I SA/Op 215/24

I SA/Op 215/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska /przewodniczący/
Anna Komorowska-Kaczkowska /sprawozdawca/
Elżbieta Kmiecik
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7 , art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 175 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2024 r. sprawy ze skargi W. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 5 grudnia 2023 r., nr 1601-IEW.720.29.2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 6 lipca 2023 r., nr 1609-SCM-3.720.943.2023.3, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 100,00 zł (słownie złotych: sto 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi W. Z. (dalej: Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 5 grudnia 2023 r. nr 1601-IEW.720.29.2023, którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 6 lipca 2023 r. nr 1609-SCM-3.720.943.2023.3, którym oddalono zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., na podstawie tytułów wykonawczych z 18 maja 2023 r. o numerach:
• [...], który obejmuje należność z mandatu karnego [...] nr [...] z 20 marca 2022 r. w kwocie 100 zł oraz koszty upomnienia w kwocie 16 zł,
• [...], który obejmuje należność z mandatu karnego [...] nr [...] z 8 kwietnia 2022 r. w kwocie 100 zł oraz koszty upomnienia w kwocie 16 zł,
• [...], który obejmuje należność z mandatu karnego [...] nr [...] z 7 lipca 2022 r. w kwocie 100 zł oraz koszty upomnienia w kwocie 16 zł,
• [...], który obejmuje należność z mandatu karnego [...] nr [...] z 7 lipca 2022 r. w kwocie 500 zł oraz koszty upomnienia w kwocie 16 zł.
Z akt sprawy wynika, że na dane osobowe Skarżącego zostały wystawione mandaty karne:
• [...] nr [...] z 20 marca 2022 r. w kwocie 100 zł,
• [...] nr [...] z 8 kwietnia 2022 r. w kwocie 100 zł ,
• [...] nr [...] z 7 lipca 2022 r. w kwocie 100 zł ,
• [...] nr [...] z 7 lipca 2022 r. w kwocie 500 zł.
Skarżący nie zapłacił tych mandatów, dlatego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu 17 stycznia 2023 r. wystawił Skarżącemu upomnienia o numerach:
• [...], w którym wezwał Skarżącego do uregulowania mandatu karnego [...] z 20 marca 2022 r. w kwocie 100 zł oraz kosztów upomnienia w kwocie 16 zł,
• [...], w którym wezwał Skarżącego do uregulowania mandatu karnego [...] z 8 kwietnia 2022 r. w kwocie 100 zł oraz kosztów upomnienia w kwocie 16 zł,
• [...], w którym wezwał Skarżącego do uregulowania mandatu karnego [...] z 7 lipca 2022 r. w kwocie 100 zł oraz kosztów upomnienia w kwocie 16 zł,
• [...] (k. 4), w którym wezwał Skarżącego do uregulowania mandatu karnego [...] z 7 lipca 2022 r. w kwocie 500 zł oraz kosztów upomnienia w kwocie 16 zł,
- w terminie 7 dni od otrzymania upomnień.
Upomnienia te zostały uznane za doręczone Skarżącemu 8 lutego 2023 r. (k. 5 i k. 5a) w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) - dalej jako "Kpa".
Skarżący nie zapłacił mandatów po upomnieniach, dlatego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu 18 maja 2023 r. wystawił tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...], [...] i [...]. Tytuły te przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S., który jest właściwym dla Skarżącego organem egzekucyjnym.
Organ ten wszczął wobec majątku Skarżącego egzekucję administracyjną i 25 maja 2023 r. wystawił zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. S.A. w W. nr [...] i w C. S.A. we W.1 nr [...]. Zawiadomienia te z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone Skarżącemu 26 maja 2023 r.
Pismem z 1 czerwca 2023 r., które Skarżący skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (czyli do organu egzekucyjnego), Skarżący podniósł zarzut błędu co do zobowiązanego. Wskazał, że 26 maja 2023 r. otrzymał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego nr [...] z 25 maja 2023 r. Z treści dokumentu pola D2 wynika, że jest obciążony należnościami nałożonymi w drodze mandatów karnych. Skarżący nadmienił, że nigdy nie otrzymał żadnego mandatu karnego za jakiekolwiek wykroczenie oraz upomnienia. W związku z powyższym Skarżący wniósł o wyjaśnienie tej sprawy:
• dlaczego ktoś posługuje się danymi personalnymi Skarżącego,
• w jaki sposób i na podstawie jakiego dokumentu został zidentyfikowany sprawca wykroczeń wymieniony w piśmie,
• dlaczego A. poinformował Skarżącego sms o całej sprawie, skoro nigdy Skarżący nie posiadał tam rachunku bankowego,
• jak uniknąć podobnych sytuacji w przyszłości.
Organ egzekucyjny do którego Skarżący złożył zarzuty, przekazał je do rozpoznania Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, który jest w tej sprawie wierzycielem.
W dniu 5 czerwca 2023 r. postanowieniem nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Postanowieniem nr 1609-SCM-3.720.943.2023.3 z 6 lipca 2023 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu oddalił zarzuty Skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej.
Pismem z 21 lipca 2023 r., na podstawie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. oraz art. 34 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.) - dalej jako: "u.p.e.a." Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie. Skarżący zaskarżył w całości postanowienie i wniósł o:
uwzględnienie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 18 maja 2023 r. o nr: [...], [...],[...] i [...],
niepodejmowanie zawieszonego postępowania, a w przypadku gdyby odpadła podstawa prawna jego zawieszenia, Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowań, które toczą się:
przed Sądem Rejonowym w S. pod sygn. akt [...],
przed Sądem Rejonowym w K. pod sygn. akt [...],
w Prokuraturze Rejonowej w S. pod sygn. akt [...].
Wydanemu orzeczeniu Skarżący zarzucił, że nie rozpoznano istoty sprawy i pominięto jej istotne okoliczności. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 33 § 2 pkt 3 i pkt 4 u.p.e.a. oraz 44 k.p.a, ponieważ prowadzono egzekucję wobec osoby innej niż zobowiązany i na podstawie nieprawomocnych tytułów wykonawczych. Skarżący zauważył, że podniósł zarzut błędu co do zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). Skarżący oświadczył, że nigdy nie spożywał alkoholu w miejscu publicznym i nigdy nie został ukarany za to mandatem karnym. Poinformował także, że przed Sądem Rejonowym w S. toczy się postępowanie pod sygn. akt [...] o uchylenie prawomocnego mandatu. Na podstawie notatek służbowych policjantów Skarżący ustalił, że zdarzenia z 20 marca i 8 kwietnia 2023 r. (winno być z 20 marca i 8 kwietnia 2022 r.) miały miejsce w godz. do południa. Skarżący oświadczył, że nie mógł brać udziału w tym zdarzeniu. Skarżący był w pracy i może to udokumentować. Z racji funkcji, którą Skarżący pełni każde opuszczenie stanowiska pracy jest odnotowywane. Nadto z notatek policjantów wynika, że dane osoby, która popełniła wykroczenie ustalono na podstawie jej oświadczenia, a nie dokumentu tożsamości. Skarżący uważa, że jego imię i nazwisko mógł podać ktokolwiek. Z treści notatki z 20 marca 2023 r. (winno być z 20 marca 2022 r.) wynika, że nr PESEL ustalono i uzupełniono na podstawie systemu danych CEL/RDO, do którego Policja ma dostęp. Według Skarżącego nie zweryfikowano danych osoby na podstawie dokumentu, ponieważ nie wskazano serii i nr dowodu osobistego. Dotyczy to także zdarzenia z 8 kwietnia 2023 r. (winno być z 8 kwietnia 2022 r.). Dodatkowo w obu przypadkach zostały podane różne adresy ukaranego. Nie wiadomo czy adres zamieszkania podała osoba, która ukradła Skarżącemu dane. Zwłaszcza, że w drugim przypadku policjant wpisał adres na podstawie danych CEL/RDO. Skarżący oświadczył, że nie złożył podpisu na mandacie. Sądy Rejonowe Wydziały Karne w S. i w K. będą badały te okoliczności w postępowaniach o uchylenie prawomocnych mandatów karnych.
Nadto Skarżący zarzucił naruszenie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. w związku z art. 44 Kpa, ponieważ zdaniem Skarżącego nie zostały doręczone upomnienia. Skarżący zauważył, że upomnienia zostały wysłane na adres (ul. [...], [...] S.). Nie jest to adres zamieszkania (zameldowania) Skarżącego. Skarżący uważa, że upomnienia, które przesłano na ten adres są bezskuteczne, a prowadzone postępowanie jest wadliwe. Skarżący nie zgodził się z argumentacją organu, że był uprawniony do przesłania upomnień na adres, który został podany przy interwencji Policji. Skarżący zauważył, że dotyczy to adresu przy pierwszej interwencji. Kolejny adres jest inny i został ustalony przez Policję z systemu. Skarżący podniósł, że nie podał takiego adresu tylko osoba, która bezprawnie posłużyła się jego danymi. Dlatego zdaniem Skarżącego doręczenie przez organ upomnienia pod taki adres stanowi naruszenie art. 44 Kpa. Przepis ten pozwala na tzw. doręczenie zastępcze. Jednak tylko w przypadku, gdy adresat zamieszkuje pod takim adresem, co zdaniem Skarżącego, nigdy nie miało miejsca w tej sprawie. Skarżący wyjaśnił, że uzyskał dostęp do materiałów związanych tylko z jednym mandatem oraz w części z drugim. Dlatego powyższe zarzuty dotyczą tylko jednego z czterech mandatów. Sąd Rejonowy w S. w sprawie o sygn. akt [...] wezwał Policję o dostarczenie pozostałych materiałów i zgromadził tylko część materiału dowodowego.
Skarżący podniósł, że przed Sądami Rejonowymi w S. i K. oraz w Prokuraturze Rejonowej w S. toczą się postępowania, które będą miały bezpośredni wpływ na wynik postępowania egzekucyjnego. Według Skarżącego do czasu ich prawomocnego zakończenia nie jest uzasadnione podejmowanie postępowania egzekucyjnego. W przypadku korzystnych rozstrzygnięć sądów i Prokuratury kontynuowanie tego postępowania może narazić Skarżącego na niepowetowaną szkodę. Natomiast Skarb Państwa na koszty związane z naprawieniem szkody, którą wyrządzono Skarżącemu przez orzeczenia niezgodne z prawem.
Postanowieniem z 5 grudnia 2023 r. nr 1601-IEW.720.29.2023 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu nr 1609-SCM-3.720.943.2023.3 z 6 lipca 2023 r.
Organ II instancji uznał za bezzasadny zarzut błędu co do zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). W uzasadnieniu wyjaśnił, że z błędem co do zobowiązanego mamy do czynienia, gdy egzekucja prowadzona jest przeciwko osobie, która nie jest adresatem egzekwowanego obowiązku. Jeśli pomiędzy tytułem wykonawczym, a dokumentem, który jest podstawą jego wystawienia istnieje rozbieżność co do zobowiązanego, to wtedy można uznać, że została spełniona przesłanka z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Wskazano, że w sprawie Skarżącego taka sytuacja natomiast nie występuje, co potwierdza analiza dokumentów źródłowych, tj. tytułów wykonawczych i będących podstawą ich wystawienia mandatów karnych. Nie występuje bowiem rozbieżność pomiędzy Skarżącym, jako osobą wskazaną na mandatach karnych, a Skarżącym, jako zobowiązanym wskazanym w tytułach wykonawczych. Zauważono, że jednym z niezbędnych elementów tytułu wykonawczego jest podanie imienia, nazwiska oraz numeru PESEL osoby, wobec której ma być prowadzona egzekucja administracyjna. Również mandat karny wymaga wskazania takich samych danych. Zwrócono uwagę, że w sprawie Skarżącego dane, które widnieją na tytułach wykonawczych i mandatach karnych są tożsame. Potwierdza to właściwą identyfikację Skarżącego, jako podmiotu zobowiązanego do zapłaty tych mandatów. Jednocześnie podkreślono, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do oceny zasadności i prawidłowości nałożenia grzywien z tytułu mandatów karnych. Takie kompetencje posiada wyłącznie sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna. Organ odwoławczy podkreślił, że rolą Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, jako wierzyciela należności z mandatów karnych, jest kontrola terminowości zapłaty tych należności oraz obowiązkowe podejmowanie działań, które zmierzają do ich przymusowego odzyskania, w przypadku braku dobrowolnej zapłaty. Zaznaczono, że dopóki informacja o mandatach karnych nie zostanie wycofana z ewidencji przez organ, który je nałożył lub też sąd, na którego obszarze działania zostały nałożone mandaty, nie orzeknie o ich uchyleniu, dopóty nie jest zasadne odstąpienie od działań, które zmierzają do ich wyegzekwowania. Zauważono również, że ciężar udowodnienia zasadności zarzutu błędu co do zobowiązanego spoczywa na zobowiązanym, a nie na organie. Wskazano, że jeśli Skarżący nie przedstawi dowodów na potwierdzenie podniesionego zarzutu, to zasadność postępowania egzekucyjnego może być oceniana tylko w oparciu o zgromadzony przez organ materiał dowodowy. Organ podkreślił, że podstawą do uwzględnienia zarzutu błędu co do zobowiązanego może być orzeczenie sądu o uchyleniu mandatów. Zwrócono uwagę, że wierzyciel nie może uznać zarzutu jedynie na podstawie oświadczenia Skarżącego, o tym, że to nie on został ukarany mandatem.
Organ odwoławczy nie mógł więc uznać, że mandaty karne zostały nałożone na inną osobę, która posłużyła się danymi osobowymi Skarżącego. Nie zostało to bowiem potwierdzone przez organy do tego uprawnione. Stwierdzono, że zarzut błędu co do zobowiązanego nie jest więc zasadny.
Organ podnosił, że ciężar udowodnienia zasadności zarzutu błędu co do zobowiązanego spoczywa na zobowiązanym, a nie na organie. Podstawą do uwzględnienia zarzutu błędu co do zobowiązanego może być orzeczenie sądu o uchyleniu mandatów. Natomiast Skarżący, takich dowodów nie przedstawił. W zażaleniu poinformował jedynie, że złożył wnioski o uchylenie mandatów do sądów oraz do prokuratury. Jak wynika z pism Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Karny sygn. akt [...] z 27 października 2023 r. oraz Sądu Rejonowego w K. [...] Wydział Karny sygn. akt [...] z 26 października 2023 r., jednak sprawy te nie zostały zakończone. Zatem argumentacja dotycząca niezłożenia podpisu na mandatach na chwilę obecną nie została potwierdzona. Organ wskazywał, że gdyby Skarżący przedłożył prawomocne orzeczenia sądów o uchyleniu mandatów lub inny dokument na podstawie, którego organ mandatowy powinien wycofać informacje o mandatach karnych z ewidencji, dowody te mogłyby być podstawą do uwzględnienia zarzutu. Samo skierowanie wniosków o uchylenie mandatów do sądów, nie wstrzymuje obowiązku podejmowania przez wierzyciela, tj. Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu działań, które zmierzają do ich wyegzekwowania. Jeśli natomiast uzyska Skarżący korzystne dla siebie orzeczenia sądów wówczas organy, które nałożyły mandaty karne, będą miał obowiązek wycofać te informacje z ewidencji. A w przypadku gdyby należność z mandatu została w międzyczasie wyegzekwowana, sąd nakaże zwrot tej kwoty - art. 101 § 3 ustawy z dnia 24.08.2001r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2021, poz. 1148) – dalej: "Kpw." Uchylając bowiem mandat karny nakazuje się podmiotowi, na rachunek którego pobrano grzywnę, zwrot uiszczonej kwoty.
Tym samym organ uznał za zasadny zarzut błędu co do zobowiązanego.
W związku z tym, w ocenie organu II instancji, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Organ nie zgodził się również ze Skarżącym odnośnie naruszenia art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Organ zawracał uwagę, że w że przepis ten nie był bezpośrednio zastosowany w zaskarżonym postanowieniu.
W skardze z 19 maja 2023 r. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu:
• naruszenie prawa materialnego, tj. art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w sprawie nie doszło do błędu co do zobowiązanego, podczas gdy w rzeczywistości, w ocenie Skarżącego, właśnie taka sytuacja miała miejsce,
• naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że zaszły przesłanki do oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, podczas gdy, w ocenie Skarżącego, w rzeczywistości nie ma przesłanek do zastosowania tego przepisu.
W związku z tym Skarżący wniósł o:
• uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia organu II instancji,
• zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżący opisał przebieg postępowania. Przywołał fragment wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 10 stycznia 2023 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 738/22, zgodnie z którym przez błąd co do osoby zobowiązanego rozumie się sytuację, w której organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego, w związku z czym doręczył jej tytuł wykonawczy oraz pouczył o prawie wniesienia zarzutów. Skarżący uważa, że w przedmiotowej sprawie tak właśnie było. Podkreślił, że poinformował organ o złożeniu zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa kradzieży tożsamości. Dodatkowo opisał przebieg czynności wyjaśniających i zaznaczył, że policjant, który wystawił przynajmniej jeden z mandatów, nie rozpoznał go. Skarżący wskazał, że skoro w momencie wystawienia mandatów nie był osobą obecną na miejscu zdarzenia, to ma to znaczenie dla dalszych ustaleń i prowadzonych postępowań w związku z mandatami. Skarżący zauważył, że w wyniku jego zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa kradzieży tożsamości wszczęto postępowanie karne, w trakcie którego zmieniono kwalifikację czynu na wykroczenie. Skarżący zaznaczył, że w konsekwencji skutkowało to umorzeniem postępowania z powodu przedawnienia czynu. Skarżący zwrócił uwagę, że organ w żaden sposób nie zakwestionował ustaleń dokonanych w oparciu o zeznania policjanta.
Skarżący wskazał, że w sytuacji, gdy doszło do tzw. kradzieży tożsamości, nie można bezkrytycznie uznać, że egzekucja winna być prowadzona względem niego, skoro, jak twierdzi Skarżący, to nie on został ukarany mandatami. W ocenie Skarżącego organ II instancji nieprawidłowo zastosował przepis dotyczący oddalenia zarzutu. Skarżący zauważył, że mając na uwadze specyfikę postępowania egzekucyjnego, potencjalnie godzącego w sferę praw konstytucyjnie chronionych, w tym prawo ochrony własności i prywatności, ustawodawca uregulował szereg instytucji zapewniających ochronę prawną, w szczególności zobowiązanemu. Skarżący podkreślił, że istota środków ochrony prawnej przewidzianych w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zmierza do przeciwdziałania nieprawidłowościom, które mają miejsce już na etapie postępowania egzekucyjnego. Jak zauważył Skarżący, nie są one jednak nakierowane na badanie zasadności i zakresu obowiązku będącego przedmiotem egzekucji. Skarżący zaznaczył, że instytucja zarzutów egzekucyjnych pozwala uniknąć podejmowania przez organy egzekucyjne działań nieprzewidzianych przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub podejmowania działań wprawdzie dopuszczalnych, lecz w innych okolicznościach faktycznych lub prawnych. W ocenie Skarżącego organ II instancji nie uwzględnił ustalenia postępowania karnego, że policjant nie rozpoznał Skarżącego jako osoby, której wystawił mandat. Do skargi Skarżący dołączył potwierdzenie uiszczenia wpisu od skargi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu podniósł, iż nie jest ona zasadna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634.; dalej: "ppsa") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492; dalej: "pusa") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 pusa).
Sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne (art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. z 1997r., Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej "Konstytucja") w granicach określonych w art. 184 Konstytucji RP oznacza obowiązek respektowania m.in. norm konstytucyjnych stanowiących elementy polskiego porządku prawnego. Zatem patrząc na rolę sądu administracyjnego z poziomu konstytucyjnego to nie można zapominać, że prawo administracyjne jest skonkretyzowanym prawem konstytucyjnym (por. E. Ochendowski, Prawo administracyjne. Część Ogólna. Toruń 1997r., s. 17 i nast.). Zaś hierarchiczna nadrzędność Konstytucji wobec wszystkich norm systemu prawa jest wyrazem tożsamości konstytucyjnej państwa (M. Safjan, Konstytucja a członkostwo Polski w Unii Europejskiej, PiP 2001, z. 3, s. 19). Dokonując wykładni przepisów prawa, sąd powinien zmierzać do osiągnięcia rezultatu wynikającego z takiego rozumienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Sąd jest zatem zobowiązany wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości zawartych w Konstytucji RP. Taki obowiązek sądu wynika z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Sformułowanie o podległości Konstytucji i ustawom oznacza, że rozstrzygając jakąś sprawę, sąd powinien najpierw zbadać, czy nie jest naruszona żadna norma konstytucyjna i tym samym, czy przestrzegana jest wyrażona w art. 8 ust. 1 Konstytucji RP zasada jej nadrzędności
i dokonywać wykładni przepisów ustawy w sposób zgodny z postanowieniami ustawy zasadniczej (por. R. M. Hauser, Wykładnia przepisów konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych [w:] M. Smolak (red.) Wykładnia konstytucji. Aktualne problemy i tendencje, WK 2016, LEX/el.). Po myśli art. 8 ust. 2 Konstytucji RP przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. W szczególnie skomplikowanych trudnych sprawach i przypadkach rola sędziego sądu administracyjnego nie może sprowadzać się do prostego i zwykłego zastosowania ustawy, do jej egzegezy. W takich sytuacjach sędzia rozstrzygając sprawę musi dokonać wykładni Konstytucji, najczęściej przy wykładni prokonstytucyjnej ustawy (por. J. Trzciński Znaczenie autonomicznej wykładni Konstytucji na przykładzie orzecznictwa sądów administracyjnych [w:] M. Smolak (red.) Wykładnia konstytucji. Aktualne problemy i tendencje, WK 2016, LEX/el.). Granicę tego aktywizmu wyznaczają zawsze przepis ustawy oraz możliwe rodzaje wykładni dopuszczalne w ramach wykładni autonomicznej, prowadzące do nadania pojęciu określonej treści. Granice, w których sędzia może się poruszać w ramach tzw. aktywizmu sędziowskiego to z jednej strony jest to skrajny pozytywizm i formalizm mający cechę legalności formalnej, z drugiej strony taki legalizm, który ma cechę sprawiedliwości i racjonalności, niegdyś nazywanej moralnością. Jest to więc obszar położony pomiędzy legalnością formalną a koniecznym dla ochrony praw jednostki racjonalizmem (por. J. Trzciński, Prawotwórcza funkcja sądów [w:] Prawo w służbie państwa i społeczeństwa. Prace dedykowane prof. Kazimierzowi Działosze, B. Banaszak (red.), M. Jabłoński (red.), S. Jarosz-Żukowska (red.), Wrocław 2012). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 9/09, (CBOSA) stwierdził, że nawet zasada kognicji NSA ograniczająca się do zarzutów skargi kasacyjnej nie może być pretekstem do blokowania nadrzędności konstytucji i obowiązku sądu administracyjnego przywrócenia zgodnych z konstytucją relacji prawnych w konkretnej sprawie (por. też M. Zirk-Sadowski, Tożsamość konstytucyjna sądów administracyjnych [w:] M. Smolak (red.) Wykładnia konstytucji. Aktualne problemy i tendencje, WK 2016, LEX/el.). Tym bardziej taki obowiązek spoczywa na wojewódzkim sądzie administracyjnym, który w myśl art. 134 § 2 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (poza pewnymi wyjątkami nie dotyczącymi niniejszej sprawy).
W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, ocena legalności zaskarżonego postanowienia winna nastąpić z uwzględnieniem zasad Konstytucji RP, na czele z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) i zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji) oraz z wyprowadzanymi z tej pierwszej, zasadami szczegółowymi w tym zwłaszcza zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa.
Należy w tym miejscu podkreślić, iż zasada demokratycznego państwa prawnego od początku jej obowiązywania w polskim porządku prawnym była traktowana jako źródło kolejnych zasad o bardziej szczegółowym charakterze. Jedną z nich jest zasada ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, zwana również zasadą lojalności państwa względem obywateli. Zasada ta stanowi fundament zasady demokratycznego państwa prawnego, ale również źródło innych zasad o bardziej szczegółowym charakterze, które odwołują się do idei zaufania w relacjach między państwem a jednostką. Zasada ochrony zaufania do państwa i prawa opiera się na założeniu, że organy władzy publicznej powinny działać w sposób lojalny i uczciwy względem jednostki, budzący w niej poczucie stabilności i bezpieczeństwa prawnego. Składową zasady państwa prawnego jest pewność prawa, czyli taki zespół cech przysługujących prawu, które "zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie jej działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa a także prognozowanie działań własnych" (TK – P 3/00).
Z zasady demokratycznego państwa prawnego określonej w art. 2 Konstytucji RP wywodzona jest zasada sprawiedliwości proceduralnej, która określa również sposób stosowania obowiązujących reguł postępowania administracyjnego. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika ogólny wymóg, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy publicznej w celu rozstrzygnięcia spraw indywidualnych odpowiadały standardom sprawiedliwości proceduralnej. Regulacje prawne tych postępowań muszą w związku z tym zapewnić wszechstronne i staranne zbadanie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz gwarantować wszystkim stronom i uczestnikom postępowania prawo do wysłuchania, tj. prawo przedstawiania i obrony swoich racji. Na sprawiedliwość proceduralną składa się m.in. zapewnienie jednostce wysłuchania polegające przynajmniej na możliwości przedstawienia swoich racji oraz zgłaszania wniosków dowodowych (por. np. wyroki TK z 15 grudnia 2008 r., P 57/07; z 14 czerwca 2006 r., K 53/05, z 11 czerwca 2002 r., SK 5/02). W dziedzinie prawa administracyjnego, sprawiedliwość proceduralna oznacza taką organizację procesu uzyskiwania informacji, ich analizy i podejmowania rozstrzygnięcia, która pozwala uznać wynik zastosowania procedury za sprawiedliwy (por. wyrok NSA z 27 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 468/11). Nie może budzić wątpliwości, że jednym z podstawowych środków gwarantujących sprawiedliwy rezultat postępowania są na gruncie procedury administracyjnej reguły prowadzenia postępowania dowodowego (art. 75-81 k.p.a.) oraz obowiązek dochodzenia przez organ administracji do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) w oparciu o wszechstronną analizę materiału dowodowego w sprawie (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, iż w niniejszym postępowaniu, na tle szczególnych jej okoliczności, organy winny były zastosować wskazane powyżej przepisy procesowe z uwzględnieniem opisanych na wstępie zasad – sprawiedliwości proceduralnej oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, a mających swe źródło w zasadzie demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji).
Nie budzi wątpliwości okoliczność, iż Skarżący w toku całego postępowania konsekwentnie wykazywał, dlaczego uzasadniony jest zarzut błędu co do zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). Wskazywał, że mandaty zostały wystawione na osobę, która posłużyła się jego danymi osobowymi i wykazał, iż podjął natychmiast po uzyskaniu wiadomości o spornych mandatach, niezbędne czynności, aby wyeliminować ten błąd – zwrócił się bowiem do Sądu Karnego o wyeliminowanie z obrotu prawnego tych mandatów.
Przypomnieć należy, iż organ II instancji uznał za bezzasadny zarzut błędu co do zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.) w oparciu o założenie, że z błędem co do zobowiązanego mamy do czynienia, gdy egzekucja prowadzona jest przeciwko osobie, która nie jest adresatem egzekwowanego obowiązku. Zdaniem organu - jeśli pomiędzy tytułem wykonawczym, a dokumentem, który jest podstawą jego wystawienia istnieje rozbieżność co do zobowiązanego, to wtedy można uznać, że została spełniona przesłanka z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Wskazano, że w sprawie Skarżącego taka sytuacja nie występuje, bowiem nie istnieje rozbieżność "pomiędzy Skarżącym, jako osobą wskazaną na mandatach karnych, a Skarżącym, jako zobowiązanym wskazanym w tytułach wykonawczych" (co, w ocenie organu, potwierdza analiza dokumentów źródłowych, tj. tytułów wykonawczych i będących podstawą ich wystawienia mandatów karnych), bowiem w sprawie Skarżącego dane, które widnieją na tytułach wykonawczych i mandatach karnych są tożsame. Potwierdza to właściwą identyfikację Skarżącego, jako podmiotu zobowiązanego do zapłaty tych mandatów. Jednocześnie podkreślono, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do oceny zasadności i prawidłowości nałożenia grzywien z tytułu mandatów karnych.
Analizując okoliczności, w jakich organy uznały, iż w sprawie brak jest przesłanek do stwierdzenia błędu co do zobowiązanego w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. należy zaakcentować, iż zobowiązany to kluczowy podmiot administracyjnego postępowania egzekucyjnego – to on nie wykonał dobrowolnie obowiązku poddanego egzekucji, a co za tym idzie – do niego skierowane są przewidziane przez ustawodawcę środki egzekucyjne. Jest to najważniejszy podmiot postępowania egzekucyjnego, którego byt przesądza o obowiązku jego prowadzenia. Zatem jego sytuacja w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego powinna być jasna i klarowna, co więcej, powinien on dysponować odpowiednimi środkami do ochrony swoich praw (interesów). Jako podmiot, do którego skierowana jest egzekucja administracyjna, zasługuje więc na szczególną ochronę (tak: Wyporska-Frankiewicz Joanna, Gwarancje ochrony zobowiązanego w egzekucji administracyjnej obowiązków niepieniężnych, Lex-el).
W zależności od sposobu konkretyzacji obowiązku, wskazanie zobowiązanego nastąpi w decyzji lub postanowieniu organu administracji publicznej, w innym orzeczeniu lub dokumencie wystawionym przez zobowiązanego, albo będzie stanowić wynik znalezienia się określonego podmiotu w sytuacji powodującej powstanie obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa. Niezależnie jednak od sposobu konkretyzacji obowiązku treść tytułu wykonawczego stanowi podstawę do uznania konkretnego podmiotu za zobowiązanego (rozumianego jako uczestnik postępowania egzekucyjnego). Zobowiązanym jest zatem ten podmiot, który został wskazany w tytule wykonawczym jako zobowiązany bez względu na to, czy rzeczywiście został na niego nałożony obowiązek. O posiadaniu przez dany podmiot statusu zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesądzają zatem względy formalne.
Prawidłowość wskazania konkretnego podmiotu jako zobowiązanego ma znaczenie na etapie sporządzania tytułu wykonawczego przez wierzyciela oraz w toku postępowania egzekucyjnego – m.in. dla oceny zasadności zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (tak: Przybysz Piotr Marek, Administracyjne środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Lex-el).
Kwestia tej prawidłowości, pomimo zauważonych przez organy (szczególnie przez organ I instancji) wątpliwości, nie została dostatecznie wyjaśniona w toku postępowania, a świetle przedstawionych okoliczności i uprawdopodobnionych a niewyjaśnionych wątpliwości, organy przedwcześnie uznały, iż w sprawie nie występuje błąd co do osoby zobowiązanej. Z akt sprawy wynika, iż mimo że Skarżący podjął próbę na gruncie postępowania karnego do wykazania, iż to nie on jest osobą, która dopuściła się wykroczeń, to jednak znalazł się w proceduralnej "pułapce". Należy szczególnie podkreślić, że twierdzenia Skarżącego odnośnie błędu co do osoby zobowiązanej, nie był gołosłowne, zaś organy, pomimo widocznych niedostatków materiału dowodowego oraz istniejących wątpliwości odnośnie ustalenia, czy to Skarżący jest osobą, która popełniła wykroczenia, poprzestały informacji, że postępowania karne zainicjowane przez Skarżącego są w toku, w tym zakresie, co – w ocenie Sądu – narusza przytoczone powyżej zasady postępowania oraz opisane zasady konstytucyjne.
Żeby rozpoznać prawidłowość zarzutu z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. – czyli błędu co do zobowiązanego, organ musi mieć zidentyfikowaną w sposób nie budzący wątpliwości osobę zobowiązanego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera definicję legalną pojęcia "zobowiązany" (art. 1a pkt 20), w myśl której zobowiązanym może być zarówno osoba fizyczna, jak i osoba prawna, a także jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jeżeli tylko nie wykonała w terminie ciążącego nań obowiązku. W niniejszej sprawie Skarżący wskazuje właśnie na tę kwestię – a mianowicie brak ciążącego na nim obowiązku, który to brak wiąże z niepopełnieniem przez siebie wykroczenia i z podaniem jego danych osobowych przez osobę, która faktycznie owe wykroczenia popełniła. W tym miejscu zwrócić należy uwagę na to, iż - jak słusznie zwróciły organy uwagę - organy administracji publicznej nie są, co do zasady, uprawnione do oceny zasadności i prawidłowości nałożenia grzywien z tytułu mandatów karnych. Jednak w tej szczególnej sytuacji, jaka zaistniała w niniejszej sprawie nie chodzi o ocenę zasadności i prawidłowości nałożenia grzywien z tytułu mandatów karnych sensu stricte. W sytuacji gdy materiał dowodowy wskazuje na wątpliwości co do osoby sprawcy wykroczenia dotyczące nie tyle przebiegu i zasadności danego zdarzenia w związku z którym nakładany jest mandat, a istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa poprzez nieuprawnione posłużenie się danymi osobowymi, podmiotu wykazanego jak zobowiązany, przy czym twierdzenia zobowiązanego nie pozostają gołosłowne, postępowanie karne dotyczące uchylenia mandatów z uwagi na nieuprawnione posłużenie się jego danymi osobowymi, zostaje zainicjowane przez Skarżącego, to w takiej szczególnej sytuacji, organy winny dążyć do całkowitego wyeliminowania wątpliwości co do osoby zobowiązanej. Osoba Skarżącego jako "zobowiązanego" nie może bowiem budzić wątpliwości. Jeszcze raz należy w tym miejscu podkreślić, iż nie chodzi tu o analizowanie przyczyn nałożenia mandatu, czy też jego zasadności – te okoliczności bowiem nie podlegają weryfikacji w toku rozpoznawania zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego. W niniejszej sprawie problem jest inny, dotyczy bowiem możliwości uznania za zobowiązanego osoby, której danymi posłużono się przy wystawianiu mandatu karnego. W takim przypadku, w takich okolicznościach sprawy, przyjęcie na podstawie jedynie porównania danych osobowych uwidocznionych na mandacie z danymi osobowymi uwidocznionymi na tytule wykonawczym, że osoba zobowiązanego nie została określona błędnie, jest niedopuszczalne z punktu widzenia przytoczonych na wstępie wartości konstytucyjnych. Aby wykluczyć taką możliwość, organy winny jednak wyjaśnić uwidocznione w materiale dowodowym wątpliwości co do osoby sprawcy wykroczeń i tym samym – możliwości posłużenia się danymi Skarżącego przy wystawianiu mandatu.
Należy zwrócić uwagę, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, jako wierzyciel należności z mandatów karnych, słusznie poszukiwał informacji co do prawidłowości nałożenia mandatów karnych na Skarżącego, jednakże mimo uzyskania informacji, że Skarżący zainicjował postępowania karne w tym zakresie, kontynuował czynności. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że postępowanie egzekucyjne może zostać zawieszone na wniosek wierzyciela, a wierzyciel w analizowanej sprawie pomimo uzyskania informacji o toczących się postępowaniach karnych i ujawnieniu się istotnych wątpliwości co do osoby zobowiązanego, niejako ślepo dążył do wyegzekwowania od Skarżącego kwot wynikających z zakwestionowanych przez niego przed Sądem mandatów karnych z uwagi na posłużenie się przez nieznaną osobę danymi personalnymi Skarżącego. Co prawda, w przypadku uchylenia owych mandatów przez Sąd Karny, otwiera także Skarżącemu drogę do dochodzenia zwrotu wyegzekwowanych kwot, niemniej jednak w sytuacji gdy, uprawdopodobnione przez Skarżącego okoliczności wskazują już z chwili rozpatrywania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, że to nie on jest w istocie podmiotem, który dopuścił się wykroczeń w związku z popełnieniem których wystawiono sporne mandaty, a wierzyciel świadomie ignoruje takie okoliczności i nie dąży do ich wyjaśnienia, to działanie takie narusza zasady demokratycznego państwa prawa i jest świadomym narażeniem Skarżącego na wyegzekwowanie do niego kwot, co do zapłaty których nie jest zobowiązany. Nadto prowadzi do zawiłości proceduralnych, narażając Skarżącego na dodatkowe uciążliwości. Podmiot, na którego nałożono mandat karny na skutek kradzieży tożsamości, nie może pozostawać bez żadnej ochrony w postępowaniu egzekucyjnym. Zdarzają się w praktyce sytuacje, gdzie egzekucja w zasadzie nie powinna mieć miejsca z uwagi, na nieuprawnione posłużenie się przez osobę trzecią danymi innej osoby, a jednak zostaje wdrożona. W przypadku z kolei, gdy osoba, której danymi się posłużono w sposób nie uprawniany, nie zdoła w odpowiednim czasie uzyskać korzystnego dla siebie wyroku sądowego, nie może być traktowana i dodatkowo obciążana postępowaniem egzekucyjnym, tak jakby sytuacja została wytworzona z w wyniku jej zaniedbań. W ocenie Sądu nie ma zaś żadnego racjonalnego uzasadnienia i narusza podstawowe zasady praworządności, pomijanie tak istotnych okoliczności w postępowaniu w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, zabrakło w niniejszej sprawie takiej organizacji procesu uzyskiwania informacji, ich analizy i podejmowania rozstrzygnięcia, która pozwalałaby uznać wynik zastosowania procedury za sprawiedliwy a kwestię ewentualnego błędu co do zobowiązanego – za wyjaśnioną dostatecznie w sposób nie pozostawiający wątpliwości.
Przypomnieć raz jeszcze należy, iż jednym z podstawowych środków gwarantujących sprawiedliwy rezultat postępowania są na gruncie procedury administracyjnej reguły prowadzenia postępowania dowodowego (art. 75-81 k.p.a.) oraz obowiązek dochodzenia przez organ administracji do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) w oparciu o wszechstronną analizę materiału dowodowego w sprawie (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.).
Przypomnieć również należy, iż wywodzona z art. 2 Konstytucji zasada ochrony zaufania do państwa i prawa opiera się na założeniu, że organy władzy publicznej powinny działać w sposób lojalny i uczciwy względem jednostki, budzący w niej poczucie stabilności i bezpieczeństwa prawnego. W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób nie dostrzec, iż Skarżący wydaje się pozbawiony takiej konstytucyjnej ochrony. Istniejący w sprawie materiał dowodowy, wskazujący na wątpliwości odnośnie popełnienia przez Skarżącego wykroczeń a tym samym na możliwość posłużenia się danymi osobowymi Skarżącego, pokazuje jednocześnie brak możliwości dowodzenia prawdziwości swoich twierdzeń zarówno na gruncie postępowania karnego, jak i – w konsekwencji – w toku postępowania egzekucyjnego.
Jak podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, obowiązku obciążającego stronę lub ograniczenia przysługującego jej uprawnienia nie można domniemywać (por. wyroki NSA z 29 listopada 2011 r., II OSK 1625/10; z 10 stycznia 2012 r., I OSK 2010/11). W okolicznościach niniejszej sprawy fakt bycia zobowiązanym wynika jedynie z tożsamości danych osobowych zawartych w mandatach i tytułach wykonawczych. Jednak wobec okoliczności uwidocznionych w materiałach, a wskazujących na wątpliwości odnośnie osoby sprawcy wykroczeń – obowiązek nałożony mandatem karnym opiera się – w ocenie Sądu - na domniemaniu.
W toku ponownego postępowania organy zobowiązane będą uzyskać nie budzące wątpliwości informacje, które pozwolą w sposób jednoznaczny wskazać na osobę Skarżącego, jako osobę sprawcy wykroczenia. Tylko w ten sposób, w okolicznościach niniejszej sprawy, będzie możliwym ustalenie, iż nie wystąpił w sprawie "błąd co do zobowiązanego". Ustalenie powyższych okoliczności jest niezbędne dla ustalenia osoby zobowiązanego w niniejszym postępowaniu a – w konsekwencji – dla rozpatrzenia zgłaszanego przez Skarżącego zarzutu.
Z tych też względów należy uznać, że w sprawie doszło do naruszenia art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. oraz art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP. W konsekwencji uchylono zaskarżone postanowienie w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa. Sąd skorzystał z uprawnienia wynikającego z treści art. 135 ppsa
i uchylił także postanowienie organu pierwszej instancji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa. Na kwotę kosztów składa się wpis sądowy w wysokości 100 zł.