I SA/Op 242/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2018-11-14
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
ubezpieczenia społeczneubezpieczenie zdrowotneodsetki za zwłokęumorzenie należnościZUStrudna sytuacja finansowanieściągalnośćdziałalność gospodarcza

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę od składek, uznając brak przesłanek całkowitej nieściągalności oraz uzasadnionych przypadków do umorzenia mimo braku nieściągalności.

Skarżący D.S. domagał się umorzenia odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, powołując się na trudną sytuację finansową. Prezes ZUS odmówił umorzenia, stwierdzając brak całkowitej nieściągalności należności oraz brak przesłanek do umorzenia w uzasadnionych przypadkach, takich jak pozbawienie możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych czy trudna sytuacja zdrowotna. WSA w Opolu podzielił stanowisko organu, oddalając skargę.

Przedmiotem sprawy była skarga D.S. na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w łącznej kwocie 8.284 zł. Skarżący argumentował trudną sytuacją finansową i brakiem możliwości spłaty. Organ administracji, analizując sytuację skarżącego, stwierdził, że nie zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności należności, ponieważ skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, a postępowanie egzekucyjne zostało jedynie zawieszone. Analiza pod kątem przesłanek do umorzenia w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i rozporządzenie wykonawcze) również nie wykazała podstaw do umorzenia. Organ wskazał, że dochody skarżącego, choć niskie, nie pozbawiają go całkowicie możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a sytuacja związana z opieką nad babcią czy prowadzoną działalnością nie spełnia kryteriów uzasadniających umorzenie. WSA w Opolu, kontrolując legalność decyzji, uznał ustalenia faktyczne organu za prawidłowe i podzielił jego stanowisko. Sąd podkreślił, że skarżący nie wykazał w sposób wyczerpujący swojej sytuacji materialnej i że ciężar dowodu spoczywał na nim. Dodatkowo, sąd zauważył, że skarżący podjął pracę za granicą, o czym nie informował organu w toku postępowania o umorzenie. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, w przypadku skarżącego nie zaszły przesłanki do umorzenia odsetek za zwłokę, ponieważ nie wykazano całkowitej nieściągalności należności ani uzasadnionych przypadków do umorzenia mimo braku nieściągalności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie wykazał całkowitej nieściągalności należności, gdyż nadal prowadzi działalność gospodarczą, a postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Analiza przesłanek do umorzenia w uzasadnionych przypadkach również nie wykazała podstaw, gdyż skarżący nie udowodnił, że spłata należności pozbawiłaby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a także nie wykazał strat materialnych, klęski żywiołowej czy przewlekłej choroby uniemożliwiającej uzyskiwanie dochodu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.s.u.s. art. 28 § ust. 2 i 3

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

u.s.u.s. art. 28 § ust. 3a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Należności z tytułu składek mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, w części finansowanej przez płatnika składek.

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. art. 3 § ust. 1 pkt 1-3

Określa przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, w tym pozbawienie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, lub przewlekłą chorobę zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutek oddalenia skargi.

Ustawa Prawo upadłościowe art. 13 i 361

Dotyczy przesłanek oddalenia lub umorzenia postępowania upadłościowego.

Ord.pod.

Ustawa Ordynacja podatkowa

Dotyczy możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 1-3a i art. 32 u.s.u.s. poprzez przedwczesną i bezzasadną odmowę umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę.

Godne uwagi sformułowania

należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności całkowita nieściągalność zachodzi, gdy... należności z tytułu składek (...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny skarżący nie wykazał w sposób wyczerpujący swojej sytuacji ciężar dowodu spoczywał na wnioskodawcy

Skład orzekający

Grzegorz Gocki

przewodniczący

Marta Wojciechowska

członek

Marzena Łozowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek umorzenia odsetek za zwłokę od składek ZUS, zwłaszcza w kontekście trudnej sytuacji finansowej płatnika i braku całkowitej nieściągalności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia wykonawczego. Ocena sytuacji finansowej jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu zadłużenia wobec ZUS i możliwości uzyskania ulgi, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i osób fizycznych.

Czy trudna sytuacja finansowa zawsze pozwala na umorzenie odsetek od składek ZUS? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 8284 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Op 242/18 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2018-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Grzegorz Gocki /przewodniczący/
Marta Wojciechowska
Marzena Łozowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 243/19 - Wyrok NSA z 2022-12-20
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1778
art. 28 ust. 2 i 3, ust. 3a
Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez D. S. (dalej jako: skarżący, strona, wnioskodawca) jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9.05.2018 r. na mocy, której odmówiono umorzenia odsetek za zwłokę w łącznej kwocie 8.284 zł, w tym: od składek na ubezpieczenie społeczne za okres 01/2014-04/2017 w kwocie 5.503 zł; od składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 07/2013-03/2017 w kwocie 2.781 zł.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 26.03.2018 r. skarżący wystąpił o umorzenie należności z tytułu odsetek, uzasadniając wniosek bardzo trudną sytuacją finansową oraz brakiem możliwości spłaty zadłużenia w jednorazowej wpłacie.
W toku postępowania uzyskano informację od Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...], że skarżący złożył zeznanie podatkowe w którym zadeklarował:
- za 2015 r. przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 51284,80 zł, dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 3157,51 zł,
- za 2016 r. przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 36310,60 zł, dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 369,72 zł.
Ponadto zgodnie z informacją wnioskodawca nie posiada zaległości podatkowych.
Z informacji udzielonej przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...] wynikało, że wnioskodawca nie korzystał i nie korzysta z pomocy Ośrodka.
W piśmie z dnia 11.04.2018 r. skarżący wskazał na trudną sytuację finansową oraz brak możliwości pomocy ze strony rodziny. Dodatkowo wyjaśnił, że każdą wolną chwilę poświęca opiece nad babcią, która posiada stopień niepełnosprawności i wymaga pomocy osób trzecich.
Skarżący przedłożył także następujące dokumenty:
1. oświadczenie S. T. (babci skarżącego) z dnia 11.04.2018 r.,
2. wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS (dot. S. T.),
3. faktura z dnia 05.04.2018 r. za użytkowanie lokalu i centralne ogrzewanie,
4. pismo z A z dnia 10.12.2015 r. o miesięcznym wymiarze opłat od dnia 01.01.2016 r.
W dalszym toku postępowania skarżący przedłożył dodatkowo: 1. formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis z dnia 14.03.2018 r.; 2. oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej z dnia 14.03.2018 r.; 3. PIT-36 za rok 2016; 4. wydruk z księgi przychodów i rozchodów za rok 2017; 5. oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z dnia 08.03.2018 r.
Rozpatrując sprawę organ wskazał na treść przepisu art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778) [dalej jako: u.s.u.s.], zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Stwierdził, że w niniejszej sprawie nie występuje przypadek całkowitej nieściągalności, o której mowa w ww. przepisie. Skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, a zatem nie nastąpiło zaprzestanie jej prowadzenia. Zgodnie z przedłożoną księgą przychodów i rozchodów za rok 2017 przychody z tytułu prowadzonej działalności wyniosły 62622,56 zł, koszty wyniosły 56348,15 zł, dochody wyniósł zatem 6274,40 zł (miesięcznie ok. 522,86 zł). W dniu 06.03.2018 r. objęto egzekucją należności z tytułu składek za okres od 04/2013 do 04/2017, wystawione zostały tytuły wykonawcze na podstawie których zajęto rachunek bankowy w B S.A. Aktualnie prowadzone postępowanie zostało zawieszone z uwagi na fakt, że skarżący złożył pismo z zarzutami w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Uwzględniając fakt, iż postępowanie egzekucyjne nadal jest w toku- zostało jedynie zawieszone do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych przez stronę zarzutów - w zaistniałej sytuacji, zdaniem organu, nie było możliwe stwierdzenie, czy w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie odzyska się w przyszłości całości bądź części zobowiązania składkowego. Organ zatem nie znalazł podstaw do uznania, że wobec skarżącego zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności.
Dalej organ zaznaczył, że przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. umożliwia umorzenie należności z tytułu składek (odsetek od nieuiszczonych składek) pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jednakże dotyczy to jedynie składek w części finansowanych przez płatnika składek. Szczegółowe zasady umarzania należności w przypadku braku ich całkowitej nieściągalności określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U.03.141.1365) [dalej jako: rozporządzenie z dnia 31.07.2003 r.]. Organ dokonał analizy sytuacji strony pod kątem wystąpienia przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia z dnia 31.07.2003 r.
W kontekście przesłanki związanej z pozbawieniem skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (w wyniku opłacenia należności z tytułu odsetek) ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Działalność gospodarcza prowadzona jest nadal. Zgodnie z przedłożoną księgą przychodów i rozchodów za rok 2017 przychody z tytułu prowadzonej działalności wyniosły 62622,56 zł, koszty wyniosły 56348,15 zł, dochody wyniósł zatem 6274,40 zł (miesięcznie ok. 522,86 zł).
W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z dnia 08.03.2018 r. wnioskodawca wskazał na wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie 2274,15 zł, w tym: z tytułu miesięcznych opłat 1200,61 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych 100,00zł oraz inne koszty 973,54 zł. Dodatkowo spłaca zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu w kwocie 280,25 zł miesięcznie.
Odwołując się do danych statystycznych dot. minimum egzystencji ogłaszanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS) organ zakwalifikował gospodarstwo skarżącego jako gospodarstwo pracownicze. Organ stwierdził, iż ww. kwota dochodu ( 522,86 zł) jest niższa od wartości minimum egzystencji w 2016 r. dla 1- osobowego gospodarstwa pracowniczego (555,02 zł) jak i niższa od wysokości minimum socjalnego za wrzesień 2017 r. dotyczącego kosztu utrzymania gospodarstwa pracowniczego 1-osobowego (1134,97 zł miesięcznie).
Zgromadzony materiał dowodowy potwierdził zatem, iż aktualna sytuacja finansowo-materialna skarżącego jest trudna, jednak wskazane przez stronę trudności mogą mieć charakter przejściowy i same w sobie nie stanowią o konieczności umorzenia należności składkowych, które uznawane są za środki publiczne i objęte są szczególną troską w zakresie ich ściągalności. Przy niskim dochodzie wnioskodawca nie wskazał na pomoc ze strony innych osób, jak również na potencjalne zaległości, np. w opłacaniu wody, energii czy raty kredytu. Nadto, skarżący wystąpił z wnioskiem o rozłożenia na raty należności z tytułu składek za okres od 04/2013 do 10/2017 deklarując miesięczna spłatę w wysokości 550,00zł. Opisana sytuacja osobista skarżącego daje podstawę do tego by uznać, że pomimo obecnej trudnej sytuacji ekonomicznej, istnieje realna możliwość wyegzekwowania zaległych należności składkowych, np. w odrębnym układzie ratalnym na pozostały okres. Zatem zdaniem organu powyższa przesłanka nie zachodzi.
Organ nie stwierdził także wystąpienia przesłanki związanej z poniesieniem strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innych nadzwyczajnych zdarzeń powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Skarżący nie udowodnił, ani nie wskazał, iż zdarzenia takie wystąpiły w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej i miały negatywny wpływ na prowadzoną działalność.
Skarżący nie wykazał również wystąpienia przesłanki dotyczącej przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Organ podkreślił, że na podstawie powyższej przesłanki można umorzyć należności, jeżeli stan zdrowia zobowiązanego uniemożliwia uzyskiwanie dochodów. W ocenie organu taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca, ponieważ we wniosku o umorzenie oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym (...) skarżący nie wskazał na swoją złą sytuację zdrowotną i nadal prowadzi działalność gospodarczą.
Wnioskodawca wyjaśnił, że każdą wolną chwilę poświęca opiece nad babcią, która posiada stopień niepełnosprawności i wymaga pomocy osób trzecich. Organ podkreślił, że nie kwestionuje stanu zdrowia S. T., jak również potrzeby leczenia, korzystania z usług leczniczych oraz konieczność korzystania z opieki. Przeznaczenie przez skarżącego własnego czasu na sprawowanie opieki nad babcią, powoduje, że może mieć on ograniczone możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Jednakże organ nie może uznać, że skarżący całkowicie zrezygnował z prowadzonej działalności gospodarczej na rzecz całodobowej opieki nad babcią S. T. W związku z powyższym w ocenie organu w przedmiotowej sprawie wskazana przesłanka nie zachodzi.
Końcowo organ wyjaśnił, że niewystarczająca lub mała efektywność prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej umorzenie zaległych należności. Aktualna sytuacja finansowa skarżącego, nie przesądza o braku możliwości spłaty istniejącego zadłużenia w dłuższym okresie czasu. Ustalona aktualna sytuacja nie pozwala na uregulowanie należności w krótkim okresie czasu. Nie oznacza ona jednak automatycznego przyzwolenia na umorzenie należności. Powyższe jest zasadne tym bardziej, że skarżący złożył wniosek o rozłożenie na raty należności z tytułu składek za okres od 04/2013 do 10/2017.
W skardze (wniesionej bez skorzystania z możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) wnioskodawca domagał się uchylania zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniósł zarzut naruszenia:
- art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 1-3a i art. 32 u.s.u.s. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przedwczesnej i bezzasadnej odmowie umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 t.j. - dalej jako P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z kolei w myśl art. 145 § 1 P.p.s.a. zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością jej uchylenia.
Badaniu Sądu podlega decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9.05.2018 r. w przedmiocie odmówienia skarżącemu należności z tytułu odsetek od nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.
Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ są prawidłowe w związku z czym będą one stanowiły podstawę kontroli zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z treścią przepisu art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, przy czym całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791);
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W ocenie Sądu organ prawidłowo ocenił, że w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, bowiem zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na wystąpienie sytuacji opisanych w ww. pkt od 1) do 6). W przedmiotowej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości brak wystąpienia okoliczności, o których mowa pkt 1) - 2), i od 4) do 5). Materiał dowodowy nie wskazuje również na to, że po stronie skarżącego nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (ww. pkt 3), jak i brak podstaw do uznania, że "jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (ww. pkt 6)".
Skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej - prowadzi ją nadal, zaś za rok 2017 przychody z tytułu prowadzonej działalności wyniosły 62622,56 zł, koszty wyniosły 56348,15 zł, dochody wyniósł zatem 6274,40 zł (miesięcznie ok. 522,86 zł). Jak wynika z informacji będących w posiadaniu organu, w dniu 06.03.2018 r. objęto egzekucją należności z tytułu składek za okres od 04/2013 do 04/2017, wystawione zostały tytuły wykonawcze na podstawie których zajęto rachunek bankowy w B S.A. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji postępowanie egzekucyjne z uwagi na wniesione przez skarżącego zarzuty było zawieszone – do czasu prawomocnego rozpatrzenia tych zarzutów. Organ nie miał zatem podstaw do stwierdzenia, że w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie odzyska się w przyszłości całości bądź części zobowiązania składkowego (zaległych odsetek).
Tym samym Sąd w pełni podziela stanowisko organu w zakresie braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności.
Stosownie do treści przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych (ust. 3b ww. przepisu).
Jak wynika z treści § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31.07.2003 r. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym dowody przedłożone przez stronę, nie wskazywały na wystąpienie przesłanki związanej z poniesieniem strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31.07.2003 r.). Trafnie zatem organ przyjął, że ww. przesłanka nie wystąpiła.
W ocenie Sądu prawidłowo organ przeanalizował zgromadzone dowody pod kątem wystąpienia przesłanki związanej z możliwością pozbawieniem skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych - w wyniku opłacenia należności z tytułu składek (§ 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia).
Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że za rok 2017 przychody z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej wyniosły 62622,56 zł, koszty wyniosły 56348,15 zł, dochody wyniósł zatem 6274,40 zł (miesięcznie ok. 522,86 zł). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że wartości takie jak koszty uzyskania przychodu, dochód lub strata są powiązane wyłącznie z rozliczeniami w podatku dochodowym i nie zawsze stanowią odzwierciedlenie rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Powyższe nabiera szczególnego znaczenia w kontekście okoliczności, że skarżący w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej wskazał na wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie 2274,15 zł, w tym: z tytułu miesięcznych opłat 1200,61 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych 100,00 zł oraz inne koszty 973,54 zł. Dodatkowo spłaca zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu w kwocie 280,25 zł miesięcznie. Wydatki bieżącego utrzymania znacznie przekraczają zatem dochód z działalności gospodarczej w przeliczeniu na miesiąc (522,86 zł). Przy czym wnioskodawca nie wskazał na pomoc ze strony innych osób, jak również na potencjalne zaległości, np. w opłacaniu wody, energii czy raty kredytu. Dodatkowo skarżący wystąpił z wnioskiem o rozłożenia na raty należności z tytułu składek za okres od 04/2013 do 10/2017 deklarując miesięczna spłatę w wysokości 550,00 zł.
Na marginesie zauważyć należy, że skarżący w toku odrębnie prowadzonego postępowania dotyczącego rozłożenia na raty przedmiotowych należności, wskazywał, że od [...] 2017 r. świadczy pracę na terenie [...]. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w dołączonych przez organ aktach administracyjnych (załączone do akt sprawy o sygn. I SA/Op 241/18 akta dotyczące postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty należności, k. 43), w odpowiedzi na skargę jak i w treści samej skargi. O okoliczności tej wnioskodawca nie informował w toku przedmiotowej sprawy (mimo, że wniosek o umorzenie należności złożono w marcu 2018 r.).
Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Sądu, organ trafnie uznał w zaskarżonej decyzji, że wyjaśnienia i dokumentacja przedłożona przez skarżącego nie pozwala na przyjęcie, że w sprawie zachodzi przesłanka dotycząca możliwości pozbawienia skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika też, aby pomoc czy opieka nad babcią uniemożliwiała skarżącemu kontynuowanie aktywności zarobkowej. Skarżący uzasadniając wniosek nie wskazywał na własne problemy zdrowotne. Organ trafnie zauważył, że w realiach przedmiotowej sprawy nie może uznać, iż skarżący całkowicie zrezygnował z prowadzonej działalności gospodarczej na rzecz całodobowej opieki nad babcią S. T. Tym bardziej, że skarżący od [...] 2017 r. świadczy pracę za granicą. Powyższe pozwala zaakceptować stanowisko organu odnośnie braku wystąpienia przesłanki związanej z przewlekłą chorobą zobowiązanego lub koniecznością sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającą zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze wyjaśnić należy, że w ocenie Sądu, organ dysponując zgromadzonymi dokumentami i wyjaśnieniami strony dokonał właściwej oceny materiału dowodowego pod kątem wystąpienia przesłanek umorzenia należności.
W świetle powyżej omówionych okoliczności (wysokości bieżących wydatków skarżącego – znacznie przekraczających ujawnione dochody, świadczenia dodatkowej pracy na terenie [...]) wątpliwości budzi twierdzenie podniesione w skardze, że strona miesięcznie dysponuje jedynie kwotą 550 zł. Wnioskodawca nie wskazywał przy tym, aby korzystał z pomocy finansowej osób trzecich. Podkreślić należy, że skarżący ubiegając się o umorzenie należności, powinien na etapie postępowania przed organem przedstawić w sposób wyczerpujący wszelkie okoliczności, które w jego ocenie, utrudniają czy uniemożliwiają mu spłatę należności. Z tych względów nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji okoliczność podniesiona w skardze, że skarżący ma trudności z pozyskaniem nowych kontrahentów. Przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji znaczenie ma również to, że skarżący wykazał comiesięczne wydatki w kwocie znacznie przekraczającej wykazane dochody, a jednocześnie nie wyjaśnił źródła finansowania nadwyżki tych wydatków nad deklarowanymi dochodami. W toku odrębnie prowadzonego postępowania w przedmiocie rozłożenia należności na raty ujawniono jednak, że wnioskodawca od [...] 2017 r. świadczy pracę na terenie [...] (zaskarżoną decyzję wydano zaś w maju 2018 r.).
Podkreślić jeszcze raz należy, że w sprawie dotyczącej udzielenia ulgi w spłacie należności to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że spłata należności pozbawiłaby jego i rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Mając na uwadze okoliczności ustalone w sprawie oraz materiał zgromadzony w aktach administracyjnych, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wyjaśnił w dokładny sposób swojej sytuacji. W tym stanie rzeczy organ był uprawniony do odmowy umorzenia należności.
Tym samym brak podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 1-3a i art. 32 u.s.u.s. Organ w sposób wszechstronny zbadał materiał dowodowy uzyskany bezpośrednio od skarżącego, jak i z inicjatywy organu (m.in. informacje przekazane przez urząd skarbowy i ośrodek pomocy społecznej). Skarżący w toku postępowania został również poinformowany o przesłankach warunkujących umorzenie należności jak i o obowiązku rzetelnego wyjaśnienia przez wnioskodawcę swojej sytuacji.
Nie można także zgodzić się ze skarżącym, że przedmiotowa decyzja o odmowie umorzenia odsetek była przedwczesna, skoro w dniu jej wydania nie zapadła jeszcze prawomocna decyzja w przedmiocie zawarcia układu ratalnego dotyczącego spłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. W przedmiotowej sprawie organ prawidłowo przeanalizował wszystkie przesłanki, które warunkują możliwość umorzenia należności i prawidłowo uznał, że nie ma podstaw do udzielenia wnioskowanej ulgi. Ewentualna odmowa zawarcia układu ratalnego nie miałaby wpływu na sporne rozstrzygnięcie, gdyż uzależnione ono jest wyłącznie od wystąpienia omówionych wyżej przesłanek (natomiast w przypadku ich wystąpienia organ działa w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że nie jest zobligowany do udzielenia ulgi nawet w przypadku ziszczenia się jednej z ww. przesłanek).
Nadto, z uwagi na przedmiot wniesionej w niniejszej sprawie skargi, która dotyczy decyzji odmawiającej umorzenia odsetek, poza zakresem badania Sądu pozostaje kontrola prawidłowości działania organu w sprawie dotyczącej zawarcia układu ratalnego.
Z wyżej omówionych przyczyn Sąd na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI