I SA/OP 288/25

I SA/Op 288/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
A. Komorowska-Kaczkowska
Aleksandra Sędkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Kmiecik
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 59 par. 1 pkt 1, art. 27 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi G. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 7 lutego 2025 r., nr 1601-IEE.7192.86.2024 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głubczycach z dnia 25 listopada 2024 r., nr 1603-SEE.7113.1.5.2024, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 597,00 zł (słownie złotych: pięćset dziewięćdziesiąt siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi G. G. (dalej tez: strona, skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 7 lutego 2025 r. znak sprawy: 1601-IEE.7192.86.2024, którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głubczycach z 25 listopada 2024 r. nr 1603-SEE.7113.1.5.2024 o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
Z akt sprawy wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Głubczycach wszczął wobec G. G. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 18 września 2024 r. nr [...] (numer systemowy organu egzekucyjnego [...]) wystawionego przez Marszałka Województwa [...].
Zawiadomieniem z 18 września 2024 r. organ egzekucyjny zajął stronie wierzytelność z rachunku bankowego w Banku P. S.A. Zawiadomienie to zostało doręczone bankowi, za pośrednictwem platformy teleinformatycznej Ognivo dnia 18 września 2024 roku.
Dnia 19 września 2024 r. G. G. złożył przez pełnomocnika zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które pismem z 24 września 2024 r. nr [...] organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132), dalej u.p.e.a., przekazał wierzycielowi do rozpoznania. Jednocześnie postanowieniem z tego samego dnia nr [...] zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Dnia 19 września 2024 r., skarżący złożył ponadto, przez pełnomocnika, wniosek na podstawie art. 59 §1 pkt 1 u.p.e.a. "o umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie o numerze [...] w związku z wszczęciem przedmiotowego postępowania wskutek popełnienia przez osoby odpowiedzialne za sporządzenie tytułu wykonawczego czynu zabronionego z art. 231 §1 kodeksu karnego". W uzasadnieniu wniosku o umorzenie powołał zarzut braku doręczenia upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego oraz brak doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.
Pismem z 14 października 2024r. zobowiązany złożył, przez pełnomocnika, kolejny wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W piśmie powtórzył argumentację zawartą we wniosku z 19 września 2024r., stąd organ egzekucyjny potraktował to pismo jako uzupełnienie tego wniosku.
14 października 2024r. zobowiązany złożył również kolejne zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi, przy piśmie z 18 października 2024r. nr [...].
Postanowieniem z 25 listopada 2024 r. nr 1603-SEE.7113.1.5.2024 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Głubczycach odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], ponieważ nie znalazł podstaw do umorzenia z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Pismem z 4 grudnia 2024 r., skarżący złożył zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił, m.in.: "naruszenie art. 59 § pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe uznanie, iż brak doręczenia skarżącemu tytułu wykonawczego oraz upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie stanowi przesłanki do jego umorzenia, podczas gdy wskazane czynności są czynnościami o obligatoryjnym charakterze, wpływającymi na możliwość prowadzenia egzekucji, a zatem ich niedopełnienie winno skutkować stwierdzeniem niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji jego umorzeniem".
Ponadto podniósł, że upomnienie nr [...], które zostało mu doręczone 27 lutego 2024 r. dotyczy decyzji Zarządu Województwa [...] nr [...] z 17 października 2023 r. Decyzja ta została uchylona przez WSA w Opolu wyrokiem z 8 maja 2024 r. Z tej przyczyny, w ocenie strony, upomnienie stało się "bezzasadne". W konsekwencji skarżący wskazał, iż po ponownym rozpoznaniu sprawy i wydaniu nowej decyzji nr [...] z 20 sierpnia 2024 r., "zrodziła się konieczność przesłania przez wierzyciela nowego upomnienia".
Postanowieniem z 7 lutego 2025 r. 1601-IEE.7192.86.2024, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głubczycach z 25 listopada 2024 r. nr 1603-SEE.7113.1.5.2024 o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
Organ ten wskazał, że o niedopuszczalności egzekucji decydują przyczyny o dwojakim charakterze: podmiotowym i przedmiotowym. Pierwsze, dotyczą uczestników postępowania, a przede wszystkim zobowiązanego i organu egzekucyjnego. Drugie natomiast dotyczą podstaw, jak i przedmiotu egzekucji. Niedopuszczalna będzie zatem egzekucja obowiązku, który nie podlega egzekucji administracyjnej lub wynika z nieostatecznej lub nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji administracyjnej.
W sprawie – zdaniem organu - nie wystąpiły okoliczności, które skutkują umorzeniem postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji. Egzekucja została wszczęta na podstawie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego, zaś należność objęta tytułem wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej.
W ocenie organu brak doręczenia upomnienia może być kwestionowany w trybie art.33 u.p.e.a., tj. w trybie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Przepis ten przyznaje zobowiązanemu prawo zgłoszenia, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. I co istotne prawo do zgłaszania zarzutów nie jest ograniczone czasowo w toku postępowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu stwierdził, że rozpatrzenie zarzutów powierzone zostało wierzycielowi, który odpowiada za prawidłowe określenie treści egzekwowanego obowiązku. Organ egzekucyjny wszczynając postępowanie egzekucyjne nie bada zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ponieważ nie zezwala mu na to art. 29 § 1 u.p.e.a. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Dyrektora tut. Izby Administracji Skarbowej, to wierzyciel winien wypowiedzieć się w kwestii podniesionego zarzutu niedoręczenia upomnienia.
W tym zakresie organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, że kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania przez wierzyciela. W postanowieniu z 4 listopada 2024 r. nr [...]. oraz w postanowieniu z 8 listopada 2024 r. nr [...] Dyrektor [...] Centrum Rozwoju Gospodarki w imieniu wierzyciela Marszałka Województwa [...], oddalił zarzuty w tym zakresie. Na postanowienia skarżący złożył 15 listopada 2024 r. zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej SKO), na które będzie przysługiwała skarga do sądu administracyjnego. Postępowanie to będzie podlegać zatem kontroli sądowej, o ile zobowiązany skorzysta z tego prawa.
W ocenie organu brak jest podstaw, aby ponownie oceniać zarzut braku doręczenia upomnienia w postępowaniu z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a. Stąd też zasadnie, w ocenie organu, w zaskarżonym postanowieniu, organ egzekucyjny – czyli organ I instancji - nie wypowiadał się w tym zakresie, a jedynie zacytował wypowiedź wierzyciela, którą ten zawarł w postanowieniach o oddaleniu zarzutów.
Dalej organ stwierdził, że podniesiony przez skarżącego zarzut niedoręczenia odpisu tytułu wykonawczego nie stanowi przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje jedynie w przypadkach wymienionych w art. 59 u.p.e.a., który to przepis wylicza w sposób wyczerpujący okoliczności, których wystąpienie skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeśli zachodzi którakolwiek ze wskazanych w nim przesłanek organ egzekucyjny ma obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne. Brak doręczenia odpisu tytułu wykonawczego nie został wśród nich wymieniony. Stąd też taka okoliczność nie może stanowić podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W ocenie organu niewłaściwe jest również stanowisko, że brak doręczenia odpisu tytułu wykonawczego winien skutkować stwierdzeniem niedopuszczalności egzekucji, a w konsekwencji umorzeniem postępowania egzekucyjnego.
Organ wskazał, iż wszczęcie egzekucji następuje z chwilą zaistnienia jednego ze zdarzeń wymienionych art. 26 § 5 u.p.e.a., A zatem wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego albo doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeśli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Decyduje tu reguła wyprzedzenia - która z czynności została dokonana wcześniej.
Organ zauważył dalej, iż z akt sprawy wynika, że pierwszą czynnością egzekucją było zajęcie, zawiadomieniem z 18 września 2024 r. nr [...] (karta nr 8-10), wierzytelności z rachunku bankowego w Banku P. S.A. Zawiadomienie zostało doręczone Banowi za pośrednictwem platformy teleinformatycznej Ognivo 18 września 2024 r. (karta nr 4-5). W imieniu strony odbiór zawiadomienia (wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] - numer systemowy organu egzekucyjnego [...]) potwierdziła A. M. 7 października 2024 r. (karta nr 6-7). Przesyłka, która zawierała te dwa dokumenty została doręczona pod adresem: Ś.[...], [...] Ś. Pod tym adresem mieści się siedziba prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej. Organ wskazał, iż z danych identyfikacyjnych i adresowych, jakimi dysponuje organ egzekucyjny wynika, że jako adres do doręczeń zobowiązany wskazał Ś. [...], [...] Ś.(karta nr 145-146). A zatem pod ten adres organ egzekucyjny powinien wysłać stronie odpis tytułu wykonawczego. Nie pod adres prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, co miało miejsce w sprawie. W ocenie organu skarżący nie poniósł jednak z tego powodu negatywnych konsekwencji. Od 19 września 2024 r. posiadł bowiem wiedzę, że zostało wobec niego wszczęte postępowanie egzekucyjne (zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego z 18 września 2024r.). Z akt sprawy wynika, że w tym dniu był w siedzibie organu egzekucyjnego (karta nr 15), gdzie sfotografował tytuł wykonawczy nr [...] (3 strony) oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego nr [...] (5 stron). A zatem zapoznał się z aktami na drugi dzień po dokonaniu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Skorzystał również z przysługujących praw i złożył zarzuty na postępowanie egzekucyjne.
Niezależnie od tych okoliczności organ zalecił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Głubczycach ponowić wysyłkę do strony odpisu tytułu wykonawczego pod adres wskazany do doręczeń, tj. Ś. [...], [...] Ś.
Reasumując w ocenie organu brak doręczenia odpisu tytułu wykonawczego nie stanowił przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył skargę. W skardze sformułowano zarzut naruszenia art. 59 §1 u.p.e.a. poprzez: "błędną wykładnię i niewłaściwe uznanie, iż brak doręczenia Skarżącemu tytułu wykonawczego oraz stosownego upomnienia przed wszczęciem egzekucji administracyjnej nie stanowi przesłanki do jego umorzenia, podczas gdy wskazane czynności są czynnościami o obligatoryjnym charakterze, wpływającymi na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a zatem ich niedopełnienie winno skutkować stwierdzeniem niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, a w konsekwencji umorzeniem postępowania egzekucyjnego."
W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Żadna bowiem z kwestii zawartych w skardze nie uzasadnia zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność w przypadku określonym w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie przy tym z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia powyższych kryteriów Sąd uznał, że została ona podjęta z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 7 lutego 2025 r., którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głubczycach z 25 listopada 2024 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
Skarżący domagał się na podstawie art. 59 §1 pkt 1 u.p.e.a. umorzenia w całości postępowania egzekucyjnego, powołując się w uzasadnieniu wniosku na zarzut braku doręczenia upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego oraz brak doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. W ocenie organów w sprawie nie zaistniały okoliczności, które pozwoliłyby uwzględnić wniosek strony.
Rozstrzygając ten problem na wstępie wskazać należy, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 59 u.p.e.a. Stosownie do przepisów tej ustawy umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaś, zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Na podstawie art. 59 § 1 ww. u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się (obligatoryjnie) w przypadkach w nim wskazanych tj.:
§ 1. Postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:
1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;
2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;
3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;
4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:
a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,
b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;
7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.
§ 1a. Postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części na wniosek wierzyciela albo z urzędu, jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, w przypadku wystąpienia przyczyny określonej w art. 33 § 2:
1) pkt 1-5;
2) pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej.
W myśl art. 59 § 4 u.p.e.a. postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu.
Z powyższego wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne (Dariusz Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - komentarz 2008, Wyd. Unimex s. 500-501).
W tym miejscu przypomnieć należy tezę wyrażoną przez NSA w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie II FSK 2007/09, wedle której "wystąpienie przesłanki obligującej do umorzenia postępowania egzekucyjnego, obliguje organ egzekucyjny do umorzenia tego postępowania bez względu na to czy zostanie ona stwierdzona z urzędu czy na wniosek". W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, obligatoryjna przesłanka umorzenia postępowania winna być uwzględniona w każdym czasie i bez względu na to w jakim postępowaniu (wszczętym na wniosek czy z urzędu) została stwierdzona, powodować winna umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zasadę tą należy jednak rozumieć w ten sposób, iż niedopuszczalna jest odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłankę wskazywaną we wniosku strony w sytuacji gdy zachodzi inna przesłanka dokonania tej czynności proceduralnej, którą organ winien uwzględnić z urzędu. Wynika to bezpośrednio z treści powołanego wyżej art. 59 § 1 u.p.e.a. określającego obligatoryjne przesłanki umorzenia postępowania, a więc takie, które organ winien brać pod uwagę z urzędu, w każdym czasie.
Jeszcze raz zatem wspomnieć należy, iż do obligatoryjnych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego należy – obok (wymienionej w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego, również przesłanka (wymieniona w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.
Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a, elementem składowym tytułu wykonawczego jest treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawa prawna tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny (...).
W doktrynie (R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wyd. 2, Warszawa 2024) podkreśla się, iż "podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej stanowi orzeczenie (decyzja, postanowienie bądź inne orzeczenie) konkretyzujące egzekwowany obowiązek albo przepis prawa, z którego bezpośrednio wynika dany obowiązek. W tytule wykonawczym jako podstawę prawną obowiązku należy zatem podać dane pozwalające na zidentyfikowanie orzeczenia (jego nazwę, organ, od którego pochodzi, datę wydania, przedmiot rozstrzygnięcia, numer lub sygnaturę itp.) albo wskazać jednostkę redakcyjną ustawy lub innego aktu prawa powszechnie obowiązującego, z którego wynika egzekwowany obowiązek".
Nie powinno zatem ulegać wątpliwości, że obowiązek powinien zostać wskazany w tytule wykonawczy w sposób jasny i pełny. Dodać przy tym należy, iż przepisy u.p.e.a. nie przewidują instytucji poprawienia błędnie wystawionego tytułu wykonawczego. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a więc skoro przepisy u.p.e.a. nie nadają organowi możliwości poprawienia błędnie wystawionego tytułu wykonawczego, to organ nie może poprawić wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego.
Podstawą prawną egzekwowanego obowiązku w niniejszej sprawie niewątpliwie stanowi decyzja. Jak przy tym wynika z akt sprawy, egzekucja dotyczyła zwrotu części dofinansowania w wysokości 243.250 zł przyznanego skarżącemu na realizację projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020 na podstawie umowy o dofinansowanie z 14 sierpnia 2017 r. Kwota zwrotu została określona decyzją Dyrektora [...] Centrum Rozwoju Gospodarki w O. z dnia 10 grudnia 2021 r. nr [...]. To na tę decyzję, jako stanowiącą podstawę prawną egzekwowanego obowiązku w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym wskazują dokumenty znajdujące się w aktach sprawy: postanowienie organu I instancji z dnia 25 listopada 2024 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, pismo [...] do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głubczycach z dnia 18 listopada 2024 r., Upomnienie nr [...] z dnia 23 lutego 2024 r. Również w postanowieniu z dnia 24 września 2024 r. o zwieszeniu postępowania egzekucyjnego wskazano na rozdaj i kwotę należności (243.250 zł) określonych właśnie w tej decyzji Dyrektora [...] Centrum Rozwoju Gospodarki w O. z dnia 10 grudnia 2021 r. nr [...]. Powinna być ona zatem decyzją stanowiącą podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Jednak w tytule wykonawczym nr [...], w oparciu o który prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, w poz. D (Dane dotyczące należności pieniężnych) w pkt 4 (Identyfikacja podstawy prawnej obowiązku) wskazano na inną decyzję, a mianowicie na decyzję Dyrektora [...]CRG w O. nr [...] z dnia 10.12.2012 r.
Nie jest zatem wiadomym, czy w tytule wykonawczym powołano błędnie podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji oraz czy egzekucja w związku z podaniem w tytule wykonawczym decyzji nr [...] z dnia 10.12.2012 r. jest dopuszczalna, bowiem nie jest wiadomym, czy taka decyzja w ogóle istnieje. Pomimo istnienia w aktach sprawy informacji o tym, iż kwota zwrotu została określona decyzją Dyrektora [...] Centrum Rozwoju Gospodarki w O. z dnia 10 grudnia 2021 r. nr [...], natomiast tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzona jest egzekucja, której umorzenia żąda skarżący, dotyczy decyzji innej, to powyższa istotna rozbieżność umknęła uwadze organów w obydwu instancjach.
Jak przy tym podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, obowiązku obciążającego stronę (por. wyroki NSA z 29 listopada 2011 r., II OSK 1625/10; z 10 stycznia 2012 r., I OSK 2010/11). Nie można zatem "domniemywać" jaka decyzja jest podstawą obowiązku dochodzonego wspomnianym tytułem wykonawczym.
Tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który stanowi podstawę prowadzenia egzekucji, jest w nim wskazany obowiązek, który ma być egzekwowany. Zaznaczyć również należy, iż przepisy u.p.e.a. nie przewidują możliwości sprostowania informacji zawartych w poszczególnych rubrykach tego dokumentu.
Jeżeli zatem decyzja stanowiąca podstawę prawną egzekwowanego obowiązku nie istnieje, lub nie podlega wykonaniu, wystawiony na jej podstawie tytuł wykonawczy nie może stanowić podstawy wszczęcia egzekucji administracyjnej ze względu na brak podstawy prawnej obowiązku. Jak słusznie zauważył organ, niedopuszczalna będzie egzekucja obowiązku, który nie podlega egzekucji administracyjnej lub wynika z nieostatecznej lub nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji administracyjnej. Nie jest w sprawie wiadomym natomiast, czy decyzja wskazana w tytule wykonawczym istnieje. A jeżeli istnieje – to czy jest ta decyzja, która podlega egzekucji.
W związku z powyższym, w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do badania ewentualnych przesłanek innych wadliwości postępowania, skoro podstawowa przesłanka umożliwiająca w ogóle prowadzenie postępowania egzekucyjnego w postaci istnienia prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego lub istnienia decyzji, będącej podstawą egzekwowanego obowiązku – nie została przez organy wykazana.
Powyższa okoliczność powoduje bezprzedmiotowość badania dalszych wskazywanych przez skarżącego przesłanek umorzenia postępowania – a to wobec zaistnienia kluczowej przesłanki umorzenia tego postępowania w postaci powyżej wskazanych rozbieżności a w konsekwencji - wątpliwości odnośnie wskazywanej w treści tytułu wykonawczego podstawy obowiązku egzekwowanego.
W konsekwencji powyższego stwierdzić zatem należało, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło uchybień z zakresu kluczowych wymogów, jakie powinno spełniać postępowanie egzekucyjne. Tytuł wykonawczy bowiem – jako podstawa prowadzenia egzekucji – musi wskazywać obowiązek, który ma być wykonywany i jest wymagalny, a więc może być egzekwowany.
Podsumowując należy wskazać, że organy egzekucyjne nie zauważyły rozbieżności pomiędzy wskazaną w treści tytułu wykonawczego decyzją a informacjami z akt sprawy, wskazującymi, iż to inna decyzja określała kwotę zwrotu a zatem stanowiła ewentualną podstawę obowiązku, który ma być egzekwowany. Stanowi to o naruszeniu zasad ogólnych postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Z mocy art. 18 u.p.e.a. powyższe zasady stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez organy administracji. Organy naruszyły wskazane przepisy postępowania, czego konsekwencją jest również naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 i art. 59 § 1 pkt 1 i 3 u.p.e.a.
Z tego powodu skargę należało uwzględnić i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Podstawą prawną dla orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania sądowego była natomiast treść art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na ich wysokość składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł, opłata za czynności radcy prawnego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa uiszczona w związku ze złożeniem dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł).
Rozpoznając sprawę ponownie, organ zobowiązany będzie kierować się oceną prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu. Przede wszystkim winien ustalić co jest podstawą prawną obowiązku objętego spornym tytułem wykonawczym.
Wszystkie orzeczenia, powołane w uzasadnieniu, dostępne są na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.