I SA/Op 273/23

I SA/Op 273/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska /sprawozdawca/
Anna Komorowska-Kaczkowska
Marzena Łozowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FZ 623/23 - Postanowienie NSA z 2023-12-20
III FSK 936/24 - Wyrok NSA z 2024-11-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 64e par. 1 i par. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2024 r. sprawy ze skargi S. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 25 lipca 2023 r., nr 1601-IEW.4268.5.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez S. Ś. (dalej jako: skarżący, strona, wnioskodawca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 25.07.2023 r., którym organ ten działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) [dalej: K.p.a.] oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.) [dalej: u.p.e.a.] – utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 27.01.2023 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w kwocie 27 977,15 zł, które powstały w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie nakazu zapłaty nr [...] wystawionego przez instytucję szwedzką Kronofogden.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy.
Skarżący złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu (Inspektorat w Kluczborku) wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 27 977,15 zł. Wskazał w nim, że koszty te są związane ze sprawą komorniczą prowadzoną przez Szwecję. Stwierdził, że decyzja urzędów szwedzkich jest krzywdząca i niesprawiedliwa. Zdaniem skarżącego nie powinien on w ogóle płacić w Szwecji kosztów socjalnych, bo zostały opłacone w Polsce. Ponadto obowiązek ten spoczywał na firmach, z którymi współpracował, a firmy te przedstawiły PIT-y i zaświadczenia z ZUS o opłaconych w Polsce kosztach. Strona szwedzka uznała je jednak za niewiarygodne i nieprawdziwe (nie występując przy tym do polskich organów o uwiarygodnienie prawdziwości dokumentów). Niezrozumiałe jest również to, że został skarżący obciążony (przez Szwecję) całym długiem. To bowiem od skarżącego była egzekwowana ta należność, a nie od faktycznych udziałowców szwedzkiej spółki z lat 2012 i 2013 r. (skarżący nie był wówczas jej udziałowcem). Wspomniał, że w dokumentach odwoławczych do organów szwedzkich wielokrotnie pytał w oparciu o jakie prawo - szwedzkie czy europejskie - jest obciążany, ale nie dostał żadnej odpowiedzi w tej sprawie. Dlatego poprosił o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Traktuje je jako dodatkową karę. Podkreślił, że od początku nie unikał odpowiedzialności i współpracował z ZUS-em, licząc, że prawo jest po jego stronie. Dług został w końcu uregulowany, ale te dodatkowe koszty egzekucyjne pogłębią tylko [...] i nadszarpnięty już stan psychiczny (skarżący leczy się farmakologicznie). Do wniosku dołączył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej.
Postanowieniem z dnia 27.01.2023 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu odmówił skarżącemu udzielenia ulgi.
Po rozpatrzeniu zażalenia strony, Dyrektor Izby wydał opisane na wstępie postanowienie z dnia 25.07.2023 r.
W uzasadnieniu odwołał się do treści przepisu art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a
Podzielił stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie zaistniał ważny interes zobowiązanego, ani interes publiczny, a tym samym zasadna była odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 27 977,15 zł.
Ze zgromadzonych dowodów wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Zarówno skarżący, jak i żona, są czynni zawodowo. Wnioskodawca uzyskuje wynagrodzenie z dwóch źródeł: jest zatrudniony na umowę o pracę w Szwecji, gdzie otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 11 000 zł netto, oraz na umowę o pracę u ojca (Z.) z wynagrodzeniem netto 2 000 zł. Żona osiąga dochód netto w kwocie 3 500 zł. Pobierane jest również świadczenie "500+" na syna. W sumie rodzina skarżącego dysponuje kwotą 17 000 zł netto na miesiąc. Jako stałe wydatki ponoszone miesięcznie skarżący wykazał kwotę 2 500 zł (z tytułu miesięcznych opłat 1 500 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych 1 000 zł). Oświadczył, że jest właścicielem domu o powierzchni 140 m2 w B. oraz współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 75 m2 w K. Jako majątek ruchomy wykazał samochody: [...] z 2021 r., [...] z 2015 r. i [...] z 2008 r. Wskazał również, że ma środki pieniężne na 3 kontach bankowych (ok. 15 000 zł) i wspólnym walutowym, przy czym konta te są zablokowane.
W ocenie organu sytuacja finansowa skarżącego pozwala na wygospodarowanie środków, które mogą zostać przeznaczone na spłatę kosztów egzekucyjnych w ratach. W skali miesiąca wydatki rodziny stanowią zaledwie 15 % wspólnych dochodów (liczonych bez świadczenia "500+"). Z uwagi na to oraz na posiadany majątek, brak jest uzasadnienia dla całkowitej rezygnacji przez organ egzekucyjny z należnych mu środków. Nie tylko zresztą z punktu widzenia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, ale i przesłanki interesu publicznego. Nie leży bowiem w interesie publicznym umorzenie kosztów egzekucyjnych osobie, której sytuacja nie wyklucza ich zapłaty.
Stwierdził również, że skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, które świadczyłyby o wyjątkowości jego sytuacji w kontekście obowiązku zapłaty kosztów egzekucyjnych.
Argumentacja zawarta we wniosku o umorzenie opiera się na kwestionowaniu zasadności zaległości, z powodu której doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Jest to jedyne uzasadnienie dla umorzenia kosztów egzekucyjnych.
Natomiast organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania roszczeń wierzyciela. Bez znaczenia jest przy tym, czy jest to wierzyciel polski czy zagraniczny.
W sprawie skarżącego wierzycielem jest instytucja szwedzka (dalej zwana także stroną występująca). Podstawą prawną do prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez polski organ egzekucyjny na podstawie zagranicznego tytułu wykonawczego są przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 2004.166.1) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 2009.284.1).
Skarżący miał prawo kwestionować należności strony szwedzkiej i z tego uprawnienia skorzystał. Działania w tym zakresie nie przyniosły jednak oczekiwanego skutku. Ostatecznie wystąpił o rozłożenie długu na raty i zawarł układ ratalny, który zrealizował.
W dniu 14.10.2022 r. instytucja szwedzka wycofała wniosek o odzyskanie należności z tytułu składek.
Natomiast polski organ egzekucyjny, w tym przypadku Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu, nie miał wpływu na to, czy zakwestionowanie należności przez zobowiązanego zostanie uznane przez stronę występującą za zasadne, czy też nie. To nie polski organ egzekucyjny jest organem decyzyjnym w kwestii istnienia (bądź nie) należności. Polski organ egzekucyjny jest natomiast związany przekazanym w tym zakresie przez stronę występującą stanowiskiem. Dlatego nie wnika w zasadność dochodzonej zaległości. To zagadnienie należy tylko i wyłącznie do kompetencji właściwych organów strony występującej.
Jak wynika z akt sprawy ostatnie stanowisko w tej sprawie od strony szwedzkiej wpłynęło 9.11.2021 r. Natomiast 1.03.2022 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu wpłynął wniosek skarżącego o rozłożenie tego długu na raty.
W związku z powyższym organ podzielił stanowisko wyrażone w postanowieniu I instancji, że argumentacja skarżącego o niesłusznym obciążeniu przez Szwecję obowiązkiem odprowadzenia składek nie świadczy o istnieniu ważnego interesu zobowiązanego czy interesu publicznego.
We wniesionej skardze skarżący podniósł zarzuty naruszenia:
1. przepisów postępowania administracyjnego, to jest art. 124 § 1 K.p.a. w zw. z art. 107 § 2 i 3 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. i art. 11 K.p.a. poprzez wadliwe sformułowanie uzasadnienia postanowienia, które doprowadziło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli,
2. przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezawiadomienie lub nieprawidłowe zawiadomienie strony o możliwości zapoznania się z zebranymi w sprawie materiałami i dowodami, co uniemożliwiło mu wypowiedzenie się na ich temat oraz ewentualne zgłoszenie dodatkowych żądań;
3. przepisów postępowania, tj. art. 7 K.p.a. oraz art. 6 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a., poprzez rażące naruszenie zasady praworządności polegające na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zignorowanie słusznego interesu obywateli, a w konsekwencji naruszenie zasady legalizmu, poprzez postępowanie w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej i naruszający zasadę równego traktowania;
4. przepisów prawa materialnego, tj. art. 64e w związku z art. 19 § 4 w związku z art. art. 17 § 1 u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych,
5. prawa procesowego tj. art. 80 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, bowiem dowody przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia zostały ocenione dowolnie, a w treści uzasadnienia postanowienia brakuje rozważań dlaczego takie a nie inne dowody, nie zostały uznane za kompletne, co błędnie zostało zweryfikowane przez organ I instancji, a nie zostało zweryfikowane przez organ II instancji.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu II instancji jak i postanowienia organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej jako: [p.p.s.a.], zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).
Badając prawidłowość zaskarżonego postanowienia według powyższych kryteriów, Sąd nie stwierdził, by zostało ono podjęte z naruszeniem przepisów prawa.
Kontroli Sądu podlega postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 25.07.2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w kwocie 27 977,15 zł, które powstały w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie nakazu zapłaty nr [...] wystawionego przez instytucję szwedzką Kronofogden.
Ze stanu sprawy wynika, że instytucja szwedzka Kronofogden zwróciła się do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z prośbą o udzielenie pomocy w odzyskaniu należności z tytułu składek za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2013. Wniosek z nakazem zapłaty nr [...], traktowanym jako zagraniczny tytuł wykonawczy, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu otrzymał 27 sierpnia 2019 r. i tego dnia zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Organ I instancji doręczył skarżącemu nakaz zapłaty 17 października 2019 r.
Koszty egzekucyjne, będące przedmiotem wniosku o umorzenie, powstały wskutek realizacji wyżej wskazanego zagranicznego nakazu zapłaty.
Na dzień wpływu do organu egzekucyjnego wniosku o ulgę, zaległość z tego tytułu wynosiła 27 977,15 zł.
Na kwotę kosztów egzekucyjnych składa się opłata manipulacyjna w kwocie 100 zł oraz opłata za zajęcie rachunku bankowego (które nastąpiło 23 lutego 2022 r.) w wysokości 5 % egzekwowanej należności (należność przekazana do dochodzenia przez Szwecję 473 299,59 zł oraz odsetki za zwłokę przypadające na dzień dokonania czynności 88 971,40 zł), z uwzględnieniem wpłaty w kwocie 236,35 zł.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a., zgodnie z którym, koszty egzekucyjne mogą być umorzone na wniosek zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny.
Wyjaśnić trzeba, że rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności nakłada na organ obowiązek ustalenia w pierwszym rzędzie tego, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Jak bowiem trafnie wskazał NSA w wyroku z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 335/13 (wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA) działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym muszą więc odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron - interes obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 182/12 dostępny w: CBOSA).
Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie wskazanych powyżej pojęć, tj. ani "ważnego interesu zobowiązanego", ani "interesu publicznego". Z tego względu konkretną treść tych pojęć ustalać należy z uwzględnieniem okoliczności rozpoznawanej sprawy. Niemniej jednak o istnieniu ważnego interesu zobowiązanego oraz interesu publicznego decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości. W orzecznictwie (wypracowanym wprawdzie na tle tożsamego przepisu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej) przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika (w niniejszym przypadku zobowiązanego) należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne, czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków.
Z kolei przesłankę interesu publicznego interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego.
Z omawianego przepisu wynika również, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy.
Istota uznania administracyjnego polega na tym, że samo stwierdzenie przez organ ziszczenia się ustawowych przesłanek umożliwiających przyznanie wnioskowanej ulgi może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. W przypadku, gdy organ egzekucyjny stwierdzi istnienie przesłanek z art. 64e § 2 pkt 1 - 3 u.p.e.a. może - działając w ramach uznania administracyjnego - odmówić ich umorzenia.
Z powyższego wynika, że postanowienie w przedmiocie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych oraz zawierać szczegółowe uzasadnienie prawne i faktyczne. Organ jest obowiązany dokonać ustaleń na okoliczność występowania w sprawie przesłanek umorzenia. Jeżeli stwierdzi, że w sprawie nie występuje przesłanka umorzenia, jest obowiązany odmówić umorzenia. Natomiast w sytuacji ustalenia, że w sprawie występuje przynajmniej jedna z ustawowych przesłanek umorzenia, wówczas orzeka w granicach uznania administracyjnego.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że organy podatkowe prawidłowo przeanalizowały sytuację skarżącego w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a. i przekonująco uzasadniły powody, jakie legły u podstaw odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi.
Przy czym organy nie stwierdziły wystąpienia żadnej z przesłanek umorzenia z art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a. i już tylko z tego względu zobowiązane były do odmowy umorzenia, a tym samym nie działały one w ramach uznania administracyjnego.
W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie nie uchybiły przepisom wyznaczającym zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Organy uczyniły zadość stawianym wymogom i wyczerpująco ustaliły zarówno sytuację rodzinną, jak i materialną skarżącego. Prawidłowo ustalony stan faktyczny stał się zaś podstawą oceny tego, czy w rozpoznawanej sprawie ziściły się przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych.
W zakresie sytuacji życiowej i finansowej skarżącego ustalono, że prowadzi on gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Zarówno skarżący jak i jego żona są czynni zawodowo. Skarżący uzyskuje wynagrodzenie z dwóch źródeł: jest zatrudniony na umowę o pracę w Szwecji, gdzie otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 11 000 zł netto, oraz na umowę o pracę u ojca (Z.) z wynagrodzeniem netto 2 000 zł. Żona osiąga dochód netto w kwocie 3 500 zł. Otrzymują także świadczenie "500+’ na syna. W sumie dysponują kwotą 17 000 zł netto na miesiąc.
Jako stałe wydatki ponoszone miesięcznie skarżący wykazał kwotę 2 500 zł (z tytułu miesięcznych opłat 1 500 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych 1 000 zł). Oświadczył, że jest właścicielem domu o powierzchni 140 m2 w B. oraz współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 75 m2 w K. Jako majątek ruchomy wykazał samochody: [...] z 2021 r., [...] z 2015 r. i [...] z 2008 r. Wskazał również, że ma środki pieniężne na 3 kontach bankowych (ok. 15 000 zł) i wspólnym walutowym, przy czym konta te są zablokowane.
Z poczynionych ustaleń wynika zatem, że sytuacja skarżącego jest stabilna – w ramach prowadzonego gospodarstwa domowego dysponuje dochodem rzędu 17 000 zł, posiada również majątek w postaci nieruchomości i ruchomości: domu o powierzchni 140 m2 w B., mieszkanie o powierzchni 75 m2 w K., samochody: [...] z 2021 r., [...] z 2015 r. i [...] z 2008 r.
Jednocześnie skarżący – na etapie postępowania przed organami - nie wskazywał na posiadanie obciążeń (zadłużenia) innych niż koszty egzekucyjne objęte wnioskiem o umorzenie. Osiągany dochód pozwala na pokrycie kosztów utrzymania.
Zaznaczyć tu należy, że organ wydaje postanowienie na podstawie akt i informacji posiadanych na dzień jego wydania. Późniejsze podnoszenie w skardze dodatkowych okoliczności nie może zatem stanowić podstawy do kwestionowania rozstrzygnięcia.
Jednocześnie ze stanu sprawy wynika, że skarżący egzekwowaną należność (473 299,59 zł) spłacił ostatecznie w ramach układu ratalnego – co pośrednio dowodzi o potencjale do spłacenia w formie układu ratalnego również kosztów egzekucyjnych opiewających na znacznie niższą kwotę (27 977,15 zł).
Sąd w pełni podziela zatem stanowisko organu, że sytuacja skarżącego nie świadczy o wystąpieniu przesłanki ważnego interesu zobowiązanego.
Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika zatem, iż objęte wnioskiem o umorzenie koszty egzekucyjne w wysokości 27 977,15 zł nie przekraczają możliwości płatniczych strony. Sąd podziela stanowisko organu, że istnieje możliwość spłaty przedmiotowego zadłużenia choćby w formie układu ratalnego na dogodnych dla strony warunkach.
Zaznaczyć przy tym należy, że umorzenie należności organu egzekucyjnego z tytułu poniesionych kosztów egzekucyjnych może nastąpić jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy występuje rzeczywista niemożność zapłaty przez zobowiązanego tych należności (zob. wyrok NSA OZ w Łodzi z 5.03.1997 r., SA/Łd 3131/95 jak i P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 64(e).
Opisana wyżej sytuacja materialna skarżącego nie świadczy o rzeczywistej niemożności spłacenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.
Jednocześnie organ trafnie przyjął, iż brak jest uzasadnienia dla całkowitej rezygnacji przez organ egzekucyjny z należnych mu środków również z punktu widzenia przesłanki interesu publicznego, skoro sytuacja materialna skarżącego nie daje podstaw do przyjęcie, iż nie jest on w stanie spłacić przedmiotowych należności.
Argumentacja podniesiona przez stronę na uzasadnienie wniosku o umorzenie skupia się na okolicznościach, które nie podlegają badaniu w ramach postępowania dotyczącego umorzenia należności, a tym samym argumenty te nie mogą stanowić podstawy do pozytywnego rozstrzygnięcia.
Zdaniem skarżącego został on bezzasadnie obciążany egzekwowaną w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym należnością z tytułu nieopłaconych składek socjalnych, dla której wierzycielem jest instytucja szwedzka Kronofogden. Wskazał, że decyzja urzędów szwedzkich jest krzywdząca i niesprawiedliwa. Zdaniem skarżącego nie powinien on w ogóle płacić w Szwecji kosztów socjalnych. Z tego względu wniósł o umorzenie kosztów egzekucyjnych, gdyż traktuje je jako dodatkową karę.
Powyższe argumenty nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności.
Jak trafnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, skarżący miał prawo kwestionować należności strony szwedzkiej i z tego uprawnienia skorzystał. Działania w tym zakresie nie przyniosły jednak oczekiwanego skutku. Ostatecznie skarżący wystąpił o rozłożenie długu na raty i zawarł układ ratalny, który zrealizował. 14 października 2022 r. instytucja szwedzka wycofała wniosek o odzyskanie należności z tytułu składek.
Organ egzekucyjny nie ma podstaw do merytorycznego kwestionowania należności, która zresztą ostatecznie została przez skarżącego uznana i spłacona.
Sama zaś podstawa do prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez polskie organy na podstawie zagranicznych tytułów wykonawczych wynika z przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 2004.166.1) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 2009.284.1).
Prawo naliczenia przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych wynika wprost z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Koszty te organ egzekucyjny przeznacza na pokrycie wydatków związanych z działaniem w zakresie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Egzekucja administracyjna nie toczy się bowiem na koszt budżetu państwa. Organ egzekucyjny nie otrzymuje dotacji na wydatki związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Pokrywane są one z wpływów uzyskanych z tytułu kosztów egzekucyjnych. Niedobór środków na ten cel może więc zagrozić skuteczności i ciągłości wykonywania egzekucji administracyjnej w ogóle. Dlatego ulga w tym zakresie jest rozwiązaniem nadzwyczajnym, stosowanym wyjątkowo.
W ocenie Sądu w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo uznano, że skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, które świadczyłyby o wyjątkowości jego sytuacji w kontekście obowiązku zapłaty kosztów egzekucyjnych.
Zarzuty podniesione w skardze nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
W szczególności nie stanowi podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych to, ze skarżący kwestionuje zasadność obciążania go należnością z tytułu składek socjalnych przez stronę szwedzka, co omówiono już powyżej.
Również Sąd kontrolując zaskarżone postanowienie nie jest uprawniony do badania ww. kwestii podlegających ocenie w odrębnych trybach, z których skarżący korzystał.
Sąd nie stwierdził również żadnych innych naruszeń przepisów, które dawałyby podstawę do uwzględnienia skargi.
W szczególności nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 10 K.p.a.
Z akt sprawy wynika, że stronie umożliwiono skorzystanie z prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w tym zakresie zarówno na etapie postępowania w I, jak i w II instancji: 30 listopada 2022 r. pismem [...] (doręczonym pełnomocnikowi 8 grudnia 2022 r., k. 266) zrobił to Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu, 18 maja 2023 r. postanowieniem nr [...] (doręczonym pełnomocnikowi 24 maja 2023 r., k. 347) - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu. Strona nie skorzystała z tego uprawnienia.
W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę