I SA/Op 244/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę podatnika, uznając, że darowizna środków pieniężnych otrzymana w gotówce i wpłacona następnie na własne konto nie spełnia warunku udokumentowania wymaganego do skorzystania ze zwolnienia podatkowego.
Podatnik R. M. otrzymał od brata darowiznę w kwocie 220 000 zł w gotówce, którą następnie wpłacił na swoje konto bankowe. Organ podatkowy odmówił zastosowania zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, ponieważ sposób udokumentowania darowizny nie spełniał wymogów art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, który wymaga dowodu przekazania środków na rachunek nabywcy przez darczyńcę. WSA w Opolu, opierając się na uchwale NSA III FPS 3/22, podzielił stanowisko organu, oddalając skargę.
Sprawa dotyczyła skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 13 272,00 zł. Podatnik otrzymał od brata darowiznę środków pieniężnych w kwocie 220 000,00 zł w formie gotówkowej, którą następnie wpłacił na swoje konto bankowe. Organ podatkowy uznał, że skarżący nie spełnił warunków do skorzystania ze zwolnienia podatkowego wynikającego z art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, ponieważ nie udokumentował otrzymania środków dowodem przekazania na swój rachunek płatniczy przez darczyńcę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2023 r. (sygn. akt III FPS 3/22), potwierdził, że warunek udokumentowania otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania przez darczyńcę na rachunek nabywcy jest kluczowy dla zastosowania zwolnienia. Sąd uznał, że wpłata gotówki przez obdarowanego na własne konto nie jest równoznaczna z udokumentowaniem otrzymania darowizny od darczyńcy w sposób wymagany przez przepis. W związku z tym skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, nie spełnia.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na uchwale NSA III FPS 3/22, uznał, że dowód przekazania środków pieniężnych musi dokumentować dokonanie wpłaty lub przelewu przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłatę dokonaną przez obdarowanego na własną rzecz.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.p.s.d. art. 4a § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Warunek udokumentowania otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym, należy rozumieć jako dowód dokonania przekazania środków przez darczyńcę na rzecz obdarowanego.
Pomocnicze
O.p. art. 233 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 192
Ordynacja podatkowa
k.c. art. 888 § 1
Kodeks cywilny
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 269 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ podatkowy prawidłowo zinterpretował art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. w świetle uchwały NSA III FPS 3/22, uznając, że wpłata gotówki przez obdarowanego na własne konto nie jest wystarczającym dowodem otrzymania darowizny od darczyńcy.
Odrzucone argumenty
Skarżący argumentował, że sposób udokumentowania darowizny (wpłata gotówkowa przez obdarowanego na własny rachunek) powinien być wystarczający do skorzystania ze zwolnienia, a wykładnia językowa przepisu jest zbyt restrykcyjna. Zarzuty naruszenia art. 120, 121, 191 i 192 O.p. poprzez błędną wykładnię i ocenę materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
warunkiem wystarczającym do skorzystania ze zwolnienia podatkowego uregulowanego w tym przepisie jest udokumentowanie dokonania przekazania środków pieniężnych we wskazany w tym przepisie sposób przez darczyńcę na rzecz obdarowanego. dowód ten dokumentuje dokonanie wpłaty lub przelewu środków pieniężnych, będących przedmiotem czynności prawnej darowizny (...) przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłatę lub przelew obdarowanego na własną rzecz w imieniu darczyńcy.
Skład orzekający
Aleksandra Sędkowska
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Kmiecik
sędzia
Anna Komorowska-Kaczkowska
asesor sądowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn w zakresie udokumentowania darowizny środków pieniężnych otrzymanych w gotówce."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na uchwale NSA, która wiąże sądy administracyjne. Dotyczy specyficznej sytuacji otrzymania darowizny w gotówce i jej późniejszej wpłaty na konto przez obdarowanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego podatku od spadków i darowizn oraz interpretacji przepisu, który może mieć zastosowanie w wielu rodzinnych transakcjach. Kluczowe jest rozstrzygnięcie dotyczące formy udokumentowania darowizny.
“Darowizna w gotówce? Uważaj na zwolnienie podatkowe – sąd wyjaśnia kluczowy warunek.”
Dane finansowe
WPS: 220 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Op 244/24 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2024-05-15 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-02-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Aleksandra Sędkowska /przewodniczący sprawozdawca/ Anna Komorowska-Kaczkowska Elżbieta Kmiecik Symbol z opisem 6114 Podatek od spadków i darowizn Hasła tematyczne Podatek od spadków i darowizn Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1043 art. 4a ust. 1 pkt 2 Ustawa o podatku od spadków i darowizn (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska Protokolant Referent Grażyna Sułkowska-Kosmider po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2024 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 20 grudnia 2023 r., nr 1601-IOV-2.4104.29.2023 w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem skargi wniesionej przez R. M. (dalej jako: skarżący, strona, podatnik) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 20.12.2023 r., którą organ ten działając na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383) [dalej: O.p.] – utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 4.09.2023 r., ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w wysokości 13 272,00 zł z tytułu otrzymania darowizny środków pieniężnych w wysokości 220 000,00 zł. Zaskarżone rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 24.01.2023 r. podatnik złożył zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2. W złożonej deklaracji SD-Z2 z dnia 20.01.2023 r. wykazał darowiznę środków pieniężnych w kwocie 220 000,00 zł. Darowiznę otrzymał od brata M. M. Darowizna była dokonana w formie gotówkowej. Środki pieniężne otrzymał 18.01.2023 r. do rąk własnych (potwierdzenie wykonania wypłaty gotówkowej w kwocie 320 000 zł przez M. M. z konta w [...] Banku). Następnie tego samego dnia podatnik dokonał wpłaty gotówkowej na swoje konto w [...] Banku (potwierdzenie wpłaty gotówkowej w kwocie 220 000 zł). Organ podatkowy I instancji stwierdził, że skarżący nie spełnił warunków do objęcia uzyskanej darowizny środków pieniężnych zwolnieniem wynikającym z art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2021 r., poz. 1043 ze zm.; dalej: u.p.s.d.). Nie udokumentował bowiem ich otrzymania dowodem przekazania na jego rachunek płatniczy, na rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym. W związku z tym postanowieniem z dnia 2.06.2023 r., wszczęte zostało postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z tytułu darowizny otrzymanej od M. M. Na wezwanie organu skarżący oświadczył, że środki pieniężne otrzymane od brata w darowiźnie przeznaczy na cele mieszkaniowe. Jednocześnie wskazał, że darowizna nie jest obciążona poleceniem ani ciężarem. Brat skarżącego – M. M. potwierdził, że przekazał jemu darowiznę środków pieniężnych w formie gotówkowej bez zachowania pisemnej formy umowy i bez wskazania celu jej przeznaczenia. W tak ustalonym stanie faktycznym Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu w swoim rozstrzygnięciu - na podstawie zgromadzonych dowodów - ustalił skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z zastosowaniem zwolnienia wynikającego z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.p.s.d. (zob. wyliczenia str. 2 – 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). W świetle powyższego, w dniu 4.09.2023 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu wydał decyzję, w której ustalił podatek od spadków i darowizn w wysokości 13 272,00 zł. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 20.12.2023 r. W uzasadnieniu w pełni podzielił stanowisko organu I instancji. Wyjaśnił, że w stanie faktycznym sprawy warunek skorzystania ze zwolnienia przewidziany w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. nie został spełniony, albowiem skarżący nie udokumentował otrzymania środków pieniężnych od brata. Wskazał na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.03.2023 r., sygn. akt III FPS 3/22, zgodnie z którą wyrażenie użyte w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. "w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne (...) - udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym", należy rozumieć w ten sposób, że warunkiem wystarczającym do skorzystania ze zwolnienia podatkowego uregulowanego w tym przepisie jest udokumentowanie dokonania przekazania środków pieniężnych we wskazany w tym przepisie sposób przez darczyńcę na rzecz obdarowanego. I aby skorzystać ze zwolnienia podatkowego obejmującego darowizny dla osób najbliższych należy udokumentować dokonanie przekazania przez darczyńcę na rzecz obdarowanego środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym, czyli w sposób zapewniający identyfikację stron umowy. Inne czynności podejmowane w celu dokumentowania darowizny, np. samodzielna wpłata przez obdarowanego na własne konto gotówki otrzymanej od darczyńcy, nie uprawnia do skorzystania z ulgi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego warunkiem zwolnienia na podstawie art. 4a ust. 1 i 2 u.p.s.d. jest udokumentowanie nabycia środków pieniężnych dowodem przekazania "na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym" w sposób zapewniający identyfikację stron umowy. Użyte w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. wyrażenie "udokumentowanie - w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne (...) - ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym" należy rozumieć w ten sposób, że dowód ten dokumentuje dokonanie wpłaty lub przelewu środków pieniężnych, będących przedmiotem czynności prawnej darowizny (art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego), przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłatę lub przelew obdarowanego na własną rzecz w imieniu darczyńcy. Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że podniesiony w odwołaniu zarzut błędnej wykładni art. 4a ust. 1 u.p.s.d. okazał się chybiony. Nie można bowiem mówić o "udokumentowaniu otrzymania" gdy wpłaty na swój rachunek dokonuje sam obdarowany. We wniesionej skardze skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, podniósł zarzuty naruszenia: 1. art. 4a ust. 1 u.p.s.d. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że wskazany akt należy interpretować wyłącznie przy użyciu wykładni językowej, jednocześnie także dokonując błędnej wykładni językowej i w konsekwencji błędnie stwierdzając, że sposób dokonania wpłaty stanowi istotę zwolnienia i wpłata gotówkowa przez obdarowanego wyklucza możliwość skorzystania ze zwolnienia, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu powinna prowadzić do konkluzji, że drugorzędne znaczenie ma sposób dokonania tego transferu - nie musi to być transfer bezgotówkowy (z rachunku bankowego darczyńcy na rachunek bankowy obdarowanego) i że w razie otrzymania środków pieniężnych przez obdarowanego w gotówce, dla zastosowania zwolnienia, o którym mowa, wystarczające jest wpłacenie otrzymanych w tej formie środków przez obdarowanego na własny rachunek bankowy; 2. art. 120 O.p. oraz art. 121 O.p., poprzez dopuszczenie się błędów wykładni, tj. błędną wykładnię art. 4 ust. 1 u.p.s.d. i uznanie, że norma ta uniemożliwia dokumentowania otrzymanej darowizny w formie wpłaty gotówkowej, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu prowadzi do wniosku, że możliwe jest zwolnienie z podatku od spadku i darowizn przy udokumentowaniu otrzymanej darowizny w formie gotówkowej; 3. art. 191 O.p. w zw. z art. 192 O.p., poprzez dokonanie wadliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w niniejszym postępowania i w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń, tj. uznania, iż podatnik nie udokumentował otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania ich na rachunek bankowy podatnika. Mając na uwadze powyższe zarzuty, strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, jak i o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa, wedle norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a.") decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Nadto, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (niemającym tu zastosowania). Kierując się opisanymi powyżej kryteriami, dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania jej z obiegu prawnego Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 20.12.2023 r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w wysokości 13 272,00 zł z tytułu otrzymania darowizny środków pieniężnych w wysokości 220 000,00 zł. Z bezspornych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że skarżący w dniu 18.01.2023 r. otrzymał od brata darowiznę w kwocie 220 000 zł. Na potwierdzenie otrzymania darowizny do zeznania ZD-Z2 załączył wydruk bankowego potwierdzenia wykonania wypłaty gotówkowej w kwocie 320 000 zł przez M. M. z jego konta w [...] Banku w dniu 18.01.2023 r. oraz bankowy wydruk potwierdzenia dokonanej przez podatnika wpłaty gotówkowej w kwocie 220 000 zł w tym samym dniu na jego konto do [...] Banku. W piśmie z 22.08.2023 r. podatnik oświadczył, że środki pieniężne w kwocie 220 000 zł otrzymane od brata w darowiźnie przeznaczy na cele mieszkaniowe. Jednocześnie wskazał, że darowizna nie jest obciążona poleceniem ani ciężarem. Również brat podatnika – M. M. potwierdził, że przekazał darowiznę środków pieniężnych w formie gotówkowej w wys. 220 000 zł, bez zachowania pisemnej formy umowy i bez wskazania celu jej przeznaczenia. Na tle powyższego bezspornego stanu faktycznego zarysował się spór odnośnie tego czy skarżący spełnił warunek zwolnienia z art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. polegający na udokumentowaniu otrzymanej darowizny dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym. Organ przyjął, że skarżący nie spełnił ww. warunku z art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. w sytuacji, gdy kwota darowizny została stronie przekazana przez brata w gotówce, po czym sam skarżący dokonał wpłaty otrzymanych pieniędzy na swój rachunek bankowy. Sąd w składzie rozpoznającym skargę podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 4a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s.d., zgodnie z którym zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli: 1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz 2) w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. - udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym. W sprawie bezsporne jest, że sprawie określony w ww. pkt 1 został przez podatnika dochowany, bowiem zgłosił on nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Natomiast nie został spełniony przez podatnika warunek określony w ww. pkt 2 - nie udokumentował on otrzymania w darowiźnie środków pieniężnych dowodem przekazania na swój rachunek płatniczy, na rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym. Zaznaczyć należy, że powyższe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji organ wywiódł z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.03.2023 r., sygn. akt III FPS 3/22, zgodnie z którą: "wyrażenie użyte w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2021 r. poz. 1043 ze zm.) "w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne (...) - udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym", należy rozumieć w ten sposób, że warunkiem wystarczającym do skorzystania ze zwolnienia podatkowego uregulowanego w tym przepisie jest udokumentowanie dokonania przekazania środków pieniężnych we wskazany w tym przepisie sposób przez darczyńcę na rzecz obdarowanego." Wyjaśnić należy, że moc wiążąca uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym powołanej uchwały, powoduje że wiążą one sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany dany przepis. Konieczność uwzględnienia wyrażonego w uchwale poglądu, stanowi konsekwencję waloru ogólnej mocy wiążącej wymienionej uchwały wynikającej z przepisu art. 269 p.p.s.a. Kontrolując zgodność z prawem wydanej w rozpoznawanej sprawie decyzji podatkowej organu odwoławczego, Sąd nie może więc pominąć, jako istotnego - wręcz zasadniczego - kryterium oceny legalności tej decyzji, przywołanego powyżej poglądu prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt I GSK 143/13, opublikowany w CBOSA). W doktrynie podnosi się, że wprawdzie wykładnia zawarta w uchwale NSA ma moc wiążącą w stosunku do sądów administracyjnych, natomiast formalnie nie wiąże organów administracji publicznej, stron i uczestników postępowania, "nie może jednak budzić wątpliwości, że czynność procesowa strony np. wniesienie skargi do sądu administracyjnego, zmierzająca do wydania orzeczenia sprzecznego z wykładnią, pozostanie z reguły bezskuteczna. Powyższy stan powoduje, że strony oraz inni uczestnicy postępowania są pośrednio związani mocą uchwał, która polega na tym, iż podmioty te nie są w stanie swoją interpretacją przełamać wykładni przyjętej w uchwale" (A. Kabat w: B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, pkt 6 komentarza do art. 269; także A. Skoczylas, Moc wiążąca uchwał NSA a prawa jednostki, w: J. Filipek (red), Jednostka w demokratycznym państwie prawa, Bielsko-Biała 2003, s. 602-603. Z tego względu Sąd rozpoznający przedmiotową skargę przyjął za kryterium oceny legalności zaskarżonej decyzji, przywołany powyżej pogląd prawny Naczelnego Sądu Administracyjnego, w wyniku, czego stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. NSA dokonując w powołanej uchwale wykładni art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. stwierdził, że zgodnie z dyrektywą wykładni językowej, określaną jako zakaz wykładni per non est, nie można tak interpretować danego przepisu prawa, aby jakiś jego fragment okazał się być zbędny. Odczytując art. 4a ust. 1 u.p.s.d., narusza się zatem ww. dyrektywę wykładni językowej, oceniając przesłankę wyrażoną w pkt 2 ww. przepisu prawa jako zbędne sformułowanie wymogu technicznego. Uznano, że konstruując zwolnienie podatkowe, o którym mowa w art. 4a u.p.s.d., prawodawca kierował się złożonym celem: z jednej strony dążył do wprowadzenia prorodzinnego rozwiązania podatkowego w zakresie podatku od spadków i darowizn, a z drugiej strony narzucił takie warunki korzystania z analizowanego zwolnienia, aby zapewnić bezpieczeństwo obrotu prawnego i systemu podatkowego, który służy państwu, a więc dobru wspólnemu wszystkich obywateli (art. 1 Konstytucji RP). Oba ww. aspekty ratio legis art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. powinny być wzięte pod uwagę. Uznano, że nie sposób odgadnąć, w jaki sposób dokonana przez obdarowanego wpłata środków na własne konto miałaby dowodzić, że służy ona wykonaniu umowy darowizny. Niejako w konkluzji swoich rozważań NSA stwierdził, że użyte w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. wyrażenie "udokumentowanie – w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne (...) – ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym" należy rozumieć w ten sposób, że dowód ten dokumentuje dokonanie wpłaty lub przelewu środków pieniężnych, będących przedmiotem czynności prawnej darowizny (art. 888 § 1 k.c.), przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłatę lub przelew obdarowanego na własną rzecz w imieniu darczyńcy. W kontekście powołanej uchwały NSA ponownie należy wskazać na postanowienia art. 269 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Przytoczony ostatnio przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu [tak: postanowienie NSA z 10 stycznia 2013 r., II FSK 824/10]. Mając zatem na uwadze, że wyrażony w przywołanej powyżej uchwale NSA z 20 marca 2023 r., III FPS 3/22 pogląd wiąże wszystkie składy sądów administracyjnych stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organy trafnie bowiem przyjęły, że skarżący nie spełnił warunku zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. Środki pieniężne będące przedmiotem darowizny zostały przekazane na konto skarżącego osobiście przez niego nie zaś przez darczyńcę. Powyższa okoliczność w świetle rozważań NSA wyklucza zastosowanie spornego zwolnienia podatkowego. Dowód, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. musi bowiem dokumentować dokonanie wpłaty lub przelewu środków pieniężnych, będących przedmiotem czynności prawnej darowizny, przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłatę lub przelew obdarowanego na własną rzecz w imieniu darczyńcy (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27.07.2023 r., sygn. akt I SA/Po 617/22). Tym samym nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 4a ust. 1 u.p.s.d. jak i mający być wynikiem błędnej wykładni powyższego przepisu zarzut naruszeń art. 120 O.p. oraz art. 121 O.p., art. 191 O.p. w zw. z art. 192 O.p. W bezspornym stanie faktycznym, przekazanie skarżącemu kwoty darowizny nastąpiło w gotówce, którą sam podatnik wpłacił na swój rachunek bankowy. Takie zachowanie nie spełniało wymogu udokumentowania otrzymania środków pieniężnych przez obdarowanego od darczyńcy, co odpowiada stanowisku zawartemu w uchwale NSA z 20.03.2023 r., sygn. III FPS 3/22. Końcowo Sąd stwierdza, że nie budzą wątpliwości wyliczenia dotyczące wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z zastosowaniem zwolnienia wynikającego z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.p.s.d. W tym stanie rzeczy, z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI