I SA/Op 27/25

I SA/Op 27/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
A. Komorowska-Kaczkowska
Aleksandra Sędkowska
Grzegorz Gocki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1037/25 - Wyrok NSA z 2025-11-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art.  105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 2 grudnia 2024 r., nr 1601-IEW.4269.149.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie odmowy umorzenia w całości należności z mandatu karnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez K. B. (dalej określanej jako: Strona, Skarżąca, Wnioskodawczyni), jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 2 grudnia 2024 r., wydana na podstawie 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572- dalej jako: "kpa") oraz art. 67 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 270 ze zm. - dalej jako: "ufp"), którą umorzono postępowanie odwoławcze od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 2 października 2023 r. o odmowie umorzenia w całości należności z mandatu karnego [...] z 28 kwietnia 2023 r. w kwocie 2.500 zł.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 28 kwietnia 2023 r. Strona zwróciła się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu (dalej: Naczelnik I US w Opolu) o umorzenie w całości należności z tytułu ww. mandatu karnego, uzasadniając wniosek trudną sytuacją materialną i zdrowotną. Wskazała, że jest na rencie chorobowej do końca maja 2023 r. Samotnie wychowuje córkę, która choruje i wymaga drogiego leczenia w poradniach specjalistycznych. Skarżąca zaznaczyła, że także leczy się u specjalistów, co generuje duże koszty. Podkreśliła, że sama opłaca mieszkanie i media. Korzysta z pomocy MOPR. Skarżąca opisała również okoliczności ukarania mandatem karnym, tłumacząc, że powodem kolizji był jej zły stan zdrowia.
Rozpatrując powyższy wniosek Naczelnik I US w Opolu nie stwierdził przesłanek do uwzględnienia żądania Strony i decyzją z 2 października 2023 r. odmówił umorzenia wnioskowanej należności, stwierdzając że w sprawie nie wystąpił ani ważny interes zobowiązanej, ani interes publiczny.
We wniesionym od tej decyzji odwołaniu Skarżąca ponownie wskazała, że jej sytuacja finansowa nie pozwala na uregulowanie mandatu.
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, Dyrektor IAS w Opolu, decyzją z 21 grudnia 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu przytoczył treść przepisu art. 64 ust. 1 pkt 2a ufp i odnosząc przesłanki wskazane w tym przepisie do stanu faktycznego sprawy podzielił w pełni stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie występuje ważny interes zobowiązanej, ani interes publiczny. Zdaniem organu, chociaż Skarżąca, z uwagi na niedostatek dochodów i problemy zdrowotne, znajduje się w trudnym położeniu, niemniej jednak łączna ocena wszystkich okoliczności sprawy nie dawała podstaw do przyznania tak daleko idącej ulgi, jaką jest definitywne umorzenie należności. Dyrektor Izby podkreślił, że Strona posiada stabilne źródło utrzymania ze stosunku pracy i otrzymuje alimenty na córkę. Wnioskodawczyni posiada również majątek w postaci: dwóch mieszkań lokatorskich o powierzchni 212,5 m2 i 42,5 m2 oraz samochodu osobowego marki [...] z 2008 r. Ponadto wskazał na okoliczność zwrotu Skarżącej 21 marca 2023 r. środków z tytułu nadpłaty w wysokości 2.982 zł i ulgi na dzieci w kwocie 1.112,04 zł. W tych okolicznościach, zdaniem organu, nie można wykluczyć, że Skarżąca ureguluje należność z mandatu karnego, jeśli nie jednorazowo, to w ratach, dostosowanych do jej możliwości płatniczych (zwłaszcza, że decyzją z 11 lipca 2023 r. Naczelnik I US w Opolu orzekł o rozłożeniu na raty spłaty należności z mandatu karnego [...]). W rezultacie organ stwierdził, że podjęte rozstrzygnięcie nie narusza ważnego interesu Strony, jakim jest zagrożenie bytu materialnego. Dodatkowo zauważono, że nawet w przypadku, kiedy zaistnieją podstawy do prowadzenia egzekucji, byt materialny Skarżącej nie będzie zagrożony, z uwagi na ustawowe ograniczenia egzekucji. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również istnienia interesu publicznego.
W wyniku rozpoznania wniesionej przez Stronę skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 17 lipca 2024 r. sygn. akt I SA/Op 218/24 uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 21 grudnia 2023 r.
Uchylenie w/w decyzji organu II instancji z 21 grudnia 2023 r., spowodowało, że postępowanie powróciło do etapu rozpatrzenia odwołania od decyzji Naczelnika I US w Opolu z 2 października 2023 r. o odmowie umorzenia w całości należności z mandatu karnego [...] z 28 kwietnia 2023 r. w kwocie 2.500 zł.
W ramach ponownego postępowania Skarżąca, w piśmie z 14 listopada 2024 r., ponowiła argumentację o swej trudnej sytuacji materialnej, podnosząc, że nie zmieniła się ona na lepsze. Zaznaczyła, że nadal ponosi duże wydatki na utrzymanie siebie i chorej córki, która cały czas jest pod opieką lekarzy różnych specjalizacji, co wiąże się z ogromnymi kosztami. W dodatku musi korzystać z prywatnej opieki zdrowotnej, lecząc się u wielu specjalistów. Podniosła także, że umowę o pracę ma tylko do końca grudnia, a po tym czasie pozostanie bez pracy, na utrzymaniu rodziny. Do pisma załączyła dokumenty obrazujące jej sytuację, tj.: kopie zawiadomień Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z 29 października 2024 r., kopię dokumentacji medycznej, kopie faktur VAT, kopię informacji [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w S., kopię umowy o pracę z 22 sierpnia 2024 r., kopię informacji o dodatkowych warunkach zatrudnienia na podstawie art. 29 § 3 Kodeksu pracy z 22 sierpnia 2024 r., wydruki polecenia przelewu/wpłaty gotówkowej, kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 4 listopada 2021 r. nr [...].
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor IAS w Opolu wskazana na wstępie decyzją z grudnia 2024 r. umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Naczelnika I US w go w Opolu z 2 października 2023 r. o odmowie umorzenia w całości należności z mandatu karnego [...] z 28 kwietnia 2023 r. w kwocie 2 500 zł.
W uzasadnieniu powołał przepisy art. 60 ust. 1, art. 64 ust. 1 pkt 2a ufp oraz art. 105 § 1 kpa. zauważając, że umorzenie postępowania powinno mieć miejsce wówczas, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania z kolei mamy do czynienia, gdy postępowanie to nie może się toczyć z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych, ponieważ brak jest przedmiotu lub podmiotu stosunku prawnego, którego dotyczyło.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że należność z mandatu karnego [...] z 28 kwietnia 2023 r. w kwocie 2.500 zł została już w całości uregulowana, tj.: kwota 2.000 została wyegzekwowana przez organ egzekucyjny 18 marca 2024 r., zaś kwota 500 zł wraz z kosztami upomnienia w wys. 16 zł została uregulowana przez Stronę 16 maja 2024 r. Zapłata należności z tytułu mandatu spowodowała, że niemożliwe jest zastosowanie ulgi w jej spłacie (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt III FSK 1825/21). Z tego też powodu postępowanie odwoławcze stało się więc bezprzedmiotowe, gdyż nie jest możliwe orzekanie w sprawie umorzenia zobowiązania, które przestało istnieć. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że złożenie wniosku o ulgę w spłacie należności z tytułu mandatu karnego nie wstrzymuje podejmowanych przez wierzyciela czynności w celu przymusowego dochodzenia należności oraz nie stanowi podstawy do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
W skardze na powyższą decyzję Skarżąca argumentowała, że w świetle wydanego wcześniej wyroku tut. Sądu z 17 lipca 2024 r. sygn. akt I SA/Op 218/24 obecne rozstrzygnięcie organu jest niezrozumiałe. Ponowiła też argumentację o swej ciężkiej sytuacji materialnej, akcentując, że będzie zatrudniona tylko do końca 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: "ppsa") zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż wskazywane w skardze, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora IAS w Opolu z 2 grudnia 2024 r., którą to organ umorzył postępowanie odwoławcze dotyczące decyzji Naczelnika I US w Opolu o odmowie umorzenia w całości należności z mandatu karnego [...] z 28 kwietnia 2023 r. w kwocie 2.500 zł z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano na art. 138 § 1 pkt 3 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Z kolei art. 105 § 1 kpa upoważnia organ administracji państwowej do umorzenia postępowania, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Ustalenie istnienia tej przesłanki stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ nie będzie wtedy podstaw do rozstrzygnięcia co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 461). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu tego przepisu oznacza więc, że przestaje istnieć co najmniej jeden z konstytutywnych elementów materialnego stosunku administracyjno-prawnego, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy co do istoty.
Stanowisko organu II instancji o bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego zostało oparte na stwierdzeniu, że w toku tego postępowania cała należność z tytułu mandatu objęta wnioskiem o jej umorzenie wygasła w sposób przewidziany w art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, czyli wskutek zapłaty: częściowo poprzez wpłatę Skarżącej (500 zł), a częściowo poprzez przymusowe jej ściągnięcie w trybie egzekucji administracyjnej (2.000 zł). Według organu okoliczność ta powodowała, że wniosek Skarżącej o umorzenie przedmiotowej należności stał się tym samym bezprzedmiotowy, gdyż ulgę można udzielić tylko wobec tych zobowiązań podatkowych, które nie wygasły i są wymagalne. Dlatego - jak przyjął organ - nie jest możliwe już orzekanie merytoryczne w sprawie umorzenia należności, która przestała istnieć.
Zdaniem Sądu takie rozstrzygniecie jest błędne, albowiem organ nie rozważył relacji pomiędzy wygaśnięciem grzywny nałożonej mandatem karnym poprzez jej zapłatę a momentem wszczęcia postępowania z wniosku Strony o umorzenie tej należności, w kontekście art. 105 § 1 kpa. W ocenie Sądu, sam fakt uregulowania należności publicznoprawnej w toku postępowania o udzielenie ulgi w trybie art. 64 ust. 1 pkt 2a ufp (zarówno przed pierwszą, jak i drugą instancją) nie przesądza automatycznie o bezprzedmiotowości wniosku o umorzenie tejże zaległości. Sąd zauważa, że nie jest kwestionowane w orzecznictwie, że dobrowolne zapłacenie podatku przed złożeniem wniosku o jego umorzenie sprawia, że postępowanie o przyznanie ulgi jest bezprzedmiotowe i wtedy na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. powinno ulec umorzeniu. Nie jest natomiast dopuszczalne umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego w sprawie o umorzenie należności z tytułów mandatów karnych, jeżeli w trakcie postępowania należność ta została wyegzekwowana przymusowo w trybie postępowania egzekucyjnego.
W wyroku z 9 listopada 1995 r. (III ARN 50/95, OSNP 1996/11, poz. 150) Sąd Najwyższy orzekł: "Nie jest dopuszczalne umorzenie postępowania w sprawie umorzenia odsetek od zaległości podatkowej, jeżeli w trakcie toczącego się postępowania należność z tego tytułu została wyegzekwowana w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji poprzez pobranie odpowiedniej kwoty z rachunku bankowego podatnika". Z kolei w wyroku z 6 lutego 2002 r. (sygn. III RN 198/2000, OSNAPiUS 2002/14 poz. 322) Sąd Najwyższy zawarł tezę, iż zapłacenie przez stronę podatku w czasie toczącego się postępowania odwoławczego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej. Podobne poglądy wyrażane są również w wyrokach sądów administracyjnych. I tak w wyroku z 8 sierpnia 1997 r. o sygn. I SA/Gd 514/96 NSA stwierdził, że nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania z wniosku podatnika domagającego się umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami, w sytuacji, kiedy zaległość przestała istnieć tylko z tej przyczyny, że została wyegzekwowana od podatnika na drodze postępowania egzekucyjnego, bądź została uiszczona przez podatnika (zob. też wyroki WSA w: Poznaniu z 16 marca 2010 r., SA/Po 62/10; Gdańsku z 2 lutego 2010 r., I SA/Gd 867/09; Wrocławiu z 15 marca 2012 r., I SA/Wr 70/12, z 22 listopada 2011 r., I SA/Wr 1331/11, 12 stycznia 2012 r., I SA/Wr 1428/11; Gdańsku z 14 grudnia 2016 r., I SA/Gd 1251/16; Warszawie z 24 czerwca 2020 r., III SA/Wa 1898/19).
Powołane wyżej orzeczenia SN i sądów administracyjnych dotyczyły wprawdzie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych (bądź innych, niż grzywny nałożone mandatem karnym, należności publicznoprawnych), niemniej jednak, zdaniem Sądu, z uwagi na podobieństwo stosowanych regulacji prawnych (art. 67a § 1 pkt 3 o.p. i art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p.) prezentowane w nich poglądy znajdą zastosowanie również w sprawie dotyczącej umorzenia należności z tytułów mandatów karnych.
Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi zatem na stanowisku, że wykonanie zobowiązania (w drodze zapłaty, wyegzekwowania czy zaliczenia nadpłaty bądź zwrotu) w trakcie toczącego się postępowania o udzielenie ulgi w spłacie należności publicznoprawnej nie przesądza o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie o umorzenie i nie unicestwia prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania.
W tym kontekście wskazać należy, że ocena dotycząca przedmiotowości lub bezprzedmiotowości postępowania w sprawie o udzielenie ulgi musi odnosić się do stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z tą datą zaczynają materializować się konkretne uprawnienia dla wnioskodawcy wynikające z przepisów prawa, gdyż od tej daty organ jest związany treścią wniosku co do przedmiotu i zakresu rozpoznawanej sprawy (por. wyrok NSA z 16 lutego 2024 r., sygn. akt I GSK 113/23).
Jeśli więc postępowanie z wniosku strony o udzielenie ulgi w spłacie zostanie zainicjowane przed wykonaniem zobowiązania (tu: należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym) – to nie można w takim przypadku mówić o bezprzedmiotowości postępowania. W takich bowiem okolicznościach występują wszystkie elementy materialnego stosunku administracyjno-prawnego. Mianowicie występuje podmiot stosunku administracyjno-prawnego, którym jest strona (zobowiązany) oraz przedmiot, za który należy uznać uprawnienie do umorzenia należności i odpowiadający temu uprawnieniu obowiązek zbadania przesłanek umorzenia należności. Sąd podziela także ocenę prawną wyrażoną w wyroku NSA z 12 grudnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt I GSK 3334/18, w którym wskazano: "Wprawdzie uiszczenie zaległości podatkowej sprawia, że przedmiot postępowania "ulgowego" z faktycznego punktu widzenia przestaje istnieć, niemniej jednak z punktu widzenia interesów ekonomicznych podatnika istnieje on w dalszym ciągu. Podatnik będzie (a przynajmniej może być) zainteresowany określonym rozstrzygnięciem sprawy, która rzutować może na jego sytuację prawną (...). Jeżeli zatem skarżący wnosi o umorzenie zaległości podatkowej, to organ podatkowy jest zobowiązany ocenić, czy zachodzą przesłanki z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej i wydać stosowną decyzję."
W realiach tej sprawy nie budzi wątpliwości, że Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu mandatu karnego nr [...] na długo przed tym, zanim należność ta została wykonana (podanie Strony wpłynęło do organu 28 kwietnia 2023 r., natomiast zapłata należności miała miejsce 18 marca i 16 maja 2024 r.). Z pewnością więc na dzień wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia ulgi (data wniesienia wniosku do organu) należność z tytułu mandatu karnego istniała, a zgłoszone przez Skarżącą żądanie znajdowało oparcie w obowiązujących przepisach prawa materialnego (art. 64 ust. 1 pkt 2a ufp). W rezultacie przyjąć należy, że przedmiot postępowania administracyjnego, za który należy uznać uprawnienie do umorzenia należności z tytułu nałożonego mandatu karnego, istniał nadal po uiszczeniu tej grzywny. Na ocenę tak rozumianego przedmiotu sprawy nie powinny mieć bowiem wpływu jakiekolwiek czynniki subiektywne czy obiektywne nieodnoszące się do woli wnioskodawcy kontynuowania rozstrzygania merytorycznego danej sprawy. Zatem, poza sytuacją, gdy żądający sam zrezygnuje z rozstrzygnięcia sprawy przyznania ulgi, fakt zapłaty należności będącej przedmiotem takiego postępowania (dobrowolnej, bądź przymusowej) – nie może czynić danego postępowania bezprzedmiotowym i być podstawą do jego umorzenia na zasadzie art. 105 kpa. Skarżącej nie można bowiem pozbawić uprawnienia wynikającego z art. 64 ust. 1 pkt 2a ufp, tym bardziej, że decydowałyby o tym okoliczności przypadkowe, takie jak sprawność postępowania egzekucyjnego. Okoliczność, że organ ma obowiązek podejmowania czynności egzekucyjnych, nie zmienia faktu, że dokonał ich już po złożeniu wniosku przez Stronę. Przy czym Skarżąca nadal jest zainteresowana rozstrzygnięciem wniosku, co wynika ze skargi do Sądu. Zatem z punktu widzenia interesów ekonomicznych Skarżącej przedmiot postępowania nadal istnieje.
Tym samym, w ocenie Sądu, umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa było nieuzasadnione, a prowadzone postępowanie odwoławcze nie odpowiadało określonej w art. 8 § 1 kpa zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Powszechnie akceptowany jest pogląd, że przepis art. 8 § 1 kpa wyraża naczelną dla postępowania administracyjnego zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierowania się przy tym zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Skoro więc Skarżącej przysługiwało uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu mandatów karnych, z którego skorzystała, to obowiązkiem organu było rozpatrzenie tego wniosku w granicach obowiązującego prawa, co wymagało ustalenia, czy i w jakiej kwocie należności istniały w dacie złożenia tego wniosku, a w przypadku pozytywnego ustalenia w tym zakresie (co w realiach tej sprawy niewątpliwie miało miejsce), zbadanie ustawowo określonych przesłanek umorzenia należności określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2a ufp. Wbrew stanowisku Dyrektora Izby, przymusowe wykonanie należności z tytułu mandatów karnych po złożeniu wniosku o ich umorzenie nie zwalnia organu z rozpatrzenia wniosku i oceny przesłanek z art. 64 ust. 1 pkt 2a ufp, ponieważ nie niweczy prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do praktycznego uniemożliwienia korzystania przez zobowiązanego z możliwości określonych w tym przepisie, tj. wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu mandatów karnych, a ponadto o bezprzedmiotowości postępowania decydowałyby okoliczności przypadkowe, jak w tym wypadku, sprawność postępowania egzekucyjnego, czy też sprawność postępowania w sprawie udzielenia ulgi (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 8 października 2024 r., sygn. akt I SA/Po 362/24). W świetle powyższego wniosek Skarżącej o umorzenie spornej należności winien być rozpatrzony merytorycznie.
Reasumując Sąd stwierdza, iż organ II instancji bezpodstawnie umorzył postępowanie odwoławcze. To, że w toku postępowania, na skutek zapłaty, wygasła należność objęta wnioskiem Skarżącej o umorzenie, nie mogło oznaczać, że postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe. W rezultacie zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów regulujących przebieg postępowania odwoławczego, gdyż w ten sposób Strona została pozbawiona prawa do rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i możliwości obrony swoich praw.
W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ppsa uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd nie orzekł o kosztach, ponieważ Skarżąca została zwolniona od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi i nie była reprezentowana przez pełnomocnika.
W toku ponownego rozpoznania sprawy, nadal aktualne pozostają wskazania Sądu zawarte we wcześniejszym prawomocnym wyroku 17 lipca 2024 r. sygn. akt I SA/Op 218/24, którym to ze względów merytorycznych uchylono decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 21 grudnia 2023 r.