I SA/Op 217/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2025-06-04
NSApodatkoweWysokawsa
VATimportnasiona rzepakustawka podatkowaklasyfikacja towarówprzeznaczenie towaruspożycie przez ludziprawo celneorzecznictwo

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę podatnika, uznając, że importowane nasiona rzepaku, mimo że mogą być spożywane po przetworzeniu, nie są przeznaczone do bezpośredniego spożycia przez ludzi, co wyklucza zastosowanie stawki VAT 0%.

Sprawa dotyczyła importu nasion rzepaku o niskiej zawartości kwasu erukowego z Ukrainy, dla których skarżący zadeklarował stawkę VAT 0% na podstawie art. 146da ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, uznając je za towary spożywcze przeznaczone do spożycia przez ludzi. Organy podatkowe zakwestionowały tę klasyfikację, wskazując, że nasiona rzepaku nie są przeznaczone do bezpośredniego spożycia przez ludzi, a jedynie do przetworzenia (np. na olej), co skutkowało zastosowaniem stawki 8% i nałożeniem dodatkowej kwoty podatku. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że kluczowe jest główne przeznaczenie towaru, a nasiona rzepaku w stanie surowym nie są produktem do bezpośredniego spożycia.

Przedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego, która określiła kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 4.942 zł. Różnica ta wynikała z nieprawidłowego zadeklarowania przez skarżącego stawki VAT 0% dla importowanych nasion rzepaku. Skarżący argumentował, że nasiona te, ze względu na niską zawartość kwasu erukowego i potwierdzenie przez Państwowy Graniczny Inspektorat Sanitarny, mogą być przeznaczone do spożycia przez ludzi, co kwalifikowałoby je do zastosowania stawki 0% zgodnie z art. 146da ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Organy podatkowe oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznały jednak, że kluczowe jest główne i bezpośrednie przeznaczenie towaru. Nasiona rzepaku, mimo że mogą być spożywane po przetworzeniu (np. jako olej), w stanie surowym nie są produktem przeznaczonym do bezpośredniego spożycia przez ludzi. Sąd podkreślił, że pozycja 9 załącznika nr 10 ustawy o VAT, przewidująca stawkę 0%, dotyczy wyłącznie towarów przeznaczonych do spożycia przez ludzi, podczas gdy pozycja 9 załącznika nr 3, dla której stawka wynosi 8%, obejmuje towary z wyłączeniem tych przeznaczonych do spożycia przez ludzi. Sąd odwołał się do interpretacji przepisów unijnych oraz orzecznictwa, wskazując na rozróżnienie między produktami jadalnymi a produktami przeznaczonymi do spożycia przez ludzi. Zauważono również, że sposób transportu i późniejsza sprzedaż nasion rzepaku podmiotom zajmującym się handlem surowcami, a nie produkcją żywności dla konsumentów, potwierdza brak przeznaczenia do bezpośredniego spożycia. Sąd oddalił skargę, uznając prawidłowość zastosowania stawki 8% i tym samym zasadność decyzji organów podatkowych.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nasiona rzepaku w stanie surowym nie są przeznaczone do bezpośredniego spożycia przez ludzi, co wyklucza zastosowanie stawki VAT 0%.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest główne i bezpośrednie przeznaczenie towaru. Nasiona rzepaku są przeznaczone głównie do przetworzenia (np. na olej), a nie do bezpośredniego spożycia, co odróżnia je od produktów objętych stawką 0%.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (39)

Główne

u.p.t.u. art. 146da § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Stawka 0% dotyczy towarów spożywczych wymienionych w poz. 1-18 załącznika nr 10, innych niż usługi związane z wyżywieniem, pod warunkiem, że są one przeznaczone do bezpośredniego spożycia przez ludzi.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

u.p.t.u. art. 146da § ust.1 pkt 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

Stawka 0% dla towarów spożywczych wymienionych w poz. 1-18 załącznika nr 10, innych niż usługi związane z wyżywieniem, w okresie od 1 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 41 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 146aa § ust.1 pkt 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Stawka podatku wynosi 8% dla towarów z Działu 12 Nomenklatury Scalonej (CN) z wyłączeniem towarów przeznaczonych do spożycia przez ludzi.

u.p.t.u. art. 33 § ust. 2a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Organ celny wydaje decyzję określającą różnicę między prawidłową kwotą podatku a kwotą wykazaną w zgłoszeniu celnym, jeśli stwierdzi nieprawidłowość po zwolnieniu towaru.

u.p.t.u. art. 5a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Klasyfikacja towarów według Nomenklatury Scalonej (CN) lub innych klasyfikacji statystycznych.

u.p.t.u. art. 2 § pkt 30

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja oznaczenia 'ex' jako zakresu towarów i usług węższego niż określony w danym dziale, pozycji, podpozycji lub kodzie CN.

O.p. art. 233 § § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

O.p. art. 2a

Ordynacja podatkowa

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika (in dubio pro tributario).

UKC art. 48

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013

Kontrola celna zgłoszenia.

UKC art. 233 § § 1 pkt 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013

UKC art. 172 § ust. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013

Data przyjęcia zgłoszenia celnego jest decydująca dla stosowania przepisów.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

u.p.t.u. art. 41 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 146aa § ust.1 pkt 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

Stawka 8% dla towarów z Działu 12 CN, z wyłączeniem towarów przeznaczonych do spożycia przez ludzi.

u.p.t.u. art. 33 § ust. 2a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

Decyzja określająca różnicę między prawidłową kwotą podatku a kwotą wykazaną w zgłoszeniu celnym.

u.p.t.u. art. 5a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

Klasyfikacja towarów według Nomenklatury Scalonej (CN).

u.p.t.u. art. 2 § pkt 30

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

Definicja 'ex'.

u.p.t.u. art. 30b § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

Podstawa opodatkowania z tytułu importu towarów.

u.p.t.u. art. 19 § a ust. 9

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

Powstanie obowiązku podatkowego z chwilą powstania długu celnego.

u.p.t.u. art. 37 § ust. 1a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

Naliczanie odsetek od niepobranej kwoty podatku.

u.p.t.u. art. 37 § ust. 1b

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

Pobieranie odsetek za zwłokę od niezapłaconej kwoty podatku.

O.p. art. 233 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

O.p. art. 127

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zasada dwuinstancyjności.

O.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zasada legalizmu.

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

O.p. art. 191 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

O.p. art. 210 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Wymogi uzasadnienia decyzji.

O.p. art. 210 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Wymogi uzasadnienia decyzji.

O.p. art. 194 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dowody urzędowe.

u.b.ż. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Definicja środka spożywczego.

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady art. 2

Definicja żywności.

dyrektywa VAT art. 98 § ust. 1 i 2

Dyrektywa 2006/112/WE Rady

Możliwość stosowania stawek obniżonych dla określonych kategorii towarów i usług.

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2658/87 art. 1 § ust. 2

Zakres Nomenklatury scalonej (CN).

ORINS art. 1

Ogólne reguły interpretacji Nomenklatury scalonej

Zasady klasyfikacji towarów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nasiona rzepaku nie są przeznaczone do bezpośredniego spożycia przez ludzi, co wyklucza zastosowanie stawki VAT 0% na podstawie art. 146da ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. Kluczowe jest główne przeznaczenie towaru, a nie możliwość jego spożycia po przetworzeniu. Rozróżnienie między produktami jadalnymi a przeznaczonymi do bezpośredniego spożycia jest istotne dla stosowania stawek VAT.

Odrzucone argumenty

Nasiona rzepaku, jako środek spożywczy w rozumieniu przepisów o bezpieczeństwie żywności, powinny być objęte stawką VAT 0%. Świadectwo Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego potwierdza, że nasiona rzepaku mogą być przeznaczone do spożycia przez ludzi. Naruszenie zasady in dubio pro tributario poprzez niekorzystną dla podatnika wykładnię przepisów.

Godne uwagi sformułowania

"towary przeznaczone do spożycia przez ludzi" należy rozumieć wyłącznie produkty, które są wytwarzane, przygotowywane w celu ich bezpośredniego spożycia przez ludzi - odpowiednio zapakowane, oznaczone, zaetykietowane itp. Nasiona rzepaku należy w tym kontekście traktować wyłącznie jako składnik przeznaczony do produkcji środków spożywczych (np. oleju rzepakowego). Nie każdy zatem produkt jadalny będzie nadawał się do spożycia przez człowieka, bowiem może być wymagana jeszcze odpowiednia jego obróbka, celem przystosowania go do możliwości zjedzenia lub wypicia tego produktu. Główne, zasadnicze przeznaczenie nasion rzepaku nie jest ich bezpośrednie spożycie (konsumowanie) przez ludzi. Są one spożywane przez ludzi głównie po przetworzeniu, np. w postaci oleju lub innych produktów spożywczych.

Skład orzekający

Marzena Łozowska

przewodniczący

Grzegorz Gocki

sprawozdawca

Aleksandra Sędkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"towary przeznaczone do spożycia przez ludzi\" na potrzeby stosowania obniżonych stawek VAT, zwłaszcza w kontekście importu surowców rolnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji importu nasion rzepaku i stosowania przepisów VAT obowiązujących w konkretnym okresie. Może być pomocne w innych sprawach dotyczących klasyfikacji towarów spożywczych i stosowania stawek VAT.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego produktu rolnego i jego opodatkowania VAT, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Wyjaśnia subtelne rozróżnienie między 'jadalnym' a 'przeznaczonym do spożycia', co może być ciekawe dla prawników i księgowych.

Nasiona rzepaku a VAT 0% czy 8%? Sąd wyjaśnia, co oznacza "przeznaczone do spożycia przez ludzi".

Dane finansowe

WPS: 4942 PLN

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Op 217/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska
Grzegorz Gocki /sprawozdawca/
Marzena Łozowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 931
art. 33 ust. 2a, art. 41. art. 146aa ust.1 pkt 1, art. 146aa ust.1 pkt 2, art. 146aa ust.1a oraz art. 146da ust.1 pkt 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 48
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Protokolant Referent Beata Olfans po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi G. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: Przedsiębiorstwo Handlowo- Usługowe "A." w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 17 stycznia 2025 r., nr 1601-IOA.4103.31.2024 w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez G. K. (dalej jako: skarżący, strona, podatnik) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 17.01.2025 r., którą organ ten działając na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej: O.p.) - utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu z dnia 25.09.2024 r. określającą kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 4.942 zł, stanowiącą różnicę między kwotą podatku w prawidłowej wysokości a kwotą podatku wykazaną w zgłoszeniu celnym nr [...] z dnia 14.11.2022 r.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 14.11.2022 r. zgłaszający A.1 S.C., występujący jako przedstawiciel bezpośredni Przedsiębiorcy G. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe A., zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu pochodzący z Ukrainy towar opisany w polu 31 JDA SAD jako: "Nasiona rzepaku o niskiej zawartości kwasu erukowego" o wartości 12.870,00 EUR, ujęty na fakturze nr [...] z 10.11.2022 r., wystawionej przez I. Limited z siedzibą w Republice Cypryjskiej, w ilości 22.000 kg. Zgłoszenie celne zostało zarejestrowane pod poz. [...].
Dla wymienionego towaru zgłaszający zadeklarował w polu 33 JDA SAD kod TARIC 1205109000, podając krajowy kod dodatkowy V008 oznaczający: "Towary przeznaczone do spożycia przez ludzi", dla którego zadeklarował stawkę celną erga omnes w wysokości 0% oraz stawkę podatku od towarów i usług 0%. Preferencyjna stawka VAT wynikała z art. 146da ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2022 r., poz. 931 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym postępowaniem, dalej w skrócie: u.p.t.u., ustawa o VAT) i obowiązywała od 1 lutego do 31 grudnia 2022 r. dla towarów spożywczych wymienionych w poz. 1-18 załącznika nr 10 do tej ustawy, w którym w poz. 9 towar jest opisany jako: "ex 12": "Nasiona i owoce oleiste; ziarna, nasiona i owoce różne; rośliny przemysłowe lub lecznicze; słoma i pasza - wyłącznie towary przeznaczone do spożycia przez ludzi", co oznacza, że w wyznaczonym okresie stawką 0% objęte były towary przeznaczone do spożycia przez ludzi z Działu 12 Nomenklatury Scalonej (CN).
Przedmiotowy towar został zwolniony do procedury bez weryfikacji przywołanego zgłoszenia celnego.
W wyniku przeprowadzonej w trybie art. 48 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny z dnia 9 października 2013 r. (Dz. Urz. UE L nr 269, str. 1, dalej w skrócie: UKC) kontroli celnej zgłoszenia [...], Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. stwierdził nieprawidłowo zastosowaną stawkę VAT.
Ze sporządzonego na tę okoliczność protokołu z 15.03.2023 r. wynika, że dla towaru dopuszczonego do obrotu na podstawie wymienionego zgłoszenia celnego właściwa jest obniżona stawka VAT, zgodnie z art. 146aa ust. 1 pkt 2 u.p.t.u., który stanowi, że stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 2, art. 120 ust. 2 i 3 oraz tytule załącznika nr 3 do ustawy, wynosi 8 %. W poz. 9 załącznika nr 3 do u.p.t.u. towar jest opisany jako: "ex 12": "Nasiona i owoce oleiste; ziarna, nasiona i owoce różne; rośliny przemysłowe lub lecznicze; słoma i pasza - z wyłączeniem towarów przeznaczonych do spożycia przez ludzi", co oznacza, że stawką 8% objęte są towary z Działu 12 Nomenklatury Scalonej (CN) z wyłączeniem towarów przeznaczonych do spożycia przez ludzi.
Reprezentujący skarżącego przedstawiciel bezpośredni złożył wyjaśnienia i zastrzeżenia do ww. protokołu kontroli, które wraz z protokołem kontroli oraz odpowiedzią Naczelnika [...] Urzędu Celno- Skarbowego w B. na zastrzeżenia, zostały przekazane Naczelnikowi Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu, jako organowi właściwemu w sprawie, celem przeprowadzenia stosownego postępowania.
W toku prowadzonego postępowania Naczelnik Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu (dalej także jako: "NOUCS", "organ I instancji"), zawiadomieniem z 18.06.2024 r., realizując obowiązek wynikający z art. 22 ust. 6 UKC, poinformował stronę o zamiarze wydania decyzji niekorzystnej oraz o możliwości przedstawienia swojego stanowiska i zapoznania z aktami sprawy. Stanowisko takie zostało przedstawione przez reprezentującego podatnika przedstawiciela bezpośredniego.
Postępowanie prowadzone przez NOUCS zostało zakończone decyzją z 25 września 2024 r., którą organ określił podatnikowi kwotę podatku od towarów i usług (B00) w wysokości 4.942 zł, stanowiącą różnicę między kwotą podatku w prawidłowej wysokości a kwotą podatku wykazaną w zgłoszeniu celnym.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego organ II instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 17.01.2025 r.
W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie wystąpiły podstawy do przeprowadzenia weryfikacji prawidłowości informacji podanych w zgłoszeniu celnym (art. 48 UKC).
Po analizie treści pozycji taryfowych stwierdził, że zadeklarowana w zgłoszeniu celnym klasyfikacja towarowa jest prawidłowa, a dla kodu CN 1205 10 90 00 (nasiona rzepaku lub rzepiku, nawet łamane, o niskiej zawartości kwasu erukowego, pozostałe) przypisana została stawka celna erga omnes w wysokości 0%, co pozostaje poza sporem. Poprawne jest zastosowanie kodu dodatkowego X091, gdyż towar nie podlega opodatkowaniu akcyzą. Brak również podstaw do kwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru. Organ wskazał, iż istota sporu dotyczy natomiast zadeklarowanej stawki podatku od towarów i usług.
Według podatnika, poprawne było podanie w zgłoszeniu celnym krajowego kodu dodatkowego V008 oznaczającego "Towary przeznaczone do spożycia przez ludzi", do którego przypisana jest preferencyjna stawka VAT w wysokości 0%.
Organ nie podzielił powyższego stanowiska.
Odwołał się do przepisu art. 146da ust. 1 pkt 1 u.p.t.u., z którego wynika, że stawkę 0% można zastosować wyłącznie w sytuacji, gdy są spełnione łącznie dwa warunki:
- musi być to towar spożywczy wymieniony w jednej z pozycji od 1 do 18 załącznika nr 10 do u.p.t.u.,
- musi być to towar inny niż klasyfikowany według PKWiU w grupowaniu "usługi związane z wyżywieniem" (PKWiU 56).
Organ wskazał, iż w sprawie niewątpliwie spełniona została tylko druga przesłanka - objęte przedmiotowym zgłoszeniem nasiona rzepaku nie są bowiem towarem, który mógłby być klasyfikowany do grupowania "usługi związane z wyżywieniem" (PKWiU 56). Natomiast w sprawie nie została spełniona pierwsza przesłanka, czyli przypisanie nasion rzepaku do którejkolwiek z pozycji od 1 do 18 załącznika nr 10 do u.p.t.u.
Według organu, ustalenie w tym zakresie należy przeprowadzić poprzez zestawienie tych cech przedmiotowego towaru, które spowodowały jego klasyfikację do kodu CN 1205 10 90 00, z treścią ww. pozycji załącznika nr 10. Klasyfikacja nasion rzepaku do pozycji 1-8 oraz 10-18 nie jest przy tym możliwa, co nie stanowi kwestii spornej.
Zatem analizie poddano pozycję 9 załącznika nr 10 do u.p.t.u., gdzie wskazano CN "ex 12": Nasiona i owoce oleiste; ziarna, nasiona i owoce różne; rośliny przemysłowe lub lecznicze; słoma i pasza - wyłącznie towary przeznaczone do spożycia przez ludzi. Przy czym, zgodnie z art. 2 pkt 30 u.p.t.u.: przez oznaczenie ex rozumie się zakres towarów i usług węższy niż określony odpowiednio w danym dziale, pozycji, podpozycji lub kodzie Nomenklatury scalonej (CN) lub danym grupowaniu klasyfikacji wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej.
Organ wywodził dalej, że faktem powszechnie znanym i nie wymagającym dowodzenia jest to, że rzepak jest rośliną oleistą, stąd jego klasyfikacja do Działu 12 Wspólnotowej Taryfy Celnej, obejmującego m.in. właśnie rośliny oleiste. Jednocześnie jednak, na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług zastosowanie stawki VAT 0 % wymaga, aby towar był nie tylko rośliną oleistą, ale także - aby był towarem przeznaczonym do spożycia przez ludzi. Tymczasem - według organu - nasiona rzepaku nie są produktem uznanym za możliwy do spożywania przez ludzi i nie są w tym celu sprzedawane i wykorzystywane (w przeciwieństwie np. do nasion słonecznika). Dopiero bowiem przetworzenie nasion rzepaku prowadzi do powstania produktu, który jest przez ludzi spożywany w postaci oleju rzepakowego (tłuszcz jadalny, o którym mowa w poz. 10 załącznika nr 10 do u.p.t.u.). Nie stanowi to jednak o możliwości zastosowania obniżonej stawki podatku w wysokości 0% wobec nasion rzepaku, które nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi. Przeznaczenie produktów przetworzenia takich nasion na kolejnych etapach produkcji nie ma natomiast wpływu na stawkę podatkową dla nasion, ponieważ produkty przetworzenia nasion rzepaku sklasyfikowane w innych kodach CN są opodatkowane wg własnych kryteriów.
Zatem, w ocenie organu, nasiona rzepaku, klasyfikowane do Działu 12 CN, mimo że można uzyskać z nich olej jadalny (klasyfikowany do Działu 15 CN), to same w sobie nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi i z tego względu nie mogą być uznane za mieszczące się w pozycji 9 załącznika nr 10 do u.p.t.u. Sporny towar objęty jest natomiast pozycją 9 załącznika nr 3 do u.p.t.u. (zawierającym wykaz towarów i usług opodatkowanych stawką podatku w wysokości 8%, w związku z treścią art. 146aa ust. 1 pkt 2 u.p.t.u.).
Organ wskazał dalej, iż na gruncie rozpatrywanej sprawy wystąpiła zatem różnica między kwotą podatku w prawidłowej wysokości a kwotą podatku już wykazaną albo określoną, o której mowa w art. 33 ust. 2a u.p.t.u., która wynosi 4.942 zł, zgodnie z poniższymi wyliczeniami:
- podstawa opodatkowania (pole 47 zgłoszenia celnego): 61.772 zł
- stawka podatku: 8%
- kwota podatku w prawidłowej wysokości: 61.772 zł x 8% = 4.942 zł
- kwota podatku wykazana w zgłoszeniu celnym (pole 47 zgłoszenia celnego): 0 zł,
- różnica między kwotą podatku w prawidłowej wysokości a kwotą podatku wykazaną w zgłoszeniu celnym: 4.942 zł
Tym samym organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania.
We wniesionej na powyższą decyzję skardze podatnik zarzucił:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
1. art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym, w którym nie wystąpiły podstawy prawne do jego zastosowania i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji;
2. art. 33 ust. 2a u.p.t.u. poprzez jego zastosowanie i uznanie za prawidłowe wydanie decyzji przez organ I instancji określającej kwotę podatku od towarów i usług (B00) w wysokości 4.942 zł, stanowiącą różnicę, między kwotą podatku w prawidłowej wysokości, a kwotą podatku wykazaną w zgłoszeniu celnym, w stanie faktycznym, w którym przepis ten nie ma zastosowania;
3. art. 5a u.p.t.u. poprzez nieprawidłowe odniesienie się tylko i wyłącznie do Działu 12 "Nasiona i owoce oleiste; ziarna, nasiona i owoce różne; rośliny przemysłowe łub lecznicze, słoma i pasza" z pominięciem rozwinięcia klasyfikacji dla importowanych z Ukrainy nasion rzepaku o niskiej zawartości kwasu erukowego klasyfikowanego do kodu CN 1205 10 90 jako środka spożywczego w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.b.ż. w zw. z art. 2 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002, co zostało potwierdzone "Świadectwem o spełnieniu wymagania w zakresie wymagań zdrowotnych przez środek spożywczy, który może być przeznaczony do spożycia przez ludzi" wystawionym przez Państwowy Graniczny Inspektorat Sanitarny w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej;
4. art. 194 O.p. poprzez nieuwzględnienie przy ustalaniu stanu faktycznego, jako dowodu "Świadectwa o spełnieniu wymagania w zakresie wymagań zdrowotnych przez środek spożywczy, który może być przeznaczony do spożycia przez ludzi" wystawionego przez Państwowy Graniczny Inspektorat Sanitarny, stanowiącego dokument urzędowy, w którym potwierdzono, że nasiona rzepaku o niskiej zawartości kwasu erukowego klasyfikowanego do kodu CN 1205 10 90 są środkiem spożywczym w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.b.ż. w zw. z art. art. 2 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002;
5. art. 2a O.p. poprzez jego niezastosowanie w zakresie wątpliwości co do wykładni art. 41 ust. 2a u.p.t.u. w zw. z art. 146da ust. 1 pkt 1) u.p.t.u. w zw. z poz. 9 załącznika nr 10 do u.p.t.u. dotyczącej prawidłowości zastosowanej stawki podatku VAT w wysokości 0% dla nasion rzepaku wymienionych w poz. 9 załącznika nr 10 do u.p.t.u., jaką zastosowała w Zgłoszeniu celnym A.1 działająca w imieniu skarżącego, czy też jak wskazują organy obu instancji właściwa stawka podatku VAT winna wynosić 8%, która doprowadziła do wyłonienia hipotezy interpretacyjnej, która nie jest przekonująca, a pomimo to organ odwoławczy zaaprobował wybór tej wykładni, która została zastosowana przez organ I instancji i jest niekorzystna dla skarżącego;
6. art. 127 O.p. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności i przyjęcie ustaleń organu I instancji jako własnych;
7. art. 120 O.p., art. 121 § 1 O.p., art. 122 O.p.,187 § 1 O.p. i art. 191 § 1 O.p. przez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i niewskazanie w treści decyzji, które okoliczności zostały uznane za udowodnione, a którym odmówili waloru wiarygodności z przytoczeniem stosownej argumentacji na tę okoliczność, a tym samym naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 O.p. w zw. z art. 210 § 4 O.p. z uwagi na istotne wady, które wystąpiły w uzasadnieniu decyzji, w szczególności poprzez nieprawidłowe uznanie, że nasiona rzepaku będące przedmiotem importu nie są towarami przeznaczonymi do spożycia przez ludzi, poprzez uznanie za prawidłowe ustalenia organu I instancji, że stawka VAT na nasiona rzepaku wynosi 8% pomimo, że organ ten nie przedstawił w tym zakresie żadnych opinii lub ekspertyz, które wskazywałyby jednoznacznie, czy nasiona rzepaku o zawartości kwasu erukowego poniżej 2 % nadają się lub nie nadają się do spożycia przez ludzi, co w konsekwencji miało istotny wpływ na błędną ocenę stanu faktycznego, która miała istotny wpływ na wynik sprawy.
II. Naruszenie prawa materialnego, a w szczególności:
1. art. 5a u.p.t.u. poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na nieprawidłowym odniesieniu się tylko i wyłącznie do Działu 12 "Nasiona i owoce oleiste; ziarna, nasiona i owoce różne; rośliny przemysłowe lub lecznicze, słoma i pasza" z pominięciem rozwinięcia klasyfikacji dla importowanych z Ukrainy nasion rzepaku o niskiej zawartości kwasu erukowego klasyfikowanego do kodu CN 1205 10 90, jako środka spożywczego w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.b.ż. w zw. z art. 2 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002, co zostało potwierdzone "Świadectwem o spełnieniu wymagania w zakresie wymagań zdrowotnych przez środek spożywczy, który może być przeznaczony do spożycia przez ludzi" wystawionym przez Państwowy Graniczny Inspektorat Sanitarny w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej;
2. art. 146da ust. 1 pkt 1) u.p.t.u. poprzez jego niezastosowanie, z którego wynika, że w okresie od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. dla: towarów spożywczych wymienionych w poz. 1-18 załącznika nr 10 do ustawy, innych niż klasyfikowane według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług w grupowaniu usługi związane z wyżywieniem (PKWiU 56) stawka podatku VAT wynosiła 0%, w tym dla nasion rzepaku o niskiej zawartości kwasu erukowego klasyfikowanego do kodu CN 1205 10 90, jako środka spożywczego w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.b.ż. w zw. z art. art. 2 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 wymienionego w poz. 9 załącznika nr 10 do u.p.t.u., co zostało potwierdzone "Świadectwem o spełnieniu wymagania w zakresie wymagań zdrowotnych przez środek spożywczy, który może być przeznaczony do spożycia przez ludzi" wystawionym przez Państwowy Graniczny Inspektorat Sanitarny w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej.
W związku z powyższym, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów w postaci: 1) opinii z dnia 30.01.2025 r. sporządzonej przez dr. hab. inż. M. S., 2) opinii z dnia 10.02.2025 r. sporządzonej przez prof. dr. hab. D. S. - na okoliczność potwierdzenia, że nasiona rzepaku o zawartości kwasu erukowego mniejszej niż 2% masy i o zawartości składników stałych, w których udział glukozynolanów jest mniejszy niż 30 mikromoli w gramie kwalifikowanych do kodu CN 1205 1090 są towarem przeznaczonym do spożycia przez ludzi, a tym samym nadają się do ich bezpośredniego spożycia przez ludzi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 4.06.2025 r. Sąd dopuścił wnioskowane przez stronę skarżącą opinie dotyczące spożycia przez ludzi nasion rzepaku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: "P.p.s.a."), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie).
Oceniając zaskarżoną decyzję przez pryzmat wskazanych przesłanek Sąd stwierdził, iż przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia prawa zarówno materialnego, jak i procesowego w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 17.01.2025 r., którą organ utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu z dnia 25.09.2024 r. określającą kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 4.942 zł, stanowiącą różnicę między kwotą podatku w prawidłowej wysokości a kwotą podatku wykazaną w zgłoszeniu celnym nr [...] z dnia 14.11.2022 r.
W rozpoznawanej sprawie nie była kwestionowana przez organy zadeklarowana w zgłoszeniu celnym klasyfikacja towarowa do kodu CN 1205 10 90 00 (nasiona rzepaku lub rzepiku, nawet łamane, o niskiej zawartości kwasu erukowego, pozostałe) oraz - w konsekwencji - przypisana stawka celna erga omnes w wysokości 0%. Nie została również zakwestionowana zadeklarowana wartość celna towaru.
Kwestia sporna w sprawie dotyczy tylko zadeklarowanej przez stronę stawki podatku od towarów i usług.
W tym miejscu należy wyjaśnić, iż obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powstania długu celnego, z zastrzeżeniem ust. 10a i 11 (art. 19 a ust. 9 ustawy VAT). Podstawą opodatkowania z tytułu importu towarów jest wartość celna powiększona o należne cło (art. 30b ust. 1). Stosownie do art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, podatnicy są obowiązani do obliczenia i wykazania w zgłoszeniu celnym kwoty podatku, z uwzględnieniem obowiązujących stawek. Według zaś art. 33 ust. 2a ustawy o VAT, jeżeli po zwolnieniu towaru, o którym mowa w art. 194 unijnego kodeksu celnego, organ celny stwierdzi, że w zgłoszeniu celnym, rozliczeniu zamknięcia albo decyzji kwota podatku została wykazana nieprawidłowo albo nie została określona w prawidłowej wysokości, naczelnik urzędu celno-skarbowego wydaje decyzję określającą różnicę między kwotą podatku w prawidłowej wysokości a kwotą podatku już wykazaną albo określoną.
Stawki podatku VAT określone zostały w art. 41 oraz art. 146aa ust.1 pkt 1, art. 146aa ust.1 pkt 2, art. 146aa ust.1a oraz art. 146da ust.1 pkt 1 ustawy. Z art. 146da ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług - w brzmieniu obowiązującym w dacie zgłoszenia celnego - wynika, że dla towarów spożywczych wymienionych w poz. 1-18 załącznika nr 10 do ustawy, innych niż klasyfikowane według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług w grupowaniu usługi związane z wyżywieniem (PKWiU 56) - stawka podatku wynosi 0%.
W ocenie organu, nasiona rzepaku, klasyfikowane do Działu 12 CN, mimo że można uzyskać z nich olej jadalny (klasyfikowany do Działu 15 CN), same w sobie nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi i z tego względu nie mogą być uznane za mieszczące się w pozycji 9 załącznika nr 10 do u.p.t.u. Sporny towar objęty jest natomiast pozycją 9 załącznika nr 3 do u.p.t.u. (zawierającym wykaz towarów i usług opodatkowanych stawką podatku w wysokości 8%, w związku z treścią art. 146aa ust. 1 pkt 2 u.p.t.u.). Przeciwnego zdania jest strona, wskazując iż sporny towar: ziarna rzepaku są przeznaczone do spożycia przez ludzi, wobec czego mieszczą się w pozycji 9 załącznika nr 10 do u.p.t.u., stąd właściwą jest stawka podatku VAT 0%.
W tak zarysowanym sporze rację należy przyznać organowi.
Przypomnieć należy w tym miejscu, iż w pozycji 9 załącznika nr 3 do ustawy o VAT wskazano: CN ex 12 "Nasiona i owoce oleiste; ziarna, nasiona i owoce różne; rośliny przemysłowe lub lecznicze; słoma i pasza – z wyłączeniem towarów przeznaczonych do spożycia przez ludzi".
Z kolei w załączniku 10 do ustawy o VAT w pozycji 9 wskazano: CN ex 12 "Nasiona i owoce oleiste; ziarna, nasiona i owoce różne; rośliny przemysłowe lub lecznicze; słoma i pasza - wyłącznie towary przeznaczone do spożycia przez ludzi".
Przez oznaczenie ex rozumie się przy tym zakres towarów i usług węższy, niż określony odpowiednio w danym dziale, pozycji, podpozycji lub kodzie Nomenklatury scalonej (CN) lub danym grupowaniu klasyfikacji wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej (art. 2 pkt 30 ustawy o VAT). Umieszczenie wskazanego oznaczenia przy konkretnym dziale, pozycji, podpozycji lub kodzie Nomenklatury Scalonej (CN) ma na celu zawężenie stosowania obniżonej stawki podatku tylko do towarów należących do wymienionego działu, pozycji, podpozycji lub kodu, spełniających określone warunki sprecyzowane przez ustawodawcę.
W dacie zgłoszenia występowały zatem dwie stawki obniżone dla towarów klasyfikowanych w dziale 12 Wspólnej Taryfy Celnej - 0 % i 8%. W świetle powyższych przepisów zasadnie organ odwoławczy wywiódł, że poz. 9 załącznika nr 10 do ustawy o VAT obejmuje tylko te spośród nasion z działu 12 Wspólnej Taryfy Celnej, które są przeznaczone do spożycia przez ludzi. Tylko też w przypadku takich nasion mogła być zastosowana stawka 0 % podatku VAT. W pozostałych przypadkach, kiedy nasiona zaklasyfikowane do Działu 12 WTC nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi (bo są przeznaczone np. do siewu bądź wytworzenia innych produktów) powinno się stosować stawkę podatku w wysokości 8%. Powyższe oznacza, że importowane przez skarżącego nasiona rzepaku należy zakwalifikować do wykazu obejmującego "Nasiona i owoce oleiste; ziarna, nasiona i owoce różne; rośliny przemysłowe lub lecznicze; słoma i pasza - z wyłączeniem towarów przeznaczonych do spożycia przez ludzi" wskazane w poz. 9 załącznika nr 3 do ustawy o VAT, dla których prawidłową jest stawka podatku od towarów i usług w wysokości 8% (zgodnie z art. 41 ust. 2 oraz art. 146aa ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT). Obniżenie bowiem stawki podatku VAT do wysokości 0% dotyczy towarów (nasion oleistych) jeśli są one wyłącznie przeznaczone do bezpośredniego spożycia przez ludzi, a nasiona rzepaku jako takie nie mają takiego przeznaczenia.
W odniesieniu do stanowiska skarżącego, że zastosowanie w sprawie znajduje szczególny przepis art. 146da ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, trzeba wyjaśnić, że w załączniku nr 10 do ustawy o VAT, w poz. 9 wskazano CN ex 12 wymieniając: nasiona i owoce oleiste; ziarna, nasiona i owoce różne; rośliny przemysłowe lub lecznicze; słomę i paszę. Mają to zatem być wyłącznie towary przeznaczone do spożycia przez ludzi. Skarżący zaś zdaje się pomijać, że nasiona rzepaku nie są bezpośrednio spożywane przez ludzi. Tego, że nasiona rzepaku są bezpośrednio spożywane przez ludzi nie potwierdza wprost ani świadectwo spełnienia wymagań zdrowotnych przez środek spożywczy (wydane przez Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego), ani protokół kontroli jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych przywożonych z zagranicy. Sporny import nasion rzepaku w dużych ilościach (bez opakowań) nawet w świetle protokołu kontroli handlowej artykułów rolno-spożywczych stwierdzającego brak nieprawidłowości, nie mógł więc potwierdzać opinii o tym, że są to nasiona przeznaczone do bezpośredniego spożycia przez ludzi. Takiego wniosku nie sposób też uzasadniać świadectwem spełnienia wymagań zdrowotnych i stwierdzeniem w nim zawartym, że środek spożywczy w postaci nasion rzepaku może być przeznaczony do spożycia przez ludzi. Przedmiotowej opinii - wbrew zapatrywaniu skarżącego - nie sposób też usprawiedliwiać tym, że nasiona rzepaku uznawane są za środek spożywczy (w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia) i traktowane jako "żywność" lub "środek spożywczy" zgodnie z definicją podaną w art. 2 rozporządzenia nr 178/2002.
Należy również zwrócić uwagę, iż zawarte w powołanych regulacjach kluczowe zapisy ("wyłącznie towary przeznaczone do spożycia przez ludzi" i "z wyłączeniem towarów przeznaczonych do spożycia przez ludzi") mają swoje źródło w uregulowaniach wynikających z art. 98 ust. 1 i 2 dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 s. 1) - dalej: dyrektywa VAT. Zgodnie z tymi przepisami:
1. Państwa członkowskie mogą stosować jedną lub dwie stawki obniżone.
2. Stawki obniżone mają zastosowanie wyłącznie do dostaw towarów i świadczenia usług, których kategorie są określone w załączniku III. [...]
Załącznik III dyrektywy VAT w pkt 1 rozróżnia m.in. środki spożywcze przeznaczone do spożycia przez ludzi oraz składniki zwykle przeznaczone do produkcji środków spożywczych.
Wobec tego słusznie organ stwierdził, że pod pojęciem "towarów przeznaczonych do spożycia przez ludzi" należy rozumieć wyłącznie produkty, które są wytwarzane, przygotowywane w celu ich bezpośredniego spożycia przez ludzi - odpowiednio zapakowane, oznaczone, zaetykietowane itp. Natomiast nasiona rzepaku należy w tym kontekście traktować wyłącznie jako składnik przeznaczony do produkcji środków spożywczych (np. oleju rzepakowego).
Powyższego stanowiska nie może zmienić treść przywołanego przez stronę "Świadectwa spełnienia wymagań zdrowotnych przez środek spożywczy", w którym PGIS stwierdził m.in., że kontrolowany środek spożywczy w postaci nasion rzepaku spełnia wymagania w zakresie wymagań zdrowotnych i może być przeznaczony do spożycia przez ludzi. Dokument ten został wydany na podstawie art. 82 ust. 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 2132 z późn.zm.; dalej: u.b.ż.), zgodnie z którym: "W wyniku przeprowadzonej kontroli właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydaje świadectwo stwierdzające spełnianie przez towary objęte graniczną kontrolą sanitarną wymagań zdrowotnych".
Skoro nasiona rzepaku, będące przedmiotem zgłoszenia, posiadają określone parametry jakościowe pozwalające na produkcję z nich oleju jadalnego (m.in. niska zawartość kwasu erukowego), to zaistniała podstawa do wydania przez PGIS świadectwa o takiej treści. Dokument ten nie przesądza jednak o klasyfikacji tego towaru dla celów zastosowania właściwej stawki VAT.
W tym miejscu wyartykułowania wymaga jeszcze jedna kwestia. A mianowicie fakt, iż w załączniku nr 10 ustawodawca tylko w pozycji 9 użył sformułowania "przeznaczone do spożycia przez ludzi". Natomiast w pozycjach: 1, 3, 5, 6, 10, 15 – posługuje się pojęciem "jadalne". Zdaniem Sądu oczywistym jest, iż są to dwa różne sformułowania, przy czym pojęcie "jadalny" jest pojęciem szerszym znaczeniowo od sformułowania "przeznaczony do spożycia przez ludzi". Aby produkt można było uznać za jadalny, musi spełniać określone parametry odnośnie zdatności do spożycia przez ludzi - potwierdzone np. omówionym powyżej świadectwem wydanym przez PGIS. Jednak to co jadalne, a zatem niezagrażające zdrowiu i życiu człowieka, nie może być utożsamiane z jednoczesnym spełnieniem warunku "przeznaczenia do spożycia przez ludzi". Po pierwsze sprzeciwia się temu zakaz wykładni synonimicznej, zgodnie z którym różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia. Po wtóre - językowe znaczenie obydwu zwrotów wskazuje na różnice znaczące, bowiem sformułowanie "przeznaczony do spożycia przez ludzi" oznacza, że dany produkt, substancja lub środek został wytworzony, przygotowany, przetworzony i/lub zapakowany w taki sposób, aby był bezpieczny i odpowiedni do jedzenia lub picia przez człowieka. "Przeznaczony do spożycia przez ludzi" to zatem taki produkt, który jest zamierzony, stworzony lub przygotowany z myślą o tym, aby był jedzony lub pity przez człowieka. Synonimicznie można powiedzieć: "nadający się do jedzenia przez ludzi" lub "zamierzony jako pokarm dla ludzi". Według Słownika języka polskiego PWN: "przeznaczony - to mający być użytym do określonego celu, dla określonej osoby lub grupy".
Natomiast określenie "jadalny" wg Słownika języka polskiego PWN oznacza: "nadający się do jedzenia, możliwy do spożycia".
Nie każdy zatem produkt jadalny będzie nadawał się do spożycia przez człowieka, bowiem może być wymagana jeszcze odpowiednia jego obróbka, celem przystosowania go do możliwości zjedzenia lub wypicia tego produktu.
I z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Certyfikaty uzyskane przez skarżącego potwierdzają jedynie okoliczność, iż towar jest jadalny. Postać natomiast w jakiej towar jest przedstawiony do odprawy - surowe ziarna rzepaku pakowane w big bagi - nie pozwala na uznanie, iż w takiej postaci jest on gotowy do spożycia przez ludzi.
Tak samo należy ocenić protokół kontroli jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych przywożonych z zagranicy, sporządzony przez Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w R., w którym stwierdzono brak nieprawidłowości.
Dokument powyższy potwierdza jedynie, że przedmiotowe nasiona rzepaku spełniają wymagania w zakresie jakości handlowej, o której mowa w ustawie z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, nie potwierdza natomiast, iż towar w takiej postaci nadaje się do spożycia przez ludzi.
Podobnie nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia wskazywane przez stronę definicje "żywności (środka spożywczego)" zawarte w przepisach art. 3 ust. 1 u.b.ż. i art. 2 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L nr 269, str. 1; dalej: rozporządzenie (WE) nr 178/2002).
Zauważyć bowiem należy, iż u.b.ż. określa wymagania i procedury niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia zgodnie z przepisami Rozporządzenia (WE) nr 178/2002, które z kolei m.in. ustanawia ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego. Powyższe definicje mają zatem zastosowanie do celów związanych z bezpieczeństwem w zakresie żywności i żywienia. Ustawodawca unijny szeroko zdefiniował pojęcie "żywności", uwzględniając wszystkie aspekty łańcucha produkcji żywności (substancja/produkt nieprzetworzony, częściowo przetworzony, przetworzony), ponieważ każdy element może mieć potencjalny wpływ na bezpieczeństwo żywności. Mieszczą się w niej zatem również produkty, które dopiero po przetworzeniu, choćby częściowym, mogą być spożywane przez ludzi, w tym właśnie nasiona rzepaku. Z tych też względów słusznie uznał organ, iż powyższa definicja żywności (środków spożywczych) nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, skoro ustawodawca wyraźnie rozróżnił nasiona oleiste przeznaczone do spożycia przez ludzi (pozycja 9 załącznika nr 10 do u.p.t.u.) i niemające takiego przeznaczenia (pozycja 9 załącznika nr 3 do u.p.t.u.), opodatkowane różnymi stawkami VAT (odpowiednio 0% i 8%). Dodatkowo zauważenia wymaga, iż w poz. 9 załącznika nr 10 ustawodawca nie zawarł odesłania do ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, jak to uczynił np. w poz. 16 czy też 18 załącznika nr 10.
Zatem zasadne jest stanowisko organu, iż nasiona rzepaku, klasyfikowane do Działu 12 CN, mimo że można uzyskać z nich olej jadalny (klasyfikowany do Działu 15 CN), same w sobie nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi i z tego względu nie mogą być uznane za mieszczące się w pozycji 9 załącznika nr 10 do u.p.t.u. Sporny towar słusznie uznano natomiast jako objęty pozycją 9 załącznika nr 3 do u.p.t.u. (zawierającym wykaz towarów i usług opodatkowanych stawką podatku w wysokości 8%, w związku z treścią art. 146aa ust. 1 pkt 2 u.p.t.u.).
Należy raz jeszcze podkreślić, że w związku z tym, że pojęcie "przeznaczone do spożycia przez ludzi" użyte w załącznikach nr 3 i nr 10 ustawy o VAT, nie zostało zdefiniowane, należy je interpretować zgodnie ze zwyczajowym znaczeniem w języku potocznym. Przeznaczenie - "praktyczny cel, do którego jest coś przeznaczone, zakwalifikowane, któremu dana rzecz służy; zastosowanie" (Słownik języka polskiego pod redakcją prof. dr hab. M. Szymczaka; PWN W- wa 1979 r., tom II, str. 1025).
Skoro zaś w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego importowane nasiona rzepaku nie były przeznaczone do bezpośredniego spożycia przez ludzi, to nie mogły one korzystać z opodatkowania stawką VAT w wysokości 0%. Stanowiska tego nie zmienia fakt, że nasiona rzepaku mogą być wykorzystane jako dodatek do różnych dań i stanowią środek spożywczy w rozumieniu stosownych przepisów.
Należy zauważyć, że identyczne stanowisko w przedmiocie opodatkowania importowanych nasion rzepaku zajął WSA w Lublinie w prawomocnym wyroku z dnia 29 października 2024 r., sygn. III SA/Lu 439/24 wyjaśniając, że rzeczą powszechnie znaną jest to, że głównym, zasadniczym przeznaczeniem nasion rzepaku będących owocami rośliny oleistej jest ich przerób na olej rzepakowy, nie zaś ich bezpośrednie spożywanie przez ludzi jako środek spożywczy bez uprzedniego przetworzenia. Nie można zatem twierdzić, że nasiona rzepaku jako takie w stanie nieprzetworzonym są przeznaczone do spożycia przez ludzi, w przeciwieństwie np. do nasion słonecznika. Stanowisko to Sąd rozpoznający obecnie sprawę w całości aprobuje.
Skład orzekający WSA w Opolu zgadza się ze stanowiskiem skarżącego, że nasiona rzepaku o niskiej zawartości kwasu erukowego można traktować jako środek spożywczy w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zw. z art. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego. Powyższe nie oznacza jednak, że obowiązujący w dacie zgłoszenia celnego, powoływany przez skarżącego szczególny przepis art. 146da ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym w okresie od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. dla towarów spożywczych wymienionych w poz. 1-18 załącznika nr 10 do ustawy, innych niż klasyfikowane według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług w grupowaniu usługi związane z wyżywieniem (PKWiU 56) uprawniał do zastosowania stawki podatku wynoszącej 0 %.
Import dotyczył nasion rzepaku o zawartości kwasu erukowego poniżej 2 %. Zawartość kwasu erukowego była przepisowo dopuszczalna i nieszkodliwa dla człowieka. Zdaniem Sądu, nie budzi większych wątpliwości - w świetle zasad doświadczenia życiowego - to, że głównym (zasadniczym) przeznaczeniem nasion rzepaku nie jest ich bezpośrednie spożycie (konsumowanie) przez ludzi. Są one spożywane przez ludzi głównie po przetworzeniu, np. w postaci oleju lub innych produktów spożywczych.
Nie można jednak przyjąć, że ustawodawcy chodzi o to, aby stawkę 0% można było stosować do towarów (nasion rzepaku), których ostatecznym produktem będzie olej rzepakowy, jako towar przeznaczony do spożycia przez ludzi. Nasiona roślin oleistych oraz oleje z nich wytwarzane są bowiem, jak to już wyżej zauważono, klasyfikowane w sposób odmienny: nasiona rzepaku nieprzetworzone w olej rzepakowy klasyfikowane są w dziale CN 12, podczas gdy olej rzepakowy jest klasyfikowany w dziale CN 15 i został wymieniony przez ustawodawcę w poz. 10 załącznika nr 10 do u.p.t.u. (ex 15: Tłuszcze i oleje pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego oraz produkty ich rozkładu; gotowe tłuszcze jadalne; woski pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego - wyłącznie jadalne). Jeśli więc ustawodawca w pozycji 9 załącznika nr 10 wskazuje na możliwość zastosowania stawki 0% wyłącznie wobec towarów przeznaczonych do spożycia przez ludzi, to nie może chodzić o olej rzepakowy, który przecież jest wymieniony w pozycji 10 tego załącznika. Oznacza to, że to nasiona wymienione w pozycji 9 załącznika nr 10, w celu zastosowania stawki 0%, muszą być przeznaczone do (bezpośredniego) spożycia przez ludzi.
Stanowisko skarżącego, że towar został sprowadzony z Ukrainy z przeznaczeniem do bezpośredniego spożycia przez ludzi, nie jest przy tym poparte żadnym dowodem, przeciwnie - sposób transportu tego towaru (big bagi), jego ilość, fakt, iż został sprzedany ze stawką 8% podmiotom nie zajmującym się produkcją żywności na potrzeby konsumentów (T. Sp. J., która specjalizuje się w handlu surowcami do produkcji żywności i biopaliw oraz paszami dla zwierząt i nawozami oraz A.2 Sp z o.o. zajmującą się handlem sprzętem rolniczym, doradztwem agrotechnicznym i produkcją rolną: głównie kukurydzy, rzepaku i jęczmienia) oznacza, iż zgłaszany do procedury dopuszczenia do obrotu towar nie miał być przeznaczony do spożycia przez ludzi w takiej postaci, w jakiej znajdował się w dniu dokonania zgłoszenia celnego. Zasadą przy tym jest, w myśl art. 172 ust. 2 UKC, jeżeli nie przewidziano inaczej, iż data przyjęcia zgłoszenia celnego przez organy celne jest datą, która będzie wykorzystywana do celów stosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której towary są zgłaszane oraz do celów wszelkich innych formalności przywozowych lub wywozowych. Z powołanego przepisu wynika, że to data zgłoszenia celnego jest decydująca dla formalnej kwalifikacji towaru także z punktu widzenia przepisów dotyczących obowiązku podatkowego i obowiązującej wysokości stawki podatku VAT.
Wobec zadeklarowanej przez skarżącego klasyfikacji taryfowej towaru do kodu CN 1205 10 90 00 (przyjętej bez uwag przez organ celny) należy dodatkowo wskazać, że jak wyjaśnia Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie C-635/13 dotyczącej wprawdzie klasyfikacji taryfowej w ramach CN nasion dyni importowanych z Chin (jednak mającej znaczenie w badanej sprawie odnoszącej się do importu nasion rzepaku) - w punkcie 37 - z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, iż w interesie pewności prawa i ułatwienia kontroli, kryteriów decydujących dla klasyfikacji taryfowej towarów należy upatrywać w obiektywnych cechach i właściwościach towarów, określonych w brzmieniu pozycji CN i w uwagach do sekcji lub działów. W odniesieniu do tych obiektywnych cech i właściwości towarów musi istnieć możliwość ich sprawdzenia w momencie odprawy celnej (zob. podobnie wyrok Panasonic Italia i in., C-472/12, EU:C:2014:2082, pkt 35, 36 i przytoczone orzecznictwo). Dalej Trybunał Sprawiedliwości wskazał w punkcie 39, że zgodnie z powszechnym rozumieniem tego wyrażenia, pojęcie nasion i owoców oleistych dotyczy takich nasion i owoców, z których można uzyskać olej. Trybunał stwierdził także w punkcie 41, że uwagi ogólne zawarte w ich dziale 12 uściślają, że pozycje od 1201 do 1207 HS obejmują "nasiona i owoce wykorzystywane do ekstrakcji pod ciśnieniem lub za pomocą rozpuszczalników, olejów i tłuszczów jadalnych lub przemysłowych, niezależnie od ich przeznaczenia do siewu lub do innych celów".
Na podstawie stanowiska Trybunału Sprawiedliwości można stwierdzić, że w niniejszej sprawie zakwalifikowanie importowanych nasion rzepaku do pozycji CN 1205 przesądza w pewnym stopniu o przeznaczeniu tych nasion przede wszystkim do produkcji oleju spożywczego, a nie do bezpośredniego spożycia przez ludzi. Sprawdzanie i weryfikowanie obiektywnych cech i właściwości importowanych nasion rzepaku w dużych ilościach bez żadnych opakowań jednostkowych - co jest okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie - nie prowadzi do wniosku nawet z uwzględnieniem dołączonych do zgłoszenia dokumentów (w tym protokołu kontroli handlowej artykułów rolno-spożywczych), że nasiona rzepaku były przeznaczone do bezpośredniego spożycia przez ludzi.
Ze stanowiskiem organu, że nasiona rzepaku jako takie nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi, gdyż zasadniczo same w sobie są niejadalne, skarżący nie zgadza się i podnosi, że nasiona rzepaku należy również rozpatrywać jako środek spożywczy w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. W związku z tym - zdaniem skarżącego - nasiona rzepaku objęte są poz. 9 załącznika nr 10 ustawy o VAT i w rezultacie stawką podatku VAT w wysokości 0 %. Skarżący zarzucił w tym zakresie naruszenie art. 5a ustawy VAT poprzez nieprawidłowe odniesienie się przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy z pominięciem rozwinięcia klasyfikacji dla importowanych towarów do kodu CN 1205 10 90.
Odnosząc się do zapatrywania skarżącego, zauważyć należy, że w dacie dokonania zgłoszenia celnego importowany towar stanowiły nasiona rzepaku prawidłowo zakwalifikowane do kodu CN 1205 10 90 00 obejmującego: Nasiona rzepaku lub rzepiku, nawet łamane; - Nasiona rzepaku lub rzepiku, o niskiej zawartości kwasu erukowego; - - Pozostałe. W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowana klasyfikacja celna importowanego towaru lecz jego kwalifikacja na potrzeby podatku VAT. Niemniej podnieść trzeba, że stosownie do art. 5a ustawy o VAT, towary i usługi będące przedmiotem czynności, o których mowa w art. 5, wymienione w klasyfikacji w układzie odpowiadającym Nomenklaturze scalonej (CN) zgodnej z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE L 256 z 07.09.1987, str. 1, z późn. zm. - Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 2, str. 382, z późn. zm.) lub w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, są klasyfikowane według Nomenklatury scalonej (CN) lub klasyfikacji wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, jeżeli dla tych towarów lub usług przepisy ustawy lub przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie powołują działy, pozycje, podpozycje lub kody Nomenklatury scalonej (CN) lub symbole klasyfikacji statystycznych.
Identyfikacja towarów, o której mowa w art. 5a ustawy o VAT, w odniesieniu do importu nasion rzepaku na terytorium kraju (taki import podlega opodatkowaniu w świetle art. 5 ust. 1 pkt 3 tejże ustawy) została przez organ dokonana prawidłowo.
Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 Nomenklatura scalona obejmuje:
a. nomenklaturę Systemu Zharmonizowanego;
b. wspólnotowe podpodziały do tej nomenklatury nazywane "podpozycjami CN" w tych przypadkach, gdy określona jest odpowiadająca stawka celna;
c. przepisy wstępne, dodatkowe uwagi do sekcji lub działów oraz przypisy odnoszące się do podpozycji CN.
Klasyfikacja towarów w Nomenklaturze scalonej podlega zasadom zawartym w Ogólnych regułach interpretacji Nomenklatury scalonej zapewniającym jednolitą interpretację, co oznacza, że dany towar jest zawsze klasyfikowany do jednej i tej samej pozycji i podpozycji z wyłączeniem wszelkich innych, które mogłyby być brane pod uwagę. Reguła 1 Ogólnych reguł interpretacji Nomenklatury scalonej (ORINS) wskazuje, że tytuły sekcji, działów i poddziałów mają znaczenie wyłącznie orientacyjne. Dla celów prawnych klasyfikację towarów ustala się zgodnie z brzmieniem pozycji i uwag do sekcji lub działów oraz zgodnie z Ogólnymi regułami interpretacji Nomenklatury scalonej.
Dział 12 Nomenklatury scalonej obejmuje "Nasiona i owoce oleiste; ziarna, nasiona i owoce różne; rośliny przemysłowe lub lecznicze; słoma i pasza". Natomiast z not wyjaśniających do HS wynika, że "Pozycje od 1201 do 1207 obejmują nasiona i owoce, w rodzaju używanych do ekstrakcji (pod ciśnieniem lub za pomocą rozpuszczalników) olejów i tłuszczów jadalnych lub przemysłowych, nawet jeśli są one przedstawiane do tych celów, do siewu lub innych celów. Pozycje te nie obejmują jednak produktów objętych pozycją 0801 lub 0802, oliwek (dział 7 lub 20) oraz niektórych nasion i owoców, z których może być ekstrahowany olej, ale które są używane przede wszystkim do innych celów, np. jądra pestek moreli, brzoskwiń lub śliwek (pozycja 1212) oraz ziarno kakao (pozycja 1801)" (...).
Pozycja 1205 obejmuje "Nasiona rzepaku lub rzepiku, nawet łamane". Noty wyjaśniające do HS do pozycji 1205 stanowią "Niniejsza pozycja obejmuje nasiona rzepaku lub rzepiku (nasiona kilku gatunków z rodzaju Brassica, a w szczególności B. napus i B. rapa (lub B. campestris)). Pozycja ta obejmuje zarówno tradycyjne nasiona rzepaku lub rzepiku, jak i nasiona rzepaku lub rzepiku o niskiej zawartości kwasu erukowego. Nasiona rzepaku lub rzepiku o niskiej zawartości kwasu erukowego, np. nasiona canola lub nasiona europejskiego rzepaku lub rzepiku "podwójnie zerowego", dostarczają olej o całkowitej zawartości kwasu erukowego mniejszej niż 2% masy oraz składnik stały, który zawiera mniej niż 30 mikromoli glukozynolanów w gramie".
Powyższe oznacza, że sporny towar w postaci nasion rzepaku spełnia kryteria i posiada właściwości dla towarów objętych działem CN 12. Klasyfikacja towaru została dokonana zgodnie z postanowieniami 1 reguły Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej. Podkreślenia wymaga, że klasyfikacja ta nie różnicuje nasion rzepaku pod względem przeznaczenia do spożycia przez ludzi. Rozróżnienie dla towarów z działu 12 Taryfy celnej na towary przeznaczone i nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi zostało dokonane przez organ jedynie na potrzeby określenia podatku od towarów i usług wymienionych w załącznikach nr 3 i nr 10 do ustawy o VAT.
Jak już wskazano wyżej, do towaru objętego działem CN 12 "Nasiona i owoce oleiste; ziarna, nasiona i owoce różne; rośliny przemysłowe lub lecznicze; słoma i pasza" na gruncie ustawy o VAT zastosowanie miały dwie stawki podatku VAT w wysokości 5% (w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego obniżona do 0%) i w wysokości 8%. Rozróżnienie zaś następuje ze względu na przeznaczenie towaru. Poz. 9 załącznika nr 10 obejmuje wyłącznie towary przeznaczone do spożycia przez ludzi, natomiast poz. 9 załącznika nr 3 ustawy o VAT obejmuje "nasiona i owoce oleiste (...) - z wyłączeniem towarów przeznaczonych do spożycia przez ludzi". Zasadnicze znaczenie dla określenia prawidłowej kwalifikacji podatkowej ma stan towaru w chwili przyjęcia zgłoszenia towaru. Chodzi przy tym o główne, zasadnicze zastosowanie importowanego towaru.
Zakwalifikowanie nasion rzepaku do poz. 9 załącznika nr 10 bądź poz. 9 załącznika nr 3 ustawy o VAT powinno uwzględniać obiektywne cechy i właściwości towaru i uwzględniać ich główne przeznaczenie. Wbrew przekonaniu skarżącego, stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji nie pozostaje w sprzeczności z załączonymi do skargi prywatnymi opiniami, sporządzonymi na zlecenie skarżącego już po wydaniu zaskarżonej decyzji, tj.: opinia autorstwa dr hab. inż. M. S. z dnia 30 stycznia 2025 r. oraz opinia prof. dr hab. D. S. z dnia 10 lutego 2025 r. W swojej opinii dr hab. inż. M. S. stwierdziła, że "nasiona rzepaku podwójnie ulepszone (zawartość kwasu erukowego poniżej 2 % i zawartość glukozynolanów poniżej 30 mikromol/1 gram suchej masy) mogą być przeznaczone do bezpośredniego spożycia przez ludzi jak i po uprzednim ich przetworzeniu. Zatem nie występują przeciwwskazania, aby nasiona rzepaku były bezpośrednio spożywane przez ludzi.(...) Jednakże bezpośrednie spożycie surowych nasion rzepaku przez ludzi nie jest powszechne ze względu na ich twardą strukturę i obecność naturalnych substancji antyodżywczych. Zazwyczaj są one przetwarzane na olej rzepakowy lub inne produkty spożywcze." W odrębnej opinii z dnia 10 lutego 2025 r. prof. dr hab. D. S. wskazała m.in., że : "O przydatności nasion rzepaku do bezpośredniego spożycia przez ludzi decyduje zawarta w nich ilość związków antyodżywczych m.in. kwasu erukowego czy glukozynolanów. (...) nasiona rzepaku o zawartości kwasu erukowego poniżej 2 % (...) mogą być spożywane przez ludzi, w tym również bezpośrednio spożywane".
W ocenie Sądu, spójna treść tych opinii nie podważa legalności zaskarżonej decyzji. Omawiane opinie potwierdzają, że ziarna (nasiona) rzepaku mogą być spożywane przez ludzi. Wynika z nich jednak, że spożywanie nasion rzepaku przez ludzi cieszy się małą popularnością. Dowodzą zatem samej możliwości spożywania nasion rzepaku bezpośrednio przez ludzi. Nie jest to jednak tożsame z przeznaczeniem importowanych nasion rzepaku do celów bezpośredniego spożycia przez ludzi na gruncie przepisów ustawy o VAT. Podkreślić jeszcze raz należy, że organ rozpoznający niniejszą sprawę nie kwestionował tego, że nasiona rzepaku (co wynika również z omawianych wyżej opinii prywatnych) mogą być konsumowane przez ludzi pod pewnymi warunkami. Jednakże dla kwalifikacji nasion rzepaku do poz. 9 załącznika nr 10 do ustawy o VAT decydujące znaczenie ma ich główne przeznaczenie.
Dlatego stanowisko skarżącego, że do spornych nasion rzepaku ma zastosowanie stawka podatku VAT w wysokości 0% wynikająca z poz. 9 załącznika nr 10, nie mogło być uznane za usprawiedliwione.
Nie zasługiwał też na uwzględnienie zarzut, że dokonana przez organ interpretacja pojęcia "przeznaczone do spożycia przez ludzi" narusza nie tylko art. 5a ustawy o VAT, ale również art. 217 Konstytucji RP określający, że nakładanie podatków następuje w drodze ustawy. W niniejszej sprawie zobowiązanie w podatku VAT - obliczonym przy zastosowaniu stawki w wysokości 8 % - powinno być już ujawnione w zgłoszeniu celnym, a tak się jednak nie stało.
W przypadku bowiem, gdy kwota podatku należnego z tytułu importu towarów została określona w decyzjach, o których mowa w art. 33 ust. 2-3 oraz w art. 34, naczelnik urzędu skarbowego właściwy do poboru kwoty należności celnych przywozowych wynikających z długu celnego pobiera od niepobranej kwoty podatku odsetki z uwzględnieniem wysokości i zasad obowiązujących na potrzeby odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem ust. 1aa i 1ab, z tym że ich wysokość jest liczona od dnia następującego po dniu powstania obowiązku podatkowego do dnia powiadomienia o wysokości należności podatkowych (art. 37 ust. 1a ustawy o VAT). W sytuacji, kiedy w zgłoszeniu celnym nie pobrano należnej kwoty podatku VAT naliczanie odsetek od dnia następnego jest czynnością usprawiedliwioną. W myśl art. 37 ust. 1b ustawy o VAT, od kwoty podatku wynikającego z decyzji, o których mowa w art. 33 ust. 2-3 oraz w art. 34, niezapłaconej w terminie, pobiera się odsetki za zwłokę zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Wobec tego zarzut o "hodowaniu" odsetek przez organ był oczywiście bezzasadny, podobnie zresztą jak i zarzut o wątpliwie etycznym postępowaniu organu podatkowego. Bez znaczenia jest bowiem okoliczność, że organ przyjął zgłoszenie celne jako odpowiadające przepisom UKC i w tych okolicznościach skarżący mógł przypuszczać, że uzyskał potwierdzenie o prawidłowo wykazanej stawce podatku VAT w wysokości 0 %. Bez naruszenia art. 194 § 1 O.p. organ wykluczył możliwość zakwalifikowania nasion rzepaku jako towaru wymienionego w poz. 9 załącznika nr 10 do ustawy o VAT. Według wspomnianego wyżej przepisu dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Świadectwo spełnienia wymagań zdrowotnych przez środek spożywczy wydane przez Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego zostało uwzględnione przez organ. Świadczy o tym ocena wyrażona przez organ odwoławczy, że przepisy regulujące bezpieczeństwo żywności nie określają jaka powinna być prawidłowa stawka podatku VAT. Bez naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej organ odwoławczy prawidłowo wykazał, że import nasion rzepaku podlegał opodatkowaniu podatkiem VAT według stawki 8%. Objęcie nasion rzepaku 0% stawką podatku VAT, co deklarował skarżący w zgłoszeniu celnym, było czynnością niewłaściwą, co musiało spotkać się z reakcją organu Służby Celno-Skarbowej w postaci spornych decyzji.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zarzut naruszenia przepisu art. 146da ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, przez jego niezastosowanie, nie znajduje uzasadnienia w realiach rozpoznawanej sprawy.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 5a ustawy o VAT poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na nieprawidłowym odniesieniu się tylko i wyłącznie do Działu 12 taryfy celnej z pominięciem rozwinięcia klasyfikacji towaru jako środka spożywczego w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz rozporządzenia (WE) nr 178/2002.
Jak już zostało wykazane powyżej, okoliczność, że w badanej sprawie mamy do czynienia ze środkiem spożywczym, nie ma decydującego znaczenia przy ocenie zgodności decyzji z przepisami prawa, co wyżej udowodniono. Nasiona rzepaku zasadniczo nie są bezpośrednio spożywane przez ludzi. W konsekwencji nie można uznać, że importowane nasiona rzepaku zostały przywiezione w celu i z przeznaczeniem do bezpośredniego spożycia przez ludzi.
Należy podkreślić, iż organ ustalił stan faktyczny na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego z uwzględnieniem dokumentów dołączonych do zgłoszenia celnego. Podkreślić należy, że w świetle art. 15 ust. 2 UKC osoba składająca zgłoszenie celne jest odpowiedzialna za prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu, autentyczność, prawidłowość i ważność dokumentu załączanego do zgłoszenia, deklaracji, powiadomienia lub wniosku oraz wypełnianie - w stosownych przypadkach - wszystkich zobowiązań związanych z objęciem towarów daną procedurą celną lub z prowadzeniem dozwolonych operacji. Bez znaczenia pozostaje zatem okoliczność, że wcześniej organ przyjął zgłoszenie celne jako spełniające wymogi formalne i dopuścił towar do swobodnego obrotu. Organ celny nie ma obowiązku weryfikowania w momencie przyjęcia zgłoszenia prawidłowości informacji podanych w zgłoszeniu celnym. Dane zawarte w zgłoszeniu celnym, przyjętym przez organ celny po jego weryfikacji lub bez jej przeprowadzenia, są co do zasady wiążące, a skutki nieprawidłowego zadeklarowania tych danych obciążają zgłaszającego (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 września 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2453/23; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 384/19).
W okolicznościach sprawy, organ prawidłowo ustalił, że w zgłoszeniu celnym strona niezasadnie zadeklarowała stawkę podatku VAT w obniżonej wysokości (0%) dla importowanego towaru. Ustalenie powyższe zobowiązywało organ do wydania decyzji o określeniu różnicy między kwotą podatku od towarów i usług w prawidłowej wysokości, a kwotą podatku wykazaną w zgłoszeniu celnym.
Bezzasadny jest zatem zarzut o naruszeniu art. 33 ust. 2a ustawy o VAT.
Zdaniem Sądu, w sprawie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego regulujących import nasion rzepaku (art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 41 ust. 2a ustawy o VAT w zw. z art. 146da ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w zw. z poz. 9 załącznika nr 10 do tejże ustawy). Jak wyżej wykazano art. 146da ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT wprowadzający czasowe obniżenie stawki podatku do 0% (w okresie od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r.) nie mógł mieć zastosowania. Nieusprawiedliwiony jest zarzut o naruszeniu art. 2a O.p. i obowiązku organu rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Należy wyjaśnić, że ugruntowanym jest pogląd prawny, że zasada in dubio pro tributario ma zastosowanie wyłącznie do niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów. Nie ma natomiast zastosowania do wątpliwości odnoszących się do okoliczności faktycznych sprawy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2025 r. III FSK 581/23; z dnia 18 marca 2025 r. I FSK 2131/21, z dnia 6 marca 2025 r. I FSK 1986/21).
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu nie naruszył art. 233 § 1 pkt 1 O.p. i art. 127 O.p.
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji - na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p - wskazywało nie tylko na formalne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, ale również na to, że treść rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu była tożsama z rozstrzygnięciem Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu z dnia 2 sierpnia 2024 r. Działanie organu odwoławczego w tym zakresie było wynikiem przeprowadzonego samodzielnie przez ten organ postępowania, o którym nie sposób powiedzieć, że z naruszeniem zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 127 O.p. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu przyjął ustalenia organu I instancji jako własne. Organ odwoławczy odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu, ponownie przeanalizował zgromadzony materiał dowodowy, dokonał samodzielnej jego oceny i orzekł w sprawie rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji,.
Nieuzasadnione okazały się również pozostałe zarzuty o naruszeniu przepisów Ordynacji podatkowej (w tym art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art.187 § 1, art. 191 § 1, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4). Okoliczności stanu faktycznego sprawy zostały w sprawie wyjaśnione przez organ bardzo szczegółowo, co znalazło należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżącego powiadomiono o zamiarze wydania niekorzystnej decyzji i umożliwiono mu aktywny udział w prowadzonym postępowaniu, z czego zresztą skorzystał. Organ odwoławczy ustosunkował się też do wszystkich zarzutów przez niego sformułowanych. Odniósł się w szczególności do stanowiska zaprezentowanego w piśmie procesowym skarżącego z oraz do prywatnych opinii. W ocenie Sądu organy prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie, działały zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 120 O.p., należycie zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (zasada zupełności postępowania podatkowego - art. 187 O.p.), podejmując wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (zasada prawdy obiektywnej - art. 122 O.p.). Dokonana ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego mieści się w granicach swobodnej jego oceny wynikającej z art. 191 O.p. Ostatnia powołana zasada zakłada, że organ nie jest skrępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, ma swobodnie ocenić wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję. Kieruje się przy tym prawidłami logiki, zgodności oceny z prawami nauk i doświadczenia życiowego, traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy, wszechstronności ocen. W ocenie Sądu postępowanie odpowiadało standardom postępowania w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, zarówno w zakresie zabezpieczenia podstawowych uprawnień uczestników procesu, jak i realizacji odpowiadających im obowiązków organu wyznaczonych powołanymi powyżej przepisami.
Końcowo Sąd odnosząc się do zawartej w skardze sugestii pełnomocnika Skarżącego, iż organ odwoławczy, akceptując ustalenia organu I instancji, który doprowadził do tzw. zjawiska "hodowania odsetek", gdyż pomiędzy datą Zgłoszenia celnego, a datą wydania decyzji upłynęły prawie dwa lata - zauważa, iż to sam podatnik swoimi działaniami pośrednio kredytował swoją działalność, nie dokonując we właściwym terminie rozliczenia podatku VAT z tytułu dokonanego importu. Niewątpliwie w sytuacji, gdy Skarżący w momencie powstania obowiązku podatkowego z tytułu importu nasion rzepaku deklarował stawkę 0%, a następnie dokonywał ich zbycia przy zastosowaniu stawki 8% - co potwierdzają niekwestionowane w sprawie dokumenty sprzedaży (w niniejszej sprawie faktury: nr [...] z dnia 22.11.2022 r. wystawiona dla T. Sp. J. oraz nr [...] i [...] z dnia 31.01.2023 r. wystawione dla A.2 Sp. z o.o.)- w oczywisty sposób przenosił moment rozliczenia własnych należności podatkowych powstałych z tytułu importu nasion rzepaku, na moment powstania obowiązku rozliczenia ich sprzedaży, ale już przy zastosowaniu stawki 8% właściwej dla towarów ujętych w pozycji 9 załącznika nr 3 do ustawy o podatku od towarów i usług zawierającej wykaz towarów i usług opodatkowanych stawką podatku w wysokości 8%.
Można dodatkowo jeszcze zauważyć, iż jak przyznał sam pełnomocnik Skarżącego, tożsama sytuacja dotyczyła wszystkich dokonywanych w zbliżonym okresie dostaw importowanych nasion rzepaku (wskazano na łącznie 49 dostaw) i w odniesieniu do każdej z nich, analogicznie jak w niniejszej sprawie, stosowano przy imporcie stawkę 0%, zaś przy sprzedaży stawkę 8%, omijając w ten sposób ustawowy termin dokonania wpłaty do budżetu Państwa podatku VAT należności z tytułu importu.
Trudno zatem w tym stanie rzeczy zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, iż w realiach niniejszej sprawy (jak i w przypadku pozostałych 49 podobnych spraw) nie nastąpiło żadne uszczuplenie podatku VAT. Skutkiem nieprawidłowego rozliczenia, we właściwym czasie podatku VAT związanego z importem nasion rzepaku z Ukrainy, łączna kwota odsetek powstałych w wyniku wydania wobec Skarżącego 49 decyzji dotyczących zastosowanej stawki podatku VAT w wysokości 0% zamiast stawki 8% - co sam przyznał w skardze pełnomocnik Skarżącego - przekracza kwotę 700.000 zł.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę