I SA/Op 271/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę podatnika na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku od darowizny, uznając prawidłowość wyceny nieruchomości przez jednego biegłego i odrzucając zarzuty dotyczące błędów proceduralnych.
Sprawa dotyczyła podatku od darowizny, gdzie organ podatkowy ustalił wyższą wartość nieruchomości niż zadeklarowana przez strony, opierając się na opinii jednego biegłego. Podatnik kwestionował tę wycenę, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących opinii biegłych oraz błędy w ustaleniu wartości nieruchomości. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję organu, nakazując powołanie drugiego biegłego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na brak potrzeby rutynowego powoływania wielu biegłych i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. WSA w Opolu, związany wykładnią NSA, oddalił skargę, uznając, że opinia jednego biegłego była wystarczająca, a zarzuty dotyczące błędów w wycenie i procedurze nie zasługują na uwzględnienie.
Sprawa dotyczyła ustalenia podatku od darowizny, gdzie Urząd Skarbowy w Brzegu, na podstawie opinii jednego biegłego rzeczoznawcy majątkowego, ustalił solidarne zobowiązanie podatkowe dla S. W. i J. N. w wysokości 45.719,40 zł, znacznie przewyższające wartość zadeklarowaną przez strony. Organ podatkowy uznał, że wartość przedmiotu darowizny (udział w nieruchomości) nie odpowiadała wartości rynkowej i na podstawie opinii biegłego ustalił ją na 239.000 zł. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucał naruszenie art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, wskazując na potrzebę opinii co najmniej dwóch biegłych oraz kwestionując rzetelność operatu szacunkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu pierwotnie uchylił decyzję Izby Skarbowej, uznając, że w przypadku zakwestionowania opinii jednego biegłego, organy powinny powołać drugiego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, stwierdzając, że rutynowe szacowanie przez wielu biegłych jest niecelowe, a organy nie mają takiego obowiązku, jeśli opinia jednego biegłego jest rzetelna i wystarczająca. NSA podkreślił również, że zarzuty podatnika były ogólnikowe i nie wykazał on konkretnych błędów w opinii. WSA w Opolu, rozpoznając sprawę ponownie i związany wykładnią NSA, oddalił skargę. Sąd uznał, że opinia jednego biegłego była wystarczająca, a zarzuty dotyczące błędów w wycenie (w tym powierzchni użytkowej nieruchomości) oraz naruszeń proceduralnych (np. art. 123 Ordynacji podatkowej) nie zasługują na uwzględnienie. Sąd wyjaśnił również, że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie dotyczy cech fizycznych nieruchomości, takich jak powierzchnia użytkowa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nie jest zobowiązany do powołania drugiego biegłego, jeśli opinia jednego biegłego jest rzetelna i wystarczająca do ustalenia wartości przedmiotu opodatkowania, a zarzuty strony są ogólnikowe.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że rutynowe szacowanie wartości przez wielu biegłych jest niecelowe z punktu widzenia ekonomiki postępowania. Organ podatkowy zasięga opinii biegłych, gdy nie może uzgodnić wartości z podatnikiem, opinia jest niewystarczająca lub nierzetelna. Nierzetelność nie jest równoznaczna z niezadowoleniem strony z treści opinii.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.p.s.d. art. 8 § ust. 4
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
O.p. art. 21 § § 1 pkt 2
Ordynacja podatkowa
u.p.s.d. art. 7
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 9
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 14
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 15
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 188
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
P.u.s.a. art. 1 § § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 145 § § 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 190
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.k.w.h. art. 5
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
u.k.w.h. art. 27
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opinia jednego biegłego jest wystarczająca do ustalenia wartości przedmiotu opodatkowania, jeśli jest rzetelna i nie ma wątpliwości co do jej prawidłowości. Zarzuty strony dotyczące błędów w wycenie nieruchomości (w tym powierzchni użytkowej) były ogólnikowe i niepoparte dowodami. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie dotyczy cech fizycznych nieruchomości, takich jak powierzchnia użytkowa. Organy podatkowe zapewniły stronom czynny udział w postępowaniu, co wyklucza naruszenie art. 123 Ordynacji podatkowej.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy był zobowiązany do powołania drugiego biegłego, gdy strona zakwestionowała opinię pierwszego. Błędne ustalenie powierzchni użytkowej nieruchomości przez biegłego stanowiło naruszenie prawa. Organy naruszyły art. 123 Ordynacji podatkowej poprzez brak zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
nierzetelność nie jest równoznaczna z "niezadowoleniem" strony postępowania z treści opinii, wyrażonym w ogólnikowych zarzutach z punktu widzenia ekonomiki postępowania - i jego kosztów - nie byłoby celowe rutynowe szacowanie wartości jednego obiektu przez co najmniej dwu biegłych rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece) nie jest objęta powierzchnia użytkowa budynków, czy też obszar nabytej nieruchomości.
Skład orzekający
Gerard Czech
przewodniczący
Marzena Łozowska
sprawozdawca
Tomasz Zborzyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że opinia jednego biegłego jest wystarczająca do wyceny nieruchomości w postępowaniu podatkowym, jeśli jest rzetelna i nie ma wątpliwości co do jej prawidłowości, a zarzuty strony są ogólnikowe. Wyjaśnienie zakresu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatku od darowizny i wyceny nieruchomości, ale jego zasady dotyczące oceny opinii biegłych i rękojmi ksiąg wieczystych mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia wyceny nieruchomości w postępowaniu podatkowym i interpretacji przepisów dotyczących opinii biegłych, co jest istotne dla praktyków. Wyjaśnienie kwestii rękojmi ksiąg wieczystych dodaje jej wartości.
“Czy jedna opinia biegłego wystarczy do zapłaty podatku? Sąd wyjaśnia zasady wyceny nieruchomości.”
Dane finansowe
WPS: 45 719,4 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Op 271/05 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2006-03-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-09-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Gerard Czech /przewodniczący/ Marzena Łozowska /sprawozdawca/ Tomasz Zborzyński Symbol z opisem 6114 Podatek od spadków i darowizn Skarżony organ Izba Skarbowa Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gerard Czech Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Zborzyński Asesor sądowy Marzena Łozowska ( spr. ) Protokolant sekr. sąd. Joanna Zamojska - Jaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2006r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od darowizny oddala skargę Uzasadnienie Decyzją Urzędu Skarbowego w Brzegu z dnia [...], NR [...], wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 7, art.9, art. 14 i art. 15 ustawy z dnia 28.07.1983r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 1997r., Nr 16, poz. 89 ze zm.) ustalono S. W. i J. N. solidarne zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od darowizny w wysokości 45.719,40 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż dnia 22 stycznia 2001 r. P. N. podarował S. W. udział w nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. Umowa darowizny miała formę aktu notarialnego. W ocenie organu podatkowego wartość przedmiotu darowizny - określona przez strony na 20 tys. zł - nie odpowiadała jego wartości rynkowej. Dlatego, na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, strony umowy zostały wezwane do podwyższenia wartości przedmiotu darowizny - dla celów podatkowych. Ponieważ strony nie dokonały podwyższenia wartości przedmiotu darowizny, organ podatkowy ustalił wartość nieruchomości zgodnie ze wskazanym przepisem, w oparciu o opinię powołanego w sprawie biegłego z zakresu rzeczoznawstwa majątkowego. Wyszacowana przez biegłego wartość całej nieruchomości wyniosła 956.000 zł, natomiast wartość 1/4 udziału, który stanowił przedmiot darowizny, odpowiednio 239.000 zł. Ta kwota stała się podstawą do ustalenia należnego podatku od dokonanej darowizny w wysokości 45.719,40 zł. Decyzja ta stała się przedmiotem odwołania, w którym zarzucono naruszenie art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, który w zakresie ustalania wysokości podatku od darowizn obliguje organ podatkowy do ustalenia wartości przedmiotu opodatkowania z uwzględnieniem opinii biegłych, co oznacza zdaniem odwołującego, że opinia taka musi być sporządzona przez co najmniej dwie uprawnione osoby. Dodatkowo podniesiono, że sporządzony operat szacunkowy nie odzwierciedla rzeczywistej wartości rynkowej nieruchomości z daty zawarcia darowizny, gdyż biegły błędnie przyjął za podstawę ustalenia jej wartości wartość poszczególnych wydzielonych lokali mieszkalnych mimo, iż w dacie zawarcia umowy nie nastąpiło ich formalne wydzielenie poprzez wydanie odpowiednich zaświadczeń właściwego organu o samodzielności lokali. W wyniku wniesionego odwołania Izba Skarbowa w Opolu po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego oraz ponownej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji stwierdzając, iż brak jest podstaw do jego zmiany bądź uchylenia. Zdaniem organu odwoławczego szczegółowa analiza operatu szacunkowego oraz uzupełniających wyjaśnień biegłego zawartych w piśmie z dnia 6 lutego 2002 r., w którym ustosunkował się on do zarzutów strony zawartych w odwołaniu, pozwalała przyjąć, iż sporna opinia została sporządzona rzetelnie i uwzględniała rzeczywistą wartość rynkową nieruchomości z daty zawarcia umowy darowizny. Biegły prawidłowo dokonując ustalenia wartości nieruchomości uwzględnił okoliczność faktycznego wydzielenia w budynku, położonym w B. przy ul. [...], lokali mieszkalnych, co potwierdzała także dokumentacja przedłożona przez S. W. Stwierdzała ona wykonanie robót budowlanych związanych ze zmianą sposobu wykorzystywania budynku niemieszkalnego (byłe koszary wojskowe) na cele mieszkalne. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podnosił zasadniczo zarzuty tożsame ze wskazanymi w uzasadnieniu odwołania, podkreślając jednocześnie, że kwestionowany przez niego operat szacunkowy sporządzony przez powołanego w sprawie jednego biegłego rzeczoznawcę majątkowego, w ogóle nie uwzględniał kosztów, jakie obciążały właścicieli nieruchomości do czasu znalezienia potencjalnych nabywców lokali mieszkalnych po ich wydzieleniu. Wyrokiem z 16 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA/Wr 2437/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, rozpoznając skargę J. N., uchylił decyzję Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] w przedmiocie podatku od darowizny. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że sporządzenie opinii w przedmiocie określenia wartości przedmiotu darowizny może nastąpić w oparciu o opinię jednego biegłego, jedynie w sytuacji, gdy nie budzi ona wątpliwości zarówno organu podatkowego jak i samego podatnika. W wypadku jednak, gdy w stosunku do sporządzonej w sprawie opinii jednego biegłego podnoszone są przez strony postępowania merytoryczne zarzuty odnośnie jej prawidłowości oraz rzetelności, organy podatkowe obowiązane są do dopuszczenia w sprawie opinii drugiego biegłego szczególnie, gdy z żądaniem takim występuje również sama strona. Obowiązek uwzględnienia wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z opinii drugiego biegłego wynikał także z ogólnych zasad postępowania podatkowego oraz z uregulowań Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania dowodowego. Okoliczność zakwestionowania przez podatnika prawidłowości i rzetelności sporządzonej w sprawie opinii biegłego, w sytuacji gdy przepis art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn przewiduje ustalenie wartości darowizny w oparciu o opinię więcej niż jednego biegłego, obligowała organy podatkowe do uwzględnienia wniosku stron o powołanie w sprawie drugiego biegłego z zakresu szacowania wartości nieruchomości. Zaniechanie przeprowadzenia przez organy, wnioskowanego przez stronę dowodu z opinii drugiego biegłego, stanowiło w ocenie Sądu naruszenie art. 122, 187 i 188 Ordynacji podatkowej w stopniu mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu zarzucił naruszenie: 1) prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię, tj. art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. Nr 16, poz. 89 ze zm.) - poprzez przyjęcie, że do ustalenia wartości nieruchomości niezbędne są opinie co najmniej 2 biegłych rzeczoznawców majątkowych; 2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy - w szczególności art. 1 §" 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oraz art. 122, 188 i 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W ocenie organu podatkowego nie można zgodzić się z opinią wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia, że w świetle przepisu art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn organy podatkowe zobligowane były do uwzględnienia wniosku Stron o powołanie w sprawie drugiego biegłego z zakresu szacowania wartości nieruchomości. W przypadku bowiem, gdy nie ma wątpliwości co do rzetelności sporządzenia przez biegłego opinii (a tak było w tej sprawie) organy podatkowe z pewnością nie mają takiego obowiązku. Opinia biegłego stanowi taki sam materiał jak każdy dowód zgromadzony w sprawie; to organ podatkowy ustala wartość rynkową nieruchomości i nie na podstawie, a tylko z uwzględnieniem opinii biegłych. Opinie biegłych podlegają takiej samej ocenie jak każdy dowód w sprawie, albowiem organowi podatkowemu służy prawo do ich swobodnej oceny. Nie było wątpliwości, że organy skarbowe nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 188 Ordynacji podatkowej nie obligował organów skarbowych do bezwzględnego przeprowadzenia nowego dowodu z kolejnej opinii biegłego, pomimo żądania Strony w tym zakresie bowiem, zdaniem organu, przedmiotem dowodu byłaby okoliczność, która została stwierdzona w sposób wystarczający innym dowodem. Wyrokiem z dnia 26 lipca 2005r., sygn. akt FSK 2008/04 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, iż z punktu widzenia ekonomiki postępowania - i jego kosztów - nie byłoby celowe rutynowe szacowanie wartości jednego obiektu przez co najmniej dwu biegłych i nie można było takiego zamiaru przypisać racjonalnemu ustawodawcy. Należało założyć, iż opinii biegłych organ podatkowy zasięga wtedy, kiedy nie jest w stanie uzgodnić z podatnikiem (podatnikami) wartości rynkowej różnych rzeczy: nieruchomości, samochodu, biżuterii, dzieł sztuki itd. będących równocześnie przedmiotem spadku lub darowizny, bądź też kiedy opinia jednego biegłego nie zawiera dostatecznych danych pozwalających na jej wykorzystanie dla celów ustalenia podstawy opodatkowania, bądź też wtedy kiedy okazała się nierzetelna. Nierzetelność nie jest równoznaczna z "niezadowoleniem" strony postępowania z treści opinii, wyrażonym w ogólnikowych zarzutach, jak to miało miejsce w konkretnej sprawie. W ocenie NSA obdarowany miał dostateczne kwalifikacje zawodowe, aby zrozumieć wywody operatu szacunkowego i rzeczowo się do nich odnieść, czego nie zrobił. Ponadto stwierdzono w uzasadnieniu wyroku, iż fakt fizycznego wydzielenia lokali w trakcie przebudowy budynku koszarowego na cele mieszkalne został w sprawie należycie wyjaśniony; strony nie miały nic konkretnego do przeciwstawienia faktom opisanym przez biegłego, nie wysuwały żadnych innych propozycji i mimo możliwości, nie zapoznały się dokładnie ani z operatem szacunkowym ani z jego uzupełnieniem. Ponadto skarżący nie wskazali żadnych konkretnych, sprawdzalnych okoliczności, które uzasadniłyby kwestionowanie opisu stanu faktycznego będącego przedmiotem wyceny nieruchomości. W piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2006r. pełnomocnik S. W. podtrzymał zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz naruszenie art. 188 Ordynacji podatkowej. Ponadto wniósł zastrzeżenia do operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego Panią B. W. Podkreślił, że operat został opracowany przy przyjęciu założenia, iż nieruchomość posiada 1.785,21 mkw. powierzchni użytkowej. Tymczasem jak wynika z aktu notarialnego przedmiotem darowizny był udział w - części budynku nr [...] o powierzchni użytkowej 1.052 mkw. Taki błąd rzeczoznawcy doprowadził do zawyżenia wartości nieruchomości o kwotę 392.641,28 zł. i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 28 lutego 2006r. ustosunkował się do pisma procesowego wniesionego przez pełnomocnika uczestnika postępowania z 7.02.2006r., podzielając zarzuty podniesione w stosunku do sporządzonej w sprawie opinii biegłego, aczkolwiek jego zdaniem wartość nieruchomości nie da się wyliczyć w tak uproszczony sposób, jak dokonał tego uczestnik postępowania. Należałoby uwzględnić również inne czynniki, poza sporną powierzchnią użytkową. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu w piśmie z dnia 7 marca 2006r. odpowiadając na pismo procesowe pełnomocnika uczestnika postępowania wskazał, że oprócz kwestii powierzchni użytkowej budynku stanowiącego przedmiot darowizny - pozostałe argumenty były już podnoszone na etapie odwołania czy skargi. Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał, że prawidłowość w zakresie szacowania wartości rynkowej przedmiotu darowizny na podstawie opinii jednego biegłego została potwierdzona wyrokiem NSA z dnia 26 lipca 2005r. Równocześnie podkreślono, iż Sąd tym wyrokiem potwierdził fakt fizycznego wydzielenia lokali w trakcie przebudowy budynku koszarowego. Stwierdzono natomiast, iż niewątpliwie nową okolicznością podniesioną w sprawie jest inna, niż przyjęta do opodatkowania, powierzchnia użytkowa budynku. Okoliczność ta nie była podnoszona na żadnym etapie postępowania, które zresztą prowadzone jest od maja 2001r., stąd też organy nie wypowiadały się w tej kwestii. Stwierdzono, iż rzeczoznawca przyjmując powierzchnię użytkową budynku w wysokości 1.785,21 mkw. bazował na informacjach i dokumentacji budowy udostępnionych przez S. W. oraz na dokonanych osobiście pomiarach w udostępnionych lokalach. Z powyższych źródeł bezspornie wynika, iż powierzchnia użytkowa przyjęta w operacie szacunkowym była prawidłowa. W piśmie procesowym z dnia 17 marca 2006r. Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 22 marca 2006r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty skargi. Nadto stwierdził naruszenie przez organy art. 123 Ordynacji podatkowej. Zdaniem pełnomocnika dokonana przez NSA celowościową wykładnia art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn nie zasługuje na akceptację. Pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę i w pismach procesowych. Stwierdził, iż nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 123 Ordynacji, bowiem o czynności oględzin nieruchomości strony były powiadomione, jak również w późniejszym okresie miały możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Odnosząc się do zarzutu rozbieżności co do powierzchni użytkowej spornego budynku stwierdzono, iż pojawił się on dopiero na obecnym etapie postępowania, zaś dokumentacja w oparciu o którą biegła wydała opinię jest rzetelna i usprawiedliwia wszelkie dokonane w sprawie ustalenia. Pełnomocnik uczestnika postępowania podkreślił, iż przedmiotem darowizny był budynek koszarowy, zatem błędem było przyjmowanie i ustalanie wartości jak w odniesieniu do budynku mieszkalnego, bowiem o takim można mówić w momencie prawnego wydzielenia poszczególnych lokali mieszkalnych, co nastąpi przed ich sprzedażą. Podniesiono, iż można byłoby zaakceptować sporządzony operat szacunkowy wówczas, gdyby biegły uwzględnił wartość wysokich kosztów poniesionych przez właścicieli. Ponadto wskazano, że znane są przypadki, kiedy ten sam biegły w analogicznych sytuacjach, ustalając wartość nieruchomości, przyjął zupełnie inne założenia, niż w przedmiotowej sprawie. Pełnomocnik skarżącego dodatkowo wskazał, iż w sprawie należy mieć na uwadze treść art. 6 ustawy o księgach wieczystych i zawartej tam zasady domniemania prawdziwości danych ujawnionych w księdze wieczystej. Pełnomocnik organu odwoławczego podniósł, że treść zapisów księgi wieczystej odnoszącej się do spornej nieruchomości była biegłemu znana. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wbrew jej wywodom zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie zauważyć należy, że sprawa niniejsza zawisła przed tutejszym Sądem na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2005r., sygn. akt FSK 2008/04 uchylającego w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 czerwca 2004r. (sygn. akt I SA/Wr 2437/02) i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Równocześnie należy podkreślić, iż zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia przez organy podatkowe art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. Nr 16, poz. 89 ze zm.) oraz art. 188 Ordynacji podatkowej. Nie mają racji strony postępowania twierdząc, iż ustalając wartość rynkową przedmiotu darowizny, w sytuacji zakwestionowania przez podatnika prawidłowości i rzetelności sporządzonej w sprawie opinii biegłego, organy podatkowe zobligowane były do uwzględnienia wniosku stron o powołanie w sprawie drugiego biegłego. Takie zaniechanie nie powodowało również, wbrew zarzutom stron postępowania, naruszenia przepisu art. 188 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z dnia 26 lipca 2005r. dokonał wykładni prawa w tym zakresie i stwierdził, iż z punktu widzenia ekonomiki postępowania, jego kosztów nie jest celowe rutynowe szacowanie wartości jednego obiektu przez co najmniej dwóch biegłych i takiego zamiaru nie można przypisać racjonalnemu ustawodawcy. W ocenie NSA organ podatkowy zasięga opinii biegłych, kiedy nie jest w stanie uzgodnić z podatnikiem wartości rynkowej różnych rzeczy, bądź też kiedy opinia jednego biegłego nie zawiera dostatecznych danych pozwalających na jej wykorzystanie, bądź też wtedy, gdy okazała się nierzetelna. Sąd zaznaczył, iż "nierzetelność" nie może być traktowana na równi z niezadowoleniem strony z treścią opinii, wyrażonym w ogólnikowych zarzutach, a taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Również w wyroku tym Sąd potwierdził, iż fakt fizycznego wydzielenia lokali w trakcie przebudowy budynku koszarowego na cele mieszkalne został w sprawie należycie wyjaśniony. Zatem zarzut błędnie przyjętej do szacowania wartości przedmiotu darowizny metodologii nie zasługuje na uwzględnienie. W cytowanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że strony nie miały nic konkretnego do przeciwstawienia faktom opisanym przez biegłego, tym bardziej, iż Obdarowany miał dostateczne kwalifikacje zawodowe, aby zrozumieć wywody operatu szacunkowego i rzeczowo się do nich odnieść, czego nie zrobił. Równocześnie podniesiono, że: "skarżący nie wysuwali żadnych innych propozycji i jak się wydaje, mimo możliwości, nie zapoznali się dokładnie ani z operatem szacunkowym ani z jego uzupełnieniem. Nie wskazali żadnych konkretnych, sprawdzalnych okoliczności, które uzasadniłyby kwestionowanie opisu stanu faktycznego będącego przedmiotem wyceny nieruchomości." Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, nie jest trafny zarzut stron postępowania, iż kwestionowany operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego jest nieprawidłowy, gdyż nie uwzględnił kosztów jakie obciążają właścicieli nieruchomości do czasu znalezienia potencjalnych nabywców lokali mieszkalnych. Organy podatkowe określiły wartość przedmiotu darowizny zgodnie z przepisem art. 8 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, a więc na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie prawami tego samego rodzaju i gatunku z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia z dnia powstania obowiązku podatkowego. Rzeczoznawca w sposób prawidłowy określił wartość przedmiotu darowizny na dzień powstania obowiązku podatkowego, a nie na dzień dokonania oględzin. Jak wynika z analizy akt podatkowych biegły przyjmując wyjaśnienia pana S. W. w operacie szacunkowym uwzględnił fakt, iż część robót wykończeniowych dokonana została po dacie zawarcia umowy darowizny. Odnosząc się do nowej okoliczności podniesionej przez strony dopiero na etapie postępowania sądowego, dotyczącej błędnego przyjęcia w operacie szacunkowym, iż nieruchomość posiada 1.785,21 mkw. powierzchni użytkowej podczas, gdy w rzeczywistości przedmiotowy budynek posiadał 1.052 mkw. powierzchni użytkowej (co wynika z aktu notarialnego umowy darowizny) stwierdzić należy, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu zawartym w piśmie procesowym z dnia 7 marca 2006r., iż znamiennym w sprawie pozostaje fakt, iż kwestia powierzchni użytkowej nie była poddawana przez strony w wątpliwość ani na etapie postępowania prowadzonego przez urząd skarbowy od maja 2001r., ani w postępowaniu odwoławczym, chociaż jak słusznie zauważono, zarówno Pan W. jak i Pan N. zgłaszali wiele zastrzeżeń do operatu szacunkowego. Dlatego też organy nie miały obowiązku wypowiadania się w tej kwestii. W ocenie Sądu w składzie tu orzekającym powyższy zarzut jest bezzasadny. Opinia biegłego została sporządzona rzetelnie i zgodnie z obowiązującymi przepisami w zakresie podatku od spadków i darowizn. Organy ustaliły ponad wszelką wątpliwość, iż w dniu zawarcia umowy darowizny istniały już, powstałe w drodze adaptacji budynku koszarowego, lokale mieszkalne. Zatem wbrew oświadczeniom stron zawartym w umowie darowizny, przedmiotem tej umowy nie był udział w budynku o powierzchni użytkowej 1.052 mkw., lecz udział w budynku, w którym w dniu powstania obowiązku podatkowego fizycznie istniały wydzielone ścianami poszczególne mieszkania - lokale mieszkalne, których powierzchnia użytkowa wynosiła 1785,71 mkw. Nie są zasadne twierdzenia stron, iż doszło do zawyżenia powierzchni budynku - nie popełniono w tym zakresie błędu. Różnica w powierzchni użytkowej przedmiotowej nieruchomości związana jest z adaptacją budynku koszarowego na budynek mieszkalny. Z operatu szacunkowego, jak też z późniejszych pisemnych wyjaśnień biegłego wynika, iż wydzielenie lokali mieszkalnych nastąpiło zgodnie z dokumentacją oraz wydanym pozwoleniem budowlanym. Zatem określenie powierzchni użytkowej budynku w oparciu o tę dokumentację budowy, z uwagi na brak dostępu do wszystkich lokali, nie budzi zastrzeżeń. Tym bardziej, że pomiary dokonane w lokalach udostępnionych przez władającego były zgodne z danymi zawartymi w dokumentacji budowy oraz dokumentacją powykonawczą udostępnioną przez Wydział Budownictwa Starostwa Powiatowego w B. Zaznaczyć należy, iż wizji dokonano przy udziale Pana S. W., który nie zgłaszał zarzutów w tym przedmiocie. Dostarczone dowody stanowiące jedno ze źródeł merytorycznych operatu: zawiadomienie z dnia 16.03.2000r. o zakończeniu budowy obiektu budowlanego, zakończeniu robót budowlanych przy budowie związanej ze zmianą sposobu użytkowania obiektu koszarowego na budynek mieszkalny w B., ul. [...], gdzie mowa o powierzchni użytkowej 1.787 mkw., kubaturze 8.714 mkw., ilości mieszkań 30, jak też powołane pismo Wydziału Budownictwa Starostwa Powiatowego w B. z 21.03.2001r. o przyjęciu zawiadomienia zakończeniu robót budowlanych, w którym również wskazano powyższą powierzchnię użytkową budynku mieszkalnego także stanowią dowód na to, że powierzchnia użytkowa budynku została przyjęta w prawidłowej wysokości. Skoro rzeczoznawca określił powierzchnię użytkową budynku w oparciu o dokumenty budowy (a także pomiar udostępnionych lokali), a nie budzi wątpliwości fakt, iż adaptacja budynku została wykonana zgodnie z powyższą dokumentacją, o czym świadczy również okoliczność, iż budynek został odebrany i oddany do użytkowania oraz wydano zaświadczenia stwierdzające samodzielność lokali mieszkalnych, w oparciu o dokumentację projektową - zarzut błędnie przyjętej do szacowania wartości przedmiotu darowizny metodologii nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu twierdzenie uczestnika postępowania zgłoszone po raz pierwszy na rozprawie w dniu 22 marca 2006r., iż znane mu są przypadki przyjmowania w analogicznych sprawach przez biegłego, który sporządził operat w niniejszej sprawie, innych założeń, nie poparte żadnymi dowodami, nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Nie można uznać za uzasadniony zarzut pełnomocnika skarżącego podniesiony na rozprawie, iż organy przyjmując powierzchnię użytkową budynku w wysokości innej, aniżeli określona w księdze wieczystej naruszyły wyrażoną w ustawie o księgach wieczystych rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. Rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece - t.j. Dz. U. z 2001r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.) nie jest objęta powierzchnia użytkowa budynków, czy też obszar nabytej nieruchomości. Według ugruntowanego stanowiska orzecznictwa sądowego i doktryny rękojmia nie dotyczy cech fizycznych nieruchomości, lecz jej stanu prawnego wynikającego z wpisów. Jawny z księgi wieczystej stan prawny nieruchomości jest zaś kategorią prawa, a nie fizycznego faktu, i ma on treść zgodną z treścią wpisów przeznaczonych do ujawniania praw i obowiązków niezależnie od tego, do jakich działów zostały one wprowadzone. Oznaczenie nieruchomości jest opisem cech fizycznych rzeczy, które wprawdzie nie są pozbawione znaczenia prawnego, ale które też same przez się nie tworzą stanu prawnego tej rzeczy. Oznaczenie nieruchomości w księdze wieczystej nie rozstrzyga na korzyść nabywcy o konkretnej powierzchni gruntu czy budynku, która w dacie czynności prawnej na skutek różnych zaszłości faktycznych lub zdarzeń prawnych może być większa lub mniejsza od wykazanej w księdze wieczystej. Przedmiotem oznaczenia nieruchomości jest jej skład fizyczny, zatem stan faktyczny, a nie stan prawny. Należy ponadto pamiętać także i o tym, że usunięcie niezgodności danych z ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej następuje w trybie sprostowania uregulowanego w art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Podniesiony przez pełnomocnika skarżącego zarzut naruszenia przez organy podatkowe art. 123 Ordynacji podatkowej jest w ocenie Sądu zupełnie chybiony. Jak wynika z analizy akt podatkowych stronom umowy darowizny zapewniono możliwość brania czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu przed Urzędem Skarbowym, a także w postępowaniu odwoławczym. Pan N. i Pan W. powiadomieniu zostali o terminie przeprowadzonych oględzin nieruchomości, lecz pomimo prawidłowego i terminowego poinformowania przy dokonywaniu wizji lokalnej obecny był tylko Pan W. Organ pierwszej instancji umożliwił stronom zapoznanie się z całością materiału dowodowego zebranego w sprawie przesyłając komplet dokumentów do urzędów skarbowych znajdujących się w miejscu zamieszkania zainteresowanych. Ponadto organ odwoławczy wyznaczył stronie trzydniowy termin do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się tym zakresie. Pan W. skorzystał z powyższego uprawnienia i przedłożył nowe dowody w sprawie, co spowodowało, iż organ odwoławczy działając na zasadzie art. 200 Ordynacji podatkowej wyznaczył skarżącemu termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Powyższe okoliczności świadczą, iż ograny nie naruszyły przepisu art. 123 Ordynacji podatkowej. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz.1270 ze zm.), skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI