I SA/Op 287/25

I SA/Op 287/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Remigiusz Mazur
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 303
art. 18, art. 20 ust. 1, ust. 5
ustawa z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na  rynku gazu (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 2, art. 120, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 7 marca 2025 r., nr SKO.40.185.2025.ro w przedmiocie odmowy przyznania refundacji podatki VAT uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 27 grudnia 2024 r., nr SSR.4007.000334.2024.MZY.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez T. P. (zwanego dalej skarżącym lub wnioskodawcą) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (zwanego dalej SKO, Kolegium lub organem odwoławczym) z dnia 7 marca 2025 r., nr SKO.40.185.2025.ro, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 27 grudnia 2024 r., nr SSR.4007.000334.2024.MZY, w przedmiocie odmowy przyznania refundacji podatku VAT.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem złożonym w Miejskim Centrum Świadczeń w Opolu w dniu 6 listopada 2024 r. skarżący wystąpił o refundację podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2024 r. z faktur VAT dokumentujących dostarczanie paliw gazowych w 2024 r. do jednoosobowego gospodarstwa domowego pod adresem ul. [...] [...], [...] O. Do wniosku skarżący dołączył fakturę VAT dokumentującą dostarczanie paliw gazowych za łączny okres od 31 lipca 2024 r. do 29 września 2024 r.
W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku Prezydent Miasta Opola decyzją z dnia 27 grudnia 2024 r. odmówił skarżącemu przyznania refundacji podatku VAT za faktury dokumentujące dostarczanie paliw gazowych w 2024 r. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 18, art. 20 ust. 5, art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz. U. z 2024 r. poz. 303), zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wnioskodawca nie spełnił warunków do otrzymania wypłaty refundacji podatku VAT określonych w ustawie. Organ podał, że skarżący do wniosku dołączył fakturę Vat o nr [...] z dnia 7 października 2024 r. dokumentującą dostarczanie paliw gazowych za łączny okres od 31 lipca 2024 r. do 29 września 2024 r. Natomiast zgodnie z art. 18 pkt 2 ustawy odbiorcy paliw gazowych przysługuje refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. do tego odbiorcy paliw gazowych, a zatem skarżącemu za paliwo gazowe dostarczone w okresie wskazanym we wniosku nie przysługuje prawo do refundacji podatku VAT.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że nie złożył w terminie deklaracji w CEEB poprzez zapomnienie, ale dokonał tego 20 marca 2024 r. Zaznaczył, że zastosowanie jedynie wykładni językowej przepisu, na podstawie którego odmówiono mu refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT, narusza art. 32 Konstytucji RP.
W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia 7 marca 2025 r. Kolegium, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu SKO przedstawiło przebieg dotychczasowego postępowania oraz wskazało na treść art. 18, art. 20 ust. 1 i ust. 2 ustawy i stwierdziło, że przyznanie refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi wynikającej z opłaconej faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych możliwe jest wyłącznie w przypadku paliw dostarczanych w okresie od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy SKO przypomniało, że organ pierwszej instancji w wyniku dokonania weryfikacji wniosku pismem z dnia 4 grudnia 2024 r. zawiadomił wnioskodawcę, na podstawie art. 79a K.p.a. o niespełnianiu przez niego przesłanek ustawowych do otrzymania refundacji podatku VAT wynikających z art. 18 ustawy. Organ umożliwił zatem wnioskodawcy zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz przedłożenie ewentualnych dodatkowych dowodów w celu wykazania spełnienia przesłanki do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Skarżący nie odpowiedział na pismo organu. Zdaniem Kolegium obowiązujące przepisy ustawy nie przewidują możliwości przyznania refundacji podatku VAT za paliwa dostarczone po 30 czerwca 2024 r., a więc organ rozpatrujący wniosek zobowiązany jest orzec o odmowie przyznania wnioskowanej refundacji. Ustawodawca przewidział bowiem możliwość przyznania refundacji jedynie w przypadku paliw dostarczanych w okresie od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. Organ stwierdził również, że bez wpływu na zasadność podjętego rozstrzygnięcia pozostaje podniesiona w odwołaniu okoliczność, że deklaracja nie została złożona w ustawowym terminie do końca 2022 r. z uwagi na zapomnienie, bowiem to nie ta okoliczność była powodem odmowy przyznania wnioskodawcy świadczenia.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 18 ustawy w zw. z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Na podstawie tego zarzutu wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie zmianę kwestionowanej decyzji i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ podał, iż wnioskodawca nie złożył deklaracji źródeł ciepła i źródeł spalania paliw w CEEB do końca 2022 r. tylko w dniu 20 marca 2024 r. Zdaniem skarżącego takie stanowisko jest błędne, ponieważ z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że złożenie deklaracji w terminie późniejszym nie jest przeszkodą do uzyskania refundacji VAT i organy powinny taką refundację przyznać.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości argumentację zawartą w motywach zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej, ani też zasady współżycia społecznego. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona przez Sąd, według podanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że akty te zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Dodać jeszcze trzeba, że na podstawie art. 119 pkt 2 oraz art. 120 P.p.s.a. rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów wskutek wniosku SKO, któremu skarżący nie sprzeciwił się poprzez zgłoszenie żądania przeprowadzenia rozprawy.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organów stanowiły przepisy cyt. już wcześniej ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu, nadal zwanej ustawą. Zgodnie z art. 18 ustawy w przypadku gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne:
1) wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy – Prawo energetyczne, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 1446, 1473, 1572, 1635 i 1940), do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy;
2) jest osobą w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323, 858, 1615 i 1871) nie przekracza kwoty 2100 zł, lub osobą w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę
- przysługuje mu refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. do tego odbiorcy paliw gazowych, zwana dalej "refundacją podatku VAT".
W myśl art. 20 ust. 1 ustawy do wniosku o refundację podatku VAT odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne, załącza fakturę dokumentującą dostarczenie paliw gazowych do tego odbiorcy przez to przedsiębiorstwo energetyczne obejmującą okres dotyczący wniosku oraz dowód uiszczenia zapłaty za tę fakturę.
Wedle zaś art. 20 ust. 5 ustawy przyznanie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta refundacji podatku VAT nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania refundacji podatku VAT, uchylenie lub zmiana wysokości refundacji podatku VAT oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranej refundacji podatku VAT wymagają wydania decyzji.
Z powyższych regulacji jednoznacznie wynika, że przyznanie refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury wymagało złożenia wniosku, przy czym ustawa określa początkowe i końcowe okresy, na które można było ubiegać się o tę refundację, tj. od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. Skoro zatem ustawodawca wprowadził przedziały czasowe okresów, za które przysługuje przedmiotowa forma pomocy a jest ona przyznawana na wniosek, to wniosek złożony po upływie tego okresu uznać należy za bezskuteczny. Tak też się stało w niniejszej sprawie, ponieważ skarżący złożył w dniu 6 listopada 2024 r. wniosek o przyznanie refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2024 r. według załączonej faktury VAT, dokumentującej dostarczanie paliw gazowych za łączny okres od 31 lipca 2024 r. do 29 września 2024 r. W ocenie Sądu wniosek ten jako odnoszący się do okresu, którego nie przewiduje art. 18 ustawy nie mógł prowadzić, jak błędnie uznały organy, do wszczęcia postępowania administracyjnego.
Zgodnie bowiem z art. 61a § 1 cyt. już wyżej ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej nadal K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania, a w konsekwencji do wydania decyzji załatwiającej wniesione żądanie (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 334/21, podobnie wyrok NSA z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1467/24, orzeczenia przytoczone w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie złożenie przez skarżącego wniosku o przyznanie refundacji podatku VAT za okres, który nie został w ustawie objęty refundacją, oznacza, ze została spełniona przesłanka "innej uzasadnionej przyczyny", określona w art. 61a §1 K.p.a.
W ocenie Sądu złożenie przez skarżącego wniosku o przyznanie refundacji podatku VAT za okres od 31 lipca 2024 r. do 29 września 2024 r., a więc za okres w którym ustawodawca nie przewidział możliwości wystąpienia z takim żądaniem, tj. wnioskiem o przyznanie refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2024 r. należało uznać za oczywistą przeszkodę do merytorycznego rozpoznania takiego wniosku. W świetle bowiem przytoczonych wyżej przepisów, organ nie mógł prowadzić postępowania w oparciu o wniosek obejmujący żądanie przyznania świadczenia za okres, którego nie przewidział ustawodawca. Przy czym należy podkreślić, że omawiana ustawa nie daje możliwości przyznawania refundacji podatku VAT za okres, który już upłynął. Upływ terminu do żądania przyznania wnioskowanej pomocy stanowi okoliczność uniemożliwiającą wszczęcie postępowania administracyjnego i wypowiadanie się przez organ o prawach wnioskodawcy. Inaczej mówiąc z powodu oczywistego braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy brak było materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. W takiej sytuacji jakikolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05). W tych okolicznościach zaistniała przesłanka do zastosowania art. 61a § 1 K.p.a., czyli wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Stosownie do powyższego Sąd uznał, że skoro złożony przez skarżącego wniosek nie dotyczył okresu przewidzianego w art. 18 ustawy to organy nie miały w świetle obowiązującego prawa możliwości do prowadzenia postępowania. Natomiast załatwiając sprawę merytorycznie, poprzez wydanie decyzji, organy naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 18 i art. 20 ust. 5 ustawy, a także przepisy prawa procesowego, tj. 61a §1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Powyższe naruszenia niewątpliwe miały wpływ na wynik sprawy.
Końcowo odnosząc się natomiast do zarzutów skargi należy stwierdzić, że nie miały one doniosłości prawnej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ponieważ podstawą odmowy przyznania przez organy wnioskowanej refundacji VAT nie był podniesiony w skardze upływ terminu do złożenia deklaracji w CEEB.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w sentencji wyroku.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.