I SA/Op 288/08

I SA/Op 288/08 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2008-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Grzegorz Gocki
Marta Wojciechowska /sprawozdawca/
Tomasz Zborzyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 227/09 - Wyrok NSA z 2010-06-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 145 par. 2, art. 212, art. 228 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Zborzyński Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Protokolant St. sekr. sądowy Joanna Zamojska – Jaszczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 listopada 2008 r. sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarżąca "A" Spółka Akcyjna z siedzibą w K. wraz z pismem z dnia 5 stycznia 2006r. skierowanym do Wójta Gminy B., złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2001r. W tym celu złożyła również korektę deklaracji podatkowej. Wójt Gminy B. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie. W toku prowadzonego postępowania do udziału w sprawie zgłosił się pełnomocnik spółki M. H., który w imieniu spółki udzielał pisemnych odpowiedzi na wezwania organu, uczestniczył w przesłuchaniach, oględzinach. Podkreślenia wymaga przy tym fakt, iż większość korespondencji wymienianej pomiędzy organem I instancji a pełnomocnikiem podatnika odnośnie roku 2001, dotyczyła także innych lat podatkowych, a mianowicie roku 2000 i 2002. Zarówno organ jak i pełnomocnik skarżącej kierując wzajemną korespondencję odnosili się często do wszystkich wymienionych lat podatkowych, a ze sformułowań zawartych w pismach wystosowanych przez Wójta Gminy wynika, że prowadzone było postępowanie podatkowe za okres 2000-2002. Pełnomocnik złożył do akt pełnomocnictwo z dnia 14 lutego 2007r. upoważniające go do reprezentowania skarżącej spółki m.in. przed organami administracji państwowej i samorządowej oraz organami podatkowymi w sprawach, w których stroną lub uczestnikiem postępowania jest spółka i zostało ono włączone do akt postępowania dotyczących roku 2000.
Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] odmówił skarżącej stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2001r. Decyzję doręczono skarżącej spółce i w jej imieniu przesyłkę odebrała pracownica G. M., upoważniona do odbioru przesyłek pocztowych na mocy pełnomocnictwa nr 2/06.
Nie godząc się z rozstrzygnięciem Wójta skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego M. H. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. podnosząc – poza zarzutami merytorycznymi – również zarzut naruszenia art. 145 §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) [dalej oznaczona jako O.p], zgodnie z którym jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika w sprawie, to pisma doręcza się pełnomocnikowi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. postanowieniem z dnia [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania albowiem, stosownie do art.145 §2 O.p., gdy strona ustanowiła w sprawie pełnomocnika to wszelkie pisma, w tym decyzję, należy doręczać pełnomocnikowi. Zdaniem Kolegium skarżąca była w tym postępowaniu reprezentowana przez pełnomocnika, który złożył organowi pełnomocnictwo ogólne upoważniające go do reprezentowania skarżącej spółki we wszelkich toczących się sprawach przed organami podatkowymi. Pełnomocnictwo zostało włączone do akt sprawy dotyczącej roku 2000 i było znane organowi z urzędu z uwagi na toczące się równolegle postępowania dotyczące lat 2000-2002. Kolegium podkreśliło także, że ze względu na skutki prawne, jakie przepisy wiążą z doręczeniem, czynność ta ma doniosłe znaczenie w postępowaniu podatkowym. W myśl z art. 212 O.p. decyzja wiąże organ podatkowy, który ją wydał od chwili jej doręczenia, a do daty doręczenia biegną terminy procesowe i materialne. W sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wadliwie doręczona, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, to zdaniem Kolegium decyzji takiej nie ma w obrocie prawnym i nie może być ona zaskarżona. W związku z tym wniesione odwołanie należy na podstawie art. 228 §1 pkt 1 O.p. uznać za niedopuszczalne.
Od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu i domagając się jego uchylenia zarzuciła – poza naruszeniem art. 200 § w zw. z art. 123; art. 139 i art. 140 w zw. z art. 125 §1 i 2, art. 120, art. 121 i art. 122; art. 207 §1 i art. 121 oraz art. 122 O.p. – obrazę art. 145 §2 O.p. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenia skargi i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Kontrola legalności, przeprowadzona przez sąd na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie do przepisu art.145 §1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 Nr 153,poz.1270 ze. zm.) sąd uchyla decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast w myśl art.145 §1 pkt 2 tejże ustawy, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach.
Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.
W pierwszej kolejności, zdaniem sądu, należy w niniejszej sprawie rozstrzygnąć kwestię prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej, albowiem rozstrzygnięcie tej kwestii pozwoli dopiero na ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów.
W świetle art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Natomiast zgodnie z treścią § 2 tego artykułu, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W myśl powołanego przepisu, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, to pisma należy doręczać właśnie jemu i wobec przyjętej zasady oficjalności doręczeń, obowiązek ten obarcza organy prowadzące postępowanie.
Stosownie do art. 137 § 2, pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu, a w myśl § 3 powołanego artykułu, pełnomocnik dołącza do akt oryginał pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny i doradca podatkowy może sam uwierzytelnić odpis pełnomocnictwa. W zakresie nieuregulowanym w § 1- 3a stosuje się przepisy prawa cywilnego.
Rozważenia zatem wymagają następujące kwestie: a mianowicie czy w dacie wydania decyzji przez organ I instancji występował w postępowaniu należycie umocowany pełnomocnik i czy w związku z tym istniał obowiązek doręczenia mu decyzji, a tym samym czy decyzja organu I instancji, stosownie do treści art. 145 § 1 i 2, została skutecznie doręczona.
Zdaniem sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. trafnie oceniło, że decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] w ogóle nie weszła do obrotu prawnego i nie może być przedmiotem zaskarżenia. Uniemożliwia to przepis art. 228 §1 pkt 1 O.p. przewidujący niedopuszczalność odwołania, która zachodzi wówczas, gdy nie istnieje przedmiot zaskarżenia. Dzieje się tak dopóki decyzja organu pierwszej instancji nie wejdzie do obrotu prawnego - do tego czasu odwołanie nie jest dopuszczalne z przyczyn przedmiotowych (por. wyrok NSA w Katowicach z 22 marca 2001 sygn. akt I SA/Ka 146/00, wybór LEX nr 57802).
Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, bowiem decyzja została wadliwie doręczona stronie, zamiast ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż strona w sprawie była reprezentowana przez pełnomocnika, o czym świadczy jego udział w poszczególnych czynnościach takich jak przesłuchania, oględziny i sporządzanie pism w postępowaniu. Jak słusznie zauważyło Kolegium pełnomocnik złożył w toku postępowania pełnomocnictwo ogólne upoważniające go do reprezentowania skarżącej spółki i jego treść była znana organowi I instancji. Ponieważ organ I instancji prowadząc postępowanie dotyczące lat podatkowych 2000-2002 uprościł sobie pracę prowadząc w zasadzie jedną korespondencję w zakresie wszystkich lat podatkowych i wskazując w pismach i wezwaniach organu kierowanych do strony, że korespondencja dotyczy jednego postępowania podatkowego, a nie postępowań podatkowych, uznać należy, iż złożone do akt pełnomocnictwo dotyczy także roku 2001, co oznacza, iż decyzja organu I instancji powinna zostać doręczona pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie.
Stosownie do powołanego wyżej art. 145 O.p., pominięcie przez organ podatkowy pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1987 r. sygn.akt SA/Wr 875/86 opubl. ONSA 1987, nr 1, poz. 13). Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w następujących rozstrzygnięciach: z dnia 24 kwietnia 2008r., sygn. akt I SA/Op 19/08, z dnia 11 kwietnia 2008r., sygn. akt I SA/Op 24/08 i z dnia 26 listopada 2007r., sygn. akt I SA/Op 273/07 opubl. w bazie orzeczeń sądów administracyjnych dostępnej Internecie. Podziela go również sąd w niniejszym składzie.
W procedurze administracyjnej uchybienie przepisom o doręczeniach, to nie tylko negatywne dla strony skutki procesowe, ale przede wszystkim wprowadzenie danego aktu administracyjnego do obrotu prawnego. Akt doręczony nieprawidłowo nie wywołuje dla strony skutków materialnych i procesowych, jakie procedura podatkowa wiąże z doręczeniem tego aktu. Stosownie do art. 212 Ordynacji podatkowej związanie organu wydaną decyzją następuje dopiero z chwilą prawidłowego jej doręczenia stronie. Decyzja podatkowa będąc indywidualnym aktem administracyjnym zewnętrznym skierowanym do konkretnego adresata, musi być zakomunikowana temu adresatowi w formie przewidzianej przepisami Ordynacji podatkowej. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, w dacie doręczenia akt administracyjny wchodzi do obrotu prawnego, wywołując określone w nim uprawnienia i obowiązki o charakterze procesowym i materialnoprawnym i jakakolwiek jej zmiana może nastąpić tylko w trybie i na zasadach przewidzianych w przepisach postępowania podatkowego (por. R. Dowgier [w]: R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX 2007 wyd. II, wyrok NSA z dnia 19 października 2005 r. sygn. akt I FSK 132/05 niepublik., również A. Kabat [w]: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004 r. str. 578, J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. W-wa 2004, str.518).
W sytuacji, gdy pismo nie zostało doręczone prawidłowo, a tak było w niniejszej sprawie, bowiem zamiast pełnomocnikowi doręczono je stronie, nie nastąpiły skutki prawne doręczenia pisma. Zatem decyzja organu I instancji nie weszła do obrotu prawnego. Zgodnie z art.228 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy w takiej sytuacji, powinien w drodze postanowienia stwierdzić niedopuszczalność odwołania (zażalenia).
Dodatkowo zauważyć należy, że skarga jest najprawdopodobniej wynikiem niezrozumienia problematyki występującej w niniejszej sprawie. Istota sporu, bowiem sprowadzała się w niej do kwestii proceduralnej. Skoro decyzja organu podatkowego pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, to nie została w ogóle otwarta droga prawna do weryfikacji dokonanych w jej treści ocen prawnych przez organ drugiej instancji, gdyż wspomniana decyzja jest wobec strony bezskuteczna, a wniesione od niej odwołanie - niedopuszczalne.
Ponadto podkreślić należy zdaniem sądu, iż ustanowienie pełnomocnika w sprawie ma na celu przede wszystkim ochronę strony przed skutkami nieznajomości prawa. Dlatego, też nie można relatywizować skutków procesowych niedoręczenia wszelkich pism, w tym decyzji organu pierwszej instancji pełnomocnikowi, na negatywne lub pozytywne dla strony skutki, gdyż takie warunkowanie doprowadziłoby do sytuacji, kiedy doręczenie dokonane w tym samych okolicznościach faktycznych i przy niezmienionym stanie prawnym, w zależności od późniejszych zdarzeń, niezwiązanych z samym aktem doręczenia, raz uważane byłoby za prawnie skuteczne, a innym razem wręcz odwrotnie – takie stanowisko wyraził WSA w Rzeszowie w wyroku z dna 12 lutego 2008r. sygn. akt I SA/Rz 819/07, wybór LEX nr 3418530 i zdaniem sądu zasługuje ono na aprobatę.
Z tych przyczyn skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało oddalić. Jednocześnie sąd nie ustosunkował się do pozostałych zarzutów skargi, gdyż byłoby to przedwczesne, albowiem decyzja organu I instancji nie istnieje w obrocie prawnym, a tym samym brak jest przedmiotu zaskarżenia.