I SA/Op 194/25

I SA/Op 194/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Elżbieta Kmiecik /sprawozdawca/
Tomasz Judecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 2, art. 120, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 par. 1 pkt 1, art. 107 par. 3, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 654
art. 5 ust. 1, ust. 3, ust.4, ust. 5 i ust. 7
Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1073
art. 12, art. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 13 stycznia 2025 r., nr SKO.40.3305.2024.ro w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowego zasiłku powodziowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi skarga R. C. (zwanego dalej wnioskodawcą lub skarżącym) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej zwanego Kolegium lub SKO) z dnia 13 stycznia 2025 r., nr SKO.40.3305.2024.ro, którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Prudnika z dnia 18 października 2024 r., nr OPS.PS.5014.1344.2024, o odmowie przyznania skarżącemu jednorazowego zasiłku powodziowego w kwocie 2000 zł.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 10 października 2024 r. skarżący wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku (dalej w skrócie: OPS) o przyznanie zasiłku powodziowego w kwocie 2000 zł. W części II wniosku skarżący jako miejsce zamieszkania wskazał ul. [...] w P. W części III wniosku wnioskodawca opisał szkody poniesione w wyniku powodzi wskazując, iż zalana została działka nr a rejon [...] - ul. [...] w P. Wskazał, że zniszczeniu uległy meble, sprzęt ogrodniczy (kosiarka, narzędzia ogrodnicze, uprawy ogrodowe, altana). Jako miejsce położenia budynku uszkodzonego w wyniku powodzi wskazał działkę nr a rejon [...] "F. w P". Określił też datę powstania szkody/szkód - 14-15 września 2024 r. (powódź).
Decyzją z dnia 18 października 2024 r. Dyrektor OPS, działając z upoważnienia Burmistrza Prudnika, odmówił przyznania jednorazowego zasiłku powodziowego w kwocie 2000 zł. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 5 ust. 1-5 i ust. 6a ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 654, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, i art. 104 oraz art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie K.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na zawartą w art. 16 pkt 43 ustawy z dnia 20 lipca 2014 r. Prawo wodne definicję powodzi oraz ustalone w art. 2 tej ustawy pojęcie poszkodowanego. Dalej odwołując się do treści art. 5 ustawy organ stwierdził, że wnioskowany zasiłek może być przyznany jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki:
1) wystąpiła powódź, tj. czasowe pokrycie przez wodę terenu, który w normalnych warunkach nie jest pokryty wodą, w szczególności wywołane przez wezbranie wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanałach oraz od strony morza,
2) skutkiem tak rozumianej powodzi jest zaistnienie u poszkodowanego szkody majątkowej lub utrata, chociażby czasowo, możliwości korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu,
3) przyznany zasiłek powodziowy ma na celu zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej.
Organ uznał, że w przypadku skarżącego zaspokojenie potrzeby rekreacji wypoczynku na działce ogrodniczej nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej. Wyjaśnił, że posiadanie działki ogrodniczej nie jest niezbędne do zaspokojenia normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym, podstawowym. Zdaniem organu nawet jeśli przyjąć, że posiadanie działki ogrodniczej ułatwiało bieżące funkcjonowanie i zaspokojenie potrzeb życiowych, to nie można uznać, aby bez tak prowadzonej działalności ogrodniczej skarżący nie mógł egzystować i normalne funkcjonować w granicach podstawowych potrzeb człowieka.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że odmowa przyznania jednorazowego zasiłku powodziowego nie ma sensownego uzasadnienia, ponieważ przytaczane są argumenty o niezbędnej potrzebie bytowej, która ma nie dotyczyć osób w działkowych warunkach, co nie jest prawdą. Odwołujący wskazał, że przez potrzeby bytowe jakie są zaspokajane przez działkowców rozumie się całą sferę przechowalnictwa przetworów spożywczych, takich jak rośliny, owoce, warzywa w piwnicach i altankach). Odwołujący podniósł, że argumenty przedstawione przez OPS w Prudniku mijają się z prawdą. Wskazał, iż działkowcy ponieśli ogromne straty w wyniku powodzi. Oświadczył, że nie zgadza się aby ten temat "dramatu ludzi" był całkowicie pominięty i nie był uwzględniony przez władze gminy Prudnik. Wskazał również, że gminy G. i N. wypłaciły zasiłki powodziowe w kwocie 2000 zł.
W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia 13 stycznia 2025 r., SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie odwołał się do treści przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w niniejszej sprawie, w tym art. 2, art. 5 ust. 1-7 ustawy, § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie trybu wypłaty i szczegółowego trybu zwrotu zasiłku powodziowego oraz wzoru formularza wniosku o zasiłek powodziowy (Dz. U. Nr 247, poz. 1477), § 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie prowadzenia stanu klęski żywiołowej na obszarze części województwa dolnośląskiego, lubuskiego, opolskiego oraz śląskiego (Dz. U. poz. 1365 z późn. zm.) oraz § 2, § 3 i § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi września 2024 r., oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie (Dz. U. poz. 1371, z późn. zm.). Dalej Kolegium stwierdziło, że w obowiązującym stanie prawnym nie ma definicji legalnej zwrotu "niezbędna potrzeba bytowa", dlatego należy skorzystać z utrwalonego orzecznictwa wypracowanego na potrzeby ustawy o pomocy społecznej. Organ podkreślił, że zwrot ten oznacza potrzebę, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, ponieważ związana jest z jej codziennym funkcjonowaniem na poziomie elementarnym, a niemożliwość jej zaspokojenia skutkuje zagrożeniem życia lub zdrowia. Innymi słowy jest to potrzeba usprawiedliwiona ze względu na zachowanie życia i zdrowia, uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, a bez jej zaspokojenia osoba (rodzina) nie może egzystować. W ocenie Kolegium niewątpliwie kwestią mającą wpływ na ocenę w powyższym zakresie jest fakt, że odwołujący nie zgłosił strat, będących następstwem powodzi, w miejscu jego zamieszkania - przy ul. [...] w P., w którym funkcjonuje i zaspokaja podstawowe potrzeby życiowe związane z zabezpieczeniem: miejsca zamieszkania w odpowiednich warunkach, stosowną do warunków atmosferycznych odzieżą, wyżywieniem, lekami niezbędnymi ze względu na stan zdrowia, itp. W szczególności organ zauważył, że skarżący nie podniósł, ani we wniosku, ani w odwołaniu, że w czasie powodzi zamieszkiwał w altanie na zalanej działce. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że szkoda, wykazana w podaniu pozostaje w jakimkolwiek związku przyczynowo-skutkowym z zaspokajaniem jego niezbędnych potrzeb bytowych, realizowanych w rzeczywistości w miejscu zamieszkania. Zespół orzekający podzielił pogląd organu I instancji, że posiadanie działki ogrodniczej nie jest niezbędne do zaspokojenia normalnej egzystencji na elementarnym poziomie. Rodzinne ogródki działkowe funkcjonują w celu realizacji wielu celów, w tym: zaspokajania potrzeb wypoczynkowych i rekreacyjnych poprzez umożliwianie prowadzenia upraw ogrodniczych; poprawy warunków socjalnych członków społeczności lokalnych; czy pomoc rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywanie ich szans. Wynika to wprost z regulacji ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073), w szczególności z art. 3 ww. ustawy. Kolegium podniosło, że nie kwestionuje powołanego we wniesionym środku zaskarżenia faktu, iż na skutek powodzi uszkodzone zostały przedmioty wskazane przez wnioskodawcę, niemniej jednak szkody wykazane w podaniu nie pozostają w jakimkolwiek związku przyczynowo-skutkowym z zaspokajaniem niezbędnych potrzeb bytowych skarżącego. Zdaniem Kolegium ewentualne pogorszenie sytuacji ekonomicznej skarżącego spowodowane stratami wskazanymi we wniosku nie może być traktowane jako sytuacja bytowa, której wnioskodawca nie jest w stanie sam - przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości - przezwyciężyć. Naprawienie wyrządzonych przez żywioł na działce szkód, jakkolwiek będzie wymagało określonych nakładów finansowych, nie stanowi przesłanki przyznania zasiłku powodziowego, gdyż może być rozłożone w czasie i nie uniemożliwia zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych. Działka nie stanowi niezbędnej do życia potrzeby egzystencjonalnej, czego najlepszym dowodem jest okoliczność, że tylko niewielki procent rodzin/osób samotnie gospodarujących, dysponuje nią. Organ podkreślił, że jednorazowy zasiłek powodziowy nie ma na celu zrekompensowania powstałej szkody majątkowej; nie jest też odszkodowaniem za poniesione w wyniku powodzi straty i nie ma na celu wyrównania każdej szkody poprzez przywrócenie stanu sprzed powodzi. Pełni funkcje doraźnego zabezpieczenia realizacji najpilniejszych i niezbędnych potrzeb bytowych osób poszkodowanych przez powódź, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, np. pozbawionych miejsca zamieszkania, jedzenia, leków itp. Zdaniem Kolegium okoliczności wykazane przez skarżącego - zarówno we wniosku o przyznanie jednorazowego zasiłku powodziowego, jak i w odwołaniu - uzasadniają przyjęcie, że brak jest podstaw prawnych do przyznania wnioskodawcy pomocy w ww. formie. Nadto organ wskazał, że art. 5 ust. 1 ustawy, zawiera w swej treści zwrot "może", który nie obliguje organu do przyznania zasiłku powodziowego. Organ jest zatem uprawniony, a nie zobowiązany, do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem strony ramach tzw. uznania administracyjnego, po uprzednim dokonaniu oceny stanu faktycznego i stanu prawnego. Nie stoi też temu na przeszkodzie regulacja art. 5 ust. 7 ustawy, gdyż dotyczy ona weryfikacji prawdziwości oświadczeń wnioskodawcy, a więc sytuacji, gdy pierwotnie nie budziły one wątpliwości, co spowodowało wydanie decyzji przyznającej zasiłek powodziowy i jego wypłatę.
W skardze na decyzję organu odwoławczego skarżący wniósł o zmianę kwestionowanego rozstrzygnięcia poprzez przyznanie wnioskowanego zasiłku i powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu. Ponadto domagał się przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SPP/Op 24/25, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu umorzył postępowanie z wniosku skarżącej skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 1) oraz ustanowił dla skarżącego adwokata (pkt 2).
W piśmie procesowym z dnia 4 lipca 2024 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone ani w części, ani w całości (w przypadku uwzględnienia skargi); a w przypadku nieuwzględnienia skargi wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone ani w części, ani w całości. Pełnomocnik zwrócił uwagę, że skarżący wskutek powodzi utracił możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości w postaci ogródka działkowego. Zatem w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 1 ustawy pojęcie "celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej" powinno obejmować szkody wyrządzone wskutek katastrofalnej powodzi także w ogrodach działkowych. Poza tym zarzucił, że organ administracji II instancji zaakceptował postępowanie administracyjne, w którym nie przeprowadzono żadnej czynności dowodowej, w tym wywiadu środowiskowego czy oględzin działki, potwierdzającej, czy też wykluczającej stwierdzenie, że zniszczone mienie nie miało związku z przesłanką z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy. Zdaniem pełnomocnika skoro skarżący prowadził ogród działkowy, a doznał szkody w mieniu stanowiącym wyposażenie tego ogrodu, to należy uznać, że była to skarżącego niezbędna potrzeba bytowa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r. poz.1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 13 stycznia 2025 r., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Prudnika z dnia 18 października 2024 r. o odmowie przyznania skarżącemu jednorazowego zasiłku powodziowego w kwocie 2000 zł.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji i na zasadzie art. 135 P.p.s.a. decyzji organu pierwszej instancji przeprowadzona przez Sąd we wskazanym zakresie i według powołanych kryteriów wykazała, że odpowiadają one przepisom prawa. W ocenie Sądu Kolegium prawidłowo zastosowało w sprawie przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Wykazało bowiem, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie pozwalającym na właściwe rozstrzygnięcie sprawy oraz prawidłowo zastosował przepisy prawa stanowiące podstawę procedowania w sprawie. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Dodać jeszcze trzeba, że na podstawie art. 119 pkt 2 oraz art. 120 P.p.s.a. rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów wskutek wniosku SKO, któremu skarżący nie sprzeciwił się poprzez zgłoszenie żądania przeprowadzenia rozprawy.
W pierwszej kolejności odnotowania wymaga, że okolicznością bezsporną jest to, iż skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie jednorazowego zasiłku powodziowego w kwocie 2000 zł w związku ze stratami, które poniósł w wyniku powodzi z września 2024 r., czyli wystąpieniem zdarzenia noszącego znamiona klęski żywiołowej.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w zakresie powyższego wniosku stanowiły przepisy cyt. wyżej ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, zwanej nadal ustawą. Zgodnie z art. 5 ust. 1 stawy, rodzina lub osoba samotnie gospodarująca, w rozumieniu ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, 1693, 1938 i 2760), poszkodowana w wyniku wystąpienia powodzi, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może otrzymać jednorazowy zasiłek powodziowy w kwocie do 2 tys. zł, zwany dalej "zasiłkiem". Zasiłek ten jest przyznawany niezależnie od dochodów rodziny lub osoby samotnie gospodarującej w rozumieniu ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i nie podlega zwrotowi, z zastrzeżeniem ust. 7 (art. 5 ust. 2 ustawy). Zasiłek ten jest przyznawany na wniosek rodziny lub osoby samotnie gospodarującej (...) złożony w terminie określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 1 ust. 2 do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) gminy, na terenie której wnioskodawca poniósł szkodę w wyniku powodzi, albo gminy sąsiadującej, na terenie której przebywa w wyniku przeprowadzenia ewakuacji albo konieczności opuszczenia zagrożonego miejsca zamieszkania (art. 5 ust. 3 ustawy).
Natomiast na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy decyzję o przyznaniu zasiłku wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta), o którym mowa w ust. 3, niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 2 dni od dnia wpłynięcia wniosku do organu. Zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy do wniosku, o którym mowa w ust. 3, wnioskodawca dołącza oświadczenie, że w wyniku powodzi doznał szkody majątkowej wraz z określeniem jej wartości, nie ubiegał się o zasiłek na terenie innej gminy oraz że wyraża zgodę na weryfikację danych zawartych we wniosku. Oświadczenie jest składane pod rygorem poniesienia odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań.
W pierwszym rzędzie wyjaśnić trzeba, na co trafnie zwrócił uwagę również organ odwoławczy, że rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie pomocy w formie jednorazowego zasiłku powodziowego podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 5 ust. 1 ustawy, w których ustawodawca użył zwrotu "może otrzymać". Oznacza to, że orzekając w konkretnej sprawie organ może, ale nie musi przyznać wnioskowanej pomocy, oceniając sytuację wnioskodawcy, a w szczególności jego potrzeby w całokształcie okoliczności sprawy. Dokonując zatem kontroli legalności rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne Sąd bada, czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy i czy rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego nastąpiło po dokonaniu wystarczających ustaleń co do okoliczności faktycznych oraz na podstawie oceny uwzględniającej zgromadzony materiał dowodowy. W tym miejscu w związku z zarzutami skargi wyjaśnić trzeba, że omawiana ustawa z uwagi na maksymalne uproszczenie i przyspieszenie procedury związanej z udzielaniem pomocy przewiduje odrębne, od określonych w ustawie o pomocy społecznej, zasady i tryb wypłaty zasiłków powodziowych, a w szczególności podstawą przyznania świadczenia jest oświadczenie zawarte we wniosku, że osoba go składająca poniosła szkodę w związku z powodzią. Oświadczenie to składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za założenie fałszywych zeznań (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 16 września 2011 r., druk sejmowy nr VI.4184) Ustawa nie wymaga zatem, tak jak to ma miejsce w przypadku świadczeń przyznawanych na podstawie ustawy o pomocy społecznej, przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Powyższe uzasadnione jest tym, że rozstrzygnięcie w sprawie przyznania jednorazowego zasiłku powodziowego, co wynika z art. 5 ust. 4 ustawy, podejmowane jest niezwłocznie nie później niż w terminie 2 dni od dnia wpłynięcia wniosku. Organ ustalając zatem spełnienie przesłanek do przyznania omawianego zasiłku opiera się na oświadczeniu wnioskodawcy w zakresie doznanej szkody majątkowej i jej wartości, składanym pod rygorem poniesienia odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań o czym wprost stanowi art. 5 ust. 5 ustawy. Dodatkowo argumentację, że przyznawanie przedmiotowego zasiłku następuje w uproszczonej procedurze wzmacnia treść art. 5 ust. 7 ustawy, który stanowi, iż organ wypłacający zasiłek dopiero po jego wypłacie dokonuje weryfikacji prawdziwości danych zawartych we wniosku, o którym mowa w ust. 3. Jeżeli w wyniku weryfikacji ustalono, że rodzina lub osoba samotnie gospodarująca (...), która otrzymała zasiłek, nie poniosła szkody w wyniku wystąpienia powodzi, organ wypłacający zasiłek wydaje decyzję o jego zwrocie, określając termin jego zwrotu nie krótszy niż 7 dni.
W przekonaniu Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był więc, wbrew twierdzeniem skarżącego, wystarczający do rozpoznania wniosku i wydania decyzji w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowego zasiłku powodziowego. Nie zostały przy tym ujawnione jakiekolwiek okoliczności mogące podawać w wątpliwość ustalony stan faktyczny. Okoliczności takich nie wskazał również skarżący.
Oceniając zatem całokształt okoliczności sprawy, Sąd uznał za trafne przyjęcie przez orzekające organy administracji publicznej, że w przypadku skarżącego nie została spełniona przesłanka "zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej", o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie. Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt I OSK 959/20; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 maja 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 19/25, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że organy zasadnie uznały, iż szkody związane z zalaniem działki nie pozostają w jakimkolwiek związku przyczyno-skutkowym z zaspokojeniem elementarnych potrzeb bytowych skarżącego. Słusznie dostrzegł organ odwoławczy, że altana na działce nie stanowiła miejsca zamieszkania skarżącego, a jego podstawowe potrzeby życiowe realizowane są w miejscu jego zamieszkania - przy ul. [...] w P., która to nieruchomość nie została wskazana we wniosku jako dotknięta powodzią. Skoro zatem działka nr a nie jest miejscem zamieszkania skarżącego to nie można przyjąć, że skarżący zaspokajał tam swoje niezbędne (podstawowe) potrzeby bytowe a brak udzielenia wsparcia na usunięcie szkód powstałych na skutek powodzi doprowadzi do zachwiania egzystencji wnioskodawcy w zakresie takich dóbr jak życie czy zdrowie. Poza tym zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073), na terenie działki obowiązuje zakaz zamieszkiwania oraz prowadzenia działalności gospodarczej lub innej działalności zarobkowej. Natomiast podstawowym celem rodzinnego ogrodu działkowego określonego w art. 3 pkt 1 tej ustawy jest zaspokajanie wypoczynkowych i rekreacyjnych potrzeb społeczeństwa poprzez umożliwianie prowadzenia upraw ogrodniczych.
Zaznaczenia również wymaga, że Sąd nie kwestionuje tego, iż zniszczeniu uległy meble, sprzęt ogrodniczy (kosiarka, narzędzia ogrodnicze, uprawy ogrodowe, altana) na zalanej działce, jednak jednorazowy zasiłek powodziowy nie jest odpowiednim świadczeniem do zrekompensowania tych strat. Zasiłek ten, jak trafnie dowodziło Kolegium, pełni funkcje doraźnego zabezpieczenia realizacji najpilniejszych i niezbędnych potrzeb bytowych osób poszkodowanych przez powódź, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, np. pozbawionych miejsca zamieszkania, jedzenia, leków itp. Za prawidłowe należy więc uznać stanowisko organów, że wskazane we wniosku sprzęty nie służą zaspokojeniu podstawowych potrzeb bytowych wnioskodawcy. Innymi słowy podnoszona przez skarżącego niezbędność zniszczonych sprzętów i upraw nie ma związku z podstawowym poziomem zaspokajania potrzeb życiowych, a tylko dla takich sytuacji przewidziano formę wsparcia w postaci zasiłku powodziowego.
W niniejszej sprawie nie można też stwierdzić, że oceniane decyzje były dowolne i naruszały regulacje ustawy, a zwłaszcza - jak twierdzi skarżący - w sposób niezgodny z prawem pozbawiły go wnioskowanego zasiłku. Uwzględniając treść uzasadnień ocenianych decyzji nie sposób skutecznie zarzucać organom, że nie wyjaśniły i nie rozważyły w sposób dokładny i wszechstronny sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący. Z kolei subiektywne przekonanie skarżącego, że straty poniesione na działce są tego rodzaju, iż winny być zrekompensowane, nie oznacza, że organ jest zobowiązany uwzględnić takie żądanie.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji potwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu dokonało powtórnej oceny i analizy materiału dowodowego oraz - zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. - przedstawiło w uzasadnieniu okoliczności i fakty przemawiające za uznaniem decyzji organu pierwszej instancji za zgodną z prawem.
Reasumując, stwierdzić przyjdzie, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia i jego oceny zgodnie z zasadami, wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Ponadto, skoro z uzasadnienia kontrolowanych decyzji wyraźnie wynika, jakie czynniki zadecydowały o odmowie przyznania skarżącemu jednorazowego zasiłku powodziowego, to nie można postawić organom zarzutu przekroczenia granic uznania administracyjnego i dopuszczenia się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku. Sąd miał również na uwadze, że organy wskazały - stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. - podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Nadto Sąd nie dopatrzył się z urzędu innych wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z porządku prawnego.
W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a.