnia do dokonania modyfikacji stawki amortyzacyjnej w stosunku do uprzednich okresów rozliczeniowych w ramach dokonywanych korekt rozliczeń podatkowych. Organ interpretacyjny, pomimo zajęcia diametralnie odmiennego niż w tych orzeczeniach sądowych stanowiska, całkowicie pominął rozważania co do przyjętej przez sądy administracyjne linii orzeczniczej. W demokratycznym państwie prawa nie do zaakceptowania jest praktyka organów interpretacyjnych polegająca na całkowitym ignorowaniu wyrażanego w orzecznictwie sądowym poglądu prawnego.

Skład orzekający

Aleksandra Sędkowska

przewodniczący

Anna Komorowska-Kaczkowska

członek

Grzegorz Gocki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa podatników do korygowania deklaracji CIT-8 poprzez wsteczną zmianę stawek amortyzacyjnych, zwłaszcza w kontekście ignorowania przez organy interpretacyjne orzecznictwa sądów administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy środków trwałych wprowadzonych do ewidencji przed 31 grudnia 2020 r. oraz okresu nieprzedawnionych zobowiązań podatkowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z elastycznością rozliczeń i potencjalnym konfliktem między interpretacjami organów a orzecznictwem sądów, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.

Czy można cofnąć się w czasie, by zmienić stawki amortyzacyjne? Sąd administracyjny odpowiada!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Op 299/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-12-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska /przewodniczący/
Anna Komorowska-Kaczkowska
Grzegorz Gocki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2587
art. 16i ust. 5
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi G. Spółki z o.o. w O. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 5 września 2023 r., nr 0111-KDWB.4010.48.2023.1.AZE w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (słownie złotych: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do tut. Sądu jest interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "DKIS" lub "Dyrektor KIS") z 5 września 2023 r., uznająca za nieprawidłowe stanowisko G. Sp. z o.o. (dalej: "Wnioskodawca", "Skarżąca" lub "Spółka") w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób prawnych, dotyczącego obniżenia stawek amortyzacyjnych.
Wnioskiem z 12 lipca 2023 r. Spółka zwróciła się o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia, czy jest ona uprawniona do korekty złożonych za przednie lata podatkowe deklaracji CIT-8 (z uwzględnieniem okresu przedawnienia zobowiązań podatkowych) poprzez zmianę stawek amortyzacyjnych w myśl art. 16i ust. 5 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2587 ze zm. dalej: "ustawa o CIT" "u.p.d.o.p.") dla opisanych w stanie faktycznym środków trwałych.
We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przedstawiła następujący stan faktyczny:
Spółka ma podstawie uzyskanego 30 czerwca 2014 r. zezwolenia Nr [...] na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie W. (dalej: "Zezwolenie") realizowała na terenie W. w Podstrefie [...] przedsięwzięcie inwestycyjne polegające na uruchomieniu zakładu produkcyjnego, w którym produkowane są [...].
Zezwolenia udzielono na prowadzenie działalności produkcyjnej, handlowej i usługowej w zakresie wyrobów wytwarzanych i usług świadczonych na ternie W., określonych:
w sekcji C:
a) 22.19 - Pozostałe wyroby z gumy,
b) 22.29 - Pozostałe wyroby z tworzyw sztucznych,
c) 24.20 - Rury, przewody rurowe, profile drążone i łączniki, ze stali,
d) 24.31 - Pręty ciągnione na zimno,
e) 24.42 - Aluminium,
f) 25.11 - Konstrukcje metalowe i ich części,
g) 25.50 - Usługi kucia, prasowania, wytłaczania i walcowania metali; usług w zakresie metalurgii proszków,
h) 25.61 - Usługi obróbki metali i nakładania powłok na metale,
i) 25.62 - Usługi z zakresu obróbki mechanicznej elementów metalowych,
j) 25.73 - Narzędzia,
k) 25.91 - Pojemniki metalowe,
I) 25.93 - Wyroby z drutu, łańcuchy i sprężyny,
m) 25.99 - Pozostałe gotowe wyroby metalowe, gdzie indziej niesklasyfikowane,
n) 28.41 - Maszyny do obróbki metalu,
o) 29.32 - Pozostałe części i akcesoria do pojazdów silnikowych, z wyłączeniem motocykli,
p) 32.99 - Pozostałe wyroby, gdzie indziej niesklasyfikowane,
q) 33.11 - Usługi naprawy i konserwacji metalowych wyrobów gotowych,
r) 33.12 - Usługi naprawy i konserwacji maszyn,
s) 33.19 - Usługi naprawy i konserwacji pozostałego sprzętu i wyposażenia,
t) 33.20 - Usługi instalowania maszyn przemysłowych, sprzętu i wyposażenia.
w sekcji H:
u) 49.41 - Transport drogowy towarów,
v) 52.10 - Magazynowanie i przechowywanie towarów,
w) 52.24 - Usługi przeładunku towarów,
w sekcji J:
x) 62.01 - Usługi związane z oprogramowaniem,
y) 62.02 - Usługi związane z doradztwem w zakresie informatyki,
z) 62.09 - Pozostałe usługi w zakresie technologii informatycznych i komputerowych, aa) 63.11 - Usługi przetwarzania danych; usługi zarządzania stronami internetowymi (hosting) i podobne usługi,
w sekcji M:
bb) 71.2 - Usługi w zakresie badań i analiz technicznych,
cc) 72 - Usługi w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych,
oraz w zakresie sprzedaży odpadów powstałych w związku z prowadzoną działalnością produkcyjną w [...] , określoną w sekcji E:
dd) 38.11.5 - Odpady inne niż niebezpieczne nadające się do recyklingu,
ee) 38.12.24.0 - Niebezpieczne odpady chemiczne,
ff) 38.12.25.0-Oleje odpadowe,
gg) 38.12.27 - Odpady i braki ogniw i akumulatorów elektrycznych; zużyte ogniwa i baterie galwaniczne oraz akumulatory elektryczne,
hh) 38.21.3 - Odpady rozpuszczalników organicznych,
ii) 38.3 - Usługi w zakresie odzysku surowców; surowce wtórne,
Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług, z wyłączeniem działalności gospodarczej w zakresie określonym w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2008 r. w sprawie pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom działającym na podstawie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenach specjalnych stref ekonomicznych.
W Zezwoleniu ustalono następujące warunki prowadzenia działalności gospodarczej:
a) po dniu wydania Zezwolenia dokonanie inwestycji na terenie W. w Podstrefie [...], tj. poniesienie na realizację nowej inwestycji wydatków inwestycyjnych (kosztów inwestycji) w rozumieniu § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2008 r. w sprawie pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom działającym na podstawie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenach specjalnych stref ekonomicznych o wartości przewyższającej kwotę 27.000.000,00 zł w terminie do 31 grudnia 2024 r., z tym że:
i. co najmniej 16.000.000,00 zł stanowić będą wydatki inwestycyjne (koszty inwestycji), o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1-4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2008 r. w sprawie pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom działającym na podstawie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenach specjalnych stref ekonomicznych, które Spółka zobowiązuje się ponieść w terminie do dnia 31 grudnia 2019 r.
Pozostałą kwotę stanowić będą wydatki inwestycyjne (koszty inwestycji), o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 5-6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2008 r. w sprawie pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom działającym na podstawie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenach specjalnych stref ekonomicznych, które Spółka zobowiązuje się ponieść w terminie do dnia 31 grudnia 2024 r.,
b) po dniu wydania Zezwolenia zatrudnienie przy prowadzeniu działalności gospodarczej na terenie W. w Podstrefie [...] w przeliczeniu na pełne etaty, co najmniej 200 nowych pracowników w terminie do dnia 31 grudnia 2019 r. i utrzymanie tego stanu zatrudnienia na terenie W. w Podstrefie [...] do dnia 31 grudnia 2024 r.,
c) zakończenie inwestycji do dnia 31 grudnia 2019 r.
Z uwagi na niespełnienie wskazanego powyżej warunku dotyczącego zatrudnienia, pismem z 8 czerwca 2022 r. Spółka zwróciła się do Ministra Rozwoju i Technologii z wnioskiem o cofnięcie Zezwolenia. Decyzją nr [...] z 27 października 2022 r. Minister Rozwoju i Technologii, na wniosek Spółki, cofnął Zezwolenie. Minister Rozwoju i Technologii stwierdził, że zostały spełnione przesłanki cofnięcia zezwolenia na podstawie art. 19 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych.
Spółka stosowała obniżone stawki amortyzacyjne dla poszczególnych środków trwałych wprowadzonych do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych od początku istnienia Spółki, tj. od 2014 r., do dnia 31 grudnia 2020 r. (metoda liniowa amortyzacji). Obniżone stawki amortyzacyjne stosowano m.in. dla takich środków trwałych jak np. budynek, piec elektryczny na podczerwień, maszyna formująca, dynamicznie mieszająca pompa kawltacyjna, piaskarka, maszyna pomiarowa 3D, maszyna wytrzymałościowa, myjka ultradźwiękowa i wózki nożycowe.
W związku z tak przedstawionym stanem faktycznym zadano pytanie: "Czy Spółka jest uprawniona do korekty złożonych za poprzednie lata podatkowe deklaracji CIT-8 (z uwzględnieniem okresu przedawnienia zobowiązań podatkowych) poprzez zmianę stawek amortyzacyjnych w myśl art. 16i ust. 5 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, dla opisanych w stanie faktycznym środków trwałych?.
W stanowisku własnym Spółka wskazała, że według niej jest ona uprawniona do korekty złożonych za poprzednie lata podatkowe deklaracji CIT- 8 (z uwzględnieniem okresu przedawnienia zobowiązań podatkowych) poprzez zmianę (zarówno podwyższenie jak i obniżenie) stawek amortyzacyjnych w myśl art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p., dla wspomnianych w stanie faktycznym środków trwałych, jednakże regulacja ust. 8 została dodana dopiero przez art. 2 pkt 15 ustawy z dnia 28 listopada 2020 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz niektórych innych ustaw (dalej: "Ustawa zmieniająca") zmieniającej ustawę o CIT z dniem 1 stycznia 2021 r.
Zgodnie natomiast z art. 14 Ustawy zmieniającej, przepisy art. 16i ust. 8 u.p.d.o.p. w brzmieniu nadanym Ustawą zmieniającą stosuje się do środków trwałych wprowadzonych do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych po dniu 31 grudnia 2020 r.
Zatem, ograniczenie z art. 16i ust. 8 ustawy o CIT nie ma zastosowania do środków trwałych będących przedmiotem niniejszego wniosku, a wprowadzonych do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych przed dniem 31 grudnia 2020 r.
Z kolei zgodnie z art. 16i ust. 5 ustawy o CIT mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, podatnicy mogą obniżać podane w Wykazie stawek amortyzacyjnych stawki dla poszczególnych środków trwałych. Zmiany stawki dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.
W odróżnieniu od instytucji podwyższania stawek amortyzacyjnych (dotyczącej wyłącznie ściśle określonych środków trwałych wymienionych w art. 16i ust. 2 ustawy o CIT, wobec której ustawodawca wprowadził w art. 16i ograniczenia, podatnik jest uprawniony do dowolnego obniżania stawek amortyzacyjnych w stosunku do wykorzystywanych przez siebie środków trwałych. Z uwagi na brak ograniczeń w tym zakresie stawki mogą być obniżane do dowolnie wybranego przez podatnika poziomu. Zmiany stawek można dokonywać wielokrotnie w czasie trwania okresu amortyzacji, a tym samym jest możliwe również podwyższenie uprzednio obniżonych stawek, ale w wysokości nieprzekraczającej stawki wynikającej z załącznika nr 1 do ustawy o CIT (por. M. Wilk [w:] A. Krajewska, A. Mariański, A. Nowak-Piechota, J. Żurawiński, M. Wilk, Podatek dochodowy od osób prawnych. Komentarz, wyd. IV, Warszawa 2016, art. 16i oraz P. Małecki, M. Mazurkiewicz [w:] P. Małecki, M. Mazurkiewicz, CIT. Podatki i rachunkowość. Komentarz. Tom 11. Art. 15-42, wyd. XIII, Warszawa 2022, art. 16i).
Powyższe potwierdza również uzasadnienie projektu ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, nadającej od 1 stycznia 2003 r. art. 16i ust. 5 ustawy o CIT istotne w niniejszej sprawie brzmienie (druk sejmowy nr 411 z 17 kwietnia 2002 r.). Wskazano w nim: "Zgodnie z założeniami pakietu "Przede wszystkim przedsiębiorczość" zmieniono również Wykaz rocznych stawek amortyzacyjnych, ograniczając liczbę pozycji Wykazu. Wprowadzono też możliwość zmniejszenia stawek amortyzacyjnych z Wykazu w dowolnej wysokości oraz w wybranym przez podatnika momencie. Taka zmiana podyktowana była koniecznością dostosowania ustaw podatkowych z rozwiązaniami przyjętymi w ustawie o rachunkowości oraz stworzenia mocniejszego instrumentu polityki podatkowej prowadzonej przez podatników. Podatnicy będą mogli w okresie ponoszenia strat podatkowych zaplanować maksymalnie obniżone stawki amortyzacyjne i powrócić do stawek, tj. wyższych kosztów podatkowych, w okresie osiągania dochodów, a tym samym odpowiednio wpływać na wysokość straty podatkowej i dochodu do opodatkowania."
Z powołanego uzasadnienia projektu ustawy wynika, że intencją ustawodawcy było udzielenie podatnikom możliwości elastycznej modyfikacji stawek amortyzacyjnych, w zależności od ich wyboru. Taka interpretacja wyklucza zawężające podejście, zgodnie z którym taka modyfikacja mogłaby zostać przykładowo dokonywana jedynie od pierwszego miesiąca roku następującego po bieżącym (tj. roku, w którym podjęto decyzję o modyfikacji wysokości stawek amortyzacyjnych).
Artykuł 16i ust. 5 ustawy o CIT określa moment, w którym możliwa jest zmiana stawki (tj. jej obniżenie lub podwyższenie do wysokości nieprzekraczającej stawki wynikającej z załącznika nr 1 do ustawy) przewidując, że zmiany stawki dokonuje się, począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji, albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.
Językowe znaczenie art. 16i ust. 5 ustawy wskazuje jedynie, że "punktem w czasie" w którym mogą zostać obniżone stawki amortyzacyjne jest:
a) miesiąc wprowadzenia środka trwałego do ewidencji lub
b) pierwszy miesiąc jakiegokolwiek następującego po nim roku podatkowego.
Ustawodawca nie przewiduje w tym zakresie żadnych dodatkowych obostrzeń, w szczególności nie wskazuje w jakichkolwiek regulacjach obowiązujących na gruncie ustawy o CIT, że zmiana wysokości stawek amortyzacyjnych musi następować każdorazowo od pierwszego miesiąca roku podatkowego następnego po roku bieżącym. Ustawodawca definitywnie określa termin, od którego omawiane zmiany zaczynają odnosić skutki prawne. Regulacja ta nie odnosi się natomiast w żadnym zakresie do momentu, w którym podatnik jest uprawniony do "technicznej" zmiany stawek amortyzacyjnych (..) tj. w którym momencie można wprowadzić zmianę stawek w księgach podatkowych podatnika) ani do tego czy zmiany tej można dokonać tylko na przyszłość (tj. tylko na przyszłe okresy rozliczeniowe). Na podkreślenie zasługuje, że ustawodawca w przepisach dotyczących amortyzacji w żaden sposób nie odnosi się do "okresów", czyli przedziałów czasu których taka zmiana mogłaby dotyczyć. Z tych powodów przedmiotowej zmiany można dokonać zarówno "na bieżąco" - korygując stawki w odniesieniu do przyszłych okresów, jak i "wstecz" - za okresy wcześniejsze, z uwzględnieniem terminu przedawnienia.
W ocenie Spółki, wykładnia gramatyczna przepisu art. 16i ust. 5 ustawy o CIT prowadzi do wniosku, że wolą ustawodawcy jest pozostawienie podatnikowi prawa do podjęcia indywidualnej i swobodnej decyzji w omawianym zakresie. Wykładnia nie może być dokonywana w jawnej opozycji do wyraźnego brzmienia przepisów.
Z kolei w przypadku uznania, że rezultaty wykładni gramatycznej są niejednoznaczne, wykładnia przepisów niejasnych powinna być dokonywana na korzyść podatnika in dubio pro tributario. Zgodnie bowiem z art. 2a Ordynacji podatkowej, niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Zatem, niejasne przepisy prawa nie powinny rodzić dla podatników negatywnych skutków, takich jak nałożenie obowiązku albo ograniczenie praw nie wynikających z przepisów podatkowych. W związku z powyższym, przy zaistnieniu opisanych powyżej okoliczności, dopuszczona powinna być możliwość zmiany stawek amortyzacyjnych wstecz. Zatem, przyjmując pogląd o nieprecyzyjnej redakcji art. 16i ust. 5 ustawy o CIT, uwzględniając art. 2a Ordynacji podatkowej, należy uznać, że jego brzmienie pozwala podatnikom podatku dochodowego na zmianę stawek amortyzacyjnych w odniesieniu zarówno do przyszłych, jak i przeszłych rozliczeń podatkowych.
Za słusznością stanowiska Spółki przemawia również fakt, że wsteczna zmiana stawek amortyzacji podatkowej w istocie stanowi jedynie techniczne rozliczenie kosztu w czasie, które nie rzutuje wstecznie na treść obowiązków podatkowych. Nie spowoduje jednocześnie, że Spółka uzyska w rozliczeniu globalnym korzyści podatkowe, ponieważ górną granicą sumy odpisów amortyzacyjnych pozostaje wartość początkowa środka trwałego podlegającego amortyzacji. Brak zatem racjonalnego uzasadnienia do odmowy retrospektywnej zmiany (zwiększenia lub zmniejszenia) stawek amortyzacji.
Jak dalej zauważono, zgodnie z art. 81 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej: "op"), jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację. Z kolei, zgodnie z art. 81 § 2 op, skorygowanie deklaracji następuje przez złożenie korygującej deklaracji.
Z powyższych przepisów wynika zatem, że zasadą przewidzianą na gruncie polskiego prawa podatkowego jest możliwość dokonania korekty uprzedniego samoobliczenia podatku przez podatnika. Dopiero wyraźnie uregulowany w ustawie podatkowej wyjątek wyłącza możliwość dokonania takiej korekty. Granicą prawa do dokonania korekty deklaracji jest przedawnienie zobowiązania podatkowego.
Powyższe argumenty przytoczone przez Spółkę i zajęte przez nią stanowisko potwierdzają także wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, w tym wyroki WSA w Gliwicach z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/GI 1288/22, WSA w Gorzowie Wlkp. z 25 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Go 32/21,WSA w Gdańsku z 16 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1187/21, WSA w Łodzi z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 92/22.
Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 lutego 2022 r., sygn. akt II FSK 1413/19 wskazał, że wobec redakcji art. 16i ust. 5 ustawy o CIT przepis ten pozwala podatnikom podatku dochodowego na modyfikację stawek amortyzacyjnych w odniesieniu zarówno do przyszłych, jak i przeszłych rozliczeń podatkowych, tj. dokonania korekty uprzedniego samoobliczenia podatku przez podatnika.
Podsumowując Spółka stwierdziła, że jest ona uprawniona do korekty deklaracji CIT-8 za wszystkie nieprzedawnione lata podatkowe poprzez zmianę (zarówno zwiększenia jak i zmniejszenia) wstecz stawek amortyzacyjnych na zasadach przewidzianych art. 161 ust. 5 ustawy o CIT.
We wskazanej na wstępie interpretacji indywidualnej z 5 września 2023 r. organ interpretacyjny uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe. W uzasadnieniu wskazał, że zasady dotyczące dokonywania odpisów z tytułu zużycia środków trwałych (odpisów amortyzacyjnych) zawarte zostały w art. 16a - 16m ww. ustawy. Odnosząc się do istoty sporu zauważył, że w art. 16i ust. 5 ustawy o CIT ustawodawca jasno określił, kiedy może nastąpić obniżenie stawki z Wykazu, stanowiąc, że zmiany stawki w odniesieniu do:
a) środków trwałych wprowadzonych po raz pierwszy do ewidencji - dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środek trwały został wprowadzony do ewidencji;
b) środków pozostających już w ewidencji - dokonuje się począwszy od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.
Według organu, zasady zawarte w art. 16i ust. 4 i ust. 5 ustawy o CIT nie oznaczają, że zmiany stawki amortyzacji można dokonać "wstecz". Wyrażenie "następny" oznacza każdy następny rok podatkowy po obecnym. Podwyższenia/obniżenia stawek amortyzacji środków trwałych, które zostały wprowadzone do ewidencji we wcześniejszym okresie można więc dokonać tylko na początku każdego roku po bieżącym. Wskazuje na to także treść uzasadnienia projektu ustawy z 27 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (druk sejmowy nr 411 z dnia 17 kwietnia 2002 r.) "zgodnie z założeniami pakietu "Przede wszystkim przedsiębiorczość" zmieniono również Wykaz rocznych stawek amortyzacyjnych, ograniczając liczbę pozycji Wykazu. Wprowadzono też możliwość zmniejszenia stawek amortyzacyjnych z Wykazu w dowolnej wysokości oraz w wybranym przez podatnika momencie. Taka zmiana podyktowana była koniecznością dostosowania ustaw podatkowych z rozwiązaniami przyjętymi w ustawie o rachunkowości oraz stworzenia mocniejszego instrumentu polityki podatkowej prowadzonej przez podatników. Podatnicy będą mogli w okresie ponoszenia strat podatkowych zaplanować maksymalnie obniżone stawki amortyzacyjne i powrócić do stawek, tj. wyższych kosztów podatkowych, w okresie osiągania dochodów, a tym samym odpowiednio wpływać na wysokość straty podatkowej i dochodu do opodatkowania".
W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wskazano zatem na możliwość zaplanowania obniżonych stawek amortyzacji dla celów podatkowych w okresie ponoszenia strat, a tym samym wpływania na wysokość straty podatkowej i dochodu do opodatkowania. Nie można jednak uznać, że art. 16i ust. 5 ustawy o CIT zezwala na modyfikowanie odpisów amortyzacyjnych (a więc w konsekwencji wysokości kosztów podatkowych) za okresy wcześniejsze. Analogiczne zasady należy przyjąć do podwyższenia stawek amortyzacyjnych. Podatnicy nie są uprawnieni do modyfikowania kosztów uzyskania przychodów w dowolnym dla siebie momencie i za dowolny okres w przeszłości według własnego uznania, bez wyraźnej przyczyny powodującej korektę. Taką przyczyną może być m.in. błąd rachunkowy, oczywista omyłka czy też błędnie stosowane stawki amortyzacji. Tym bardziej, jak dalej podkreślono, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o CIT rokiem podatkowym, z zastrzeżeniem ust. 2, 2a, 3 i 6, jest rok kalendarzowy, chyba że podatnik postanowi inaczej w statucie albo w umowie spółki, albo w innym dokumencie odpowiednio regulującym zasady ustrojowe innych podatników; wówczas rokiem podatkowym jest okres kolejnych dwunastu miesięcy kalendarzowych.
Wobec powyższego, zmiany stawek amortyzacyjnych można dokonać począwszy od pierwszego miesiąca następnego roku podatkowego, przy czym przez słowo "następny" należy rozumieć każdy następny po obecnym (bieżącym) roku podatkowym. Spółka nie może natomiast po zakończeniu roku podatkowego w którym stosowała obniżone stawki podjąć decyzję dotyczącą modyfikacji stawki amortyzacyjnej ze skutkiem wstecz, dokonując korekty uprzednio dokonywanych odpisów amortyzacyjnych wg stawek wynikających z Wykazu, ponieważ, jak wynika z wyżej powołanego art. 16i ust. 5 ustawy o CIT, może dokonać tej zmiany dopiero od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Kolejne obniżenie/podwyższenie stawki amortyzacyjnej dla tych konkretnych środków trwałych będzie możliwe - w myśl art. 16i ust. 5 ustawy o CIT - od pierwszego miesiąca następnego roku podatkowego.
Mając na uwadze opis sprawy oraz powołane powyżej przepisy Dyrektor KIS stwierdził, że zgodnie z art. 16i ust. 4 i ust. 5 ustawy, zmiany stawki dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Ustawodawca stworzył więc możliwość obniżenia/podwyższenia stawek określonych w Wykazie, a decyzję w tym zakresie pozostawił podatnikowi. Jednocześnie brzmienie art. 16i ust. 4 i ust. 5 ustawy o CIT nie pozostawia wątpliwości co do momentu, w którym może nastąpić modyfikacja stawki z Wykazu - a jest to (w odniesieniu do środków będących już w ewidencji) - pierwszy miesiąc każdego następnego roku podatkowego. Zmiana stawki nie może być więc dokonana, jak twierdzi Spółka, "wstecz". Gdyby istniała taka możliwość przepis art. 16i ust. 4 i ust. 5 musiałby mleć brzmienie: "zmiany stawki można dokonać "wstecz" lub w trakcie roku podatkowego ze skutkiem począwszy od pierwszego miesiąca roku podatkowego". Literalna wykładnia przepisu art. 16i ust. 4 i ust. 5 ustawy o CIT nie daje więc podstaw do dokonania modyfikacji stawki amortyzacyjnej, a więc podjęcia przez podatnika decyzji w tym zakresie, w miesiącu innym niż pierwszy miesiąc każdego roku podatkowego.
Tym samym stanowisko własne Spółki stwierdzające, że jest ona uprawniona do korekty złożonych za przednie lata podatkowe deklaracji CIT- 8 (z uwzględnieniem okresu przedawnienia zobowiązań podatkowych) poprzez zmianę (zarówno podwyższenie jak i obniżenie) stawek amortyzacyjnych w myśl art. 16i ust. 5 ustawy CIT, dla wspomnianych w stanie faktycznym środków trwałych jest nieprawidłowe.
Końcowo organ wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do zastosowania art. 2a op, albowiem w sprawie nie występują niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego. Organ nie miał żadnych wątpliwości co do treści oraz zastosowania przepisów prawa podatkowego.
We wniesionej na powyższą interpretację skardze pełnomocnik Spółki, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, podniósł zarzuty:
1. błędnej wykładni prawa materialnego, tj. art. 16i ust. 1 oraz art. 16i ust. 4 i 5 ustawy o CIT w zw. z art. 81 § 1 op oraz art. 2a op - poprzez uznanie, iż Spółka nie jest uprawniona do skorygowania złożonych za poprzednie lata deklaracji podatkowych CIT-8 (dotyczących okresów, w których zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu) poprzez "wsteczną" modyfikację wysokości stawek amortyzacyjnych oraz - co za tym idzie - zmiany wysokości odpisów amortyzacyjnych w odniesieniu do poszczególnych środków trwałych przedstawionych w stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym.
2. naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 14c § 1 i 14c § 2 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h op.
W uzasadnieniu zarzutów skargi wskazano między innymi na wadliwie dokonaną przez organ wykładnię literalną, a w szczególności wyrażenia "następny" pojawiające się w treści art. 16i ust. 4 i ust. 5 ustawy o CIT, które miałoby oznaczać każdy rok podatkowy po obecnym i świadczyć o tym, że zmiany stawki amortyzacji podatkowej nie można dokonać "wstecz", a także błędne stwierdzenie, że gdyby istniała możliwość "wstecznej" modyfikacji wspomnianych stawek amortyzacyjnych, wówczas przepis art. 16i ust. 4 i 5 ustawy o CIT musiałby mieć brzmienie, że zmiany stawki można dokonać "wstecz" lub w trakcie roku podatkowego ze skutkiem począwszy od pierwszego miesiąca roku podatkowego. Zwrócono też uwagę na wadliwe wnioskowanie z treści uzasadnienia projektu ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (druk sejmowy nr 411 z dnia 17 kwietnia 2002 r.), że przyjęte tam założenie projektowanej ustawy wskazuje, że podatnicy nie są uprawnieni do modyfikowania kosztów uzyskania przychodów w dowolnym dla siebie momencie i za dowolny nieprzedawniony okres w przeszłości według własnego uznania.
Według Skarżącej, interpretacja przedmiotowych regulacji zaprezentowana przez organ podatkowy w niniejszej sprawie jest w sposób ewidentny sprzeczna z wykładnią językową istotnych w sprawie regulacji ustawowych i ma charakter zawężający, bowiem niewątpliwym jest, iż brzmienie wspomnianych przepisów zezwala podatnikom na zmianę stawek amortyzacyjnych w odniesieniu zarówno do przyszłych, jak i przeszłych rozliczeń podatkowych, w związku z czym mogą oni obniżyć stosowane stawki poczynając od miesiąca (rozliczenia za ten miesiąc) - rozumianego jako punkt w czasie - w którym środki trwałe zostały wprowadzone do ich ewidencji lub od pierwszego miesiąca któregokolwiek z następnych lat podatkowych.
Z kolei w odniesieniu do zarzutów procesowych wskazano na nieprzedstawienie przez organ podatkowy w zaskarżonej interpretacji oceny stanowiska Wnioskodawcy wraz z jego uzasadnieniem prawnym, co przejawiało się tym, iż Dyrektor KIS w żadnym miejscu interpretacji nie wyjaśnił, dlaczego rozstrzygając bezpośrednio o kwestii niemożności skorygowania przez Spółkę deklaracji podatkowych CIT-8 (dotyczących minionych lat podatkowych) w zakresie "wstecznej" zmiany stawek amortyzacyjnych, nie odniósł się w żaden sposób do przytoczonych przez Spółkę we wniosku orzeczeń sądów administracyjnych, a zawierających poglądy, które potwierdzały stanowisko Wnioskodawcy (co zostało wyraźnie wskazane we wniosku) i które Spółka traktowała również jako własne. Tym samym doszło do wydania interpretacji, która nie spełnia swojej podstawowej funkcji, jaką jest wyjaśnienie podatnikowi przez organ podatkowy jego konkretnych wątpliwości prawnych, które pojawiły się w związku z zaistniałą sytuacją faktyczną.
W odpowiedzi na skargę DKIS podtrzymał swoją argumentację wyrażoną w zaskarżonej interpretacji indywidualnej i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. - dalej: ppsa), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
W myśl art. 146 § 1 ppsa, sąd uchyla zaskarżoną interpretację w razie stwierdzenia, że narusza ona przepisy prawa materialnego lub procesowego w sposób - odpowiednio - mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania.
Stosownie natomiast do art. 57a tej ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem narusza ona przepisy prawa procesowego oraz materialnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w przedstawionym we wniosku zdarzeniu przyszłym treść art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. pozwala na zmianę wstecz stawek amortyzacyjnych, tj. począwszy od miesiąca, w którym środki trwałe zostały wprowadzone do ewidencji, albo od pierwszego miesiąca każdego kolejnego roku podatkowego.
Zdaniem Skarżącej, ma ona prawo do modyfikacji wysokości stawek amortyzacyjnych w zakresie minionych lat podatkowych do wysokości nie wyższej niż wynikająca z Wykazu stawek dla Środków Trwałych, dla których przyjęto metodę amortyzacji liniowej, z uwzględnieniem okresu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Uważa zatem, że jest ona uprawniona, w myśl art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p., do korekty złożonych za poprzednie lata podatkowe deklaracji CIT- 8 (z uwzględnieniem okresu przedawnienia zobowiązań podatkowych) poprzez zmianę (zarówno podwyższenie, jak i obniżenie) stawek amortyzacyjnych dla wskazanych w opisie wniosku środków trwałych wprowadzonych do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych od początku istnienia Spółki, tj. od 2014 r., do dnia 31 grudnia 2020 r., do których stosowała obniżone stawki amortyzacyjne (metoda liniowa amortyzacji). Obniżone stawki amortyzacyjne stosowano m.in. dla takich środków trwałych jak np.: budynek, piec elektryczny na podczerwień, maszyna formująca, dynamicznie mieszająca pompa kawltacyjna, piaskarka, maszyna pomiarowa 3D, maszyna wytrzymałościowa, myjka ultradźwiękowa i wózki nożycowe.
Z kolei organ interpretacyjny uważa, że stanowisko takie jest nieprawidłowe jako niezgodne z literalną wykładnią art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p., niezawierającą słowa "wstecz".
Według organu, użyte w tej regulacji wyrażenie "następny" oznacza każdy następny rok podatkowy po obecnym. Tak więc zmiany obniżenia stawek amortyzacji można dokonać tylko na początku każdego roku po bieżącym. Podatnicy nie są uprawnieni do modyfikowania kosztów uzyskania przychodów w dowolnym dla siebie momencie i za dowolny okres w przeszłości według własnego uznania, bez wyraźnej przyczyny powodującej korektę.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie rację przyznać należy Spółce, że wykładnia art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. uprawnia do dokonania modyfikacji stawki amortyzacyjnej w stosunku do uprzednich okresów rozliczeniowych w ramach dokonywanych korekt rozliczeń podatkowych, przy uwzględnieniu regulacji dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, czy też prawa do dokonania korekty przy wykazywanej stracie podatkowej.
Na wstępie wskazać należy, że sporna w niniejszej sprawie kwestia prawa do "wstecznej" modyfikacji stawki amortyzacyjnej w stosunku do uprzednich okresów rozliczeniowych w ramach dokonywanych korekt rozliczeń podatkowych, była już przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych, w tym tych na które powołuje się Skarżąca w swojej argumentacji, podzielając wyrażone w nich stanowisko i argumentację prawną. Z kolei organ interpretacyjny, pomimo zajęcia diametralnie odmiennego niż w tych orzeczeniach sądowych stanowiska, całkowicie pominął rozważania co do przyjętej przez sądy administracyjne linii orzeczniczej. Co więcej, przy podtrzymaniu prezentowanej przez siebie wykładni art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. – analogicznej jak w interpretacji indywidualnych które były już przedmiotem odmiennej oceny sądowej - organ końcowo odnosząc się do wynikającej z art. 2a op zasady in dubio pro tributario, zauważa, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do zastosowania art. 2a op, albowiem w sprawie nie występują niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego, a organ nie miał żadnych wątpliwości co do treści oraz zastosowania przepisów prawa podatkowego.
Przywołać zatem w tym miejscu przyjdzie ugruntowaną już linię orzeczniczą sądów administracyjnych, w tym także wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalających kasacje Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej - która potwierdza stanowisko zajęte przez Skarżącą - że wykładnia art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. uprawnia do dokonania modyfikacji stawki amortyzacyjnej w stosunku do uprzednich okresów rozliczeniowych w ramach dokonywanych korekt rozliczeń podatkowych przy uwzględnieniu regulacji dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, czy też prawa do dokonania korekty przy wykazywanej stracie podatkowej. Amortyzacja jest szacunkiem rzeczywistego zużycia, który ma bezpośredni wpływ na wyniki finansowe. Najbardziej popularna i najprostsza jest amortyzacja liniowa, według której co roku odlicza się stałą kwotę, tak aby po założonej z góry liczbie lat księgowa wartość majątku była równa zeru. Zasady wynikające z rozliczenia kosztów środków trwałych poprzez ich amortyzację wynikają z decyzji narzuconych przez państwo w ramach prowadzonej polityki fiskalnej i gospodarczej oraz z zasad przyjętych w rachunkowości. Z jednej strony rozliczenie poniesionych kosztów przez amortyzację zabezpiecza interesy ekonomiczne państwa, z drugiej zaś strony dzięki amortyzacji, której koszty są równomiernie rozkładane w czasie, zyski przedsiębiorstw nie ulegają zaburzeniu. Równocześnie, chociaż coroczne odpisy amortyzacyjne traktowane są jako koszt, to nie wiążą się z regularnym odpływem gotówki i z tego względu zwane są kosztami niepieniężnymi. Sposób amortyzacji, okres amortyzacji (m.in. to czy ma odzwierciedlać planowany okres użytkowania środka trwałego, czy też możliwość jednorazowej amortyzacji itp.), stawki oraz inne jej elementy są ustalone poprzez stosowne regulacje. W niektórych wypadkach może również dojść do sytuacji, w której to amortyzacja podatkowa będzie wyznaczać wyższą stawkę amortyzacji, niż wynika to przewidywanego faktycznego okresu użyteczności środka trwałego.
Wysokość dokonywanych przez podatników odpisów amortyzacyjnych ustalana jest jako iloczyn wartości początkowej składnika majątkowego oraz przyjętej stawki amortyzacyjnej. Wysokość stawki dla danego składnika majątkowego wyznacza jednocześnie okres jego amortyzacji. Obowiązujące roczne stawki amortyzacji dla danych kategorii środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych zostały określone w załączniku nr 1 do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W świetle art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. podatnicy mogą obniżać podane w Wykazie stawek amortyzacyjnych stawki dla poszczególnych środków trwałych. Zmiany stawki dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.
Mając powyższe na uwadze, skład orzekający, akceptując w pełni dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne ugruntowane na tle art. art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p., podziela argumentację skargi, że wobec nieprecyzyjnej redakcji ww. przepisu należy uznać, że jego brzmienie pozwala podatnikom podatku dochodowego na zmianę stawek amortyzacyjnych w odniesieniu zarówno do przyszłych, jak i przeszłych rozliczeń podatkowych. Oznacza to, że dokonana w zaskarżonej interpretacji wykładnia art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. jest przede wszystkim sprzeczna z wykładnią gramatyczną tego przepisu. Językowe znaczenie powołanego przepisu prowadzi do wniosku, że podatnicy mogą obniżyć stosowane stawki zaczynając od miesiąca (rozliczenia za ten miesiąc) - rozumianego jako punkt w czasie - w którym środki trwałe zostały wprowadzone do ich ewidencji lub od pierwszego miesiąca któregokolwiek z następnych lat podatkowych.
Sąd podziela także stanowisko Skarżącej, że powyższy pogląd jest zgodny z art. art. 81 § 1 op, który dopuszcza możliwość dokonania korekty uprzedniego samoobliczenia podatku przez podatnika. Dopiero wyraźnie uregulowany w ustawie podatkowej wyjątek wyłącza uprawnienie dokonania takiej korekty, przy czym granicą prawa do dokonania korekty deklaracji jest przedawnienie zobowiązania podatkowego. W art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. nie uregulowano wprost ani zakazu dokonywania korekty deklaracji podatkowej (z uwagi na zmianę stawki amortyzacji dokonaną "wstecz"), ani bezpośredniego zakazu dokonywania zmian stawek amortyzacji za lata wcześniejsze. Gdyby ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie takiego zakazu, to powinien uczynić to w sposób niebudzący wątpliwości w ustawie. Tego rodzaju ograniczeń podatnik ani organ podatkowy nie mogą domniemywać.
Na prawidłowość prezentowanego stanowiska wskazuje również - na co zwrócił także uwagę Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 3 lutego 2022 r. sygn. akt II FSK 1413/19 oddalającym skargę kasacyjną Dyrektora KIS od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 grudnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 566/18 - treść uzasadnienia projektu nowelizacji u.p.d.o.p., w szczególności dotyczącego nowelizacji art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. (druk sejmowy nr 411 z dnia 17 kwietnia 2002 r.), w którym wskazano, że "podatnicy będą mogli w okresie ponoszenia strat podatkowych zaplanować maksymalnie obniżone stawki amortyzacyjne i powrócić do stawek, tj. wyższych kosztów podatkowych, w okresie osiągania dochodów, a tym samym odpowiednio wpływać na wysokość straty podatkowej i dochodu do opodatkowania." Nie zawsze jest możliwe oszacowanie ewentualnej wysokości straty podatkowej, zwłaszcza straty osiąganej na przestrzeni kilku lat. W konsekwencji, osiągnięcie celu regulacji art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p., o którym mowa w uzasadnieniu projektu nowelizacji u.p.d.o.p., możliwe jest niejednokrotnie jedynie w drodze zmiany stawki amortyzacji wstecz i korekty deklaracji podatkowej.
Reasumując, w ocenie Sądu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 16i ust. 1 w zw. z art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. w zw. z art. 81 ust. 1 op., która doprowadziła do uznania, że Skarżąca nie jest uprawniona do modyfikacji wysokości stawek amortyzacyjnych w zakresie minionych lat podatkowych do wysokości nie wyższej niż wynikająca z Wykazu stawek dla Środków Trwałych, dla których przyjęto metodę amortyzacji liniowej, z uwzględnieniem okresu przedawnienia zobowiązań, podczas gdy w świetle prawidłowej wykładni przepisów takie prawo jej przysługuje.
Sąd podzielił także - w realiach niniejszej sprawy- zarzuty skargi co do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 14c § 1 i 14c § 2 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h op poprzez wydanie interpretacji niespełniającej wymogów procesowych wskazanych w tych przepisach, tj. niezawierającej kompletnej oceny stanowiska Skarżącej oraz uzasadnienia prawnego tej oceny, a w szczególności pominięcie przy wykładni przepisów prawa podatkowego orzecznictwa sądów administracyjnych, z którego jednoznacznie wynika, że podatnik ma prawo do obniżenia stawki amortyzacyjnej za lata ubiegłe z uwzględnieniem okresu przedawnienia zobowiązań podatkowych, do dowolnej wysokości (nawet bliskiej zeru), dla wybranych lub wszystkich środków trwałych, dla których przyjęto metodę amortyzacji liniowej oraz, że podatnik ma uprawnienie do modyfikacji stawek amortyzacyjnych w zakresie bieżącego roku podatkowego tj. roku w którym Spółka podejmie decyzję o obniżeniu lub podwyższeniu stawek ze skutkiem począwszy od dnia 1 stycznia tego wskazanego roku.
Zgodnie z art. 120 op organy podatkowe powinny działać na podstawie przepisów prawa. Przez działanie "na podstawie" przepisów prawa rozumieć należy nie tylko powołanie właściwej podstawy rozstrzygnięcia, lecz również dokonanie prawidłowej subsumcji określonej normy prawnej do danego stanu faktycznego. Mieć na uwadze zasadę przekonywania wyrażoną w art. 124 op, a prowadzone przez nie postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 op). Zasadnie twierdzi Skarżąca, że postępowanie budzące zaufanie to postępowanie staranne i merytorycznie poprawne, traktuje się równo interesy podatnika i Skarbu Państwa, nie zmienia się ocen tych interesów, a materialnoprawnych wątpliwości nie rozstrzyga się na niekorzyść podatnika.
Zdaniem Sądu w demokratycznym państwie prawa nie do zaakceptowania jest praktyka organów interpretacyjnych polegająca na całkowitym ignorowaniu wyrażanego w orzecznictwie sądowym poglądu prawnego, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jednolita linia orzecznicza sądów administracyjnych, dokonujących zgodnie z przepisami oceny zgodności z prawem działań organów administracji państwowej, w tym również interpretacji indywidualnych organu interpretacyjnego, do której w żaden sposób Dyrektor nie odnosi się, powinna być uwzględniona w zaskarżonej interpretacji. Jakkolwiek organ interpretacyjny nie ma obowiązku ustosunkowywania się do wszystkich powołanych przez Wnioskodawcę wyroków przywołanych na poparcie jego stanowiska, to mając na uwadze przepisy art. 14c § 1 i 2, 14h w zw. z art. 120, 121 op Dyrektor winien swoje stanowisko uzasadnić w tym zakresie.
Sąd zauważa przy tym, że samo uzasadnienie interpretacji jest w istocie lakoniczne i de facto stanowi powielenie uzasadnień innych interpretacji, które już były przedmiotem oceny sądów administracyjnych, które to w zapadłych wyrokach nie podzieliły tożsamej jak w niniejszej sprawie argumentacji organu. Również w niniejszej sprawie odniesieniu się do argumentów Skarżącej poświęcono znacząco mniej miejsca niż dla samego przywołania przepisów czy orzecznictwa. W rezultacie zasadnie twierdzi Spółka, iż Dyrektor nie wyjaśnił należycie powodów, które legły u podstaw uznania stanowiska Spółki za nieprawidłowe. Interpretacja nie zawiera zatem poprawnego uzasadnienia prawnego, a w rezultacie postępowania prowadzonego przez Dyrektora nie można uznać za prowadzone w sposób budzący zaufanie do podatnika.
Należy w tym miejscu dodatkowo zauważyć, iż przywołane przez Skarżącą orzecznictwo ukształtowane zostało przed dokonaną z dniem 1 stycznia 2021 r. nowelizacją ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
W stanowisku własnym Spółka wskazała, że według niej nie będzie miała w sprawie zastosowania regulacja ust. 8 art. 16i u.p.d.o.p., która została dodana dopiero przez art. 2 pkt 15 ustawy z dnia 28 listopada 2020 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz niektórych innych ustaw, albowiem zgodnie z art. 14 Ustawy zmieniającej, przepisy art. 16i ust. 8 ustawy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą stosuje się do środków trwałych wprowadzonych do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych po dniu 31 grudnia 2020 r. Zatem według niej ograniczenie z art. 16i ust. 8 u.p.d.o.p. nie ma zastosowania do środków trwałych będących przedmiotem niniejszego wniosku, a wprowadzonych do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych przed dniem 31 grudnia 2020 r.
Ta kwestia została całkowicie pominięta w rozważaniach organu, a to z uwagi na przyjęcie błędnej wykładni samej regulacji art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. Nie jest zatem możliwe dokonywanie przez Sąd oceny tego elementu stanowiska Spółki, skoro w ogóle nie został on podany jakiejkolwiek ocenie samego organu interpretacyjnego, co do zasadności bądź niezasadności tej części stanowiska Wnioskodawcy.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 146 § 1 ppsa uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ppsa i art. 205 § 2 i 4 w związku z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1687) – wpis 200 zł + 480 zł koszty zastępstwa procesowego + 17 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI