I SA/Op 280/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi P. Sp. z o.o. była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 6 lipca 2022 r. dotycząca podatku od towarów i usług za 2011 r. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i określił zobowiązanie podatkowe oraz nadwyżkę podatku naliczonego do zwrotu, a także kwotę podatku do zapłaty. Ustalono, że faktury dotyczące obrotu olejem rzepakowym nie dokumentowały faktycznie dokonanych transakcji, a spółka była świadomym uczestnikiem łańcucha firm mającego na celu stworzenie pozorów legalnego obrotu. W konsekwencji organ kontroli skarbowej odmówił spółce prawa do odliczenia podatku naliczonego i uznał podatek należny z faktur sprzedaży za podlegający zapłacie na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Spółka wniosła odwołanie, a następnie skargę do WSA w Opolu. WSA w Opolu wyrokiem z 14 lutego 2018 r. uchylił decyzję organu odwoławczego w części dotyczącej stawki VAT dla nawozów, ale podzielił stanowisko organów co do obrotu olejem rzepakowym. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu odwoławczego. W ponownym postępowaniu odwoławczym organ uznał, że zasada zaufania do organów podatkowych przemawia za uznaniem rozliczeń spółki w zakresie nawozów za prawidłowe, jednak w kwestii obrotu olejem rzepakowym podtrzymał stanowisko o nierzetelności faktur i braku działania w dobrej wierze. WSA w Opolu, orzekając ponownie, oddalił skargę spółki, uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku WSA z 14 lutego 2018 r., który uznał transakcje olejem rzepakowym za nierzetelne i spółkę za działającą w złej wierze. Zarzuty skargi dotyczące braku zebrania materiału dowodowego z postępowania karnego, prowadzenia postępowania mimo podstaw do zawieszenia oraz błędnej wykładni art. 108 ustawy o VAT zostały uznane za bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady związania sądu i organów administracji oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu (art. 153 p.p.s.a.), interpretacja art. 108 ust. 1 ustawy o VAT w kontekście faktur UE, zasada zaufania do organów podatkowych, ocena transakcji w kontekście oszustwa podatkowego i dobrej wiary.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i może być trudne do bezpośredniego zastosowania w innych sprawach bez analizy podobnych okoliczności.
Zagadnienia prawne (5)
Czy faktury dokumentujące transakcje olejem rzepakowym, w których spółka nie była faktycznym uczestnikiem obrotu i nie ponosiła ryzyka gospodarczego, mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktury te nie dokumentują faktycznie dokonanych transakcji, a spółka nie działała w dobrej wierze, co wyklucza prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że całokształt okoliczności sprawy, w tym brak posiadania zaplecza magazynowego i transportowego, brak uczestnictwa w załadunku/rozładunku, brak ponoszenia ryzyka gospodarczego oraz system przedpłat, świadczy o tym, że spółka wiedziała lub mogła wiedzieć o udziale w oszustwie podatkowym. Transakcje były pozorne i miały na celu uzyskanie korzyści z tytułu niezapłaconego VAT.
Czy organ podatkowy może zastosować art. 108 ust. 1 ustawy o VAT do faktur dokumentujących wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko do faktur wystawionych na rzecz podmiotów krajowych, które zawierają wykazany podatek. Nie stosuje się go do faktur wystawionych na rzecz podmiotów zagranicznych, jeśli nie zawierają wykazanego podatku, nawet jeśli nie dokumentują rzeczywistych transakcji.
Uzasadnienie
Art. 108 ust. 1 ustawy o VAT stanowi sankcję za wystawienie faktury z wykazanym podatkiem, która nie dokumentuje faktycznej transakcji. W przypadku faktur do podmiotów zagranicznych, które nie zawierały wykazanego podatku (były opodatkowane stawką 0%), przepis ten nie znalazł zastosowania, mimo że transakcje te również nie były rzeczywiste.
Czy organ podatkowy jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu sądu administracyjnego w tej samej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ administracji oraz sąd są związane oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu poprzedniego orzeczenia, chyba że nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 153 p.p.s.a. nakłada obowiązek stosowania się do oceny prawnej sądu. W tej sprawie nie zaszły przesłanki do odstąpienia od tej zasady, co oznaczało, że organ odwoławczy musiał zastosować się do wcześniejszej oceny sądu dotyczącej nierzetelności transakcji olejem rzepakowym.
Czy organ podatkowy powinien zawiesić postępowanie w sprawie podatkowej z uwagi na toczące się postępowanie karne dotyczące prezesa zarządu spółki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie karne nie kreuje zagadnienia wstępnego dla postępowania podatkowego i nie zobowiązuje organu podatkowego do jego zawieszenia.
Uzasadnienie
Związek między postępowaniem podatkowym a karnym ma charakter faktyczny, a nie prawny. Postępowanie podatkowe ma na celu określenie zobowiązania podatkowego, podczas gdy postępowanie karne ma na celu ustalenie winy. Organ podatkowy nie musiał czekać na wynik postępowania karnego, aby ocenić zebrany materiał dowodowy.
Czy spółka mogła stosować obniżoną stawkę VAT (8%) do sprzedaży nawozu siarkowo-wapniowego, jeśli klasyfikacja PKWiU uległa zmianie po zakończeniu okresu rozliczeniowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W tej konkretnej sprawie, ze względu na zasadę zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej), spółka mogła być przekonana, że stosowana przez nią stawka 8% jest właściwa, mimo późniejszej zmiany klasyfikacji.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny w poprzednim wyroku uchylił decyzję organu odwoławczego w tej części, wskazując na potrzebę uwzględnienia zasady zaufania. Organ odwoławczy, prowadząc ponownie postępowanie, uznał tę zasadę za priorytetową przed zasadą legalizmu w tym zakresie.
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
u.p.t.u. art. 108 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
W przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
lit. a
Ord.pod. art. 193 § 1-4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Dotyczy rzetelności ksiąg podatkowych.
Ord.pod. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Ord.pod. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
Ord.pod. art. 201 § 1c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
lit. a - możliwość zawieszenia postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uwzględnienia skargi.
p.p.s.a. art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji.
p.p.s.a. art. 125 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zawieszenie postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Transakcje olejem rzepakowym nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. • Spółka nie działała w dobrej wierze i była świadoma udziału w oszustwie podatkowym. • Organ odwoławczy był związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku WSA w Opolu z dnia 14 lutego 2018 r. w zakresie obrotu olejem rzepakowym.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej (niezebranie materiału dowodowego z akt sprawy karnej). • Zarzuty naruszenia art. 201 § 1c pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej (prowadzenie postępowania mimo podstaw do zawieszenia). • Zarzuty naruszenia art. 108 ust. 1 ustawy o VAT (błędna wykładnia przepisu w odniesieniu do faktur UE).
Godne uwagi sformułowania
Spółka była świadomym uczestnikiem łańcucha firm wystawiających faktury sprzedaży, którego celem nie było udokumentowanie faktycznych zdarzeń gospodarczych, lecz stworzenie pozorów legalnego obrotu olejem rzepakowym. • Podmioty uczestniczące w łańcuchu dostaw oleju rzepakowego nie dysponowały towarem jak właściciel. • Spółka, jako ostatnie ogniwo łańcucha na terenie Polski, nie płaciła podatku należnego od dokonanych przez siebie wewnątrzwspólnotowych dostaw towaru (jako że transakcja tego typu jest opodatkowana stawką 0%), natomiast odzyskiwała całość podatku naliczonego. • W ustalonych okolicznościach nie sposób uznać, że Spółka działała przezornie oraz nie wiedziała, że uczestniczy w transakcjach obrotu olejem rzepakowym mających na celu dokonanie oszustwa podatkowego. • Zasada zaufania do organów podatkowych należała przyznać pierwszeństwo przed zasadą legalizmu.
Skład orzekający
Grzegorz Gocki
przewodniczący
Aleksandra Sędkowska
sprawozdawca
Anna Komorowska-Kaczkowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady związania sądu i organów administracji oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu (art. 153 p.p.s.a.), interpretacja art. 108 ust. 1 ustawy o VAT w kontekście faktur UE, zasada zaufania do organów podatkowych, ocena transakcji w kontekście oszustwa podatkowego i dobrej wiary."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i może być trudne do bezpośredniego zastosowania w innych sprawach bez analizy podobnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonego oszustwa podatkowego na dużą skalę, z elementami łańcucha dostaw i międzynarodowego obrotu towarami. Pokazuje, jak sądy stosują zasadę związania poprzednimi orzeczeniami i analizują dobrą wiarę podatników.
“Sąd potwierdza: nierzetelne faktury VAT i oszustwo na oleju rzepakowym to brak prawa do odliczenia VAT.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.