I SA/Op 199/22

Sprawa dotyczyła wniosku M. U. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, za które została obciążona jako spadkobierczyni swojej zmarłej matki. Łączna kwota zadłużenia przekraczała 160 tys. zł. ZUS odmówił umorzenia, argumentując, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) ani przesłanki umorzenia mimo braku takiej nieściągalności (określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej). W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że skarżąca nie wykazała całkowitej nieściągalności, ponieważ nie wszczęto jeszcze postępowania egzekucyjnego, a także nie udowodniono, że majątek nie pozwoli na uzyskanie kwot przekraczających koszty egzekucji. Organ odrzucił również możliwość umorzenia na podstawie przesłanek szczególnych, m.in. argumentując, że świadczenie pielęgnacyjne otrzymywane przez skarżącą na niepełnosprawnego syna stanowi rekompensatę za brak możliwości pracy zarobkowej, a nie dowód niemożności uzyskania dochodu. ZUS uznał także, że opłacenie należności nie pozbawi skarżącej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a jej trudności finansowe mają charakter przejściowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję ZUS. Sąd uznał, że organ naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 77 i 107 § 3 KPA, poprzez nierzetelną analizę materiału dowodowego. Sąd podkreślił, że ZUS powinien samodzielnie ocenić przesłankę całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 pkt 6 usus, porównując spodziewane koszty egzekucji z potencjalnym majątkiem dłużnika, a nie tylko opierać się na fakcie braku wszczętego postępowania egzekucyjnego. Ponadto, sąd uznał, że ZUS błędnie zinterpretował przesłankę umorzenia związaną z opieką nad chorym członkiem rodziny (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia), gdyż świadczenie pielęgnacyjne ma na celu wsparcie opiekuna rezygnującego z pracy i zaspokojenie potrzeb osoby niepełnosprawnej, a nie spłatę zadłużenia. Sąd zakwestionował również analizę organu dotyczącą § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (brak możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych), wskazując na rozbieżności w danych przedstawionych przez skarżącą i brak ich rzetelnej analizy przez ZUS. Sąd zwrócił uwagę na fakt, że całość masy spadkowej przypadła ojcu skarżącej, a część zadłużenia jest zabezpieczona hipotecznie na jego nieruchomościach, co powinno być uwzględnione przy ocenie interesu publicznego.

Zagadnienia prawne (3)

Skład orzekający