I SA/Op 21/24

I SA/Op 21/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący/
Krzysztof Bogusz /sprawozdawca/
Marzena Łozowska
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 904
art. 11 ust. 1 i ust. 2, art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 4 ust. 1, ust. 4 i ust. 5, art. 6 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów
Dz.U. 2023 poz 775
art. 11, art. 107 par. 3, art. 217
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Marzena Łozowska Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 29 maja 2023 r., nr IN.II.7581.9.2023.EJ w przedmiocie ustalenia wysokości rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez P. S. (zwaną dalej też: skarżącą) jest decyzja Wojewody Opolskiego (zwanego dalej też: Wojewodą lub organem odwoławczym) z dnia 29 maja 2023 r., nr IN.II.7581.9.2023.EJ, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola (zwanego dalej też Prezydentem) z dnia 23 marca 2023 r., nr BNSP.6826.3911.2019.AP, ustalającą wysokość rocznej opłaty przekształceniowej w kwocie 1 267,04 zł i wskazującą, że opłatę tę należy wnosić przez okres 29 lat, od 2023 r. do 2051 r. włącznie.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym:
Zaświadczeniem z dnia 21 grudnia 2022 r., wydanym na wniosek skarżącej, na podstawie art. 217 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej k.p.a., w zw. z art. 11 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2022 r., poz. 1495), dalej ustawa, Prezydent Miasta Opola wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej zaświadczył, że wysokość rocznej opłaty przekształceniowej za udział wynoszący 713/10000 części we współwłasności nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej grunty zabudowane na cele mieszkaniowe, oznaczonej jako działki: nr a, nr b i nr c, arkusz mapy [...], obręb O., gmina O., związany z odrębną własnością lokalu niemieszkalnego znajdującego się na parterze w budynku położonym przy ul. [...], wynosi 1 267,04 zł i opłatę tę należy wnosić przez okres 29 lat, od 2023 r. do 2051 r. włącznie.
Pismem z dnia 23 lutego 2023 r. P. S. wniosła o ustalenie wysokości i okresu wnoszenia przedmiotowej opłaty przekształceniowej w drodze decyzji wskazując, że nie zgadza się z informacją zawartą w ww. zaświadczeniu.
Decyzją z dnia 23 marca 2023 r., nr BNSP.6826.3911.2019.AP, Prezydent Miasta Opola ustalił wysokość rocznej opłaty przekształceniowej z tytułu opłaty za przekształcenie prawa współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności gruntu w kwocie 1 267,04 zł i wskazał, że opłatę tę należy wnosić przez okres 29 lat, od 2023 r. do 2051 r. włącznie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 11 ust. 2 w zw. z art. 6a ust. 3 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na podstawie zapisów księgi wieczystej nr [...] ustalił, że prawo współwłasności nieruchomości przysługiwało S. Sp. z.o.o., natomiast w dziale trzecim księgi wieczystej - prowadzonej dla lokalu niemieszkalnego znajdującego się na parterze w budynku położonym przy ul. [...] - na podstawie zaświadczenia organu nr [...] z dnia 23 października 2019 - wydanego na rzecz poprzedniego współwłaściciela w trybie art. 1 ust. 1 ustawy, wpisano roszczenie Skarbu Państwa jako dotychczasowego właściciela nieruchomości gruntowej o roczną opłatę przekształceniową w odniesieniu do każdoczesnego właściciela nieruchomości na podstawie ustawy. Zgodnie z ostrzeżeniem w dziale trzecim każdorazowy właściciel jest zobowiązany do wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej w odniesieniu do obecnego właściciela nieruchomości. Uwzględniając przepisy art. 7 ust.1 ustawy jej wysokość wynosi 1 267,04 zł, a okres jej wnoszenia zgodnie z art. 11 ust. 1 przypada na lata od 2023 r. do roku 2051 włącznie.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie zarzucając organowi:
- błędne powołanie jako podstawy prawnej zaskarżonej decyzji art. 6a ust. 3 ustawy który nie istnieje, co stanowi naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a.;
- całkowite pominięcie przy wydawaniu decyzji (a wcześniej też zaświadczenia) podniesionych przez nią okoliczności dotyczących szczególnej formy nabycia obciążonej roszczeniem o opłatę przekształceniową nieruchomości w drodze licytacji komorniczej, które to nabycie ma charakter nabycia pierwotnego oraz przedłożonego przez nią dowodu w postaci postanowienia o przysądzeniu prawa własności; co zgodnie z art. 1000 § 1 K.p.c. skutkuje wygaśnięciem z mocy prawa wszelkich praw i skutków ujawnienia tych praw i roszczeń osobistych ciążących na nieruchomości, a tym samym wygaśnięciem ujawnionego w dziale III tej księgi wieczystej roszczenia o opłatę przekształceniową na rzecz Prezydenta Miasta Opola, co stanowi naruszenie art. 11 k.p.a. i art. 1000 § 1 K.p.c.;
- brak odniesienia się przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do podniesionych przez nią okoliczności dotyczących szczególnej formy nabycia nieruchomości obciążonej roszczeniem o opłatę przekształceniową w drodze licytacji komorniczej oraz przedłożonego do sprawy dowodu w postaci postanowienia o przysądzeniu prawa własności, przez co sfera motywacyjna zaskarżonej decyzji pozostaje nieujawniona i w takim przypadku nie sposób się do niej odnieść merytorycznie, co stanowi naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.;
- nieprawidłowe wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zaświadczenie o wysokości rocznej opłaty przekształceniowej (poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji), Prezydent Miasta Opola wydał na jej wniosek z dnia 23 lutego 2023 r., podczas gdy wniosek złożyła w dniu 15 listopada 2022 r.
Mając na uwadze przedstawione zarzuty skarżąca wniosła o:
- zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez wydanie decyzji potwierdzającej brak obowiązku wnoszenia przedmiotowej opłaty związanej z lokalem objętym księgą wieczystą nr [...], który to grunt jest objęty księgą wieczystą nr [...];
- ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości (ewentualnie również poprzedzającego ją zaświadczenia) i orzeczenie o braku obowiązku wnoszenia opłaty za przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu;
- ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości (ewentualnie również poprzedzającego ją zaświadczenia) i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi Miasta Opola.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nieruchomość objętą opłatą nabyła w drodze licytacji komorniczej, a Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...], orzekł o przysądzeniu jej prawa własności nieruchomości lokalowej opisanej w księdze wieczystej nr [...] i związanej z nią zabudowanej nieruchomości gruntowej opisanej w księdze wieczystej nr [...]. Stosownie do tego wywodziła, że zgodnie z art. 1000 § 1 K.p.c. organowi nie przysługuje już kierowanie swojego roszczenia wobec każdoczesnego właściciela nieruchomości. Przypadki wyłączenia zastosowania wskazanego przepisu zawarto bowiem w art. 1000 § 2 i § 3 K.p.c., z których żaden nie przewiduje utrzymania w mocy roszczenia organu.
Decyzją z dnia 29 maja 2023 r., nr IN.II.7581.9.2023.EJ, Wojewoda Opolski utrzymał w mocy powyższą decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał kolejno regulacje art. 11 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 7 ust. 6a pkt 3 ustawy i wskazał, że roszczenie o sporną opłatę przekształceniową zostało ujawnione w księdze wieczystej nieruchomości nr [...] na podstawie zaświadczenia Prezydenta Miasta Opola z 23 października 2019 r. o przekształceniu udziału wynoszącego 713/10000 części we współużytkowaniu wieczystym nieruchomości w prawo współwłasności nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów odwołania zgodził się z tym, że organ pierwszej instancji błędnie powołał się w decyzji na nieistniejący art. 6a ust. 3 ustawy i błędnie określił datę wniosku o wydanie zaświadczenia na 23 lutego 2023 r. zamiast na 15 listopada 2022 r. Stwierdził też jednak, że w sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, że nie istnieje w ogóle podstawa do wydania decyzji ustalającej roczną opłatę przekształceniową, a błędne wskazanie daty złożenia wniosku może być sprostowane stosownie do art. 113 § 1 k.p.a. W kwestii podniesionego braku ustosunkowania się organu pierwszej instancji do okoliczności dotyczących szczególnej formy nabycia obciążonej roszczeniem o opłatę przekształceniową nieruchomości w drodze licytacji komorniczej organ odwoławczy zauważył, że Prezydent w uzasadnieniu decyzji wskazał na ujawnione w dziale trzecim księgi wieczystej zastrzeżenie dotyczące zobowiązania każdoczesnego właściciela do wnoszenia rocznej opłaty. Choć zrobił to lakonicznie to nie można zgodzić się z tym, że pominął tę kwestię. Dalej Wojewoda zaznaczył, że wątpliwości dotyczące zasadności obciążenia przedmiotowej nieruchomości roczną opłatę przekształceniową zostały wyjaśnione przez sąd wieczystoksięgowy, który w postanowieniu z dnia 26 października 2022 r. oddalił wniosek P. S. w części dotyczącej żądania wykreślenia z działu III księgi wieczystej nr [...] spornego roszczenia i wyjaśnił, jaki charakter ma tego rodzaju roszczenie - nie jest to roszczenie o charakterze osobistym, o którym mowa w art. 1000 § 1 K.p.c., lecz niepodatkowa należność budżetowa, do której stosuje się przepisy o finansach publicznych. Sąd powołał się na treść art. 11 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym obowiązek wnoszenia opłaty przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia, obciąża każdoczesnego właściciela nieruchomości, w odniesieniu do której istnieje roszczenie o opłatę, począwszy od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym nastąpiło nabycie nieruchomości. Stwierdził również, że opłata przekształceniowa nie jest zaliczana na poczet ceny nabycia nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto uznał, że wprawdzie organ pierwszej instancji powinien w sposób bardziej precyzyjny odnieść się do podnoszonych przez skarżącą okoliczności, które w jej ocenie zwalniają ją z obowiązku uiszczania rocznej opłaty przekształceniowej, jednak pomimo tego uchybienia w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające uchylenie decyzji Prezydenta. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy byłaby wydana decyzja, która zawierałaby takie samo rozstrzygnięcie.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu P. S. zarzuciła decyzji Wojewody, że bez sprostowania utrzymuje w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola powołującą w podstawie prawnej nieistniejący przepis (art. 6a ust. 3 ustawy) i to pomimo, że podniosła tę wadliwość w odwołaniu. Ponadto zarzuciła :
- brak ustosunkowania się w decyzji Prezydenta Miasta Opola do przedłożonego postanowienia o przysądzeniu prawa własności oraz do okoliczności dotyczących szczególnej formy nabycia nieruchomości obciążonej roszczeniem o opłatę przekształceniową - w drodze licytacji komorniczej, które to nabycie jak podniosła ma charakter nabycia pierwotnego i podlega regulacji szczególnej z art. 1000 § 1 K.p.c.; co skutkuje wygaśnięciem przedmiotowego roszczenia i powstaniem prawa do zaspokojenia Prezydenta Miasta Opola z zapłaconej przez nią ceny nabycia nieruchomości. W konsekwencji, jak zaznaczyła niejawna pozostaje sfera motywacyjna decyzji, a organ uchybił zasadzie przekonywania oraz regulacji K.p.c. dotyczącej skutków nabycia nieruchomości w drodze licytacji komorniczej.
- ustosunkowanie się Wojewody w decyzji do ww. zarzutu, który został sformułowany również w odwołaniu, wyłącznie poprzez powołanie się na postanowienie sądu wieczystoksięgowego z dnia 26 października 2022 r. i stanowisko tam wyrażone pomimo, że orzeczenie to na moment wydania decyzji nie funkcjonowało w obrocie prawnym już od 6 miesięcy, bowiem było orzeczeniem referendarza sądowego i ze względu na zaskarżenie go w grudniu 2022 r. zaistniały skutki z art. 398 (22) § 3 K.p.c., tj.: skarga miała charakter anulacyjny i orzeczenie referendarza sądowego upadło, a sama sprawa do dzisiaj nie jest prawomocnie rozstrzygnięta. Organ wiedział o tej okoliczności, bowiem wzmianka o skardze była umieszczona w jawnej księdze wieczystej;
- powołanie przez Wojewodę stanowiska z nieprawomocnego orzeczenia referendarza sądowego z dnia 26 października 2022 r. (które upadło i nie funkcjonuje w obrocie prawnym), że roszczenie Prezydenta Miasta Opola nie jest roszczeniem o charakterze osobistym, o którym mowa w art. 1000 § 1 K.p.c. i opłata przekształceniowa nie jest zaliczana na poczet ceny nabycia nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym - podczas gdy tak samo referendarz sądowy w tym orzeczeniu, jak i powołujący się na nie Wojewoda Opolski nie umotywował, dlaczego w jego ocenie to roszczenie nie jest roszczeniem osobistym, a także nie rozważył zastosowania jako podstaw wykreślenia roszczenia z pozostałej części dyspozycji art. 1000 § 1 K.p.c. (czyli wygaśnięcie praw oraz wygaśnięcie skutków ujawnienia praw), a także nie zwrócił uwagi, że na podstawie art. 1000 § 2 a contrario K.p.c. roszczenie o opłatę przekształceniową można zaspokoić z ceny nabycia (tj. z sumy uzyskanej ze sprzedaży licytacyjnej nieruchomości);
- powołanie przez Wojewodę Opolskiego stanowiska z nieprawomocnego orzeczenia referendarza sądowego z dnia 26 października 2022 r., że do niniejszej sprawy zastosowanie znajduje art. 11 ust. 1 ustawy z pominięciem, że zastosowanie zawsze mogą znaleźć lex specialis w stosunku do ustawy przekształceniowej, a takim w niniejszej sprawie jest art. 1000 K.p.c., który umożliwia wykreślenie roszczenia o opłatę przekształceniową. Organ nie odniósł się do tej okoliczności.
- powołanie przez Wojewodę Opolskiego stanowiska z nieprawomocnego orzeczenia referendarza sądowego z dnia 26 października 2022 r., że opłata przekształceniową jest niepodatkową należnością budżetową, do której stosuje się przepisy o finansach publicznych - z pominięciem, że referendarz sądowy dokonał takiej oceny powołując się na wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 stycznia 2013 r., I SA/Sz 801/12, w którym Sąd rozważa jedynie jaką procedurę egzekucyjną zastosować (administracyjną czy sądową) i nie wynika z niego, że opłata przekształceniowa rzekomo jest niepodatkową należnością budżetową podczas, gdy powołana w dalszej części skargi jednolita linia orzecznicza potwierdza, że opłata przekształceniowa nie jest niepodatkową należnością budżetową, do której stosuje się przepisy o finansach publicznych, a ma charakter cywilnoprawny do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego;
- zaniechanie przez Wojewodę umożliwienia skarżącej jako stronie wypowiedzenia się w trybie art. 10 k.p.a. - mimo wydania de facto decyzji niezgodnej żądaniem, co uniemożliwiło wskazanie organowi na fakt, że sprawa w sądzie wieczystoksięgowym nadal się toczy, a postanowienie, które znajduje się w aktach sprawy nie tylko nigdy się nie uprawomocniło (czego nie zweryfikował organ II instancji), ale i upadło.
Stosownie do przedstawionych zarzutów skarżąca wniosła o:
- uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta;
- zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę P. S. wskazała, że jest właścicielką lokalu niemieszkalnego, którego dotyczy sporna opłata. Nabyła go od S. Sp. z o.o. na licytacji komorniczej, która podlega regulacji szczególnej określonej w art. 998 K.p.c. i nast. Wyjaśniła, że wg. poglądów orzecznictwa nabycie własności w drodze licytacji komorniczej ma charakter pierwotny, co oznacza że nabywca nabywa rzecz bez obciążeń. Skutki takiej szczególnej formy nabycia własności nieruchomości określa art. 1000 § 1-3 K.p.c. i w konsekwencji wierzyciele, którzy mieli prawa i roszczenia na licytowanej nieruchomości, mogą zaspokoić swoje wierzytelności z ceny nabycia nieruchomości uiszczonej przez nabywcę licytacyjnego, natomiast ich dotychczasowe prawa i roszczenia na nieruchomości wygasają. Zaspokojenie wierzytelności wierzycieli w takiej sytuacji przebiega na podstawie przepisów o podziale ceny uzyskanej z egzekucji (o czym mowa w § 1 powołanego przepisu). Złożone do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...], sygn. akt [...], o przysądzeniu prawa własności przedmiotowej nieruchomości lokalowej i związanej z nią zabudowanej nieruchomości gruntowej, wraz ze wzmianką o prawomocności tego postanowienia potwierdza, że cena nabycia uzyskana z egzekucji tej nieruchomości została zapłacona w całości. Stosownie do art. 1000 § 1 K.p.c. uprawomocnienie się postanowienia o przysądzeniu własności skutkuje wygaśnięciem z mocy prawa wszelkich praw i skutków ujawnienia tych praw i roszczeń osobistych ciążących na nieruchomości. W niniejszym przypadku przejawia się to poprzez wygaśnięcie z mocy prawa ujawnionego w dziale III tej księgi wieczystej roszczenia o opłatę przekształceniową na rzecz Prezydenta Miasta Opola, któremu nie przysługuje już prawo do kierowania swojego roszczenia pieniężnego wobec każdoczesnego właściciela nieruchomości. W to miejsce powstało prawo Prezydenta do zaspokojenia jego roszczenia o opłatę przekształceniową wyłącznie z zapłaconej ceny nabycia uzyskanej z egzekucji nieruchomości. Przypadki wyłączenia zastosowania dyspozycji art. 1000 § 1 K.p.c., zawarte w zamkniętych katalogach w art. 1000 § 2 i 3 K.p.c., nie przewidują utrzymania w mocy roszczenia pieniężnego o opłatę przekształceniową. W katalogu zamkniętym art. 1000 § 2 K.p.c. ustawodawca wskazał jakie prawa i ograniczone prawa rzeczowe pozostają w mocy bez potrącenia ich wartości z ceny nabycia. To znaczy, że wszystkie inne obciążenia niż wymienione w § 2 można zaspokoić z ceny nabycia. Zatem a contrario roszczenie o opłatę przekształceniową można zaspokoić z ceny nabycia. Jednocześnie, wygaśnięcie z mocy prawa ujawnionego w dziale III księgi wieczystej roszczenia o opłatę przekształceniową winno skutkować wydaniem przez Prezydenta Miasta Opola zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku wnoszenia spornej opłaty. Argumentując podniesione zarzuty skarżąca dodatkowo wywodziła również, że Wojewoda powołując się na nieprawomocne stanowisko referendarz sądowego zaniechał jego umotywowania i wybiórczo przytoczył jego treść. Nieprawidłowo również na tej podstawie uznał, że opłata przekształceniowa jest niepodatkową należnością budżetową, do której stosuje się przepisy o finansach publicznych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.
Zdaniem Sądu, w sprawie nie zaistniały nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W świetle przepisów prawa zaskarżona decyzja co do podjętego rozstrzygnięcia jest prawidłowa.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie - w przedmiocie ustalenia wysokości i okresu wnoszenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności tego gruntu, prawidłowo stanowiła ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2023 r. poz. 904), zwana dalej ustawą.
Z ustalonych, bezspornych okoliczności faktycznych wynika, że skarżąca nabyła w drodze licytacji komorniczej prawo własności lokalu położonego w O. przy ul. [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] wraz z udziałem wynoszącym 713/10000 części we współwłasności nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej grunty zabudowane na cele mieszkaniowe. Nieruchomość ta w chwili nabycia przez skarżącą stanowiła własność S. sp. z o.o., a wcześniej nieruchomość gruntowa objęta była przekształceniem prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności tego gruntu.
Jako nabywca przedmiotowej nieruchomości skarżąca, zgodnie art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy, wystąpiła do Prezydenta Miasta Opola najpierw o wydanie zaświadczenia potwierdzającego wysokość i okres pozostały do wnoszenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności, a następnie – po wydaniu stosownego zaświadczenia, wystąpiła o ustalenie wysokości i okresu wnoszenia opłaty, w drodze decyzji. Prawidłowo zatem w niniejszej sprawie podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia stanowił art. 11 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym jeżeli nabywca nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 1, informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia tego zaświadczenia wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia opłaty, w drodze decyzji. Złożenie wniosku nie wstrzymuje obowiązku wnoszenia opłaty za dany rok. Właściwy organ ustala, w drodze decyzji, w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku, wysokość opłaty lub okres jej wnoszenia. W przypadku zmiany wysokości opłaty jej nowa wysokość obowiązuje od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym nastąpiło nabycie nieruchomości. Właściwy organ zawiadamia na piśmie nabywcę nieruchomości, w przypadku nadpłaty, o zaliczeniu na poczet przyszłych opłat nadwyżki wniesionej opłaty, a w przypadku niedopłaty, o dopłacie do opłaty odpowiadającej różnicy pomiędzy wniesioną opłatą a nową wysokością opłaty.
W ocenie Sądu nieprawidłowe wskazanie w decyzji organu pierwszej instancji daty wniosku skarżącej o wydanie zaświadczenia, jakkolwiek wymagające dostrzeżenia i świadczące o nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego co do tej konkretnej okoliczności, w ocenie Sądu nie stanowiło wadliwości skutkującej koniecznością uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, zwłaszcza w sytuacji, gdy nieprawidłowość ta została dostrzeżona przez organ odwoławczy, który prawidłowo ustalił, że taki wniosek skarżąca złożyła 15 listopada 2022 r. Wadliwość ta nie miała bowiem żadnego wpływu na wynik sprawy. Podobnie należało uznać, co do błędnego wskazania w decyzji organu pierwszej instancji jako podstawy wydania decyzji nieistniejącego art. 6a ust. 3 ustawy, co również zostało dostrzeżone w decyzji odwoławczej.
W ocenie Sądu, także lakoniczne uzasadnienie decyzji i nierozważenie dokładnie wszystkich kwestii podnoszonych przez stronę, jakakolwiek świadczy o naruszeniu ustalonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania oraz o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. ustalającego wymogi dla uzasadnienia, w niniejszej sprawie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy i prowadzić do uchylenia decyzji. Istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne ustalone bowiem zostały prawidłowo, a samo rozstrzygnięcie utrzymane w mocy zaskarżoną decyzją znajduje umocowanie w przepisach prawa.
Uwzględniając szerszy kontekst prawny związany z przedmiotową opłatą wyjaśnić przyjdzie, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę. Wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia. Sformułowanie "opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia" niewątpliwie odnosi się do zindywidualizowanej opłaty rocznej ustalonej dla konkretnego użytkownika wieczystego, bo tylko taka obowiązywałaby w dniu przekształcenia. Przemawia za tym również przyjęta przez ustawodawcę forma aktu administracyjnego potwierdzającego zaistnienie przekształcenia w postaci zaświadczenia. Zaświadczenie potwierdza jedynie określone fakty lub stan prawny (art. 217 k.p.a.). Z przepisu art. 4 ust. 4 ustawy wynika, że w zaświadczeniu potwierdza się przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (co nastąpiło z mocy prawa) oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 7, i zasadach jej wnoszenia. W zaświadczeniu nie może być zatem ustalona inna wysokość opłaty rocznej niż ponoszona wcześniej przez określonego użytkownika wieczystego. Wszak nie kreuje ono żadnego stosunku prawnego, a jedynie potwierdza istniejące fakty. Podobnie jak samo przekształcenie, obowiązek uiszczenia opłaty następuje z mocy prawa, z dniem, w którym to przekształcenie następuje.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. Decyzja ta nie ma jednakże charakteru konstytutywnego i niczego nowego nie "ustala", co wynika z treści pozostałych przepisów ustawy. Zasady "ustalenia" opłaty w drodze decyzji są bowiem identyczne jak w przypadku obliczenia tej opłaty dla potrzeb podania informacji, o której mowa w art. 4 ust. 4 ustawy. Wynikają one, jak wyżej już wskazano z art. 7 ustawy (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1307/19; dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl)
Taki sam, czyli deklaratoryjny, a nie konstytutywny charakter ma decyzja, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy wydawana, tak jak w niniejszej sprawie, na wniosek nabywcy nieruchomości. Oznacza to, że decyzja ta nie stanowi rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia samego obowiązku ponoszenia opłaty za przekształcenie. Obowiązek ten powstaje z mocy prawa i związany jest z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Omawiana decyzja potwierdza jedynie fakty co do wysokości i okresu wnoszenia opłaty.
W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organy słusznie więc uznały, że dla jej rozstrzygnięcia istotne jest to, że w dziale III księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości gruntowej dokonany został wpis dotyczący roszczenia dotychczasowego właściciela gruntu o opłatę przekształceniową w odniesieniu do każdoczesnego właściciela nieruchomości. Podstawę tego wpisu stanowiło zaświadczenie przekształceniowe (art. 4 ust. 5 ustawy) wydane przez Prezydenta Miasta Opola z dnia 23 października 2019 r., na podstawie którego ujawniono prawo własności gruntu w księdze wieczystej (art. 4 ust. 1 ustawy) i w którym potwierdzono przekształcenie oraz poinformowano o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej oraz o wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty (art. 4 ust. 4 ustawy), ustalonym stosownie do art. 7 ust. 6a pkt 1 ustawy.
Skoro w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości wydane zostało ww. zaświadczenie z dnia 21 grudnia 2022 r., a w księdze wieczystej na jego podstawie ujawniony jest zapis dotyczący roszczenia o opłatę w odniesieniu do każdoczesnego właściciela nieruchomości, to wydając w niniejszej sprawie zaświadczenie i następnie decyzję organy były związane tymi faktami i nie mogły w niniejszej sprawie wydać decyzji potwierdzającej brak obowiązku wnoszenia opłaty przekształceniowej. Opłata taka została ustalona z mocy prawa w wyniku przekształcenia. Stosownie więc do art. 11 ust. 1 ustawy należało przyjąć, że obowiązek wnoszenia opłaty obciąża każdoczesnego właściciela nieruchomości, w odniesieniu do której istnieje roszczenie o opłatę.
Podnoszony przez skarżącą fakt przysądzenia na jej rzecz prawa własności nieruchomości - postanowieniem Sądu Rejonowego w Opolu z dnia [...], sygn. akt [...], nie miał znaczenia dla ustalenia wysokości i okresu wnoszenia opłaty stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy. W szczególności postanowienie to nie stanowiło podstawy wygaśnięcia roszczenia o opłatę i nie skutkowało jego wykreśleniem z księgi wieczystej.
W kwestii podnoszonego przez skarżącą zarzutu dotyczącego osobistego charakteru roszczenia o opłatę wskazać należy, że stanowisko skarżącej w tym zakresie jest błędne. Roszczenie to nie ma bowiem charakteru osobistego. Wynika to z istoty i treści art. 11 ust. 1 ustawy, gdzie określono, że roszczenie o opłatę istnieje w odniesieniu do nieruchomości. Wskazuje na to wprost zapis " (...) każdoczesnego właściciela nieruchomości, w odniesieniu do której istnieje roszczenie o opłatę (...)". Obowiązek uiszczenia opłaty przekształceniowej związany jest zatem z nieruchomością, a nie osobą dotychczasowego użytkownika wieczystego, który na skutek przekształcenia nabył własność nieruchomości. Wszelka argumentacja skarżącej dotycząca zastawania art. 1000 § 1 K.p.c. jest więc bezzasadna, zwłaszcza zaś w świetle art. 1000 § 2 pkt 1 K.p.c., zgodnie z którym pozostają w mocy bez potrącenia ich wartości z ceny nabycia prawa ciążące na nieruchomości z mocy ustawy.
Reasumując, Sąd uznał, że na podstawie prawidłowo zebranego i ocenionego materiału dowodowego, w zaskarżonej decyzji dostatecznie wyjaśniono okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy, a zarzuty skargi są nieuzasadnione.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.