I SA/Op 238/22

I SA/Op 238/22 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska /przewodniczący/
Grzegorz Gocki
Marzena Łozowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2114
art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 18 ust. 1 i 4
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 15, art. 77 par. 7, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Protokolant: Referent stażysta Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2022 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 21 czerwca 2022 r., nr 070/2022 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r., I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 680 zł (słownie złotych: sześćset osiemdziesiąt 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez A. O. (dalej określany jako: Strona, Skarżący, Wnioskodawca) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (dalej w skrócie: Dyrektor OR ARiMR) z 21 czerwca 2022 r. (nr 70/2022), wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej – "k.p.a."), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm., dalej – ustawa o "ARiMR"), art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2114 ze zm.), utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z 5 kwietnia 2022 r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r.
Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżący w dniu 31 maja 2019 r. złożył za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019. Wnioskodawca zgłosił do płatności działki rolne o powierzchni 325,24 ha kwalifikujące się do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej. W ramach wniosku Strona zadeklarowała m.in. działki rolne oznaczone literami B, C, E, F, G, D, G, I, J, H, K, AA, AD, L, R, AB, S, które położone były na działkach ewidencyjnych nr a, nr b, nr c, nr d, nr e, nr f, nr g, nr h, nr i, nr j, nr k, nr l, nr m, nr n, nr o, nr p, nr r oraz działkę s.
Następnie w dniu 10 czerwca 2019 r. dokonał zmiany wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019. W ramach zmiany Wnioskodawca wycofał działki rolne AC, AC1 o powierzchni 5,28 ha, położone na działce ewidencyjnej nr o, na których zadeklarowano kukurydzę na kiszonkę oraz działkę rolną AA2 o powierzchni 15,49 ha, położoną na działkach ewidencyjnych nr n i nr t, na których także zadeklarowano kukurydzę na kiszonkę. Łączna powierzchni wycofanych gruntów rolnych wyniosła 20,77 ha.
Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia działek ewidencyjnych o numerach u, w jest większa od powierzchni uprawnionej do uzyskania jednolitej płatności obszarowej (JPO) na danej działce ewidencyjnej. Ponadto w przypadku działek ewidencyjnych o numerach x, z, z, aa, ab, ac, ad, ae ustalono, iż powierzchnie zadeklarowane do płatności były większe od ustalonego maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) na przyszłe kampanie. W związku z powyższym łączna powierzchnia wykluczonych z płatności gruntów wynosiła 4,54 ha.
Jednocześnie w wyniku kontroli administracyjnej stwierdzono, że działki ewidencyjne o numerach nr a, nr b, nr c, nr d, nr e, nr f, nr g, nr h, nr i, nr j, nr k, nr l, nr m, nr n, nr o, nr p, nr r, nr af oraz działka nr s zostały zadeklarowane przez innych producentów rolnych. Ponadto w wyniku kontroli administracyjnej wykryto nieścisłości dotyczące działek ewidencyjnych o numerach x, y, a, b, c, d,e,z, ag, ah, ai, aa,aj,u, w, ak, f, g, h, i, l, m, o, p,ab, al, am, s, an oraz działki numer ae polegające na tym, że zadeklarowane na wniosku płaszczowym w/w działki ewidencyjne znajdują się w rejestrze ZWRSP i wg stanu na dzień 31.05.2019 r. są dzierżawione. Łączna powierzchnia działek, na które pojawił się błąd kontroli krzyżowej wynosiła, zatem 214,24 ha.
W dniu 1.04.2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła korekta wniosku w ramach której pełnomocnik Strony podtrzymała deklarację zgodnie ze złożonymi wcześniej wnioskami. A. O.1 oświadczyła, że Wnioskodawca jest dzierżawcą działek ewidencyjnych na podstawie umowy dzierżawy nr [...] zawartej z Agencją Nieruchomości Rolnej we W. i jest jedynym użytkownikiem tych gruntów.
Organ w dniu 30.06.2020 r. wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień lub dokumentów potwierdzających fakt użytkowania spornych działek ewidencyjnych.
W odpowiedzi na powyższe, pełnomocnik Strony oświadczył, że Wnioskodawca jest jedyną osobą, która użytkuje w sposób rolniczy grunty wskazane we wniosku za rok 2019, natomiast współdzierżawca J. O. od kilku lat jedynie prowadzi G. oraz organizuje [...]. J. O. prowadzi tę działalność wraz z synem M. O. Na dowód powyższego dołączono do oświadczenia notatkę policyjną z dnia 29.05.2019 r. oraz z dnia 26.05.2020 r. Do oświadczenia dołączono:
- 10 dowodów wpłat podatku rolnego i 2 dowody wpłaty czynszu dzierżawnego za rok 2019, z którego wynika, że A. O. jako jedyny reguluje zobowiązania wobec organów podatkowych i tym samym jako jedyny wykazuje, iż jest użytkownikiem gruntów "na zewnątrz"".
- faktury za zakup oleju napędowego na kwotę 168,00 zł,
- faktury za zakup noża prostego L96 szt. 8 oraz noża samasz 12 sztuk na kwotę 96,00 zł,
- fakturę za zakup zestawu filtrującego do oleju oraz dwóch filtrów do oleju na kwotę 225 zł,
- fakturę za zakup paliwa EFECTA DIESEL na kwotę 305,48 zł,
- umowy użyczenia bydła zawarte pomiędzy A. O. a I. Z. i M. W. na wypas bydła na działkach w D. z informacją, że wypas rozpoczęto w dniu 06.06.2019 r.,
- oświadczenie J. Z., że z dniem 31.05.2019 r. rozpoczął koszenie traw na dz. ew. nr ao, ap, ae, ar, ab, s, ac,y,x ob. G., gm. M. oraz dz. ew. nr ak, aj, aa, ai, ah, as, at ob. R. gm. B. Po wykoszeniu i wysuszeniu trawy została ona sprasowana i zwieziona z działek, a siano to stanowiło zapłatę za wykonana usługę.
- oświadczenie J. O. podpisane przez S. O., wskazujące, że J. O. w dniu 15.03.2014 r. przekazał A. O. na okres 10 lat działki o numerach x, y, a, b, m, ab, ae, am, r, ac, j, g, h, t, i, n, o,d, au oraz al.
- pisma Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy we W., z których wynikało, że bez oryginału pełnomocnictwa oraz odpowiedniego wniosku złożonego przez dzierżawcę nieruchomości ANR Oddział Terenowy we W. nie może wydać M. O. zgody na przeprowadzenie prac oczyszczających i porządkowych, natomiast w przypadku A. O. zgoda na wydanie decyzji zezwalającej na usunięcie zakrzaczeń została wysłana do Burmistrza Miasta i Gminy B.,
- dwie notatki urzędowe z dnia 25.01.2019 r. oraz 26.05.2020 r. oraz wydruki z plakatów z [...]. Z notatki policyjnej z dnia 25.01.2019 r. wynikało, że współdzierżawca gruntów z ANR organizuje na działkach zgłaszanych do dopłat przez A. O. [...] bez jego zgody.
W dniu 4 sierpnia 2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wpłynęły dokumenty złożone przez drugą stronę konfliktu kontroli krzyżowej J. O. W oświadczeniu z dnia 26.06.2020 r. wyjaśnił on, iż sporne działki rolne zgodnie z deklaracją we wniosku użytkuje w jego imieniu pełnomocnik M. O. Zgodnie z oświadczeniem bydło użyczone przez państwa Z. było wypasane prze cały okres pastwiskowy. Do oświadczenia dołączono protokół z dnia 15.05.2019 r. sporządzony przez Gminę M. zgodnie, z którym działka ewidencyjna nr o w część była przeznaczona pod produkcję siana, a pozostała część była przeznaczona pod uprawę kukurydzy, działki ewidencyjne nr aw i nr t były zaorane i przeznaczone pod uprawę kukurydzy, działka ewidencyjna nr n była zaorana w część pod uprawę kukurydzy, a pozostała część przeznaczona była do wypasu bydła, natomiast działki ewidencyjne nr k, nr j i nr ax były ogrodzone, wybronowane i przygotowane do wypasu bydła, działki ewidencyjne nr m, nr l, nr i, nr f, nr h, nr g i nr p przeznaczone były do wypasu bydła i na tych działkach bydło znajdowało się w chwili sporządzania protokołu. Jednocześnie z treści dokumentu wynika, iż w obręb G. działki nr s oraz nr r przygotowane były pod produkcję siana. Do pisma dołączono zdjęcia z wizji terenowej.
Następnie J. O. przedłożył umowę o współpracy gospodarstw z dnia 1.03.2018 r. zawartą na okres 5 lat pomiędzy J. O. a I. Z. i M. W. W/w współpraca dotyczyła przede wszystkim użyczenia bydła na wypas J. O. Dodatkowo przedłożono organowi oświadczenia A. Z. oraz M. W. z których wynikało, iż bydło w 2019 r. było użyczone wyłącznie dla gospodarstwa J. O. A. Z. oraz Pan M. W. oświadczyli, że nie podejmowali współpracy z A. O. w 2019 roku.
W dniu 29.09.2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wpłynęło oświadczenie pełnomocnika J. O. z dnia 11.09.2020 r., z którego wynikało, że działki wskazane przez J. O. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 nie były przedmiotem współposiadania, lecz znajdowały się one w wyłącznym posiadaniu J. O. W związku z powyższym nie ma podstaw do żądania od Wnioskodawcy, aby przedłożył on zgodę współposiadacza. Ponadto pełnomocnik wniósł o przesłuchanie świadków, którzy potwierdzą fakt, że J. O. był w roku 2019 wyłącznym użytkownikiem działek wskazanych we wniosku na 2019 rok tj. przesłuchanie M. O., J. O.1, T. O., A. B., M. W., G. Z., A. Z., I. K., A. B.1 oraz D. D.
Następnie pełnomocnik J. O., w pisemnych wyjaśnieniach wskazał, że na działkach ewidencyjnych nr d i nr e położonych gminie P. oraz na działkach ewidencyjnych nr f, nr g, nr h, nr i, nr j, nr ay, nr l, nr m, nr n i nr p położonych w obrębie D. prowadzony był w 2019 r. wypas bydła. Wypas ten prowadził wyłącznie J. O. Bydło to pasło się tam od wiosny 2019 r. do jesieni 2019 r. Do oświadczenia załączono oświadczenie I. Z. z dnia 24.09.2020 r., umowę zlecenia z 20.02.2019 r. pomiędzy gospodarstwem J. O. a M. W. oraz umowę użyczenia bydła nr [...] z dnia 20.02.2019 r. zawartą z I. Z. i M. W. Zgodnie z jej treścią J. O. wziął w użyczenie 278 sztuk bydła, które były wypasane na działkach ewidencyjnych nr f, g, h, i, j, k, l, m, n, o,d,az oraz e w okresie od 15.04.2019 r. do 15.10.2019 r. Ponadto w umowie zlecenia z dnia 20 lutego 2019 r. M. W. zobowiązał się wykonać usługę polegającą na wykonaniu zabiegów agrotechnicznych na działkach rolnych nr działkach f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, d,az, e, c,b, a, r oraz s.
Z kolei w dniu 30.11.2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wpłynęło oświadczenie J. Z., w którym określił położenie działki nr s. Potwierdził, że A. O. pomagał w pracach rolnych na działce nr s (koszenie, grabienie, prasowanie). Prace te były wykonywane od 31.05.2019 r. J. Z. oświadczył, że wykonywał prace na zlecenie Skarżącego, wskazał, że skosił około 20 ha, a resztę działki nr s kosił osobiście Wnioskodawca, oświadczył także, że nie zawarł żadnej umowy na wykonanie usług koszenia, grabienia i prasowania, natomiast siano zabrał dla swojego bydła. J. Z. nie orientował się, gdzie jest położona działka o numerze r, nie wykonywał na niej żadnych prac agrotechnicznych i nie widział nikogo użytkującego w/w działkę. Widział jak Wnioskodawca na łąkach położonych G. wykonywał pace agrotechniczne. W oświadczeniu J. Z. poinformował, że nie był świadkiem [...].
W dalszej kolejności do Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wpłynęło pismo A. O.1, w którym oświadczyła, że złożone przez J. O. do akt sprawy pismo z Urzędu Miasta i Gminy M. z dnia 15.05.2019 r. poświadcza nieprawdę.
W aktach sprawy znajduje się również odpowiedź Strony na wezwanie organu, w której Wnioskodawca wskazał, że podany przez drugą stronę konfliktu – J. O. termin koszenia działek, to jest 01.03.2019 r. ze względu na panujące w K. warunki atmosferyczne nie pozwalał na skuteczne wykonanie tych prac. Jednocześnie w treści oświadczenia Strona podważyła wiarygodność większości świadków J. O. wskazując, że pracują i mieszkają oni w Niemczech. Do oświadczenia Strona dołączyła protokół z przesłuchania G. Z., z którego wynika, iż G. Z. nigdy w 2017 r. nie użyczała i nigdy nie użyczy bydła A. O. Z treści protokołu wynika, że to siostra G. Z., I. Z., a także syn M. W. użyczali była. G. Z. wypełniła za nich oświadczenia dotyczące użyczenia bydła, gdyż I. Z. na stałe przebywa za granicą, stąd jej bydło znajduje się pod kontrolą G. Z. W dostarczonych dokumentach znajdował się także email I. Z., która oświadcza, że od ponad 20 lat mieszka w Niemczech. Strona wniosła również o przesłuchania świadków: B. I. oraz A. O.1. Dołączona została również umowa dzierżawy na grunty zadeklarowane we wniosku, z której wynika że przedmiotem dzierżawy jest powierzchnia 466,02 ha a nie 1003,9877 ha oraz cztery dowody opłaty czynszu dzierżawnego za rok 2020, a także zdjęcia z kontroli KOWR z dnia 10 września 2018 r.
W dniu 23.03.2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wpłynął protokół z przesłuchania świadka A. O. – J. Z. - z dnia 15 marca 2021 r., z którego wynika, że świadek kosił działkę dwa, trzy dni i następnie zebrał i zwiózł siano do swojego gospodarstwa. Świadek na mapie zaznaczył część działki s, na której wykonywał prace. Jednak faktycznie zaznaczona na mapie przez świadka działka ewidencyjna miała inny numer. Świadek oświadczył, że nie widział, żeby ktoś inny wykonywał zabiegi agrotechniczne na wskazanej przez niego działce, działka na przełomie maja i czerwca koszona była przez Stronę. J. Z. oświadczył, że nie pamiętał dokładnie na jakich częściach i na jakich działkach były wykonywane prace. Ponadto wskazał, że nie był świadkiem [...].
Do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wpłynęło oświadczenie M. W., A. Z., T. O., I. Z.
M. W. oświadczył, że dokładnych danych działek nie zna, ale były one użytkowane na zlecenie J. O. Był także świadkiem wykonywania prac polowych przez J. O., nie zna numerów działek, ale było to przygotowanie działek pod kukurydzę, wypas, koszenie. M. W. osobiście pomagał na wszystkich działkach położonych w D., P. i na części działek w G., koło punktu widokowego w przygotowaniu pod kukurydzę, koszeniu, grabieniu, prasowaniu na zlecenie J. O. Ponadto M. W. był świadkiem wypasu użyczonego bydła przez J. O.
Z oświadczenia A. Z. wynika, że zna wszystkie działki w D., P. i G., ale nie po ich numerach. Na wskazanych w wezwaniu działkach J. O. uprawiał kukurydzę, zbierał siano i wypasał bydło. Ponadto A. Z. pomagał w użytkowaniu działek J. O. w koszeniu i zbieraniu siana, wykaszaniu niedojadów po wypasach oraz był świadkiem wypasu bydła przez J. O.
T. O. w złożonym oświadczeniu podniósł, że działki biorące udział w konflikcie kontroli krzyżowej były użytkowane przez J. O. Był świadkiem koszenia, grodzenia, siania, bronowania, orania, wypasania bydła, zwożenia bydła, zwożenia siana i pomagał w/w czynnościach. Ponadto T. O. oświadczył, że bydło wypasane było od marca do późnej jesieni.
W złożonym oświadczeniu I. Z. oświadczyła, że użytkownikiem działek biorących udział w konflikcie kontroli krzyżowej był J. O. Była świadkiem wykonywania przez J. O. orki, siewu, koszenia traw. Pomagała J. O. w wypasie bydła. J. O. zlecił jej koszenie, wykaszanie niedojadów po wypasie, zbieranie plonów, ponadto użyczyła bydła na wypas, na obrębie D., P. i G.
Następnie w dniu 12.04.2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wpłynęło oświadczenie B. I. w którym wskazał, że to Strona – A. O. użytkuje działki ewidencyjne położone w miejscowości D., G., P. Wyjaśnił, że od 15 lat był świadkiem wykonywania prace rolniczych przez Skarżącego, który od lat przechowuje maszyny rolnicze na podwórzu świadka. Zgodnie z treścią oświadczenia A. O. kosi działki rolne na przełomie maja i czerwca, następnie grabi siano, prasuje, zwozi je, a prace wykonuje na całej powierzchni działek rolnych. B. I. oświadczył jednocześnie, że Strona posiada ciągnik, kosiarkę, prasę i zgrabiarkę, a on sam pomagał A. O. dowożąc paliwo i części maszyn głównie do G. i P. Świadek oświadczył, że Strona wykonywała prace polowe na działce o numerze s, jak i na działkach sąsiednich. B. I. podniósł ponadto, że od kilku lat jest świadkiem [...] organizowanych przez J. O. i M. O., o czym świadek telefonicznie informował A. O.
Organ wskazał, że w aktach sprawy o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz o przyznanie płatności ONW z 2019 roku w Biurze Powiatowym ARiMR Opolu znajduje się także umowa o współpracy gospodarstwa zawarta w dniu 1 marca 2018 r. pomiędzy J. O., a I. Z. oraz M. W., z której wynika, że J. O. wyraża zgodę na to, aby użyczający w trakcie prowadzenia wypasu zakładał na pastwiskach nowe siedziby stad, jeśli będzie to konieczne, aby spełnić wymogi przepisów o przemieszczaniu zwierząt.
Następnie organ zauważył, że zgodnie z umową dzierżawy Nr [...] z dnia 31.05.1995 r. zawartą pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy we W. a J. O. i A. O. stroną umowy jest jeden dzierżawca, choć stanowią go dwie osoby i odpowiadają one solidarnie za jej postanowienia. Nie było i nie jest wykluczone porozumienie pomiędzy nimi przed przystąpieniem do dzierżawy oraz po objęciu gruntów na podstawie umowy dzierżawy, z tym, że umowa taka miałaby znaczenie tylko między nimi. Z tytułu umowy dzierżawy zawartej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy we W. J. O. i A. O. są posiadaczami zależnymi całości dzierżawionych gruntów (art. 336 k.c.), z mocy umowy dzierżawy stali się współposiadaczami i podobnie jak przy współwłasności posiadają nieruchomość jako całość. Dlatego też udzielenie zgody przez jednego z dzierżawców jest jak udzielenie zgody przez stronę umowy, którą jest dwóch rolników. Dzierżawa gruntów od Agencji daje dzierżawcy określone uprawnienia i obowiązki związane z dzierżawą, które odnoszą się do całości a nie tylko do części dzierżawionych gruntów. Nawiązując do § 9 cytowanej umowy, dzierżawca bez zgody wydzierżawiającego nie może oddać przedmiotu dzierżawy osobie trzeciej do bezpłatnego używania ani go poddzierżawiać. Organ uznał zatem, że osoby trzecie podając numery działek ewidencyjnych jako miejsce przebywania stada zrobiły to, uprzednio uzyskując zgodę A. O.
W odpowiedzi na wezwanie organu Skarżący oświadczył, że grunty będące przedmiotem umowy dzierżawy nr [...] nigdy nie zostały podzielone pomiędzy dzierżawcami, jednakże J. O. oświadczeniem z 2007 r. zrzekł się prawa do umowy dzierżawy oraz w 2014 r. przekazał cześć gruntów do użytkowania A. O. Strona wskazała, że nie udzieliła nigdy zgody J. O. na składanie wniosków i pobieranie płatności unijnych, a także nie wyraziła zgody na wpis do ewidencji producentów. Z treści złożonego oświadczenia wynika, iż Strona jest posiadaczem trzech ciągników rolniczych, dwóch kosiarki, wypożycza sprzęt rolniczy i przechowuje go w N. nr [...] na posesji B. I. Ponadto Skarżący nie posiada własnych zwierząt gospodarskich, część zebranego siana sprzedaje H. B., a część oddaje w zamian za koszenie działek. Pozostałe dzierżawione działki z AWRSP nie są deklarowane do dopłat ze względu na ich duże nachylenie i problemy z koszeniem tych działek z powodu porośniętych drzew i podmokłego terenu. W celu opłaty czynszu dzierżawnego A. O. musiał podjąć pracę zarobkową, gdyż "zyski z gospodarstwa stanowią jedynie dopłaty unijne". Skarżący potwierdził także, że nie ma fizycznej możliwości wypasu bydła w ilości powyżej 200 sztuk na tak małej powierzchni. Tym bardziej, że działki są ogrodzone cienkim drutem z pastucha, co nie utrzymałoby tak dużego stada bydła na działkach. Nigdy też nie wyraził zgody osobom trzecim na wykorzystanie działek s, b, ba na siedziby stada. Na działce s i b nigdy nie było wypasane bydło. A. O. poinformował, że siano jest sprzedawane w niewielkiej ilości H. B. (któremu według oświadczenia wnioskodawcy - wystawia faktury), a pozostałą resztę zbierają osoby wykonujące prace na jego zlecenie w zamian za prace rolne.
Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu nr decyzją nr 0164-2021-001967 z dnia 11.06.2021 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odmówił Stronie przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej na rok 2019 i nałożył sankcję w wysokości 114 363,27 zł oraz przyznał Płatność za zazielenienie na rok 2019 w wysokości 26 841,66 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 282,65 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz przyznał Płatność redystrybucyjna na rok 2019 w wysokości 4 942,41 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 52,05 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego.
Od powyższej decyzji w dniu 12.07.2021 r. pełnomocnik Strony – A. O.1 złożyła odwołanie
Z kolei pismem z dnia 27.07.2021 r. pełnomocnik Strony radca prawny R. J. skierował do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu pismo zawierające wnioski dowodowe Strony. Pełnomocnik wniósł o przesłuchanie J. O., T. O., I. K., D. D. i J. O.1. Przesłuchanie wskazanych osób miało wykazać, że nie mogli oni zaświadczyć, iż J. O. (druga strona konfliktu) uprawiał sporne działki ewidencyjne, gdyż przebywali oni w tym czasie za granicą.
Jak podał organ I instancji w dniu 21.09.2021 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K.1 stawił się na wezwanie w sprawie konfliktu kontroli krzyżowej w latach 2018 i 2020 T. O., który oświadczył, że przebywa w Niemczech i w Polsce, przy czym większość czasu jest obecny w Polsce. W 2018 roku przebywał praktycznie cały czas w Polsce, w 2020 r. przyjeżdżał z ojcem J. O.1, jak była praca na polu, w maju i czerwcu. Nie zna dokładnie numerów działek, ale może zlokalizować je na podstawie charakterystycznych punktów np. lasku czy pomnika [...].
W dniu 21.09.2021 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K.1 stawił się na wezwanie w związku z konfliktem kontroli krzyżowej w latach 2018 i 2020 J. O.1. J. O.1 oświadczył, że jest zameldowany w Polsce i Niemczech. Chwilowo mieszka w Niemczech i nie wie, czy zostanie tam na stałe. W 2018 r. pomagał na polu J. O., w związku z suszą, a w Niemczech załatwił zbyt zebranego siana. Na polach przebywał od początku maja w związku z wypasem krów, był także podczas pokosu traw (czerwiec - pierwszy pokos). W 2020 r. był podczas grodzenia pól w maju, przewracaniu w czerwcu.
Osobą przesłuchaną w dniu 21.09.2021 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w K.1 był także J. O. J. O. oświadczył, że zna działki, ale korzysta z mapy papierowej. Przy koszeniu działek zawsze jest obecny M. O. i to on wytycza dziatki, które mają być koszone. Podniósł, że co roku działki są użytkowane tak samo, D. to wypas, P. i G. to łąki kośne (oprócz działek bb i e). J. O. potwierdził, że dopiero od 2021 r. świadkowie przez niego wskazani wyjechali na dłużej za granicę. Z ich pomocy korzysta zazwyczaj w maju i czerwcu. W 2020 r. pomagali w okresie marzec - październik, niekoniecznie cały czas przebywając w kraju.
Powyższe protokoły organ II instancji włączył w poczet materiału dowodowego.
Decyzją z 30.09.2021 r., nr 145/2021 Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że w zebranym materiale dowodowym występują rozbieżności, które nie zostały w dostatecznym stopniu wyjaśnione. W ocenie Dyrektora OR ARiMR nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, iż sprzeczne dowody Strony w odniesieniu do przedstawionych przez J. O. dowodów nie mogą zostać uwzględnione w sprawie. Zasadniczo w ocenie organu ponownej analizie poddane powinny być działki rolne użytkowane przez Stronę w sposób kośny, gdyż szereg sprzecznych ze sobą oświadczeń wymaga gruntownej analizy. Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że dokonując ponownej analizy sprawy należy uwzględnić włączone w poczet materiału dowodowego protokoły przesłuchania J. O., J. O.1 oraz T. O., które mogą mieć wpływ na ustalenia organu I instancji. Nie została też w sposób wyczerpujący wyjaśniona kwestia sprzecznych oświadczeń odnośnie użyczenia bydła zarówno Stronie, jak i J. O., które to oświadczenia pochodziły od I. K. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji winien dogłębnie przeanalizować kwestie zmiany zeznań świadków w zakresie użyczania bydła, gdyż kwestia ta może mieć niebagatelne znaczenie dla oceny użytkowania działek rolnych, na których odbywał się wypas.
W dniu 11.12.2021 r. pełnomocnik Strony wniosła o włączenie w poczet materiału dowodowego zeznania J. O. złożonego w dniu 23.10.2021 r. W odniesieniu do powyższego dowodu pełnomocnik oświadczyła, że działki zadeklarowane we wnioskach o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego w latach 2017, 2018 i 2019 były użytkowane przez A. O. w całości. Żadne działki nie były użytkowane przez niego w części. Niemożliwe jest fizyczne dzielenie działek na 2 równe połowy i użytkowanie je w ten sam sposób. W gospodarstwie nigdy takiego podziału nie dokonano. Dlatego też, A. O. od początku konfliktu utrzymywał, że jako jedyny użytkuje grunty w całości, i jeżeli J. O. twierdzi, że działki dzieli w połowie i tak je użytkuje, to jest to wręcz absurdalne i niemożliwe do zrealizowania.
A. O.1 zarzuciła brak kompetencji osobom zajmującym się sprawą oraz stronniczość. Podniosła także, iż do akt sprawy dotyczącego konfliktu krzyżowego za rok 2016 Skarżący dostarczył oryginały oświadczeń, w których J. O. zrzekł się praw do umowy dzierżawy na rzecz A. O. i przekazał mu działki w użytkowanie na 10 lat, co stanowi zgodę na przejęcie i użytkowanie całego gospodarstwa. Natomiast takiej zgody nie posiada J. O. jak i zgody na wpis do ewidencji producentów, czego organ do dnia dzisiejszego nie wyegzekwował od drugiej strony konfliktu.
Po ponownym przeprowadzeniu administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu decyzją nr 0164-2021-002417 z dnia 05.04.2022 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odmówił Stronie przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej na rok 2019 i nałożył sankcję w wysokości 85 987,05 zł. Stwierdził, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych oraz przyznał Płatność za zazielenienie na rok 2019 w wysokości 26 841,66 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 282,65 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz przyznał Płatność redystrybucyjna na rok 2019 w wysokości 4 942,41 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 52,05 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego. W uzasadnieniu podniesiono, iż Strona w ramach wniosku zgłosiła do płatności działki rolne o łącznej powierzchni 304,47 ha (po uwzględnieniu wycofania części działek ewidencyjnych), a powierzchnia stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wyniosła 85,69 ha. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał m.in., iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma regulacja zawarta w art. 19a ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/ 2014.
W treści uzasadnienia wskazano na dowody na podstawie których, organ I instancji wydał rozstrzygnięcie. Powodem odmowy jednolitej płatności obszarowej, jak i płatności dodatkowej była różnica między powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną, która kwalifikowała się do przyznania płatności. Jednocześnie w treści decyzji wskazano, że powierzchnia działki ewidencyjnej nr s wykluczona została z płatności bez zastosowania sankcji, gdyż organ I instancji nie był wstanie ustalić, która ze stron konfliktu kontroli krzyżowej użytkowała sporną działkę w 2019 r., a więc przyjęto, iż strony użytkowały sporną działkę bez zgody współwłaściciela.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wyjaśnił przesłanki wydania decyzji, powołał podstawy prawne jej wydania oraz odniósł się do zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pełnomocnik Strony – A. O.1 złożyła odwołanie, w którym podniosła, że organ I instancji naruszył przepisy prawa materialnego to jest art. 8 ust. 1 oraz art. 18 ustawy z dnia 05.02.2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez odmowę przyznania płatności, mimo spełniania przez Stronę warunków do jej przyznania. Jednocześnie pełnomocnik Strony zarzuciła organowi I instancji naruszenie prawo procesowego, w szczególności art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 oraz art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach poprzez przyjęcie, że obie Strony konfliktu kontroli krzyżowej użytkowali sporne działki w roku 2019. W ramach odwołania zarzucona także rażące naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona wniosła o uchylenie decyzji w całości i przyznanie płatności zgodnie z wnioskiem.
Zaskarżoną decyzją z dnia 21.06.2022 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 5.04.2022 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zaznaczył, że organ I instancji w toku prowadzonego postępowania wielokrotnie wzywał strony konfliktu kontroli krzyżowej do przedłożenia wyjaśnień, czy też wzywał strony do przedkładania wniosków dowodowych. Organ I instancji na wniosek stron konfliktu kontroli krzyżowej, czy też z własnej inicjatywy przesłuchał licznych świadków i zgromadził szeroki zakres dokumentów, które to zeznania i dokumenty zostały następnie wnikliwie przeanalizowane, a płynące z tej analizy wniosku znalazły odzwierciedlenie w treści decyzji organu I instancji.
Następnie wskazał, że kluczowym w sprawie jest wskazanie faktycznego użytkownika spornych działek oraz ewentualne zastosowanie pomniejszeń z tytułu przepisów warunkujących przyznawanie płatności do gruntów, co w konsekwencji decyduje o wysokości przyznanych płatności.
Organ podkreślił, że w ustawie o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w znaczeniu cywilnoprawnym, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne w rozumieniu art. 336-352 k.c. Zdaniem organu odwoławczego pojęcie posiadania na gruncie powołanej ustawy o płatnościach ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Innymi słowy pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów. Posiadanie ma charakter faktyczny i nie musi być związane z tytułem prawnym do nieruchomości (np. bezumowne posiadanie), także dobra czy zła wiara nie jest kluczowym elementem przesądzający o tym, czy mamy do czynienia z posiadaniem. Za takim rozumieniem tego pojęcia niewątpliwie zdaniem organu przemawia fakt, iż celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 08.11.2005 r., sygn. akt V SA/Wa 1524/05). Istotą przedmiotowych płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakie nasiona wysiać, jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych, podejmuje także decyzje o terminie zbioru plonów, itp. Organ podniósł, że w tym przedmiocie ugruntowane jest już stanowisko sądów administracyjnych (wyroki NSA z 17 stycznia 2008 r., II GSK 227/07; z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11; z 16 maja 2012 r., II GSK 537/11; z 13 czerwca 2012 r., II GSK 734/11; z 18 lipca 2012 r., II GSK 932/11).
Dyrektor OR ARiMR podkreślił, że organ I instancji słusznie zauważył, że złożone przez Stronę oraz jej pełnomocnika dowody potwierdzające użytkowanie rolniczo powierzchni spornych działek są niewystarczające. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił, że Strona nie przedstawiła wiarygodnych dowodów, które mogłyby potwierdzić, iż była ona jedynym użytkownikiem spornych działek. Jak zauważył organ II instancji, rolą Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu nie jest ustalenie czy sporne grunty użytkował samodzielnie J. O., gdyż do obowiązku organu należało ustalenie czy to Strona samodzielnie użytkowała sporne grunty, ewentualnie organ I instancji miał ustalić, czy Strona użytkowała sporne działki wspólnie z J. O. (współposiadanie).
Organ odwoławczy podniósł, że przedstawiane przez Skarżącego dowody miały na celu kwestionowanie zeznań świadków J. O., jednak nie potwierdzały, iż Strona samodzielnie użytkowała sporne działki. W ocenie Dyrektora OR ARiMR z zebranego materiału dowodowego wynika, że poza działką ewidencyjną nr s zadeklarowane do płatności działki, które weszły w konflikt kontroli krzyżowej, nie były użytkowane przez Wnioskodawcę, lecz przez drugą stronę konfliktu kontroli krzyżowej oraz na jej zlecenie prze osoby trzecie. Powyższe wynika z zeznań świadków wskazanych przez J. O. oraz faktu posiadania umowy użyczenia bydła przez J. O., co zdaniem organu świadczy, iż to J. O. (druga strona konfliktu) mógł wypasać bydło na spornych działkach, gdyż Strona nie była w stanie przedstawić wiarygodnych dowodów pozwalających na uznanie, iż to Jej użyczone zostało bydło w roku 2019. Organ odwoławczy wskazał, że Wnioskodawca i jej pełnomocnik powołują na świadków osoby, które pisemnie deklarują brak jakiejkolwiek współpracy ze Stroną (Pan A. Z., Pan M. W., Pani G. Z. i Pani I. Z.) lub nie są w stanie do końca określić prawidłowego położenia użytkowanych rolniczo działek (J. Z.). Jednocześnie organ zauważył, że Strona w kolejnym roku składania wniosków o płatność nie kontynuowała współpracy z M. W. i G. Z., co sugeruje, iż współpraca ta nie miała miejsca w roku 2019. Dopiero w kolejnym roku tj. 2020 Strona założyła na pastwiskach siedziby stada i wykonywała przemieszczenia bydła użyczonego od Pana B., co znajduje odzwierciedlenie w bazie IRZ. W związku z powyższym wszystkie działki użytkowane w sposób pastwiskowy (tj. działki nr a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, r o łącznej powierzchni 174,13 ha) zostały wykluczone z płatności, gdyż Strona deklarując sporne działki we wniosku jako pastwiska, nie była w 2019 r. posiadaczem zwierząt gospodarskich, a zatem nie mogła użytkować tych terenów poprzez wypas zwierząt gospodarskich na ich terenie.
Jednocześnie organ odwoławczy w pełni podzielił argumentację organu I instancji odnośnie sposobu użytkowania działki ewidencyjnej nr s. Liczne zeznania świadków A. O., jak i J. O. potwierdzają, iż każdy z nich osobiście lub poprzez osoby trzecie wykonywał prace agrotechniczne na działce ewidencyjnej nr s. Zatem zdaniem organu II instancji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu prawidłowo uznał, że działka nr s stanowi przedmiot współposiadania gruntu rolnego i niezbędna do otrzymania dopłaty jest zgoda współposiadacza (zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy), co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W związku z tym, iż powierzchnia działki ewidencyjnej nr s została wykluczona z płatności bez naliczania sankcji (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21.04.2021 roku, sygn. akt SA/Gl 127/21).
Dyrektor OR ARiMR podkreślił również, że dostrzega niezwykły stopień skomplikowania stanu faktycznego niniejszej sprawy, który wynika z licznych wyjaśnień i dowodów przedstawianych przez obie strony konfliktu krzyżowego, jednakże dokonując oceny tegoż materiału dowodowego, kierował się wynikającą z art. 3 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy zasadą ograniczenia w tym postępowaniu zasady prawdy obiektywnej tylko do rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego oraz co za tym idzie przerzucenia na stronę postępowania ciężaru udowodnienia danego faktu. Kierując się tak ukształtowaną zasadą prawdy obiektywnej organ odwoławczy doszedł do przekonania, że dowody przedstawiane przez Stronę są niewystarczające do uznania, że samodzielnie użytkował działkę ewidencyjną nr s.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów Strony zawartych w treści odwołania Dyrektor OR ARiMR zauważył m.in., że chybiony jest argument dotyczący sprzeczności pomiędzy twierdzeniami J. O. zawartymi w licznych oświadczeniach, gdzie twierdził on, iż użytkuje sporne działki w całości, a treścią zeznań złożonych w 2021 r. w Prokuraturze Rejonowej w K.1, gdzie wskazywał, że użytkuje gospodarstwo w połowie. Analiza deklaracji A. O., jak i J. O. prowadzi w ocenie organu odwoławczego do wniosków, że strony konfliktu kontroli krzyżowej w zakresie spornych działek zadeklarowały praktycznie zbliżone powierzchnie tych działek. Zgodnie z powyższym należy uznać, że mówiąc o użytkowaniu działek rolnych w połowie, J. O. miał na myśli użytkowanie połowy gruntów rolnych dzierżawionych z KOWR, które kwalifikują się do płatności. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że A. O. zadeklarował do płatności bezpośrednich działki rolne o łącznej powierzchni 304,47 ha, natomiast J. O. zadeklarował do płatności bezpośrednich działki rolne o łącznej powierzchni 217,18 ha.
Dyrektor OR ARiMR w Opolu nie zgodził się z twierdzeniem, że organ I instancji nie zweryfikował wiarygodności świadków. Zauważył, że organ I instancji wezwał na przesłuchanie świadków wskazanych przez J. O., którzy rzekomo mieli w roku 2019 przebywać w okresie wiosna - lato na terenie Niemiec. Świadkowie, którzy stawili się na wezwanie potwierdzili, że czasowo przebywali na terenie Niemiec, jednak byli w stanie przekraczać granicę i uczestniczyć w pracach polowych w gospodarstwie J. O. Powyższe świadczy o tym, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wykonał wiele czynności dowodowych w celu ustalenia wiarygodności świadków.
Odnosząc się do autentyczności podpisu pod dokumentem przekazującym w użytkowanie Stronie działki ewidencyjne dzierżawione od KOWR przez A. i J. O., organ odwoławczy wyjaśnił, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu nie kwestionował autentyczności podpisu S. O., który działał jako pełnomocnik J. O. Organ I instancji nie uznał powyższego dowodu ze względu na przekroczenie przez S. O. zakresu udzielonego mu pełnomocnictwa, a czynność wykonana z przekroczeniem udzielonego pełnomocnictwa jest czynnością nieważną.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz Strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając:
I. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: art. 7 i 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2114 z późn. zm.). [dalej: Ustawa o płatnościach] poprzez odmowę przyznania Stronie płatności, pomimo spełniania przez Stronę wszelkich wymaganych prawem warunków do ich otrzymania;
II. Naruszenie przepisów postępowania , które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. Art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1-3 Ustawy o płatnościach poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych tj., że S. O. nie był umocowany do dokonania cesji uprawnień z umowy dzierżawy gruntu objętego wnioskiem obszarowym, podczas gdy S. O. został umocowany do tej czynności na podstawie pełnomocnictwa udzielonego w formie aktu notarialnego złożonego w Biurze Powiatowym ARiMR w K.1. W konsekwencji błędnego ustalenia stanu faktycznego organ zaniechał badania stanu prawnego gruntów objętych konfliktem krzyżowym, chociaż był do tego zobowiązany zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 17 grudnia 2020 r. w sprawie sygn. C-216/19 WQ przeciwko Land Berlin;
2. art. 107 k.p.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu do dowodów zgromadzonych w postępowaniu;
3. art. 127 k.p.a. poprzez brak ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy w pełnym zakresie.
W uzasadnieniu skargi podkreślił, że J. O. przeniósł na Skarżącego wszelkie prawa i obowiązki wynikające z umowy dzierżawy nieruchomości, w skład której wchodzą wszystkie grunty objęte wnioskiem obszarowym zarówno A. O., jak i J. O. Tę okoliczność A. O. wykazał w postępowaniu ponad wszelką wątpliwość. Organ jednak tej okoliczności nie uznał za doniosłą dla rozstrzygnięcia, co więcej celowo jej nie badał, co wskazał wyraźnie w uzasadnieniu skarżonej decyzji (str. 19 i 20). Zdaniem Skarżącego jest to niezgodne z wyrokiem TSUE z dnia 17 grudnia 2020 r. w sprawie C-216/19, w którym Trybunał dokonał wykładni pojęcia "kwalifikujących się hektarów będących w dyspozycji rolnika". Zgodnie z orzeczeniem Trybunału w przypadku zaistnienia konfliktu krzyżowego dotyczącego wniosków obszarowych właściwe organy winny badać komu przysługuje tytuł prawny do gruntów. Płatności winny zostać przyznane temu rolnikowi, któremu przysługuje tytuł prawny do gruntów.
Skarżący zarzucił także, że organ ograniczył się w niniejszej sprawie do stwierdzenia, że cesja praw z umowy dzierżawy dokonana przez J. O. na rzecz A. O. była nieważna, z uwagi na przekroczenie przez pełnomocnika zakresu pełnomocnictwa. W ocenie Strony czynność ta była ważna i odbyła się w zakresie udzielonego pełnomocnictwa, co szeroko uzasadniono w skardze, powołując się na załączone do skargi dowody:
pełnomocnictwo udzielone S. O. z dnia 27.02.2012 r., pełnomocnictwo udzielone S. O. z dnia 04.05.2012 r.
Jak wyjaśniono, Strona nie składała tych pełnomocnictw w postępowaniu, ponieważ pełnomocnictwo udzielone S. O. przez J. O. zostało wpisane do Ewidencji Producentów Rolnych prowadzonej przez ARiMR. Strona nie miała świadomości, że organ kwestionuje to pełnomocnictwo i stoi na stanowisku, że cesja uprawnień do Umowy dzierżawy jest nieważną czynnością prawną, z uwagi na zbyt wąskie pełnomocnictwo. Gdyby te wątpliwości zostały zakomunikowane Stronie przez organ, wówczas strona niezwłocznie złożyłaby powyższe pełnomocnictwa.
Skarżący podniósł ponadto, że po zawarciu umowy dzierżawy, strony umowy początkowo zgodnie użytkowały grunty będące jej przedmiotem. Opisany stan zakończył się jednak definitywnie w roku 2007, w którym J. O. na mocy oświadczenia przelał prawa i obowiązki wynikające z umowy na A. O., który oświadczenie przyjął i potwierdził. J. O. wystosował również pismo do Agencji Nieruchomości Rolnych o wykreślenie go z umowy dzierżawy. Następnie zaprzestał użytkowania działek będących przedmiotem tej umowy, które przez okres ok. 10 lat uprawiał A. O. (dowody znajdujące się w aktach sprawy: oświadczenie J. O. o przelaniu praw i obowiązków wynikających z umowy dzierżawy na A. O. z dnia 21 grudnia 2007 r., oświadczenie A. O. o przyjęciu praw i obowiązków przelanych na niego przez J. O. z dnia 21 grudnia 2007 r., prośba J. O. o wykreślenie z umowy dzierżawy wystosowana do Agencji Nieruchomości Rolnych dnia 21 grudnia 2007 r.).
Strona zarzuciła, że organ nigdy nie przesłuchał w tej sprawie ani świadków J. O., ani stron postępowania. Przesłuchanie jakie miało miejsce, i do którego odniósł się organ, dotyczyło konfliktu za rok 2018 i 2020. Skarżący wielokrotnie wnioskował o przeprowadzenie przesłuchania świadków J. O. w zakresie płatności za rok 2019 r., ale w toku całego postępowania takie przesłuchanie się nie odbyło. Również on sam nie został przesłuchany, pomimo wyznaczenia terminu na dzień 24.03.2021 r. przesłuchanie to zostało telefonicznie odwołane przez pracownika Agencji.
Dowód: Wezwanie na przesłuchanie w na dzień 21 września 2021 r. - w aktach sprawy.
Skarżący podniósł także, iż wnioskował do organu o przeprowadzenie kontroli w gospodarstwie, ponieważ oświadczenia świadków J. O., iż wypasają bydło od marca każdego roku, są mało wiarygodne, gdyż gospodarstwo położone jest w rejonie górskim w K. i w marcu każdego roku na przedmiotowych działkach rolnych leży pokrywa śnieżna. W tym czasie, w pobliskim ośrodku narciarskim [...], trwa w pełni sezon narciarski. Wypas bydła w gospodarstwie w miesiącu marcu jest niemożliwy ze względu na warunki atmosferyczne.
W ocenie Strony organ nie przesłuchując świadków, ani nie przeprowadzając kontroli w gospodarstwie, pomimo stosownego wniosku, uniemożliwił Skarżącemu możliwość udowodnienia, iż jest jedynym użytkownikiem gruntów a "dowody" oferowane przez drugą stronę konfliktu nie są przekonujące w świetle czynników obiektywnych jak warunki atmosferyczne, czy ilość bydła, która miałaby się wypasać na tak małej powierzchni.
Dodatkowo Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonej decyzji odniósł się fragmentarycznie do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Uzasadnienie jest lakoniczne oraz w przeważającej części zawiera opis czynności dokonanych w toku postępowania. Organ II instancji, pomimo obowiązku dokonania ponownej całościowej oceny sprawy, poprzestał na odniesieniu się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że decyzja jest prawidłowa i nie narusza przepisów prawa, zaś argumenty podniesione w skardze, nie mogą stanowić podstawy do jej uwzględnienia. Organ podkreślił, że przyczyną odmowy płatności do większości działek było ustalenie, iż Strona nie mogła użytkować zadeklarowanych działek rolnych, gdyż nie posiadała ona w 2019 roku zwierząt, zarówno własnych jak i użyczonych. Ta okoliczność przesądziła o tym, że płatność do większości działek objętych konfliktem kontroli krzyżowej została odmówiona. W tym kontekście kwestie posiadania tytułu prawnego do deklarowanych działek rolnych (zarówno przez Stronę, jak i J. O.) były drugorzędne. Organ odwoławczy zgodził się ze Skarżącym, że kwestie związane z umocowaniem S. O. do reprezentowania J. O. i A. O. nie zostały zbadane wnikliwie, jednak nawet uznając, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu niewłaściwie uznał, że S. O. przekroczył udzielone mu pełnomocnictwo, to fakt ten nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż skuteczność umowy cesji, czy też jej brak nie ma wpływu na podjęte w skarżonej decyzji rozstrzygnięcie. W dalszym bowiem ciągu decydującym i podstawowym warunkiem przyznania płatności obszarowych jest ich rolnicze użytkowanie (art. 7 ust. 1 ustawy). Kwestie posiadania tytułu prawnego mogą i powinny być rozpatrywane dopiero w sytuacji, gdy ten warunek został spełniony, co jak wskazano w niniejszej sprawie nie miało miejsca (w odniesieniu do działek deklarowanych jako pastwiska).
Natomiast w odniesieniu do deklarowanej do płatności działki ewidencyjnej s będącej łąką kośną, zdaniem organu, w wyniku szeroko przeprowadzonego postępowania dowodowego organy Agencji ustaliły, że Strona była współużytkownikiem przedmiotowej działki, co potwierdzają liczne zeznania świadków. W związku z powyższym w tym przypadku nieistotny jest tytuł prawny do deklarowanych gruntów, gdyż jak już powiedziano, najistotniejszym czynnikiem przy badaniu prawa do otrzymania płatności obszarowych jest fakt użytkowania gruntu, a nie fakt posiadania tytułu prawnego, gdyż osoba posiadająca tytuł prawny, a nieużytkująca deklarowanych gruntów nie uzyskuje prawa do płatność. Odnośnie działki ewidencyjnej nr s organ ustalił, iż producenci rolni współużytkowali (współposiadali) w/w działkę, a więc w tym przypadku to nie fakt posiadania tytułu prawnego do działki przesądza o prawie do płatności, a zgoda osoby współużytkującej, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Sam fakt złożenia przez J. O. wniosku o przyznanie płatności do działek deklarowanych przez A. O. wręcz wskazuje na to, iż J. O. nie wyraził zgody na otrzymania płatności przez współposiadacza, a zgoda taka jest warunkiem koniecznym otrzymania płatności obszarowych, co wprost wynika z art. 18 ust. 2 i 3 ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) - dalej jako: p.p.s.a., zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zachodzą podstawy do jej uchylenia.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest odmowa przyznania Skarżącemu Jednolitej Płatności Obszarowej na rok 2019 i nałożenie sankcji w wysokości 85 987,05 zł oraz przyznania Stronie Płatności za zazielenienie na rok 2019 w wysokości 26 841,66 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 282,65 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz przyznania Płatności redystrybucyjnej na rok 2019 w wysokości 4 942,41 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 52,05 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego.
Podstawą rozstrzygnięcia organów było stwierdzenie, że działki (pastwiska), na których stwierdzono konflikt krzyżowy nie były przez Skarżącego użytkowane rolniczo w 2019 r., gdyż Strona nie posiadała w 2019 roku zwierząt, zarówno własnych jak i użyczonych.
Natomiast w odniesieniu do działki nr s (łąka kośna) organy ustaliły, że producenci rolni (obie strony konfliktu) współużytkowali (współposiadali) w/w działkę, jednak Skarżący nie uzyskał zgody osoby współużytkującej do otrzymania dopłaty.
W świetle powyższego zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organy zobowiązane były ocenić czy Skarżący był posiadaczem spornych (zadeklarowanych we wniosku) działek i czy rolniczo je użytkował, realizując zobowiązanie rolnośrodowiskowe. W realiach rozpatrywanej sprawy istotne jest również to, że w wyniku kontroli krzyżowej ustalono, iż dwóch producentów rolnych zadeklarowało te same działki rolne do płatności, zaś w toku postępowania obaj powoływali się na fakt ich rolniczego użytkowania.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Stosownie natomiast do art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art.3 ust. 3).
Z treści powołanej regulacji wynika, że w postępowaniach dotyczących przyznania płatności, sam obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Stanowi to istotną modyfikację ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Jak wynika z powyższego, ustawodawca nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, przyjmując zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej płatności (zob. wyrok WSA w Opolu z 16.03.2021 r. I SA/Op 435/21). Organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dokonać jego oceny, czemu winien dać wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Zastrzec jednak należy, co zasadnie podniesiono w skardze, że określone w art. 3 ust. 3 powyższej ustawy przerzucenie ciężaru dowodu na Wnioskodawcę nie może prowadzić do naruszenia przez organ obowiązku przestrzegania zasady praworządności, w której mieści się również obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistością.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz
2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
W myśl art. 8 ust. 1 ustawy jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach w przypadku gdy działka rolna lub zwierzę, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności, stanowią przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności bezpośrednie przysługują posiadaczowi zależnemu.
2. W przypadku gdy:
1) działka rolna jest przedmiotem współposiadania w dniu 31 maja danego roku
- płatności bezpośrednie przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę. Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy.
3. Zgodę, o której mowa w ust. 2, dołącza się do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich.
4. Płatność bezpośrednia do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy wysokość płatności:
1) obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni,
2) do zwierząt w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn liczby zwierząt zatwierdzonych do danej płatności i stawki tej płatności na 1 sztukę
- po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.
Jak wynika z treści art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ustawodawca określając szczegółowe warunki przyznawania płatności odwołuje się do stanu "posiadania", jako jednej z ustawowych przesłanek warunkujących skuteczne rozpoznanie wniosku.
Przesłanką przyznania płatności obszarowej, w świetle brzmienia art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jest niewątpliwie posiadanie działki rolnej w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.
Biorąc pod uwagę powyższe przepisy, w ocenie Sądu, organy prawidłowo wywiodły, odwołując się do ugruntowanego już na tym tle orzecznictwa, że płatność bezpośrednia przysługuje osobie będącej posiadaczem gruntu rolnego (właścicielem, dzierżawcą, użytkownikiem, najemcą, zarządcą, zastawnikiem lub w inny sposób je wykorzystuje) oraz że pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem niewątpliwie przemawia fakt, iż celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem prawidłowo stwierdził Dyrektor OR ARiMR, że warunkiem ubiegania się o płatności jest faktyczne użytkowanie danych gruntów, nie zaś tylko samo posiadanie np. umowa dzierżawy obejmująca zadeklarowane we wniosku działki.
Nie kwestionując powyższego stanowiska organu odwoławczego, zgodzić się należy z twierdzeniami zawartymi w skardze, że w sytuacji, gdy dwóch producentów rolnych zadeklarowało te same działki rolne do płatności, zaś w toku postępowania obaj powoływali się na fakt ich rolniczego użytkowania konieczne jest odwołanie się do się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 17 grudnia 2020 r.,C-216/19 WQ, z którego wynika, że w sytuacji gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiejkolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013. W tym miejscu nie może umknąć uwadze, że trafnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, odwołując się do ww. wyroku TSUE, że "powyższe rozumieć należy w ten sposób, że w sytuacjach spornych, gdzie dwa podmioty występują o płatności do tego samego obszaru, warunkiem niejako dodatkowym przyznania płatności - oprócz tych fundamentalnych określonych w art. 7 i 8 ustawy, a więc przede wszystkim użytkowania tych gruntów - jest legitymowanie się tytułem prawnym do przedmiotowych działek. Tym samym - w przypadku spraw spornych - aby uzyskać płatności spełnić należy oba warunki, tzn. użytkować grunty rolniczo i posiadać tytuł prawny. Natomiast w sytuacji, gdy producent rolny użytkujący działki rolne objęte konfliktem kontroli krzyżowej nie posiada tytułu prawnego do użytkowanych gruntów, to nie otrzyma on płatności, mimo faktycznego użytkowania tych gruntów".
Jest to o tyle istotne, że również z art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach wynika, że płatność bezpośrednia do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy przede wszystkim kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było zatem zweryfikowanie i ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości, kto faktycznie posiadał w 2019 r. zadeklarowane jednocześnie przez Skarżącego i J. O. grunty i w jakim zakresie je rolniczo użytkował. Ponadto w sytuacji poczynienia ustaleń, z których miałoby wynikać, że miało miejsce współposiadanie działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, konieczne było ustalenie czy Skarżący na dzień 31 maja danego roku, miał do tej działki tytuł prawny.
Zdaniem Sądu organy przyjęły, chociaż w treści zaskarżonej decyzji nie zostało to wyraźnie wyartykułowane, że obie strony konfliktu dysponowały tytułem prawnym do spornych gruntów, jakim była umowa dzierżawy nieruchomości rolnej z dnia 31 maja 1995 r. zawarta z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie KOWR).
Niewątpliwie jednak przyczyną odmowy płatności do większości działek (do działek deklarowanych jako pastwiska) było ustalenie, że Strona nie mogła użytkować zadeklarowanych działek rolnych, gdyż nie posiadała ona w 2019 roku zwierząt, zarówno własnych jak i użyczonych. Ta okoliczność przesądziła o tym, iż płatność do większości działek objętych konfliktem kontroli krzyżowej została odmówiona. Natomiast w odniesieniu do deklarowanej do płatności działki ewidencyjnej s będącej łąką kośną organy Agencji ustaliły, że Strona była współużytkownikiem przedmiotowej działki. Zdaniem organów obie strony konfliktu krzyżowego w 2019 r. użytkowały te działki. Rezultatem takiego stanowiska było przyjęcie przez organ, że przyznanie płatności do spornego obszaru możliwe byłoby tylko, gdyby rolnik zgodnie z art. 18 ustawy o płatnościach legitymował się zgodą drugiego współposiadacza. Skarżący zgody takiej do wniosku o przyznanie płatności nie dołączył, a zatem sporna działka została wykluczona przez organ z płatności. Jak wywiódł organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, w tym przypadku to nie fakt posiadania tytułu prawnego do działki przesądza o prawie do płatności, a zgoda osoby współużytkującej, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Przedstawione przez organ odwoławczy stanowisko, zdaniem Sądu, było nieuprawnione, a przede wszystkim przedwczesne.
Jeżeli organ uznał, że działka s była użytkowana rolniczo przez oba podmioty, to winien ustalić ponad wszelką wątpliwość czy działka ta jest współposiadana przez druga stronę konfliktu czy jednak, co podnosił konsekwentnie Skarżący, tyko jemu przysługuje tytuł prawny.
Zdaniem Sądu, podstaw do przyjęcia tezy o współposiadaniu tych gruntów przez Skarżącego i J. O. w oparciu jedynie o to, że obie strony konfliktu kontroli krzyżowej powoływały się na posiadanie tytułu prawnego do spornych gruntów przed dniem 31 maja 2019 r. w postaci umowy dzierżawy i obie twierdziły, że grunty te użytkowały w tym roku – jest niewystarczające. A. O. w toku całego postępowania administracyjnego konsekwentnie podnosił, że tylko on użytkuje rolniczo sporne działki od ponad 10 lat, wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa, płaci podatki rolne i czynsze dzierżawne. Wskazał, że współdzierżawca tych gruntów, J. O. oświadczeniem z dnia 21 grudnia 2007 r. zrzekł się na jego korzyść praw i obowiązków wynikających z umowy dzierżawy, a także oświadczeniem z 15 marca 2014 r. przekazał mu swoje działki w użytkowanie na okres 10 lat (na dowód czego dołączył do akt te oświadczenia). Powołał się również na pismo z 21 grudnia 2007 r., w którym J. O. zwrócił się do Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych z prośbą o wykreślenie go z umowy dzierżawy, wskazując jednocześnie, że od pięciu laty przebywa za granicą, gdzie mieszka i pracuje, a gospodarstwo prowadzi A. O. wraz ze swoim ojcem. Skarżący podnosił, że powyższe dowody zostały złożone także do akt sprawy za rok 2016.
Dyrektor OR ARiMR w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił rozbieżności zaistniałych w zebranym materiale dowodowym. Zasadnie zarzucono w skardze, że organ odwoławczy ograniczył się do stwierdzenia, że cesja praw z umowy dzierżawy dokonana przez J. O. na rzecz A. O. była nieważna, z uwagi na przekroczenie przez pełnomocnika zakresu pełnomocnictwa. Brak jest w zaskarżonej decyzji uzasadnienia tak przyjętego stanowiska. Także w odpowiedzi na skargę organ przyznał, że zgadza się ze skarżącym, iż kwestie związane z umocowaniem S. O. do reprezentowania J. O. i A. O. nie zostały zbadane wnikliwie, jednak nawet uznając, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu niewłaściwie uznał, iż S. O. przekroczył udzielone mu pełnomocnictwo, to fakt ten nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż skuteczność umowy cesji, czy też jej brak nie ma wpływu na podęte w skarżonej decyzji rozstrzygnięcie.
Zdaniem Sądu wbrew temu, co podniesiono w odpowiedzi na skargę, kwestia tytułu prawnego ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie, co podkreślono powyżej - w odniesieniu do działki rolnej nr s (łąki kośnej), ale również w odniesieniu do działek deklarowanych jako pastwiska. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że kwestia tytułu prawnego do tych działek była drugorzędna i nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż przyczyną odmowy płatności do większości działek było ustalenie, iż Strona nie mogła użytkować zadeklarowanych działek rolnych, ponieważ nie posiadała ona w 2019 roku zwierząt, zarówno własnych jak i użyczonych. Zdaniem Sądu Dyrektor OR ARiMR nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z jakich okoliczności i dowodów teza ta miałaby wynikać.
W ocenie Sądu organ II instancji w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił rozbieżności zaistniałych w zebranym materiale dowodowym. Organ nie wskazał dlaczego dał wiarę tym zeznaniom i tym dokumentom, z których jego zdaniem wynika, że to druga strona konfliktu a nie Skarżący wypasał bydło, a dlaczego odmówił wiarygodności twierdzeniom A. O. oraz przedłożonym przez niego oświadczeniom i umowom potwierdzającym fakt użytkowania spornych gruntów w całości tylko przez niego. Zadaniem organów administracyjnych jest wszechstronne przeanalizowanie tych racji, argumentów i dowodów oraz podanie w rozstrzygnięciu, jakie względy przemawiały za uznaniem jednych, a odrzuceniu drugich, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne, niektóre dowody zostały uwzględnione, a innym odmówiono wiarygodności. Odzwierciedleniem dokonanego przez organ takiego procesu analizy materiału dowodowego musi być wreszcie uzasadnienie decyzji – co wynika wprost w art. 107 § 3 k.p.a.
Lektura uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazuje bowiem, że organ jedynie ogólnikowo stwierdził, że: "Organ I instancji prawidłowo ustalił, iż A. O. nie przedstawił wiarygodnych dowodów, które mogłyby potwierdzić, iż był on jedynym użytkownikiem spornych działek. Zebrane dowody w sprawie wskazują, że poza działką ewidencyjną nr s zadeklarowane do płatności działki, które weszły w konflikt kontroli krzyżowej, nie były użytkowane przez wnioskodawcę, lecz przez drugą stronę konfliktu kontroli krzyżowej oraz na jej zlecenie prze osoby trzecie. W ocenie organu odwoławczego powyższe wynika z zeznań świadków wskazanych przez J. O. oraz faktu posiadania umowy użyczenia bydła przez J. O., co sugeruje, iż to J. O. mógł wypasać bydło na spornych działkach, gdyż Strona nie była w stanie przedstawić wiarygodnych dowodów pozwalających na uznanie, iż to jej użyczone zostało bydło w roku 2019. Strona i jej pełnomocnik powołują na świadków osoby, które pisemnie deklarują brak jakiejkolwiek współpracy ze Stroną (A. Z., Pan M. W., G. Z. i I. Z.) lub nie są w stanie do końca określić prawidłowego położenia użytkowanych rolniczo działek (J. Z.). Jednocześnie argumentem potwierdzającym słuszność przyjętego przez organ II instancji stanowiska miała być okoliczność, iż Strona w kolejnym roku składania wniosków o płatność nie kontynuowała współpracy z M. W. i G. Z., co sugeruje, iż współpraca ta nie miała miejsca w roku 2019. Jak dodatkowo zaznaczył organ odwoławczy, dopiero w kolejnym roku tj. 2020 Strona założyła na pastwiskach siedziby stada i wykonywała przemieszczenia bydła użyczonego od H. B., co znajduje odzwierciedlenie w bazie IRZ. W związku z powyższym wszystkie działki użytkowane w sposób pastwiskowy zostały wykluczone z płatności, gdyż Strona deklarując sporne działki we wniosku jako pastwiska, nie była w 2019 roku posiadaczem zwierząt gospodarskich, a zatem nie mogła użytkować tych terenów poprzez wypas zwierząt gospodarskich na ich terenie".
W ocenie Sądu organ odwoławczy nie rozpatrzył zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W uzasadnieniu nie odniósł się do dowodów zaoferowanych przez Stronę w toku postępowania administracyjnego, w tym przedłożonym umowom dotyczącym użyczenia bydła, oświadczeniom osób, które wskazywały, że to Skarżący użytkował rolniczo wskazane działki. Wbrew temu, co podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ nie przesłuchał w tej sprawie ani świadków wskazanych przez J. O., ani stron postępowania. Organ przeoczył, że przesłuchanie jakie miało miejsce, i do którego odniósł się Dyrektor OR ARiMR, dotyczyło konfliktu za rok 2018 i 2020. Zatem trudno zaakceptować stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosków Skarżącego o przeprowadzenie przesłuchania świadków powołanych przez J. O. w zakresie płatności za rok 2019 czy też przeprowadzenie dowodu z zeznań Strony. Zdaniem Sądu organ II instancji nie wyjaśnił w istocie, dlaczego nie uwzględnił konsekwentnie podnoszonego przez Skarżącego stanowiska, nie podał, dlaczego nie dał wiary przedłożonym przez niego dokumentom, z których wynika, że tylko on użytkował sporne grunty i tylko jemu przysługuje tytuł prawny do tych gruntów. Nie ustosunkował się do przedłożonych przez Skarżącego dowodów, nie wskazał, które z nich uznał za wiarygodne, a które nie. Nie odniósł się do zarzutów Skarżącego podważających zeznania świadków wskazanych przez drugą stronę konfliktu (protokoły z zeznań zostały włączone w poczet materiału dowodowego przez organ II instancji). Kwestionując wiarygodność przedłożonych przez Stronę dowodów (oświadczeń osób wskazanych przez Stronę, umów) doniosłe znaczenie organ odwoławczy przypisał pisemnym deklaracjom osób, które zaprzeczyły by w jakiejkolwiek sposób współpracowały ze Stroną: A. Z., M. W., G. Z. i I. Z.). Organ odwoławczy nie wyjaśnił, dlaczego dał wiarę tym oświadczeniom zwłaszcza, że osoby te zmieniły wcześniej złożone wyjaśnienia odnośnie współpracy ze Skarżącym. Jest to o tyle istotne, że w decyzji nr 145/2021, którą uchylono rozstrzygnięcie organu I instancji, Dyrektor OR ARiMR wskazał uprzednio, że "Organ I instancji winien dogłębnie przeanalizować kwestie zmiany zeznań świadków w zakresie użyczania bydła, gdyż kwestia ta może mieć niebagatelne znaczenie dla oceny użytkowania działek rolnych, na których odbywał się wypas".
Nie sposób zatem zaaprobować twierdzenia organu, że niewiarygodne są oświadczenia osób wskazywanych przez Skarżącego, gdyż nie są w stanie do końca określić prawidłowego położenia użytkowanych rolniczo działek (J. Z.). W tym miejscu zauważyć wypada, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że również świadkowie wskazani przez J. O. nie potrafili wskazać dokładnego położenia działek, ich numerów, chociaż - co podkreślił pełnomocnik Skarżącego w piśmie z dnia 22.09.2021 r., osoby te deklarują, że od 2016 r. użytkują te same działki rolne, są tam bardzo często, nawet kilkanaście razy w miesiącu i wykonują na nich wszystkie niezbędne prace. Zatem po kilku latach jeżdżenia w to samo miejsce nie są w stanie wskazać na mapie połażenia działek, ani nie potrafią dojechać na powyższe działki rolne bez GPS. Organ odwoławczy nie odniósł się także do zarzutów Strony czy było realnie możliwe wypasanie tak dużej ilości sztuk bydła na wskazanych przez drugą stronę konfliktu działkach, z uwagi na ich niewielki areał. Nie wyjaśniono również rozbieżności co do terminu wypasu bydła – Strona podnosiła, że niemożliwe było wypasanie bydła od marca (jak podnosił J. O.), kiedy na działkach zalega jeszcze śnieg. Dodatkowo zauważyć trzeba, że Strona nigdy nie twierdziła, że w 2019 r. posiadała własne bydło, stad niezrozumiałe jest stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że treść oświadczeń M. W. i A. Z. znajduje odzwierciedlenie w posiadanej przez organ bazie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ), zgodnie z którą A. O. nie posiadał żadnego bydła w 2019 r.
Ponieważ podobne kwestie sporne zaistniałe na tle zbliżonego - co do istoty problemu prawnego i stanu faktycznego, a dotyczącego przyznania płatności Skarżącemu za rok 2016, były poddane ocenie WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 29.11.2018 r., sygn. akt III SA/Wr 318/18 (na powyższy wyrok powoływała się Strona w toku postępowania), Sąd orzekający w tej sprawie posłuży się argumentacją przedstawioną w wskazanym wyroku.
W ocenie Sądu organ administracyjny dysponując sprzecznymi zeznaniami stron i świadków nie może uchylić się od oceny ich wiarygodności, a tym samym dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, ale jest obowiązany ocenić wszystkie okoliczności sprawy w sposób odpowiadający treści art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej winien wyjaśniać dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Niedopełnienie przez organ obowiązków wynikających z tych przepisów nie pozwala w konsekwencji na przyjęcie, że prawidłowo zastosowano w sprawie normy prawa materialnego.
Trzeba w tym miejscu podkreślić, że budzi wątpliwości stanowisko organu odwoławczego, że nie ma sprzeczności pomiędzy twierdzeniami J. O. zawartymi w licznych oświadczeniach, gdzie twierdzi on, że użytkuje sporne działki w całości, a treścią zeznań złożonych w 2021 r. w Prokuraturze Rejonowej w K.1, gdzie wskazuje, iż użytkuje gospodarstwo w połowie. W ocenie Dyrektora OR ARiMR J. O. nigdy nie sugerował, iż deklarowane przez strony konfliktu kontroli krzyżowej działki ewidencyjne były przez niego użytkowane w połowie. Zgodnie z powyższym organ uznał, że mówiąc o użytkowaniu działek rolnych w połowie J. O. miał na myśli użytkowanie połowy gruntów rolnych dzierżawionych z KOWR, które kwalifikują się do płatności. Odnosząc się do powyższego zdaniem Sądu, nie można pominąć, że z powołanego przez Stronę wielokrotnie w toku postępowania przed organami wskazanego wyżej wyroku WSA we Wrocławiu z 29.11.2018 r., sygn. akt III SA/Wr 318/18 wynika, że w dniu 12 maja 2017 r. Kierownik ARiMR przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem stron konfliktu krzyżowego oraz świadków. J. O. (występujący z pełnomocnikiem) podał, że użytkował w połowie każdą sporną działkę. Oświadczył, że widział jak A. O. z H. B. wygradzali miejsca, na które nie mogło wejść bydło, ale na swoich połowach działek, które im pozostawił. Podał, że działki zostały podzielone ogrodzeniem po połowie, ale ogrodzenie to zostało zdjęte przez A. O. Nic nie stało na przeszkodzie by protokół z rozprawy włączyć w poczet zebranego materiału dowodowego, tak jak uczynił organ odwoławczy w stosunku do protokołów przesłuchania świadków J. O., które miały miejsce w postępowaniach za rok 2018 i 2020. Przeciwne zatem od wskazywanego przez Skarżącego stanowiska, twierdzenia organu nie zostały poparte skutecznym przeciwdowodem ani przekonującą argumentacją.
Niezrozumiały jest także zarzut organu, że Skarżący kwestionował zeznania świadków i dowody przedłożone przez drugą stronę konfliktu. Dowody te były istotne w sprawie, na nich bowiem przede wszystkim oparto tezę, że to nie Skarżący użytkował rolniczo sporne działki.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznaje za zasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., jako że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia stawianych tam wymogów. Winno ono zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.
Zdaniem Sądu trafny okazał się także zarzut naruszenia zasadny dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 k.p.a. Organ odwoławczy nie przeprowadził ponownego rozpatrzenia sprawy. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Organ odwoławczy ma bowiem obowiązek skontrolowania sprawy w jej całokształcie i wydania orzeczenia według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania swej decyzji. Taka sytuacja nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Organ jak wynika z treści zaskarżonej decyzji nie odniósł się do poszczególnych dowodów , nie przeanalizował ponownie sprawy.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy nie można stwierdzić, czy prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że Skarżący w roku 2019 r. nie spełnił warunków do przyznania płatności i czy zasadnie organy odmówiły mu przyznania płatności oraz nałożyły sankcje.
W związku z tym Sąd uznał, że decyzja o odmowie przyznania płatności i nałożeniu sankcji została wydana przedwcześnie. Organ administracji naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. i art. 15 k.p.a., a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego.
Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zastosuje się do rozważań zawartych w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności organ dokona oceny "posiadania" gruntu rolnego przez Skarżącego, przy uwzględnieniu wskazań Sądu. Organ dokona tej oceny w świetle całego, zebranego dotychczas i odpowiednio uzupełnionego materiału dowodowego, czemu da wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, stosownie do wymogów wskazanych w powołanych wyżej przepisach, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania. Jednocześnie wyjaśnić należy, że Sąd nie przesądza, czy organ winien Skarżącemu przyznać płatności czy też nie. Sąd nie przesadza także kwestii nałożenia na Skarżącego sankcji. Sąd stwierdza wyłącznie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a organ administracji ma obowiązek ponownego rzetelnego przeprowadzenia postępowania i następnie rozważenia okoliczności mogących mieć wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. 2018 r., poz. 265 ze zm.) Sąd zasądził od organu administracji na rzecz Skarżącego kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zasądzona kwota obejmuje uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł i wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, będącego radcą prawnym, w wysokości 480 zł.