I SA/Op 194/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymujące w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mandatu karnego, uznając obowiązek za wymagalny.
Skarżący A. K. zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy decyzję o oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mandatu karnego. Skarżący argumentował, że egzekucja jest niedopuszczalna, powołując się na wcześniejszą decyzję o odmowie umorzenia należności, która sugerowała brak ryzyka przymusowego wykonania zobowiązania. Sąd uznał jednak, że obowiązek zapłaty mandatu jest wymagalny, a decyzja o odmowie umorzenia nie stanowi przeszkody do prowadzenia egzekucji. Skarga została oddalona.
Przedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, która utrzymała w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu o oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mandatu karnego na kwotę 1500 zł. Skarżący A. K. podniósł zarzut braku wymagalności obowiązku, argumentując, że wcześniejsza decyzja o odmowie umorzenia należności wskazywała na brak ryzyka przymusowego wykonania zobowiązania i że jego sytuacja finansowa nie uległa zmianie. Sąd administracyjny, analizując sprawę, stwierdził, że obowiązek zapłaty mandatu karnego jest wymagalny. Podkreślono, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej mogą być wnoszone tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a brak wymagalności obowiązku musi mieć charakter podobny do odroczenia terminu wykonania lub rozłożenia na raty. Decyzja o odmowie umorzenia należności nie jest wiążąca dla organu egzekucyjnego i nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd wskazał, że postępowanie egzekucyjne jest odrębnym postępowaniem od postępowania w sprawie ulg i umorzeń. Argumentacja skarżącego dotycząca jego trudnej sytuacji osobistej i majątkowej, a także zarzuty dotyczące dyskryminacji czy naruszenia Konstytucji, nie mogły być rozpatrywane w ramach kontroli postanowienia o zarzucie w sprawie egzekucji administracyjnej. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z poszanowaniem prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja o odmowie umorzenia należności nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ jest to odrębne postępowanie od postępowania w sprawie ulg i umorzeń, a organ egzekucyjny nie jest związany ustaleniami dotyczącymi braku ryzyka przymusowego wykonania zobowiązania zawartymi w decyzji odmownej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że postępowanie egzekucyjne jest odrębne od postępowania jurysdykcyjnego. Decyzja o odmowie umorzenia nie wpływa na wymagalność obowiązku, a organ egzekucyjny ma obowiązek dochodzić należności, jeśli nie zostały one zapłacone.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
u.p.e.a. art. 33 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, w tym brak wymagalności obowiązku z powodu odroczenia terminu, rozłożenia na raty lub innej przyczyny o podobnym charakterze.
Pomocnicze
K.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący oddalenia skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek zapłaty mandatu karnego jest wymagalny. Decyzja o odmowie umorzenia należności nie stanowi przeszkody do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzut braku wymagalności obowiązku z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. nie znajduje zastosowania w sytuacji trudnej sytuacji majątkowej skarżącego. Zakres kontroli sądu administracyjnego w sprawie zarzutu egzekucyjnego jest ograniczony do oceny przesłanek z art. 33 u.p.e.a.
Odrzucone argumenty
Egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, ponieważ wcześniejsza decyzja o odmowie umorzenia należności wskazywała na brak ryzyka przymusowego wykonania zobowiązania. Trudna sytuacja osobista i majątkowa skarżącego, w tym opieka nad matką, stanowią podstawę do zarzutu braku wymagalności obowiązku. Organ egzekucyjny nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego. Zastosowanie środków egzekucyjnych narusza zasady etyki, demokratyczny porządek prawny i zasadę praworządności.
Godne uwagi sformułowania
zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej jest środkiem obrony przed egzekucją, niekonkurencyjnym w stosunku do środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w ramach odrębnych postępowań organ egzekucyjny nie może wkraczać w kompetencję organu administracji publicznej, który w postępowaniu rozpoznawczym (jurysdykcyjnym) w sposób władczy rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony nie ma uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących danej kwestii, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był lub będzie przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu decyzja o odmowie umorzenia grzywny nie wywołuje w praktyce żadnych skutków, nie tworzy po stronie skarżącego żadnego uprawnienia i nie stanowi przeszkody do egzekwowania istniejącej i wymagalnej należności
Skład orzekający
Aleksandra Sędkowska
przewodniczący
Anna Komorowska-Kaczkowska
członek
Tomasz Judecki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że decyzja o odmowie umorzenia należności nie blokuje egzekucji administracyjnej oraz że zarzut braku wymagalności ma ścisłe zastosowanie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, a nie meritum sprawy pierwotnego zobowiązania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w egzekucji administracyjnej, które może być interesujące dla prawników zajmujących się tą dziedziną, ale brakuje w niej nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia.
“Egzekucja mandatu mimo odmowy umorzenia? Sąd wyjaśnia granice zarzutów.”
Dane finansowe
WPS: 1500 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Op 194/23 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2023-09-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-07-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Aleksandra Sędkowska /przewodniczący/ Anna Komorowska-Kaczkowska Tomasz Judecki /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 479 art. 33 par. 2 pkt 6 lit. c Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 19 maja 2023 r., nr 1601-IEW.720.13.2023 w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej oddala skargę Uzasadnienie Przedmiotem skargi wniesionej przez A. K. (dalej jako: skarżący, strona, zobowiązany) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 19 maja 2023 r., którym organ ten, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. - dalej jako: "K.p.a.") i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. - dalej jako: "u.p.e.a.") – utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 13 kwietnia 2023 r. oddalające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 28 lutego 2023 r. nr [...], który obejmuje należność z mandatu karnego kredytowanego [...] z 10 lutego 2022 r. w kwocie 1 500 zł oraz koszty upomnienia w kwocie 16 zł. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 10 lutego 2022 r. skarżący został ukarany mandatem karny [...] w kwocie 1 500 zł. Ponieważ nie zapłacił tej grzywny, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu w dniu 8 września 2022 r. wystawił upomnienie nr [...], w którym wezwał skarżącego do uregulowania mandatu karnego w kwocie 1 500 zł oraz kosztów upomnienia w kwocie 16 zł, w terminie 7 dni od jego otrzymania. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu poinformował również, że jeżeli skarżący nie zapłaci należności w terminie, to zostanie wszczęta egzekucja administracyjna. Upomnienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 16 września 2022 r. W dniu 28 lutego 2023 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i przekazał go do Naczelnika Urzędu Skarbowego W., który jest właściwym dla strony organem egzekucyjnym. Organ ten w dniu 2 marca 2023 r. wystawił zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P. S.A. Zawiadomienie z odpisem tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu 9 marca 2023 r. Pismem z 9 marca 2023 r. skarżący zgłosił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Wskazał, że nie posiada rachunku bankowego, ponieważ nie ma żadnych przychodów. Odwołał się do wydanej wobec niego decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 25 października 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia w całości należności z mandatu karnego kredytowanego [...] z 10 lutego 2022 r. w kwocie 1 500 zł, w której wskazano, że odmowa udzielenia ulgi w żaden sposób nie wpłynie na jego sytuację finansową i nie spowoduje zagrożenia egzystencji, bowiem nie istnieje ryzyko przymusowego wykonania zobowiązania. Podkreślił, że jego sytuacja osobista i majątkowa od wydania tej decyzji nie zmieniła się. Nie ma dochodów, aby zaspokoić wierzyciela zarówno dobrowolnie, jak i pod przymusem. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2023 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu (wierzyciel) oddalił powyższy zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wydał opisane na wstępie postanowienie z dnia 19 maja 2023 r. W uzasadnieniu wskazał, że podnoszony przez skarżącego zarzut z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. odnosi się do braku wymagalności obowiązku w przypadku, gdy został odroczony termin wykonania obowiązku (lit. a), została rozłożona na raty spłata należności pieniężnej (lit. b) lub wystąpiły przyczyny inne, niż wymienione w punktach wcześniejszych (lit. c). Inne przyczyny, o których mowa w lit. c omawianego przepisu, to zdarzenia, które mogą świadczyć o braku wymagalności obowiązku, jednak muszą mieć charakter tego rodzaju, co zdarzenia wymienione w lit. a i b. Nie mogą to być dowolne zdarzenia lub okoliczności, które zdaniem zobowiązanego uzasadniają ten zarzut. Wyjaśnił, że spłata należności z tytułu ciążącego na skarżącym mandatu nie została rozłożona na raty, jak również nie został odroczony termin jej zapłaty. Inną przyczyną braku wymagalności obowiązku z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a nie jest również decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 25 października 2022 r. o odmowie udzielenia ulgi. Powoływany przez skarżącego fragment decyzji nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu analizował sytuację strony na dzień wydania decyzji, czyli na 25 października 2022 r. Wskazał tam również, że skarżący jest właścicielem trzech nieruchomości w L., co oznacza, że nie jest wykluczone, że może osiągnąć dochód umożliwiający spłatę nałożonej grzywny. Informację tę potwierdzają również aktualne wydruki z treści Ksiąg Wieczystych (KW nr [...], KW nr [...] i KW nr [...] ). Co istotne, postępowanie w sprawie udzielenia ulgi w spłacie należności z mandatu karnego jest postępowaniem odrębnym od postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na to, że skarżący nie zapłacił grzywny z mandatu karnego, spłata należności z tego tytułu nie została rozłożona na raty, nie został odroczony termin jej zapłaty i nie wystąpiła inna przyczyna niż określona w lit. a i b art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. - obowiązek zapłaty należności z mandatu karnego [...] z 10 lutego 2022 r. w kwocie 1 500 zł jest wymagalny. Wierzyciel miał nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek dochodzić należnych budżetowi państwa należności i skierować do organu egzekucyjnego tytuł wykonawczy w celu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co wynika wprost z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. został uznany za nieuzasadniony. Równocześnie za bezzasadne organ uznał zarzuty naruszenia przepisów art. 2 § 1 pkt 2 w związku z art. 3 u.p.e.a. oraz art. 16 § 1 i 3 i art. 110 § 1 K.p.a., bowiem decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 25 października 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia w całości należności z mandatu karnego kredytowanego [...] z 10 lutego 2022 r. w kwocie 1 500 zł nie jest wiążąca dla wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Podnosząc natomiast twierdzenia odnośnie ciężkiej sytuacji osobistej i majątkowej, opieki nad matką niezdolną do samodzielnej egzystencji i braku możliwości spłacenia mandatu ani jednorazowo lub w ratach skarżący pomija okoliczność posiadania ww. majątku. We wniesionej skardze skarżący zarzucił postanowieniu naruszenie przepisów: art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 10 § 1, art. 16 § 1 i 3, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 81a § 1, art. 110 § 1 i art. 138 § 1 K.p.a. oraz art. 2 § 1 pkt 2, art. 3 i art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Zarzucił błędną wykładnię art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych. W jego ocenie jego uzasadnienie odpowiada wzorcowi dyskryminacji osoby niepełnosprawnej i w sposób rażący narusza interes publiczny oraz prywatny skarżącego w zakresie praw podstawowych człowieka. Stosownie do art. 23, art. 417 § 1, art. 4171 § 1 i § 3, art. 4172 K.c. w zw. z art. 7, art. 32 i art. 45 ust. 1 i art. 69 Konstytucji RP jest aktem dyskryminacji osób niepełnosprawnych, rodzącym odpowiedzialność odszkodowawczą skarbu państwa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania). Badając prawidłowość zaskarżonego postanowienia według powyższych kryteriów Sąd nie stwierdził by została ono podjęta z naruszeniem przepisów prawa. Kontroli Sądu podlega postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 19 maja 2023 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 28 lutego 2023 r. nr [...], który obejmuje należność z mandatu karnego kredytowanego [...] z 10 lutego 2022 r. w kwocie 1 500 zł oraz koszty upomnienia w kwocie 16 zł. Ze stanu sprawy wynika, że w dniu 10 lutego 2022 r. skarżący został ukarany mandatem karnym [...] w kwocie 1 500 zł. Ponieważ nie zapłacił tej grzywny, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu w dniu 8 września 2022 r. wystawił upomnienie nr [...], w którym wezwał skarżącego do uregulowania mandatu karnego w kwocie 1 500 zł oraz kosztów upomnienia w kwocie 16 zł, w terminie 7 dni od jego otrzymania. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu poinformował również, że jeżeli skarżący nie zapłaci należności w terminie, to zostanie wszczęta egzekucja administracyjna. Upomnienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 16 września 2022 r. W dniu 28 lutego 2023 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i przekazał go do Naczelnika Urzędu Skarbowego W., który jest właściwym dla strony organem egzekucyjnym. Organ ten w dniu 2 marca 2023 r. wystawił zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P. S.A. Zawiadomienie z odpisem tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu 9 marca 2023 r. Wobec nieprowadzenia rachunku na rzecz skarżącego przez bank P S.A. egzekucja z wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego okazała się nieskuteczna. Skarżący we wniesionym zarzucie jak i w skardze do Sądu w głównej mierze kwestionuje dopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy wydano wobec niego decyzję o odmowie umorzenia w całości egzekwowanej należności z mandatu karnego kredytowanego. Skarżący odwołuje się w szczególności do argumentacji zawartej we wskazanej decyzji, polegającej na stwierdzeniu, że: "odmowa udzielenia ulgi w żaden sposób nie wpłynie na jego sytuację finansową i nie spowoduje zagrożenia egzystencji, bowiem nie istnieje ryzyko przymusowego wykonania zobowiązania", "uregulowanie mandatu możliwe jest jedynie w drodze ewentualnych dobrowolnych wpłat", "egzekucja możliwa będzie dopiero w przypadku uzyskania dochodów w odpowiedniej wysokości". W ocenie strony okoliczność wydania ww. decyzji w przedmiocie odmowy udzielania ulgi, w której odwołano się do tego typu argumentów, świadczy o tym, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne prowadzone jest niezgodnie z prawem, w sprzeczności z treścią ww. decyzji i nie powinno mieć miejsca. Wskazana argumentacja, że zobowiązanie z mandatu karnego nie może być przymusowo egzekwowane wiąże bowiem organ egzekucyjny. Zdaniem strony zastosowanie tu znajdują przepisy dotyczące związania wierzyciela prawomocną decyzją ostateczną. Dodatkowo w skardze wskazuje, że organ egzekucyjny nie przeprowadził postępowania dowodowego, celem ustalenia sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego i jego matki. Skarżący jest osobą niepełnosprawną, długotrwale bezrobotną i bez prawa do zasiłku, opiekuje się schorowaną matką. Nie może uregulować mandatu bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Ponadto w ocenie strony organ pominął, że Dyrektor Izby w powołanej decyzji przekazał mu wytyczne, że prowadzenie egzekucji będzie możliwe gdy zobowiązany uzyska dochód w odpowiedniej wysokości. Fakt, iż wobec skarżącego wydano decyzję o odmowie umorzenia przedmiotowej należności powoduje, że grzywna straciła cechę wymagalności. Tym samym wierzyciel nie miał prawa dążyć do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skarżący powołał się również na zasady etyki, demokratyczny porządek prawny i zasadę praworządności. Zdaniem strony opisane okoliczności stanowią podstawę do podniesienia zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., tj. braku wymagalności obowiązku z powodu wystąpienia innej przyczyny (niż określone w art. 33 § 2 pkt 6 lit. a – b u.p.e.a.). Sąd w składzie rozpoznającym skargę podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Zgodnie z przepisem art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Jak wynika z przepisu art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. podstawę zarzutu może stanowić brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 812/22; wyrok NSA z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 565/22 – dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe orzeczenia przywołane w uzasadnieniu). Obowiązek wynikający z decyzji (aktów indywidualnych) staje się wymagalny w dwóch sytuacjach: jeżeli decyzja, którą został nałożony, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania (przy założeniu, że decyzja nie określa terminu wykonania obowiązku) albo jeżeli decyzja, którą został nałożony, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa. (zob. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 33., źródło: LEX). Należy zauważyć, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym i można je wnieść tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. W świetle art. 33 § 2 pkt 6 lit. a i b u.p.e.a., o braku wymagalności obowiązku świadczą takie okoliczności jak: odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Dopuszczenie w tym samym przepisie (pod lit. c) kwalifikacji braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż określona w lit. a i b, musi mieć zatem charakter tego rodzaju co wymienione w tym przepisie. Przykładowo do tych okoliczności należy zaliczyć takie zdarzenie, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 416/22). Podkreślić trzeba również, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej jest środkiem obrony przed egzekucją, niekonkurencyjnym w stosunku do środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w ramach odrębnych postępowań: podatkowego, administracyjnego lub sądowego. Nie ma bowiem powodów, dla których ta sama kwestia miałaby być przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu jurysdykcyjnym, a następnie ponownie - w ramach zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (por. P. M. Przybysz (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 34; wyrok NSA z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 674/21). Organ egzekucyjny nie może wkraczać w kompetencję organu administracji publicznej, który w postępowaniu rozpoznawczym (jurysdykcyjnym) w sposób władczy rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony, wynikających z przepisów prawa materialnego. Należy przy tym podkreślić, że kontrola postępowania zainicjowanego wniesionymi przez stronę zarzutami nie jest kolejną instancją, z wykorzystaniem której strona mogłaby podważać podstawy wszczęcia postępowania egzekucyjnego, poprzez dążenie do wyeliminowania jego źródła. Nie ma uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących danej kwestii, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był lub będzie przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3478/15; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 178/22). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że argumentacja podniesiona przez skarżącego na etapie postępowania przed organem jak i obecnie przez Sądem nie daje podstaw do uwzględnienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Przywoływane przez skarżącego okoliczności w żadnym razie nie świadczą o braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. Jak wskazano już na wstępie skarżący został ukarany mandatem karnym kredytowanym w kwocie 1 500 zł. Mandat ten z chwilą przyjęcia i podpisania go przez skarżącego stał się prawomocny, w związku z czym obowiązek uiszczenia grzywny jest wymagalny. Skarżący nie odwołał się od tego mandatu karnego, nie dążył do jego uchylenia. Zatem w obrocie prawnym znajduje się prawomocny mandat karny nakładający na skarżącego egzekwowaną grzywnę. Nie doszło także do umorzenia czy rozłożenia na raty należności z tego mandatu (ani wystąpienia żadnych innych przyczyn braku wymagalności obowiązku, o których mowa w art. 33 § pkt 6 u.p.e.a.). Bezspornym pozostaje także, że zobowiązany nie zapłacił ww. grzywny. W związku z powyższym nie można mówić o braku wymagalności egzekwowanej należności z tytułu grzywny. Na wymagalność przedmiotowej należności żadnego wpływu nie ma fakt wydania wobec skarżącego decyzji o odmowie umorzenia grzywny. Wyjaśnić należy, że ww. decyzja odmowna nie wywołuje w praktyce żadnych skutków, nie tworzy po stronie skarżącego żadnego uprawnienia i nie stanowi przeszkody do egzekwowania istniejącej i wymagalnej należności. Wbrew twierdzeniom strony, zaprezentowana w tej decyzji argumentacja odwołująca się do "braku ryzyka przymusowego wykonania zobowiązania" nie jest wiążąca dla organu egzekucyjnego i nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wielokrotnie przywoływana przez skarżącego argumentacja zawarta w ww. decyzji dotyczy tylko przyczyn dla których nieudzielanie ulgi było uzasadnione w danej sprawie, nie ma natomiast wpływu na wymagalność obowiązku. Przy stwierdzonej na dzień wydania decyzji odmownej złej sytuacji finansowej skarżącego, braku dochodów, organ rozpatrujący wniosek o umorzenie należności ocenił, że "odmowa udzielenia ulgi w żaden sposób nie wpłynie na jego sytuację finansową i nie spowoduje zagrożenia egzystencji, bowiem nie istnieje ryzyko przymusowego wykonania zobowiązania", "uregulowanie mandatu możliwe jest jedynie w drodze ewentualnych dobrowolnych wpłat", "egzekucja możliwa będzie dopiero w przypadku uzyskania dochodów w odpowiedniej wysokości". Wskazana argumentacja odwołuje się do tego, że skarżący nie osiąga dochodów które pozwoliłyby na skuteczne wyegzekwowanie należności przy zastosowaniu środków egzekucyjnych – a zatem decyzja odmowna nie wpłynie negatywnie na jego sytuację (nie pogorszy jej, bo nie nastąpi uszczuplenie środków do życia). Brak dochodów, zła sytuacja finansowa faktycznie mogą powodować nieskuteczność egzekucji. Organ ocenił tam jedynie, że skarżący na daną chwilę nie jest w stanie opłacić grzywny, nie wykluczył przy tym jednak, że sytuacja ta może ulec zmianie (chociażby z uwagi na posiadany przez stronę majątek), co da perspektywę na spłacenie należności, w związku z czym nie znalazł podstaw do umorzenia należności. Wbrew zapatrywaniom strony, stwierdzenia powyższe nie powodują braku możliwości uruchomienia postępowania egzekucyjnego. Zastosowana w decyzji odmownej argumentacja nie powoduje, że wykonanie obowiązku (zapłacenie grzywny) możliwe będzie jedynie w drodze dobrowolnych wpłat, a wykluczone będzie prowadzenie egzekucji. Takie wnioski strony są całkowicie nieuprawnione. Wskazane stwierdzenie oznacza, że dopóki sytuacja skarżącego nie pozwala na skuteczne wyegzekwowanie należności, to ewentualne wykonanie obowiązku – co oczywiste – możliwe będzie jedynie w ramach ewentualnych dobrowolnych wpłat poczynionych przez zobowiązanego. Jak trafnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, ponieważ skarżący nie opłacił dobrowolnie należności z tytułu grzywny to wierzyciel był wręcz zobowiązany do uruchomienia środków dążących do wyegzekwowania tej należności. Z kolei organ egzekucyjny w związku z otrzymaniem tytułu wykonawczego przystąpił do egzekucji i nie był związany powoływaną przez skarżącego decyzją o odmowie umorzenia grzywny. Podkreślić przy tym należy, że aktualny brak dochodów po stronie zobowiązanego nie stanowi bezwzględnej przeszkody do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Na organie egzekucyjnym spoczywa bowiem obowiązek poszukiwania majątku zobowiązanego oraz stosowania odpowiednich środków egzekucyjnych. Tym samym całość argumentacji podniesionej przez skarżącego nie daje podstaw do uwzględnienia zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Dodatkowo, jak wskazano już powyżej, postępowanie w sprawie zgłoszonego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej ograniczone jest wyłącznie do badania tej kwestii, w związku z czym nie jest możliwie w tym trybie skuteczne podważenie prawidłowości ukarania skarżącego mandatem, czy też odmowy umorzenia tej należności. W skardze zobowiązany zawarł natomiast szerokie wywody odnośnie wyżej wskazanych kwestii niepodlegających badaniu w postępowaniu egzekucyjnym. Instytucja zarzutów nie służy do ponownego badania prawidłowości ukarania skarżącego mandatem. Podobnie nie podlegają tu badaniu względy słusznościowe (zły stan zdrowia, zła sytuacja materialna), które miałyby przemawiać za odstąpieniem od dochodzenia wskazanej należności. Okoliczności związane ze złym stanem zdrowia, trudnościami finansowymi, czy koniecznością opieki na schorowaną matką zostały już ocenione w wielokrotnie powoływanej przez skarżącego ostatecznej decyzji o odmowie umorzenia należności, w której przeanalizowano te ustalenia i stwierdzono, że nie dają one podstaw do umorzenia przedmiotowej grzywny. Również powołane przez skarżącego w skardze orzeczenia (w znacznej części wydane w sprawach dotyczących umorzenia należności) nie przystają do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, w której nie bada się już przesłanek do ewentualnego zastosowania ulgi w spalcie należności z tytułu grzywny. Nie ma znaczenia dla sprawy okoliczność, że posiadane przez skarżącego działki są obciążone hipotecznie. Prowadzona wobec skarżącego egzekucja z nieruchomości (dotycząca innego zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) nie jest objęta sądową kontrolą, która ograniczona jest tu jedynie do kontroli prawidłowości działania organu w zakresie oceny podstaw do uwzględnienia zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Nie jest tu też istotne czy aktualna sytuacja finansowa skarżącego daje perspektywy na skuteczne przeprowadzenie egzekucji. Organ nie był również zobowiązany do prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego w tym zakresie, badania czy egzekucja z nieruchomości nastąpiłaby z pokrzywdzeniem interesów skarżącego. W związku z powyższym brak podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia przepisów wskazywanych w tym zakresie przez skarżącego. Podkreślić raz jeszcze należy, że przedmiotem kontroli Sądu pozostaje to czy faktycznie w sprawie wystąpił brak wymagalności egzekwowanego obowiązku, co dawałoby podstawę do uwzględnienia zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Powołane przez stronę okoliczności nie dotyczące tej kwestii nie mogą odnieść tu rezultatu, gdyż nie wskazują na wystąpienie braku wymagalności. Podobnie nie ma tu podstaw do oceny sprawy pod kątem uciążliwości egzekucji dla skarżącego. Przy czym, jak wynika z akt sprawy wobec skarżącego zastosowano jedynie środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, który zresztą okazał się nieskuteczny wobec nieprowadzenia rachunku na rzecz skarżącego przez bank P. Powyższa okoliczność została wyraźnie wyartykułowana w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a zatem nie ma racji skarżący, że organ bezpodstawnie przypisał mu posiadanie rachunku w ww. instytucji. W nawiązaniu do dalszej argumentacji skargi dotyczącej m.in. dyskryminacji osób niepełnosprawnych, naruszenia przepisów Konstytucji, zasad ogólnych K.p.a. Również wyjaśnić należy, że nie świadczy o wystąpieniu wskazanych naruszeń prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji gdy zobowiązany posiada nie opłaconą wymagalną należność. Dodatkowo przepisy art. 8 – art. 10 u.p.e.a. przewidują zasadę poszanowania minimum egzystencji zobowiązanego. Prowadzenia egzekucji bez nadmiernej uciążliwości dla dłużnika. Zawarte w uzasadnieniu skargi zarzuty kierowane do decyzji o odmowie umorzenia należności nie podlegają badaniu w przedmiotowej sprawie. Tego typu zarzuty skarżący powinien kierować w ewentualnej skardze na ww. decyzję. Jak wynika ze stanu sprawy, skarżący zrezygnował z wniesienia skargi, co powoduje, że decyzja o odmowie umorzenia jest ostateczna i prawomocna. Brak podstaw aby ją tu kwestionować. Fakt, iż skarżący zrezygnował z wniesienia ww. skargi nie obliguje w żadnym razie organu egzekucyjnego do oceny przesłanek umorzenia należności i kierowania się nimi w związku z prowadzonymi czynnościami egzekucyjnymi. Wbrew zapatrywaniom przedstawionym w skardze nie można utożsamiać powyższej sytuacji z naruszeniem prawa do sądu skoro to skarżący zadecydował o niewnoszeniu skargi na decyzję o odmowie umorzenia należności. Okoliczności ukarania skarżącego mandatem karnym również nie mogą być przedmiotem badania w niniejszej sprawie. Szeroka polemika z argumentacją zawartą w decyzji o odmowie umorzenia jak i krytyka działań Policji w związku z popełnionym przez skarżącego wykroczeniem również nie może odnieść tu oczekiwanego skutku, gdyż kwestie te nie podlegają tu kontroli Sądu. Zakres kontroli wyznacza przedmiot zaskarżonego postanowienia, które dotyczy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Reasumując, na obecnym etapie sprawy wyżej wskazane zarzuty nie mogą odnieść oczekiwanego skutku, bowiem zakres kontroli zaskarżonego postanowienia dotyczy jedynie oceny wystąpienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. Tym samym wszystkie podniesione skardze zarzuty są nieskuteczne. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI