I SA/Op 195/25

I SA/Op 195/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Kmiecik
Remigiusz Mazur
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Uchylono postanowienie organu I instancji w przedmiocie wznowienia postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 148 par. 1,art. 16 par. 1, art. 147, art. 148, art. 149 par. 1, par. 2 i par. 3, art. 151 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 4 i pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1964
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 655
art. 279 ust. 13
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dowódcy 10 Brygady Logistycznej w Opolu z dnia 30 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, we wznowionym postępowaniu, decyzji stwierdzającej utratę prawa do uposażenia za okresy zwolnień lekarskich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy [...] Batalionu [...] z dnia 1 lipca 2024 r., nr [...], 2) uchyla postanowienie Dowódcy [...] Batalionu [...] w [...] z dnia 8 maja 2024 r., w przedmiocie wznowienia postępowania, 3) zasądza od Dowódcy 10 Brygady Logistycznej w Opolu na rzecz skarżącego A. B. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. B. (dalej zwanego też: skarżącym, żołnierzem) reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, jest decyzja Dowódcy 10 Brygady Logistycznej w Opolu (dalej zwanego też: Dowódcą Brygady lub organem odwoławczym) z dnia 30 grudnia 2024 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dowódcy [...] Batalionu [...] w [...] (dalej zwanego też: organem pierwszej instancji lub Dowódcą batalionu) z dnia 1 lipca 2024 r., nr [...], odmawiającą uchylenia we wznowionym postępowaniu ostatecznej decyzji Dowódcy batalionu z dnia 26 stycznia 2023 r., nr [...], stwierdzającej utratę przez skarżącego prawa do uposażenia za cały okres zwolnienia lekarskiego stwierdzonego zaświadczeniem lekarskim, a to:
1) od [...] do [...],
2) od [...] do [...],
3) od [...] do [...],
4) od [...] do [...],
5) od [...] do [...],
6) od [...] do [...],
7) od [...] do [...],
8) od 17 października do [...] 2022 r.,
9) od [...] do 8 grudnia 2022 r.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r., nr [...], Dowódca batalionu, działając na podstawie art. 279 ust. 13 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. ustawy o obronie Ojczyzny (Dz.U. poz. 655 ze zm.) stwierdził utratę przez skarżącego prawa do uposażenia za całe ww. okresy zwolnień lekarskich. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że w wyniku dokonania kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich i na podstawie twierdzeń ujętych w piśmie Komendanta Żandarmerii Wojskowej w [...] ustalono, że skarżący wykorzystywał wskazane zwolnienia lekarskie w sposób nieprawidłowy, gdyż wykonywał w tych okresach pracę zarobkową, co powoduje utratę prawa do uposażenia za całe te okresy. Wnioskiem z dnia 2 maja 2024 r. skarżący wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją. Jako podstawę wznowienia postępowania wskazał ujawnienie w dniu [...] 2024 r., w toku rozprawy przed Wojskowym Sądem Garnizonowym we [...], w sprawie o sygn. akt [...], prowadzonej przeciwko niemu, istotnych nowych okoliczności faktycznych oraz nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nr [...], nieznanych organowi, istotnych dla sprawy stwierdzenia utraty prawa do uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego od dnia 17 października do [...] 2022 r. oraz za okres zwolnienia lekarskiego od dnia [...] do dnia 8 grudnia 2022 r. Skarżący wyjaśnił, że w trakcie rozprawy sądowej zostały ujawnione okoliczności, z których wynika, że od dnia 17 października do dnia 8 grudnia 2022 r. nie wykonywał żadnej pracy zarobkowej. Zaznaczył, że okoliczność ta została potwierdzona w zeznaniach świadka A. C. - zleceniodawcy A Sp. z o.o. z/s [...], u którego wykonywał pracę. Podniósł, że świadek ten zeznając podał, iż od dnia 17 października 2022 r. pozostawał on na zwolnieniu lekarskim i nie świadczył od tej daty żadnej pracy na rzecz zleceniodawcy. Potwierdził przy tym, że skarżący został wyrejestrowany z rejestru ubezpieczonych ZUS z datą 1 listopada 2022 r., gdyż ustało jego zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia. Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący wskazał art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572), zwanej dalej k.p.a., a jako dowód przedstawionych twierdzeń do wniosku załączył protokół rozprawy sądowej przed WSG we [...], w sprawie o sygn. akt [...], oraz zaświadczenie ZUS P ZWUA potwierdzające wyrejestrowanie z ubezpieczeń, a także pismo Departamentu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji ZUS z dnia 20 marca 2023 r.
Postanowieniem z dnia 8 maja 2024 r., Dowódca batalionu wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Następnie decyzją z dnia 1 lipca 2024 r., nr [...], orzekł o odmowie uchylenia decyzji z dnia 26 stycznia 2023 r., nr [...], stwierdzając, że powołana we wniosku argumentacja i dowody nie wypełniają przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Powołując się na poglądy orzecznictwa sądowoadministracyjnego wyjaśnił, że wskazane przez skarżącego dowody w postaci protokołu z rozprawy sądowej i w konsekwencji dowód z zeznań świadka powstały ponad rok po wydaniu decyzji, a więc nie mogą być uznane za nowe dowody, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zaznaczył, że dowód z dokumentu, z zaświadczenia ZUS, potwierdzający wyrejestrowanie z ubezpieczeń społecznych, nie może zostać uznany za nowe okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Powyższe – jak zaznaczył organ I instancji – odnosi się również do pozostałych dowodów, tj. protokołu rozprawy sądowej przed WSG [...] w sprawie o sygn. akt [...] oraz pisma Departamentu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji ZUS z dnia 20 marca 2023 r. Argumentując podniósł, że okoliczności wykazywane tymi dowodami nie posiadają przymiotu okoliczności, które "wyszły na jaw". Pojęcie to, na co zwrócił uwagę, odnosi się do dowodów, co do których istnienia strona postępowania zwykłego nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania w trybie zwykłym i nie mogła żądać ich uwzględnienia przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Zdaniem organu I instancji nie można też przyjąć, że dany dowód lub okoliczność były nieznane organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikały one z materiałów będących w dyspozycji tego organu.
W dalszych motywach organ I instancji wyjaśnił, że w świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. istotny jest obiektywny fakt nieznajomości, niewiedzy organu co do istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, nie zaś przyczyny tej niewiedzy dające się np. przypisać organowi albo stronie. Podkreślił nadto, iż dowód z zeznań świadka zaistnieje dopiero w momencie jego przeprowadzenia, tj. nie istnieje do czasu złożenia zeznań.
Równocześnie podkreślił, że pozostawanie na zwolnieniu lekarskim od 17 października 2022 r. i nieświadczenie od tej daty żadnej pracy na rzecz zleceniodawcy należy uznać za okoliczności znane skarżącemu już przynajmniej w dacie rozpoczęcia zwolnienia lekarskiego. W ocenie organu I instancji bezspornym jest, że osoba, która przebywa na zwolnieniu lekarskim nie realizuje obowiązku świadczenia pracy w miejscu, w którym jest zatrudniona. Podobnie – jak zaznaczył – znaną skarżącemu okolicznością jest fakt wyrejestrowania go z ubezpieczenia, gdyż z zeznań wynika, że rozwiązał z nim umowę wcześniej, niż data wyrejestrowania go z ubezpieczenia. Skarżący zgodził się z treścią zeznań wobec czego uznać należy, że był świadomy, iż nie świadczył pracy dla zleceniodawcy przed dniem 1 listopada 2022 r. Zdaniem organu I instancji wskazane okoliczności były stronie znane przed wydaniem decyzji z dnia 26 stycznia 2023 r., zatem nie można uznać, że posiadają one przymiot takich, które "wyszły na jaw", a więc nie mogą mieć waloru nowych okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym podniósł zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przedłożone dowody nie wypełniają przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a ujawnienie - wbrew decyzji nr [...] - faktycznego okresu niewykonywania zleconej pracy, w czasie zwolnienia lekarskiego od 1 listopada do 8 grudnia 2022 r. - nie jest istotne w przedmiocie stwierdzenia utraty prawa do uposażenia za cały okres zwolnień lekarskich. Skarżący wyjaśnił w odwołaniu, że przy wniosku przedłożył niewątpliwie "nowy dowód" istniejący w dniu wydania decyzji, który nie był znany organowi, gdyż nim nie dysponował w dniu wydawania decyzji, a którym niewątpliwie była informacja ZUS z dnia 16 listopada 2022 r., na okoliczności faktyczne z niego wynikające, tj. na fakt wyrejestrowania z ubezpieczenia od 1 listopada 2022 r.
Zdaniem strony już wyłącznie ten dowód i wynikająca z niego okoliczność faktyczna potwierdzają błąd w ustaleniach faktycznych w decyzji z dnia 26 stycznia 2023 r., w konsekwencji którego nastąpiło bezzasadne pozbawienie go prawa do uposażenia w czasie zwolnienia lekarskiego za okres od 1 listopada do 8 grudnia 2022 r. Podnosząc, że powyższe dowodzi spełnienia przesłanki wznowienia postępowania skarżący wywodził, że ujawnienie się nowych, a istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych może być rezultatem przeprowadzenia dowodów bądź ujawnienia się dowodów po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania.
Argumentując podniósł, że wznowić postępowanie należy także wtedy, gdy wprawdzie nowe dowody powstaną po wydaniu decyzji, ale ujawnione równocześnie zostaną wynikające z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział. W ocenie strony w zaskarżonej decyzji absurdalnym jest argumentacja jakoby zawiniła i nie może mieć walorów okoliczności nowej w rozumieniu art 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to iż była świadoma, że nie świadczyła pracy dla zleceniodawcy od dnia 1 listopada 2022 r., gdyż w ogóle w postępowaniu zakończonym decyzją numer [...] nie uczestniczyła. Pełnomocnik zaznaczył, że strona została pozbawiona praw strony, nie wiedziała o prowadzeniu tego postępowania i nie mogła przez to tego argumentu podnosić. Ponadto – w jego opinii –warunkiem wznowienia i w konsekwencji uchylenia decyzji ostatecznej jest wykazanie nowych faktów nieznanych organowi, a nie stronie. Jego zdaniem bezsporne jest natomiast to, że ujawniony obecnie przez stronę dowód lub okoliczność był nieznany organowi, który wydał dotychczasową decyzję, gdyż okoliczności te nie wynikały z materiałów będących w dyspozycji organu i ujawnione zostały przy wniosku o wznowienie. Niewątpliwa jest również istotność nowych okoliczności faktycznych wobec czego w sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, która rzutowała na treść wcześniej wydanego rozstrzygnięcia.
Pismem z dnia 17 września 2024 r., skarżący wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie dodatkowych dowodów i w tym zakresie, a to po pierwsze – dołączenie akt postępowania zakończonego decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r. celem dokonania ich oględzin i ustalenia:
- czy pismo Komendanta Żandarmerii Wojskowej w [...] dotyczące przekazania informacji w przedmiocie świadczenia pracy przez skarżącego w przedmiotowych okresach zwolnień lekarskich zawierało wskazanie okresu do kiedy tenże pracę miał wykonywać;
- czy protokół kontroli sporządzony przez Szefa Służby Wychowawczej – upoważnionego do przez Dowódcę batalionu do przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystania wystawionych na rzecz skarżącego zwolnień lekarskich - w dniu 8 grudnia 2022 r. zawierał ustalenie daty zakończenia świadczenia pracy zarobkowej na rzecz A Sp. z o.o.;
- czy pismo Komendanta Placówki Żandarmerii Wojskowej w [...] z dnia 1 grudnia 2022 r., w którym ŻW w [...] potwierdziła poprzez Centrale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], że skarżący zatrudniony jest w powyższej firmie na umowę zlecenie od [...] maja 2021 r. zawierało nadto informację do kiedy był zatrudniony;
- czy w aktach rzeczonego postępowania znajduje się jakikolwiek dokument urzędowy z Zakładu Ubezpieczeń w [...], w tym informacja ZUS z dnia 16 listopada 2022 r. potwierdzające, iż skarżący był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez A Sp. z o.o. od [...] maja 2021 r. i wyrejestrowany z ubezpieczenia od dnia 1 listopada 2022 r.; a także czy ZUS poinformował organ kontrolujący o podjęciu jakiekolwiek czynności w celu ustalenia daty zaprzestania świadczenia pracy przez skarżącego w A Sp. z o.o.;
- czy jak wynika z uzasadnienia decyzji, faktycznie prawidłowym ustaleniem faktycznym (zgodnym z regułą art. 7 k.p.a.) było ustalenie, że skoro "Zgodnie z wyjaśnieniami Dyrektor Oddziału ZUS w [...], A Sp. z o.o. w okresie od maja 2022 do grudnia 2022 co miesiąc płaciła składki zdrowotne w różnych kwotach za skarżącego, to - w istocie zgodnie z prawdą materialną - dowodzi tego, że wymieniony w tym okresie wykonuje prace na rzecz tej spółki, a w świetle powyższego ustalono zatem, że skarżący wykorzystywał zwolnienia lekarskiego w sposób nieprawidłowy, co jest wadliwym, ustaleniem co do daty faktycznego zatrudnienia i zakończenia pracy zarobkowej na rzecz innego podmiotu;
po drugie – przesłuchanie w charakterze świadka [...] A. A. przeprowadzającego kontrolę wykorzystania zwolnienia lekarskiego przez skarżącego i sporządzającego protokół kontroli, w celu ustalenia czy w dniu 8 grudnia 2022 r. ustalił datę zakończenia pracy przez kontrolowanego.
Postanowieniem z dnia 2 października 2024 r., nr [...], organ odwoławczy dopuścił dowód z dokumentów w postaci akt postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 26 stycznia 2023 i pisma Dowódcy Brygady z dnia 12 stycznia 2024 r. oraz dowód z przesłuchania świadka [...] A. A.
W dniu 6 listopada 2024 r. w obecności pełnomocnika skarżącego przeprowadzony został dowód z przesłuchania świadka [...] A. A.
W odpowiedzi na zawiadomienie o zakończeniu prowadzonego postępowania, pismem z dnia 12 grudnia 2024 r. skarżący wypowiedział się co do znaczenia zgromadzonych dowodów wywodząc, że w sprawie zaistniała wskazana przez niego przesłanka wznowienia postępowania w postaci nowych dowodów oraz nowej istotnej okoliczności dotyczącej braku zatrudnienia w dacie zwolnienia lekarskiego w listopadzie i grudniu 2022 r.
W tych okolicznościach – przytoczoną na wstępie – decyzją z dnia 30 grudnia 2024 r., nr [...], Dowódca 10 Brygady Logistycznej w Opolu orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej.
W jej uzasadnieniu – odnosząc się do ustalonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji oraz stanowiącej wyjątek od tej zasady instytucji procesowej wznowienia postępowania – wyjaśnił, że postępowania wznowieniowe nie jest kontynuacją "zwykłego" postępowania, tj. kolejną jego instancją. Zaznaczył, że wznawiając postępowanie właściwy organ bada pierwotnie, czy zaistniały przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 k.p.a., a gdy nie stwierdzi zaistnienia takich przesłanek wydaje decyzję odmawiającą uchylenia dotychczasowej decyzji (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Odnosząc się do twierdzeń zawartych w odwołaniu stwierdził, że nie przekonują one aby argumenty i dowody zawarte we wniosku o wznowienie postępowania wypełniały przesłankę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., dostrzegł, że skarżący nie kwestionuje uznania przez organ pierwszej instancji, iż przedłożony dowód z protokołu rozprawy sądowej przed WSG [...] nie stanowi nowego dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Następnie podzielił w całości stanowisko organu I instancji co do tego, że nie posiadają waloru nowych okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.:
po pierwsze – pozostawanie na zwolnieniu lekarskim od 17 października do [...] 2022 r. oraz w okresie od [...] do 8 grudnia 2022 r., a tym samym nieświadczenie przez skarżącego od tej daty pracy na rzecz zleceniodawcy A Sp. z o.o. z/s [...],
po drugie – fakt wyrejestrowania skarżącego z ubezpieczeń społecznych przez płatnika składek.
Okoliczności te – na co zwrócił uwagę organ II instancji – były znane skarżącemu już przynajmniej w dacie rozpoczęcia zwolnienia lekarskiego, czyli 17 października 2022 r., oraz ustania zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia, a więc przed wydaniem decyzji z dnia 26 stycznia 2023 r. Tym samym w ocenie organu odwoławczego nie można uznać, że posiadają one przymiot takich, które się ujawniły. Jednocześnie zaznaczył, że dowody pozyskane w ramach postępowania uzupełniającego, tj. akta postępowania organu pierwszej instancji oraz protokół przesłuchania świadka nie dają podstaw do stwierdzenia, że przedstawione przez skarżącego dowody, a w konsekwencji wynikające z nich okoliczności faktyczne noszą przymiot takich, które "wyszły na jaw".
W ocenie organu odwoławczego skarżący nie wykazał w żaden sposób aby przedstawiane przez niego, jako "nowe" okoliczności faktyczne nie były mu znane już przynajmniej w dacie rozpoczęcia zwolnienia lekarskiego, czyli od dnia 17 października 2022 r., oraz ustania zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia. Powołując się na poglądy orzecznictwa organ odwoławczy wyjaśnił, że okoliczności faktyczne, na podstawie których ma dojść do uchylenia decyzji ostatecznej muszą być obiektywnie nowe i nieznane wszystkim stronom postępowania, w tym również wnioskodawcy, w momencie wydania decyzji. Podniósł przy tym, iż przeciwna interpretacja prowadziłaby bowiem do naruszenia zasady trwałości ostatecznych decyzji wyrażonej w art. 16 § 1 kpa. Stąd – jak zauważył – w przypadku, gdy strona wnioskuje o wznowienie postępowania na podstawie okoliczności lub dowodów jej znanych przed wydaniem decyzji ostatecznej, uznać należy, że wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych.
W dalszych motywach wyjaśnił, iż strona nie może skutecznie domagać się wznowienia postępowania przywołując takie okoliczności faktyczne lub dowody, które były jej znane w okresie postępowania pierwotnego, ale na które nie powołała się wówczas i w konsekwencji nie były one znane organowi. Na stronie ciąży bowiem powinność lojalnej współpracy z organem przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy. Odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu okoliczności pozbawienia skarżącego udziału w pierwotnym postępowaniu organ odwoławczy uznał, że zarzut ten jest "gołosłowny", albowiem skarżący był informowany o każdym etapie prowadzonego postępowania - co znajduje odzwierciedlenie w aktach postępowania w szczególności w zawiadomieniach o wszczęciu i zakończeniu postępowania. Przypomniał następnie, że w toku postępowania skarżący był żołnierzem zawodowym, a zawiadomienia oraz decyzja pierwotna doręczane były mu na adres do korespondencji podany przez niego w ramach ewidencji wojskowej. Zaznaczył, że skarżący nie zgłaszał zmiany adresu korespondencyjnego pomimo, ciążącego na nim obowiązku udzielania informacji oraz zgłaszania zmian w zakresie danych jego dotyczących i przetwarzanych w ewidencji wojskowej, stosownie do art. 71 ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r. poz. 248, ze zm.). Stąd, na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. korespondencję uznano za skutecznie doręczoną. Dodatkowo organ odwoławczy odniósł się również do kwestii procedury kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego przez żołnierza zawodowego i wskazując w tym zakresie na regulacje art. 279 ust. 1-3, ust. 7, ust. 9-14 ustawy o obronie Ojczyzny wyjaśnił, że organ I instancji miał prawo przeprowadzić taką kontrolę, polegającą na ustaleniu, czy żołnierz w okresie orzeczonej niezdolności do służby, nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej. Protokół, który jest wynikiem tego postępowania kontrolnego, ma szczególnie doniosłe znaczenie gwarancyjne dla żołnierza, pozwala mu bowiem stwierdzić zakres w jakim kwestionowana jest zasadność prawidłowego wykorzystania zwolnienia lekarskiego (a nie dopiero z treści samej decyzji), umożliwiając mu wniesienie uwag. Upoważniona osoba kontrolując wykorzystanie zwolnienia lekarskiego przez żołnierza zawodowego działa przy tym wyłącznie na podstawie przepisów art. 279 ustawy o obronie Ojczyzny, a nie przepisów k.p.a. (brak odesłania), które znajdują zastosowanie dopiero od wydania decyzji. Ustawodawca nałożył zatem na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wyłącznie działań niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego.
Tym samym, na co także wskazał organ II instancji, organy nie są zobowiązane do dokonywania czynności nieistotnych dla skonkretyzowania praw i obowiązków danego podmiotu. W praktyce oznacza to konieczność zgromadzenia i analizy dokumentów, które pozwolą na wydanie rozstrzygnięcia. Natomiast pozyskiwanie dowodów ponad ten wymóg, nie jest już obowiązkiem organów administracji publicznej. Stosownie też do tego organ pierwszej instancji wydając decyzję z dnia 26 stycznia 2023 r. w oparciu o protokół kontroli, wydał swoje rozstrzygnięcie na podstawie niezbędnych ustaleń stanu faktycznego wynikających z protokołu kontroli, a to zgodnie z art. 279 ust. 13 ustawy o obronie Ojczyzny.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
Formułując zarzuty wskazał na naruszenie:
1) art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. poprzez:
a) niewłaściwe zastosowanie przepisu polegające na uznaniu, że dowody przedłożone w postępowaniu wznowieniowym nie wypełniają przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a ujawnienie innego - wbrew dotychczasowym ustaleniom w decyzji nr [...] - faktycznego okresu wykonywania zleconej pracy na rzecz podmiotu trzeciego w czasie zwolnień lekarskich, a w szczególności wykazanie nie wykonywania takiej pracy w czasie zwolnienia lekarskiego, od 1 listopada do 8 grudnia 2022 r., nie jest istotne w przedmiocie wznowienia przedmiotowego postępowania;
b) błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że: "w ocenie organu okoliczności faktyczne, na podstawie których ma dojść do uchylenia decyzji ostatecznej muszą być obiektywnie nowe i nieznane wszystkim stronom postępowania, w tym również wnioskodawcy, w momencie wydania decyzji administracyjnej. Przeciwna interpretacja prowadziłaby do naruszenia zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 kpa", podczas gdy wznowienie może nastąpić także na podstawie okoliczności lub dowodów nowo odkrytych lub po raz pierwszy zgłoszonych przez stronę, nawet będąc jej znanymi w dacie wydawania decyzji ostatecznej;
2) art. 279 ust. 13 w zw. z ust 3 ustawy o obronie Ojczyzny, z powodu nie dokonania ustaleń w zakresie nieprawidłowego wykorzystania zwolnienia lekarskiego, za okres od 17 października do [...] 2022 r. oraz za okres od [...] do 8 grudnia 2022 r., w następstwie czego skarżący, jako ówczesny żołnierz zawodowy, utraci prawo do uposażenia za cały okres tych zwolnień.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. autor skargi wywodził, że dla spełnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wystarczą same nowe okoliczności faktyczne, gdyż ustawodawca użył w tym przepisie alternatywy zwykłej, a nie koniunkcji. W jego ocenie przedłożone przez skarżącego dowody spełniają ustawowe, doktrynalne i orzecznicze wymogi kwalifikowania "nowych okoliczności faktycznych" obiektywnie istniejących w rzeczywistości przed wydaniem decyzji ostatecznej i ujawnione zostały po jej wydaniu. Zdaniem autora skargi decyzja z dnia 26 stycznia 2023 r. została wydana na podstawie dowolnych ustaleń faktycznych, dotyczących tego, że skarżący przebywając na zwolnieniu lekarskim od 17 października do [...] 2022 r., a następnie od [...] do 8 grudnia 2022 r. pracował zarobkowo. Podniósł, że dowody przeprowadzone z jego wniosku we wznowionym postępowaniu pozwoliły ustalić, że w aktach sprawy zakończonej decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r. brak było dowodów pozwalających ustalić okres wykonywania przez niego pracy, daty zakończenia świadczenia pracy zarobkowej i daty do kiedy był zatrudniony. W ocenie skarżącego brak ustaleń w tym zakresie powoduje, że okoliczność, której w postępowaniu zwykłym nie ustalono czyli, że nie był on zatrudniany w okresie od 17 października i w grudniu 2022 r. charakteryzuje się przymiotem "nowości", gdyż okoliczność ta nie była znana w ogóle organowi w postępowaniu zwyczajnym. Jest to też okoliczność istotna i mogła ona mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 279 ust. 13 w zw. z ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny skarżący wyjaśniał z kolei, że prawidłowe stosowanie tych przepisów powinno dotyczyć konieczności dokonania ustaleń w zakresie nieprawidłowego wykorzystania każdego "zwolnienia lekarskiego". Przypomniał, że w sprawie kontroli poddano, aż 9 zwolnień lekarskich, które wbrew powyższej normie potraktowano łącznie. Nie dokonano ustaleń w zakresie ewentualnego nieprawidłowego wykorzystania każdego z nich z osobna, w okresach w nich wskazanych i w konsekwencji źle stosując przepis nie dokonano ustaleń w zakresie objętym wnioskiem o wznowienie postępowania. Skarżący podkreślił, że [...] 2024 r. w trakcie rozprawy sądowej przed WSG we [...] zostały ujawnione (wyszły na jaw) istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, nieznane dotychczas organowi, z których wynika, że od 17 października do 8 grudnia 2022 r. nie wykonywał żadnej pracy zarobkowej, co uzasadnia zarzut naruszenia prawa materialnego w następstwie wadliwego stosowania przepisu z art. 279 ust. 13 w zw. z ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny z powodu braku ustaleń w zakresie nieprawidłowego wykorzystania zwolnienia lekarskiego za sporny okres, w następstwie czego skarżący jako ówczesny żołnierz zawodowy utraci prawo do uposażenia za cały okres tych zwolnień.
Dalej skarżący podniósł również, że zasada trwałości decyzji ostatecznych z art. 16 § 1 k.p.a. nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego. Jako "absurdalną" wskazał argumentację odnoszącą się do jego świadomości, że nie świadczył pracy od 1 listopada 2022 r. podkreślając, że nie uczestniczył w postępowaniu zakończonym decyzją numer [...] z powodu schorzenia [...], o czym organ miał wiedzę z urzędu (na podstawie przedłożonych zaświadczeń lekarskich) i nie mógł z tego powodu żadnego argumentu podnosić. Stosownie do art. 279 ust. 12 ustawy o obronie Ojczyzny zarzucił, że doręczenie zastępcze "protokołu" w trybie art 44 § 4 k.p.a. było bezskuteczne, gdyż jak argumentował organ nie znajdowały tu zastosowania przepisy k.p.a. Podniósł również, że warunkiem wznowienia i w konsekwencji uchylenia decyzji ostatecznej jest wykazanie nowych faktów nieznanych organowi, a nie stronie, jak błędnie ocenia organ odwoławczy, a nadto ujawnienie okoliczności lub dowodów nowo odkrytych lub po raz pierwszy zgłoszonych przez stronę, dotyczących przedmiotu sprawy i mających znaczenie prawne, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej. W ocenie skarżącego w sprawie obiektywnym faktem, nieznanym organowi w dacie wydawania decyzji był fakt niewykonywania pracy w czasie zwolnienia lekarskiego od 17 października do 8 grudnia 2022 r., gdyż okoliczności te nie wynikały z materiałów będących w dyspozycji organu. Dopiero wnioskując o wznowienie ujawniono je jako nowe, które wyszły na jaw w oparciu o nowe dowody. Okoliczności te były istotne dla treści zapadłej wówczas decyzji i są istotne w przedmiocie wznowienia postępowania.
Podsumowując ten wywód stwierdził, że w świetle art.145 § 1 pkt 5 k.p.a., istotnym jest natomiast obiektywny fakt nieznajomości, niewiedzy organu co do istotnych dla sprawy okoliczności, których nie ustalał w postępowaniu zwykłym lub dowodów, których nie zebrał w ramach obowiązku ustalenia podstawy faktycznej stosowania konkretnego prawa. Przez pojęcie dowodów lub okoliczności nieznanych organowi rozumieć z kolei trzeba wyłącznie takie dowody, które nie stanowiły przedmiotu badania w postępowaniu zwykłym, które z badanego materiału nie wynikały. Równocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musiała istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie mogła być znana organowi, który wydał decyzję. Następnie skarżący podał, że stosownie do tego przy wniosku o wznowienie przedłożył "nowy dowód" istniejący w dniu wydania decyzji z dnia 26 stycznia 2023 r., który nie był znany organowi, a którym niewątpliwie był protokół rozprawy WSG we [...] z dnia [...] 2023 r. oraz informacja ZUS z dnia 16 listopada 2022 r., na nowe okoliczności faktyczne z nich wynikające, tj. fakt wyrejestrowania z ubezpieczenia od dnia 1 listopada 2022 r. w związku z zakończeniem świadczenia pracy od 17 października 2022 r.
Zaznaczył przy tym, że zgodnie z aktualnym stanowiskiem judykatury ujawnienie się nowych, a istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych może być rezultatem przeprowadzenia dowodów bądź ujawnienia się dowodów po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. Podsumowując stwierdził, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dowódca Brygady podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wskazując na obowiązek żołnierza zawodowego wynikający z art. 71 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny i doręczenie skarżącemu korespondencji w trybie art. 44 § 4 k.p.a. zaprzeczył temu, że w toku przewodu sądowego przez Wojskowym Sądem Garnizonowym we [...] ujawniono stronie fakt wydania decyzji z dnia 26 stycznia 2023 r. Nie podzielił również stanowiska, że w dniu [...] 2024 r. doszło do ujawnienia nowych okoliczności i nowych dowodów istotnych dla sprawy wskazując, że podniesione okoliczności były znane stronie w czasie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r. Jak wyjaśnił, już bowiem z samego faktu świadczenia pracy na rzecz podmiotu trzeciego skarżący miał pełną wiedzą o swojej sytuacji faktycznej w okresie toczącego się postępowania i mógł wówczas przywołać dowody.
Zauważył także, że skarżący miał pełną wiedzę o okresach w jakich świadczył pracę lub okresie zatrudnienia, a zaniechanie ujawnienia tych informacji przez skarżącego w toku postępowania wyjaśniającego obciąża wyłącznie jego i stąd też nie można przypisać przymiotu "nowości" wskazanym okolicznościom. Ponadto, jak zaznaczył organ odwoławczy kontrola zwolnienia lekarskiego zgodnie z art. 279 ustawy o obronie Ojczyzny sprowadzała się w niniejszym przypadku do ustalenia wykonywania pracy zarobkowej - a nie faktu odprowadzania składek na ubezpieczenie. Nie jest istotne również ustalenie podstawy prawnej tego zatrudnienia, a sam fakt wykonywania pracy zarobkowej. W związku z czym przywołane dowody wskazujące na fakt odprowadzania składek na ubezpieczenie skarżącego nie doprowadzą w niniejszej sprawie do zmiany rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na podstawie art. 134 § 2 p.p.s.a. może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie zaś z art. 135 p.p.s.a. stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Ponadto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, w tych graniach, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a - poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji oraz postanowienia o wznowieniu postępowania wykazała, że akty te zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W ocenie Sądu organy nie dokonały w sprawie wszystkich koniecznych ustaleń czym w istotny sposób naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) zwanej nadal k.p.a.
Uzasadniając tak dokonaną ocenę w pierwszej kolejności przypomnieć trzeba, że postępowanie administracyjne, w którym wydana została zaskarżona decyzja, prowadzone było na wniosek skarżącego w trybie wznowienia postępowania. Skarżący wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dowódcy batalionu z dnia 26 stycznia 2023 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 279 ust. 13 ustawy o obronie Ojczyzny, stwierdzającą utratę przez skarżącego prawa do uposażenia za okresy, co do których ustalono, że skarżący nieprawidłowo wykorzystywał zwolnienia lekarskie, gdyż w czasie orzeczonej niezdolności do służby, wykonywał pracę zarobkową. Stosownie do zakresu przedmiotowego wniosku stanowiącego podstawę wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie wyjaśnić trzeba, że wznowienie postępowania jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, który stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną jeżeli postępowanie, w którym decyzja ta zapadła dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 1-8 oraz art. 145a i art. 145b k.p.a. Wznowienie stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej, która służy realizacji podstawowych zasad prawa, tj. bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa, zaufania do państwa i stanowionego prawa oraz ochrony praw nabytych, co motywowane jest potrzebą zapewnienia stabilności i pewności stosunków administracyjnoprawnych w przestrzeni czasu.
Jednocześnie należy mieć na uwadze, że stosownie do art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony z tym, iż wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i 145b k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Zgodnie z art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1) z tym, że w przypadku złożenia podania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).
Mając na uwadze dostrzeżone wadliwości podkreślenia wymaga, że wniesienie przez stronę podania nie powoduje jednak automatycznego wznowienia postępowania. Stosownie do art. 149 § 1 k.p.a. o wznowieniu postępowania właściwy organ rozstrzyga w drodze postanowienia, które w myśl art. 149 § 2 k.p.a. stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Wydanie tego postanowienia odbywa się w tzw. fazie wstępnej postępowania, która ma charakter formalny. Na tym etapie organ bada kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania w kontekście podmiotowym (tj. czy podanie pochodzi od strony), przedmiotowym (tj. czy dotyczy sprawy zakończonej ostateczną decyzją ), a nadto ustala, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ustawowym terminie i czy żądanie odnosi się do ustawowych przesłanek wznowienia.
Dopiero pozytywna ocena co do spełnienia wszystkich ww. warunków formalnych skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu i przejściem do fazy rozpoznawczej obejmującej ocenę w zakresie wystąpienia przesłanek wznowienia i w razie ich zaistnienia ponowne rozpoznanie sprawy.
Wynika to wprost z art. 151 § 1 k.p.a., który wskazuje, że dopiero po przeprowadzeniu postępowanie określonego w art. 149 § 2 k.p.a. organ wydaje decyzję rozstrzygającą co do istoty sprawę z punktu widzenia przyczyn wznowienia. W przypadku ustalenia, że wskazane warunki formalne do wznowienia nie zostały spełnione organ zobowiązany jest natomiast wydać na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, które skutkuje zakończeniem postępowania na tym etapie oraz brakiem możliwości merytorycznego badania sprawy i dokonywania oceny co do zaistnienia przesłanek wznowienia.
Przytoczone przepisy jednoznacznie wskazują, że ustawodawca przewidział dwie fazy postępowania wznowieniowego, a to: pierwszą – formalną oraz drugą – merytoryczną, w której przeprowadza się postępowanie rozpoznawcze co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Wydając postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania organ nie ocenia zatem okoliczności faktycznych wskazanych we wniosku w kontekście wystąpienia przesłanek wznowienia. Ustalenia takie mogą być dokonane dopiero we wznowionym postępowaniu, po jego formalnym wszczęciu w drodze postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a.
Równocześnie – mając na uwadze szczególny charakter instytucji wznowienia, jako stanowiącej wyjątek od zasady trwałości decyzji – podkreślić należy, iż przepisy określające warunki tego trybu muszą być stosowane wprost, a ich wykładnia nie powinna być rozszerzająca. Ocena formalna dotycząca dopuszczalności i skuteczności wniosku skarżącego o wznowienie postępowania powinna tym samym zostać dokona stosownie do wymogów wynikających z ww. przepisów. W każdym zatem przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, organ powinien w pierwszej kolejności zbadać również w kontekście wskazanej we wniosku przesłanki wznowienia zachowanie miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie, określonego w art. 148 k.p.a. Jego uchybienie powinno natomiast prowadzić do odmowy wznowienia postępowania w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.
Podkreślić również trzeba, że postępowanie w trybie wznowienia, tak jak postępowanie zwykłe, powinno być prowadzone z poszanowaniem zasad obowiązujących w postępowaniu administracyjnym, w tym art. 7 K.p.a., który wskazuje na konieczność podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Tak samo należy uwzględnić przepis art. 77 § 1 K.p.a., nakładający na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z kolei z art. 80 K.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej oceny.
W niniejszej sprawie, co wymaga przypomnienia, postępowanie wszczęte zostało postanowieniem z dnia 8 maja 2024 r., na wniosek skarżącego, który jako podstawę wznowienia wskazał przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W ocenie Sądu w fazie wstępnej postępowania, badając kwestie dopuszczalności wznowienia, organ pierwszej instancji nie rozpoznał jednak w sposób wyczerpujący okoliczności faktycznych związanych z zachowaniem terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania i nie dokonał w tym zakresie prawidłowej oceny, co wadliwie zaaprobował organ odwoławczy. Kwestia spełnienia tego obligatoryjnego wymogu nie została bowiem wyczerpująco oraz należycie wyjaśniona i wobec tego przedwcześnie uznano, że wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. W konsekwencji, zarówno postanowienie o wznowieniu postępowania, jak i kontrolowane decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 148 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak dokonania prawidłowych ustaleń i oceny co do spełnienia przesłanki warunkującej dopuszczalność wznowienia – w postaci zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie, skutkował nieprawidłowym, bo przedwczesnym, przeprowadzeniem postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Wskazane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem jak wcześniej wskazano brak zachowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania skutkuje odnową wznowienia postępowania.
Uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy dostrzec należy, że skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania w dniu 2 maja 2024 r., a jako podstawę wznowienia wskazał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym przesłankę wznowienia stanowi wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Wskazując na zaistnienie tej przesłanki, w swoim wniosku, jak również w trakcie całego postępowania wznowieniowego wywodził, że w dniu [...] 2024 r. w toku rozprawy sądowej przed Wojskowym Sądem Garnizonowym we [...] ujawnione zostały nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody, wyczerpujące znamiona przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. związane z tym, że skarżący od dnia 17 października pozostając na zwolnieniach lekarskich nie świadczył żadnej pracy na rzecz zleceniodawcy, z którym pozostawał w stosunku prawnym oraz że został przez niego wyrejestrowany z ubezpieczenia w ZUS z dniem 1 listopada 2022 r. Zasadniczo jednak skarżący jako podstawę wznowienia postępowania wskazał okoliczność, że nie wykonywał pracy zarobkowej w okresach pozostawania na zwolnieniach lekarskich od 17 października do [...] 2022 r. oraz od [...] do 8 grudnia 2022 r., za które to m.in. okresy, decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r. stwierdzono utratę przez niego prawa do uposażenia z uwagi na nieprawidłowe wykorzystywanie tych zwolnień.
Tymczasem w postanowieniu o wznowieniu postępowania dokonując oceny dopuszczalności wznowienia organ I instancji jedynie ogólnie stwierdził, że wniosek złożyła osoba do tego legitymowana, dotyczy on decyzji ostatecznej, jest oparty na ustawowej przesłance wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz został wniesiony z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Mając jednak na względzie wskazaną przesłankę wznowienia nie rozważył zachowania terminu do złożenia wniosku stosownie do art. 148 § 1 k.p.a., tj. nie dokonał jednoznacznych ustaleń co do tego, kiedy skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Nie wiadomo z czego organ I instancji wysnuł wniosek o zachowaniu terminu podczas, gdy wskazanie, że termin został dochowany powinno znaleźć potwierdzenie w dokonanych przez organ ustaleniach.
Kwestia ta nie została również oceniona przez organ odwoławczy przy wydaniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję podzielił stanowisko z decyzji organu I instancji, że okoliczność nieświadczenia przez skarżącego pracy na rzecz zleceniodawcy w spornych okresach zwolnień lekarskich była skarżącemu już znana przyjemniej już w dacie rozpoczęcia tych zwolnień oraz ustania zatrudnienia. To ustalenie przeczy uznaniu, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został zachowany. Uwaga ta jest istota albowiem w okolicznościach przedmiotowej sprawy zdaje się ustalenie to nie jest nawet kontestowane przez stronę.
W ocenie Sądu przyjęcie takiego stanowiska winno skutkować uznaniem, że nie został zachowany termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Rozróżnić bowiem należy, że czym innym jest powzięcie informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a czym innym powzięcie informacji, że znana już wnioskodawcy okoliczność może stanowić podstawę do wznowienia postępowania.
Podkreślić jeszcze raz trzeba, że na podstawie art. 148 § 1 k.p.a. termin do wniesienia żądania o wznowienie postępowania jest liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma zatem wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Z punktu widzenia tego przepisu nie jest istotny moment dostrzeżenia (zorientowania się) przez stronę, że dana okoliczność świadczy o wydaniu decyzji w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania (por. wyroki NSA z 13 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1135/20; z 21 czerwca 2021 r., sygn.. akt II OSK 1670/20; z 20 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2240/18; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie – co wymaga podkreślenia – skarżący upatruje podstaw wznowienia postępowania w okoliczności nieświadczenia pracy w okresach spornych zwolnień lekarskich. Wywodzi przy tym, że ma ona wynikać z przedłożonych dowodów w postaci protokołu rozprawy sądowej przed WSG we [...], zaświadczenie ZUS P ZWUA potwierdzającego wyrejestrowanie z ubezpieczeń, a także pismo Departamentu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji ZUS z dnia 20 marca 2023 r., które to w jego ocenie mają wskazywać, że zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Niewątpliwie jednak, jak słusznie uznały organy, fakt braku świadczenia pracy na rzecz zleceniodawcy w spornych okresach zwolnień lekarskich był skarżącemu już znany w dacie rozpoczęcia tych zwolnień oraz ustania zatrudnienia.
W kontekście tego organy powinny zatem dokonać w pierwszej kolejności oceny formalnej co do zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Powinny przy tym uwzględnić, że termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. może rozpocząć bieg dopiero po tym, jak decyzja kończąca postępowanie stała się ostateczna (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1089/19)
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, godzące w zasadę trwałości decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 29 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 2324/22).
Jednocześnie zauważyć przyjdzie, że wznowienie postępowania administracyjnego, nie zamyka ostatecznie kwestii oceny zachowania terminu do wznowienia postępowania. Organ także po wznowieniu postępowania, ma obowiązek z urzędu weryfikować, czy termin określony w art. 148 k.p.a. został zachowany, ponieważ tylko podanie wniesione z zachowaniem terminu należy uznać za dopuszczalne. Jeżeli organ po wznowieniu postępowania dostrzeże jednak, że wniosek o wznowienie został złożony z uchybieniem terminu z art. 148 § 1 k.p.a., wówczas powinien takie postępowanie umorzyć. Przystąpienie do merytorycznego rozpoznania sprawy wznowieniowej w przypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, na podstawie art. 151 k.p.a., dotknięte jest wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z powodu rażącego naruszenia art. 148 § 1 k.p.a. (por. wyroki NSA z 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3307/18; z 26 marca 2024 r., sygn. akt II OSK 1614/21)
Konkludując Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji oraz wszczynające przedmiotowe postępowanie postanowienie o jego wznowieniu, zostały wydane bez uprzedniego dokonania wymaganej oceny formalnej w zakresie zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. To z kolei stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie stwierdzone nieprawidłowości Sąd nie rozważał zasadności zarzutów skargi odnoszących się do kwestii zaistnienia w sprawie przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ocena w tym zakresie jest bowiem przedwczesna. Jej dokonanie wymaga uprzedniego ustalenia, że wznowienie postępowania jest dopuszczalne.
W zakresie podnoszonego w skardze argumentu związanego z brakiem zapewnienia skarżącemu udziału w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji Sąd uznał natomiast, że w niniejszej sprawie jest on bezzasadny. Niezawiniony przez stronę brak czynnego udziału w postępowaniu podlegała bowiem ocenie w kontekście przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., stosownie do art. 147 k.p.a., może jednak nastąpić tylko na żądanie strony. W niniejszej sprawie skarżący nie oparł wniosku o wznowienie postępowania na tej podstawie, wobec czego kwestia jego udziału w postępowaniu objętym wnioskiem o wznowienie, w niniejszej sprawie nie mogła podlegać ocenie.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd w punkcie 1 wyroku uchylił zaskarżoną decyzję, a w punkcie 2, na podstawie art. 135 p.p.s.a., także utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji oraz postanowienie organu pierwszej instancji o wznowieniu postępowania. W punkcie 3 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.), Sąd postanowił natomiast o kosztach postępowania, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w kwocie 480 zł.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych rozważań i sprowadzają się do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do formalnych podstaw wznowienia postępowania. W tym zakresie należy ustalić, czy w niniejszej sprawie zachowany został termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. i stosownie do dokonanej oceny należy wydać postanowienie na podstawie art. 149 § 1 lub § 2 k.p.a. Dopiero też po ustaleniu, że termin z art. 148 § 1 k.p.a. został zachowany i wydaniu postanowienie o wznowieniu postępowania możliwe będzie przeprowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.