I SA/OP 190/24

I SA/Op 190/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Krzysztof Bogusz
Remigiusz Mazur /sprawozdawca/
Tomasz Judecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 75 ust. 1 pkt 5 i ust. 5, art. 77 ust. 1 pkt 1-3, art. 79 ust. 1 i ust. 2, art. 99 ust. 1 pkt 2, art. 101 ust. 2 pkt 1 i pkt 2, art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2020 poz 2213
par. 2,, par. 10 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania  pojazdami i kierowców
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi F. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 sierpnia 2023 r., nr SKO.40.2190.2023.dr w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu [dalej: SKO, organ odwoławczy] z 30 sierpnia 2023 r. nr SKO.40.2190.2023.dr, wydana po rozpatrzeniu odwołania F. S. [dalej: strona, skarżący] od decyzji Starosty Strzeleckiego [dalej: Starosta, organ I instancji] z 5 kwietnia 2023 r. nr KT.5430.103.2022.EN o zatrzymaniu prawa jazdy kategorii A, B, T, nr [...], nr druku [...], wydanego 9 października 2002 r., do czasu ustania przyczyny zatrzymania. Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Zaskarżona decyzja SKO została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Komendant Powiatowy Policji w S., pismem z 20 maja 2022 r., wystąpił do Starosty o skierowanie strony na badania lekarskie, wskazując na naruszenie zasad ruchu drogowego, którego skarżący dopuścił się 19 maja 2022 r. S. na ul. [...] (za co otrzymał mandat karny w kwocie 1.500 zł oraz 10 punktów karnych), i podnosząc, że istnieje podejrzenie, iż dalsze kierowanie przez niego pojazdem może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Decyzją z 7 czerwca 2022 r. nr [...] Starosta, na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r. poz. 622 ze zm.) [dalej: ukp], skierował stronę na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzja zawiera pouczenie, że na badania lekarskie należy zgłosić się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Miesięczny termin został również wyznaczony stronie w kwestii przedstawienia uzyskanego orzeczenia lekarskiego organowi kierującemu na badania. Decyzję doręczono 10 czerwca 2022 r. Po rozpatrzeniu odwołania strony SKO decyzją z 26 września 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję.
Starosta w piśmie z 2 marca 2023 r. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy kat. A, B, T z powodu niedostarczenia orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W piśmie z 14 marca 2023 r. skarżący wskazał, że jest kierowcą z kategorią "amatorską" i nie ma nic wspólnego z uprawnieniami do prowadzenia tramwajów, zatem z tego powodu nie podlega okresowym badaniom lekarskim. W załączeniu do pisma przedłożył zaświadczenie z 14 marca 2023 r., wystawione przez lekarza specjalistę chorób oczu, stwierdzające, że strona może prowadzić samochód i traktor w okularach korekcyjnych.
Decyzją z 5 kwietnia 2023 r. nr KT.5430.103.2022.EN Starosta, na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ukp, zatrzymał skarżącemu prawo jazdy kategorii A, B, T, wydane 9 października 2002 r., do czasu ustania przyczyny zatrzymania. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że strona nie przedstawiła w terminie właściwego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Badanie lekarskie powinno być wykonane w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. w terminie 30 dni od daty otrzymania skierowania, a orzeczenie lekarskie należało przedstawić w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zakwestionowała przebieg zdarzenia na drodze publicznej, które miało miejsce 19 maja 2022 r., podniosła, że nie ma uprawnień do prowadzenia tramwajów, wskazała, że przyjęła mandat karny oraz opisała swoją sytuację życiową.
Organ odwoławczy wydał 30 sierpnia 2023 r. decyzję nr SKO.40.2190.2023.dr, którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przywołał treść przepisów ustawy o kierujących pojazdami i wyjaśnił, że strona nie przedstawiła w terminie wymaganego ustawowo orzeczenia, a przedłożona notatka, sporządzona przez okulistę poza wojewódzkim ośrodkiem medycyny pracy, nie może świadczyć o spełnieniu tego obowiązku. Wyjaśnił, że w decyzji z 7 czerwca 2022 r. organ I instancji jednoznacznie w pouczeniu wskazał stronie, że badanie powinno zostać przeprowadzone w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, a orzeczenie lekarskie powinno zostać dostarczone w terminie miesiąca. Ustawa nie precyzuje tego terminu, pozostawiając pewną swobodę organowi, jednak miesięczny termin jawi się w okolicznościach sprawy jako właściwy. Organ odwoławczy odniósł się również do pozostałej treści odwołania.
Nie zgadzając się z doręczoną decyzją SKO, strona samodzielnie sporządziła i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, podnosząc, że ma prawo jazdy kategorii A, B, T (motor, samochód i traktor) i są to kategorie amatorskie, a nie zawodowe. "Prawo drogowe" nie zobowiązuje kierowców posiadających takie prawo jazdy do poddawania się okresowym badaniom lekarskim. Dalej skarżący argumentował, że nie ma uprawnień do kierowania tramwajem, kwestionował przebieg zdarzenia drogowego, a także wyjaśnił, że przyjął mandat karny w przekonaniu, że dalej będzie mógł jeździć samochodem, a dopiero potem okazało się, że mandat został "sprefabrykowany" na brak warunków zdrowotnych. Podkreślił też, że Starosta w decyzji kierującej na badania nie określił, o jakie badania chodzi. Skarżący uważał, że decyzja dotyczy badania wzroku, bo takie uwagi wnosił policjant, dlatego dostarczył zaświadczenie z badania okulistycznego. Strona podniosła, że spłaciła już mandat karny w ratach.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, wskazując, że do zarzutów strony odniosło się już w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu reprezentujący skarżącego, w piśmie z 30 kwietnia 2023 r. podtrzymał stanowisko skarżącego. Jednocześnie zarzucił organom naruszenie zasady ogólnej z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) [dalej: kpa], dotyczącej udzielania stronom informacji w toku postępowania administracyjnego. W sprawie, biorąc pod uwagę zarówno wiek skarżącego, jak i jego stan zdrowia (skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym), organy nie wyjaśniły skarżącemu w sposób dostateczny zakresu badań, jakie będzie on zobligowany przeprowadzić w związku z decyzją o skierowaniu na badania lekarskie. Decyzja będąca skierowaniem nie precyzuje w sposób wystarczający, jakim badaniom będzie musiała się poddać strona. Skarżący jako osoba starsza próbował na własną rękę uzyskać informację, jakie badania będzie musiał wykonać w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, gdzie uzyskał informację o konieczności wykonania wszystkich badań przewidziany dla kierowców zawodowych (m.in. wykonanie badania psychologicznego i prób wysiłkowych). W związku z tym, iż zdaniem funkcjonariusza policji przyczyną skierowania skarżącego na badania był problem ze wzrokiem, skarżący postanowił wykonać badanie wzroku u uprawnionego lekarza (lekarza, który ma uprawnienia do wydawania zaświadczeń dla osób ubiegających się prawo jazdy). Skarżący dostarczył do organu I instancji zaświadczenie lekarskie, które nie zostało wydane w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, jednak wynikało to z niewłaściwego wyjaśnienia stronie prawidłowej ścieżki postępowania. Uchybień w działaniu Starosty nie zauważył organ odwoławczy, czym potwierdził w swojej decyzji nieprawidłowe działanie organu I instancji. W związku z powyższym pełnomocnik wniósł o uznanie dostarczonego zaświadczenia za dokument potwierdzający brak przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych, ewentualnie o umożliwienie skarżącemu wykonania badań w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy i następnie dostarczenie wyniku badań okulistycznych z tego ośrodka. Jednocześnie pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na rozprawie przed Sądem stawił się skarżący wraz z pełnomocnikiem z urzędu. Pełnomocnik podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte oraz wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Skarżący wskazał, że sprawa dotyczy nietypowego skrzyżowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak stanowi art. 1 ust. 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) [dalej: ppsa], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
W ocenie Sądu przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne było prawidłowe. W szczególności zapewniono skarżącemu czynny w nim udział oraz należycie informowano stronę o jej uprawnieniach. Strona przedstawiła swoje stanowisko w sprawie oraz była pouczana o jej prawach i obowiązkach, co wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej.
Jak stanowi art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Powyższa regulacja prawna stanowi odstępstwo od zasady "ignorantia iuris nocet" (nieznajomość prawa szkodzi) w zakresie spraw rozpatrywanych w postępowaniu administracyjnym. Organy administracji publicznej nie mogą powoływać się w prowadzonych przez siebie postępowaniach na paremię "ignorantia iuris nocet" dla uzasadniania swych działań i rozstrzygnięć. Na gruncie postępowania administracyjnego nie przyjmuje się zatem fikcji powszechnej znajomości prawa.
Granice czasowe realizacji obowiązków organu administracji publicznej wynikających z art. 9 kpa są wyznaczone granicami postępowania administracyjnego. Obowiązki wynikające z omawianej zasady są co do zasady bezpośrednio związane z toczącym się postępowaniem administracyjnym, a ograniczenie zasady "ignorantia iuris nocet" ma miejsce w ściśle określonych ramach, a mianowicie od dnia wszczęcia postępowania administracyjnego do momentu jego zakończenia, a tym samym nie występuje ono już po zakończeniu postępowania administracyjnego. Organ administracji publicznej powinien udzielać stronie wszelkich informacji wiążących się z załatwieniem danej sprawy administracyjnej. W powyższym zakresie mieści się informacja o przepisach prawa materialnego i procesowego, z których wynikają uprawnienia lub obowiązki stron mające wpływ na wynik sprawy, wskazówki interpretacyjne co do obowiązujących przepisów prawa, jak również co do sposobu postępowania. Obowiązek informowania powinien być rozumiany szeroko, dotyczy on wszystkich czynności procesowych w konkretnym postępowaniu administracyjnym. Informacja udzielana stronom postępowania powinna być należyta i wyczerpująca. Organ ma wyraźny obowiązek w możliwie klarowny sposób wyjaśnić stronie całość okoliczności sprawy i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. Te działania nie mogą mieć charakteru ogólnego. Przekazywane informacje muszą więc być skonstruowane precyzyjnie, by strona zobowiązana we własnym interesie do przedstawienia organowi stosownego stanowiska nie musiała się domyślać, o co chodzi i jakie to ma znaczenie dla rozstrzygnięcia [H. Knysiak-Sudyka (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2023, s. 153 i n.].
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 9 kpa, Sąd wyjaśnia, że argumentacja pełnomocnika strony jest nieco spóźniona, w tym sensie, że ewentualne zaniechanie udzielenia przez organ należytej i wyczerpującej informacji o miejscu przeprowadzenia i zakresie wymaganych badań, podnoszone w piśmie procesowym z 30 kwietnia 2024 r., musiałoby wystąpić w postępowaniu dotyczącym skierowania skarżącego na badania lekarskie, a więc w sprawie innej niż obecnie rozpoznana przez Sąd. Ponieważ jednak skutki takiego zaniechania organu, gdyby wystąpiły, to rozciągałyby się również na postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy, zdaniem Sądu zarzut ten nie może być "a priori" uznany za niezasadny, z tego powodu, że nie dotyczy stanu niniejszej sprawy.
Jak wynika z treści decyzji Starosty o skierowaniu strony na badanie lekarskie, zawiera ona jasne i czytelne pouczenie, że na badania lekarskie należy zgłosić się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia i w tym samym terminie należy przedstawić organowi kierującemu na badania uzyskane orzeczenie lekarskie. Natomiast ocena czy skierowanie na badania lekarskie było uzasadnione, pozostaje poza zakresem rozpoznania Sądu w sprawie niniejszej, która dotyczy zatrzymania prawa jazdy.
Nałożony na skarżącego obowiązek poddania się badaniu wynika z:
1) art. 99 ust. 1 pkt 2 ukp, na mocy którego starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia;
2) art. 75 ust. 1 pkt 5 ukp, na mocy którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że zawarta w przepisach wzmianka o "osobie posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem" nie dotyczy skarżącego, który ma uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, B, T (art. 6 ust. 1 ukp). Również organy obu instancji nie stwierdziły, że strona jest osobą z uprawnieniami do kierowania tramwajem (art. 7 ust. 1 pkt 1 ukp). Zdaniem Sądu zarzut skargi związany z brakiem uprawnień do kierowania tramwajem jest skutkiem swego rodzaju nieporozumienia powstałego na tle dosłownej treści przepisu, a nie skutkiem zastosowania do skarżącego wymogów, które musi spełnić osoba posiadająca pozwolenie na kierowanie tramwajem.
Na podstawie art. 77 ust. 1-3 ukp, badania lekarskie przeprowadza uprawniony lekarz wpisany do ewidencji prowadzonej przez marszałka województwa. W ewidencji uprawnionych lekarzy umieszcza się dane lekarza obejmujące między innymi adres jednostki organizacyjnej, w której przeprowadza badania. Jak z tego wynika, informacja o tym, że skarżący powinien zgłosić się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, dookreślała miejsce, w którym strona mogła wykonać wymagane badanie lekarskie i pomagała nawiązać kontakt z lekarzem uprawnionym bez konieczności poszukiwania takiej osoby. Ponadto informacja ta jest zgodna z wymogiem wynikającym z art. 75 ust. 5 ukp, polegającym na tym, że badania osób, o których mowa między innymi w art. 75 ust. 1 pkt 5 ukp, przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Przepis ten został doprecyzowany w § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2020 r. poz. 2213), zgodnie z którym jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań lekarskich osób, o których mowa w szczególności w art. 75 ust. 1 pkt 5 ukp, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Natomiast samo badanie powinno być przeprowadzone w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania skierowania na to badanie (§ 2 ww. rozporządzenia). Pomimo że organ I instancji, w decyzji kierującej na badanie, błędnie wskazał termin jednego miesiąca jako właściwy do poddania się badaniu (był to termin wynikający z art. 101 ust. 2 pkt 1 ukp w brzmieniu obowiązującym do 4 grudnia 2021 r.), okoliczność ta nie ma znaczenia w sprawie, ponieważ skarżący w ogóle nie zgłosił się na badanie lekarskie w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy.
W ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz może skierować osobę badaną na konsultację do lekarza specjalisty lub psychologa albo zlecić przeprowadzenie pomocniczych badań diagnostycznych. Uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie (art. 79 ust. 1-2 ukp). Tryb, zakres badania lekarskiego i jego szczegółowe warunki określały przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2020 r. poz. 2213), a obecnie określają je przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. poz. 2503), które weszły w życie 6 grudnia 2022 r. Zatem szczegóły badania lekarskiego wynikają z treści przepisów rozporządzenia i nie mogły być określone przez Starostę w decyzji kierującej na takie badanie, co więcej lekarz uprawniony mógł zlecić pomocnicze badania diagnostyczne lub skierować osobę badaną na konsultację do lekarza specjalisty, czego organ I instancji nie mógł przewidzieć lub domniemywać. Powyższe prowadzi do wniosku, że dokładne informacje o badaniu lekarskim skarżący mógłby uzyskać dopiero wtedy, gdy zgłosiłby się na badanie do lekarza uprawnionego w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. Przekazanie takich informacji znajduje się poza zakresem obowiązku informowania spoczywającym na Staroście na podstawie art. 9 kpa. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy, nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 9 kpa przez Starostę, jak również przez SKO.
Osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 ukp jest obowiązana do dostarczenia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w art. 99 ust. 1 ukp (art. 101 ust. 2 pkt 1 ukp). Decyzję kierującą na badanie lekarskie doręczono stronie 10 czerwca 2022 r., zatem zakreślony prawem termin dostarczenia badania lekarskiego upłynął wraz z dniem 11 lipca 2022 r. (poniedziałek, art. 57 § 3 i 4 kpa).
W decyzji z 5 kwietnia 2023 r. o zatrzymaniu prawa jazdy organ I instancji wskazał jako naruszony termin badania wynoszący 30 dni (wynikający z § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich..., obowiązującego w dacie wydania decyzji o skierowaniu na badanie) oraz termin przedstawienia orzeczenia lekarskiego wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia decyzji, wynikający z art. 101 ust. 2 pkt 2 ukp w brzmieniu obowiązującym do 4 grudnia 2021 r., a więc przed dniem skierowania strony na badanie lekarskie. Prawidłowy termin dostarczenia Staroście orzeczenia lekarskiego, wynoszący 1 miesiąc od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu na badanie, został jednak zakreślony w decyzji z 7 czerwca 2022 r. i znajduje umocowanie w treści znowelizowanego przepisu art. 101 ust. 2 pkt 1 ukp. Nie zmienia to jednak faktu, że skarżący nie poddał się badaniu lekarskiemu w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy i nie przedstawił, w miesięcznym terminie z art. 101 ust. 2 pkt 1 ukp w brzmieniu obowiązującym od 5 grudnia 2021 r., orzeczenia wydanego przez lekarza uprawnionego.
Zaświadczenie lekarskie z 14 marca 2023 r. przedłożone przez stronę nie mogło być uznane za orzeczenie wydane przez lekarza uprawnionego, ponieważ z art. 75 ust. 5 ukp jednoznacznie wynika, że skarżący powinien był poddać się badaniu przeprowadzonemu w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, o czym organ I instancji informował w decyzji o skierowaniu na badanie, a czego skarżący nie uczynił. Ponadto forma i treść takiego orzeczenia została określona w przepisach powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich... (załącznik Nr 9), a następnie też w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich... (załącznik Nr 9). Przedstawione przez stronę zaświadczenie lekarskie z 14 marca 2023 r. nie spełnia wymogów formalnych wyznaczonych dla orzeczenia, które powinien był skarżący przedstawić Staroście. Słusznie zatem organy przyjęły, że skarżący nie poddał się badaniu, do którego został zobowiązany decyzją Starosty.
W takim stanie sprawy zaktualizował się obowiązek Starosty polegający na wydaniu w trybie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ukp decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy. Zgodnie z tym przepisem starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku, gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2 ukp, a więc wydanego przez uprawnionego lekarza, po przeprowadzeniu badania lekarskiego.
Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, wydana na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ukp, nie ma charakteru fakultatywnego. Nie została zatem pozostawiona uznaniu organu administracji publicznej. Decyzja ta ma obligatoryjny charakter, co oznacza, że jeśli kierowca nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, to organ ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy (wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., I OSK 2567/18; wyrok NSA z 29 maja 2020 r., I OSK 472/19).
Sąd zauważa w tym miejscu, że Starosta zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie dotyczącej zatrzymania prawa jazdy dopiero pismem z 2 marca 2023 r., doręczonym 8 marca 2023 r. Zatem z jednej strony organ I instancji przystąpił do wykonania spoczywającego na nim obowiązku, a z drugiej jednak strony pozostawił skarżącemu wystarczająco długi interwał czasu na to, by kierowca mógł się wywiązać z obowiązku (wynikającego z decyzji wydanej 7 czerwca 2022 r., a doręczonej 10 czerwca 2022 r.) poddania się badaniu przed wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
Okolicznością skutkującą wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest niepoddanie się badaniom lekarskim oraz nieprzedstawienie w wymaganym terminie orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Postępowanie administracyjne i decyzja w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy mają bezpośredni związek – są konsekwencją – decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w celu stwierdzenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W związku z powyższym, jedynym działaniem, które organ musiał podjąć przed wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, było sprawdzenie czy decyzja o skierowaniu na badania była ostateczna i czy podmiot zobowiązany do poddania się tym badaniom, obowiązek ów wykonał, czy też nie (wyrok WSA we Wrocławiu z 4 października 2023 r., III SA/Wr 227/23).
W stanie niniejszej sprawy decyzja o skierowaniu na badanie została utrzymana w mocy przez SKO i jest ostateczna. Z akt sprawy administracyjnej, ani też z danych znanych Sądowi z urzędu, nie wynika, by została ona zaskarżona do WSA w Opolu, co prowadzi do wniosku, że decyzja Starosty z 7 czerwca 2022 r. jest ostateczna i prawomocna (art. 16 § 1 i 3 kpa). Skarżący nie poddał się badaniu w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, a przedłożone przez niego zaświadczenie nie jest orzeczeniem uprawnionego lekarza, co zostało już wyżej omówione. Stąd uzasadnione jest ustalenie, że skarżący nie wykonał obowiązku poddania się badaniu.
Zatrzymanie prawa jazdy jest instrumentem prewencyjnym i jest efektem jedynie braku weryfikacji zastrzeżeń co do stanu zdrowia, stwierdzonych w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją o skierowaniu na badania lekarskie. Gdy nie doszło do badań i nie jest rozstrzygnięte czy posiadający uprawnienia jest w stanie bezpiecznie z nich korzystać, organ ma obowiązek orzec o zatrzymaniu prawa jazdy. Zatrzymanie prawa jazdy nie rodzi skutku pozbawienia uprawnień, a jedynie eliminuje z grona uczestników ruchu osoby, u których stwierdzono zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Skoro zatem w obrocie prawnym pozostaje decyzja o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie, to ich nieprzeprowadzenie uzasadnia zatrzymanie prawa jazdy. Wyjaśnienia wymaga, że organ, wydając decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ukp, nie bada zasadności wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Wyłącznymi przesłankami wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ukp są: posiadanie prawa jazdy, nałożenie na kierującego obowiązku wykonania badań lekarskich w określonym terminie i niewykonanie tego obowiązku, jak i nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem (wyrok WSA w Krakowie z 30 września 2019 r., III SA/Kr 65/19).
W stanie rozpoznanej przez Sąd sprawy spełnione zostały przesłanki zatrzymania prawa jazdy i wynika to wprost z dokumentów zebranych w aktach administracyjnych. Sąd podkreśla, że skarżący nie negował faktu niepoddania się badaniu w określonej prawem jednostce, lecz akcentował, że nie zgadza się z ustalonym przez policjanta opisem przebiegu zdarzenia na drodze publicznej, co jednak nie może być przedmiotem analizy Sądu w rozpoznanej sprawie. Jedynie na marginesie powyższego Sąd wskazuje, że strona przyjęła mandat karny, a tym samym potwierdziła zaistnienie zdarzenia zakwalifikowanego jako wykroczenie. Ustalony przez policjanta przebieg zdarzenia wywołał jednakże skutek w postaci wniosku o skierowanie na badanie lekarskie ze względu na podejrzenie, iż dalsze kierowanie przez stronę pojazdem może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Strona mogła taką ocenę negować w toku postępowania administracyjnego dotyczącego skierowania na badanie lekarskie, obecnie jednak argumentacja skarżącego jest już spóźniona.
Sąd stwierdził więc, że wobec niepoddania się przez skarżącego w terminie badaniu z art. 99 ust. 1 pkt 2 ukp, i nieprzedstawienia staroście odpowiedniego orzeczenia (art. 101 ust. 2 pkt 1 ukp), Starosta był zobowiązany do wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy w myśl art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ukp. Zarzuty i argumenty skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie, co wyjaśniono w powyższym uzasadnieniu. Sąd, działając z urzędu w granicach wyznaczonych treścią art. 134 § 1 ppsa, również nie znalazł podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia skargi.
Na marginesie powyższego Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 102 ust. 2 ukp, w brzmieniu z dnia wydania zaskarżonej decyzji, zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem zwrotu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Warunek nie dotyczy prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem zatrzymanych w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Jak wynika z cytowanej regulacji, skarżący nadal może poddać się wymaganemu badaniu i następnie ubiegać się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.
Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę.
Orzeczenia sądów administracyjnych są udostępniane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl.