I SA/Op 19/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2025-02-20
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo oświatowekonkurs na dyrektorakomisja konkursowaskład komisjiorganizacje związkowezarządzenienadzór nad samorządemWojewodaWójtniezgodność z prawem

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził niezgodność z prawem zarządzenia Wójta Gminy w sprawie zatwierdzenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły, ze względu na wadliwie powołaną komisję konkursową.

Wojewoda Opolski zaskarżył zarządzenie Wójta Gminy Strzeleczki zatwierdzające konkurs na stanowisko dyrektora szkoły podstawowej, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących składu komisji konkursowej. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając niezgodność zarządzenia z prawem. Kluczowe było ustalenie, że poprzednie zarządzenia dotyczące powołania komisji konkursowej zostały prawomocnie uznane za nieważne lub niezgodne z prawem, co uniemożliwiało prawidłowe przeprowadzenie konkursu i zatwierdzenie jego wyników.

Przedmiotem sprawy była skarga Wojewody Opolskiego na zarządzenie Wójta Gminy Strzeleczki z dnia 5 kwietnia 2023 r., nr 55/23, w sprawie zatwierdzenia konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej w Zielinie. Wojewoda zarzucił istotne naruszenie prawa, w szczególności art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy Prawo oświatowe, dotyczące składu komisji konkursowej. Wójt argumentował, że do udziału w komisji zaproszono jedynie przedstawicieli Związku Nauczycielstwa Polskiego, ponieważ tylko ta organizacja obejmowała swoim zakresem działania szkołę. Wojewoda podniósł, że powinny zostać zaproszone również inne reprezentatywne organizacje związkowe, takie jak NSZZ "Solidarność" i OPZZ, niezależnie od tego, czy zrzeszają one pracowników danej placówki. Sąd administracyjny, analizując sprawę, zwrócił uwagę na wcześniejsze prawomocne wyroki WSA w Opolu, które stwierdziły nieważność lub niezgodność z prawem zarządzeń Wójta dotyczących powołania komisji konkursowej do tej samej szkoły. W związku z tym, że skład komisji był wadliwy, konkurs nie mógł zostać przeprowadzony zgodnie z prawem. Sąd stwierdził, że zatwierdzenie konkursu w takich okolicznościach stanowi istotne naruszenie prawa. Ze względu na upływ ponad roku od wydania zaskarżonego zarządzenia, sąd nie mógł orzec o jego nieważności, lecz na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o jego niezgodności z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zarządzenie jest niezgodne z prawem.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że wadliwie powołana komisja konkursowa (z naruszeniem art. 63 ust. 14 pkt 3 Prawa oświatowego w zakresie udziału organizacji związkowych) uniemożliwia prawidłowe przeprowadzenie konkursu, a tym samym zatwierdzenie go przez organ prowadzący stanowi istotne naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (8)

Główne

u.p.o. art. 63 § ust. 1, ust. 10, ust. 11, ust. 12, ust. 13, ust. 14

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Określa zasady powierzania stanowiska dyrektora szkoły, wyłaniania kandydata w drodze konkursu oraz skład komisji konkursowej, w tym wymóg udziału przedstawicieli organizacji związkowych.

u.s.g. art. 91 § ust. 1 i ust. 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Reguluje kwestię nieważności uchwał i zarządzeń organów gminy, w tym istotność naruszenia prawa.

u.s.g. art. 93 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Określa kompetencje organu nadzoru do stwierdzania nieważności aktów samorządu terytorialnego i możliwość zaskarżenia ich do sądu administracyjnego po upływie terminu na rozstrzygnięcie nadzorcze.

p.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa właściwość sądów administracyjnych do kontroli aktów organów jednostek samorządu terytorialnego.

p.p.s.a. art. 147 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki uwzględnienia skargi na uchwałę lub akt organu samorządu terytorialnego.

p.p.s.a. art. 94 § ust. 1 i ust. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje termin na stwierdzenie nieważności zarządzenia organu gminy przez sąd administracyjny oraz skutki upływu tego terminu.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej § § 8 ust. 2

Określa przesłanki unieważnienia konkursu przez organ prowadzący, w tym inne nieprawidłowości, które mogły mieć wpływ na wynik konkursu.

Pomocnicze

u.s.g. art. 30 § ust. 2 pkt 5

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Podstawa prawna do wydawania zarządzeń przez Wójta.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarządzenie zostało wydane z naruszeniem art. 63 ust. 14 pkt 3 Prawa oświatowego, ponieważ do składu komisji konkursowej nie zaproszono wszystkich reprezentatywnych organizacji związkowych, których zakres działania obejmuje szkołę. Wcześniejsze wyroki WSA w Opolu stwierdziły nieważność lub niezgodność z prawem zarządzeń dotyczących powołania komisji konkursowej do tej samej szkoły, co oznacza, że konkurs został przeprowadzony przez wadliwie powołaną komisję. Zatwierdzenie konkursu przeprowadzonego przez wadliwie powołaną komisję stanowi istotne naruszenie prawa, w szczególności § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie regulaminu konkursu.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Wójta, że do udziału w komisji zaproszono tylko ZNP, ponieważ tylko ta organizacja obejmuje swoim zakresem działania szkołę, została odrzucona. Argumentacja Wójta, że inne związki zawodowe nie działają na obszarze gminy lub szkoły, została odrzucona w kontekście wymogu zaproszenia wszystkich reprezentatywnych organizacji.

Godne uwagi sformułowania

skład komisji konkursowej był niezgodny z art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy wadliwie przeprowadzony konkurs nie może być skutecznie zatwierdzony nie stwierdza się nieważności zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia jego podjęcia sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem

Skład orzekający

Tomasz Judecki

przewodniczący

Beata Kozicka

sędzia

Remigiusz Mazur

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących składu komisji konkursowych na stanowiska dyrektorów szkół, w szczególności wymogu udziału organizacji związkowych oraz skutków prawnych wadliwego powołania komisji. Podkreśla znaczenie terminów w postępowaniu administracyjnym i sądowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z konkursem na dyrektora szkoły i składem komisji konkursowej. Orzeczenie o niezgodności z prawem zamiast nieważności wynika z upływu terminu rocznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu procedury konkursowej na stanowiska kierownicze w oświacie, a konkretnie roli organizacji związkowych. Pokazuje, jak błędy proceduralne mogą prowadzić do stwierdzenia niezgodności z prawem, nawet po upływie terminu na stwierdzenie nieważności.

Błąd w składzie komisji konkursowej unieważnia wybór dyrektora szkoły?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Op 19/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Remigiusz Mazur /sprawozdawca/
Tomasz Judecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III OZ 157/24 - Postanowienie NSA z 2024-04-17
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono niezgodność z prawem zaskarżonego zarządzenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 737
art. 63 ust. 1, ust. 10, ust. 11, ust. 12 , ust. 13 i ust. 14
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 91 ust. 1 i ust. 4, art. 93 ust. 1, art. 94 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147 par. 1, art. 3 par. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1428
par. 8 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej  z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego  przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie: Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) Protokolant: Referent Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Wojewody Opolskiego na zarządzenie Wójta Gminy Strzeleczki z dnia 5 kwietnia 2023 r., Nr 55/23 w przedmiocie zatwierdzenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły podstawowej stwierdza niezgodność z prawem zaskarżonego zarządzenia.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Wojewodę Opolskiego jest zarządzenie Wójta Gminy Strzeleczki (obecnie Burmistrza Strzeleczek) z dnia 5 kwietnia 2023 r., nr 55/23, w sprawie zatwierdzenia konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej w Zielinie.
W dniu 5 kwietnia 2023 r. Wójt Gminy Strzeleczki wydał zarządzenie o numerze 55/23 w sprawie zatwierdzenia konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w Zielinie. Podstawę prawną zarządzenia stanowiły przepisy art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.), zwanej dalej w skrócie u.s.g. i art. 63 ust. 1 i 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.), zwanej dalej ustawą oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu komisji konkursowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1428), zwanego dalej rozporządzeniem. W § 1 zarządzenia Wójt zatwierdził nierozstrzygnięty konkurs na kandydata na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w Zielinie ogłoszony zarządzeniem Nr 35/23 z dnia 6 marca 2023 r. w sprawie ogłoszenia konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej, w Komornikach i w Zielinie. W § 2 zarządzenia Wójt wskazał, że wykonanie zarządzenia powierza Kierownikowi Gminnego Zespołu Ekonomiczno-Administracyjnego Szkół w Strzeleczkach; a w § 3, że wchodzi ono w życie z dniem podjęcia.
Pismem z dnia 6 kwietnia 2023 r. Wojewoda Opolski, działając na podstawie art. 88 u.s.g., wezwał Wójta do przekazania informacji na temat przeprowadzonego konkursu i przesłania dokumentów, które zostały w sprawie podjęte, a także o udzielenie informacji czy w procedurze brały udział zakładowe organizacje związkowe oraz, czy do składu komisji konkursowych zostały zaproszone organizacje związkowe zgodnie z wymogiem zawartym w art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy.
W odpowiedzi Wójt wskazał, że w dniu 8 marca 2023 r. przesłał do Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego w Krapkowicach zawiadomienie o ogłoszonym postępowaniu konkursowym z prośbą o oddelegowanie przedstawiciela do składu komisji konkursowej z uwagi na to, iż ta organizacja związkowa obejmuje swoim zakresem działania placówki na terenie Gminy Strzeleczki. Następnie wskazał, że na terenie Gminy nie działa inna organizacja związkowa, która w trybie art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy powinna być zaproszona do komisji konkursowej, oraz że w okresie ostatnich 13 lat wyłącznie Związek Nauczycielstwa Polskiego (ZNP) opiniował arkusze organizacyjne placówek oświatowych i żadne inne związki zawodowe nie brały udziału w opiniowaniu jakichkolwiek projektów aktów oświatowych.
Następnie przy piśmie z dnia 25 kwietnia 2023 r., wykonując wezwanie Wojewody, Wójt przesłał wszystkie wydane zarządzenia dotyczące przeprowadzonych postępowań konkursowych, w tym zarządzenie nr 55/23.
Podczas analizy przedmiotowego aktu organ nadzoru ponownie zwrócił się do Wójta z prośbą o doprecyzowanie czy w związku z przeprowadzeniem postępowania konkursowego, a także w związku z podjęciem przedmiotowego zarządzenia brały udział wszystkie reprezentatywne organizacje związkowe, tj. Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" (NSZZ "Solidarność") oraz Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (OPZZ) i Forum Związków Zawodowych (FZZ).
Pismem z dnia 11 maja 2023 r. Wójt, powołując się na przepis art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy, oświadczył, że zwrócono się do związków zawodowych, które obejmują swoim zakresem działania szkoły, w których organizowany był konkurs na stanowisko dyrektora placówki i analogicznie jak we wszystkich JST w województwie opolskim (w zakresie 100% konkursów przeprowadzonych w roku 2022-2023), organ prowadzący zwrócił się do związków rzeczywiście obejmujących swoim zakresem działania szkoły, w których organizowany był konkurs. Dodał, odwołując się w tym zakresie do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że w sytuacji, gdy w szkole, w której prowadzony jest konkurs na stanowisko dyrektora szkoły, nauczyciele nie przynależą do związku zawodowego, to nie oznacza to, że organizacje związkowe nie wejdą w skład komisji konkursowej, w związku z powyższym - jak podkreślił organ - w powołanych wszystkich komisjach konkursowych wzięli udział przedstawiciele wyłącznie ZNP, natomiast przedstawiciele innych organizacji związkowych nie brali udziału w pracach komisji konkursowej.
W związku z wątpliwościami, dotyczącymi wytypowania przez ZNP tylko jednego kandydata, pismem z dnia 25 maja 2023 r. organ nadzoru wystąpił do Wójta z prośbą o udzielenie informacji, czy ZNP wytypował kandydatów do składu komisji konkursowych na stanowiska dyrektorów szkół podstawowych w Dobrej i Komornikach, w aktach sprawy znajduje się bowiem odpowiedź ZNP w ww. kwestii, ale dotyczy jedynie komisji konkursowej przeprowadzonej w innej placówce, tj. w Zielinie.
Pismem z dnia 29 maja 2023 r. Wójt poinformował, że w odpowiedzi na pismo z dnia 8 marca 2023 r. wystosowane do ZNP otrzymał odpowiedź, że do udziału w komisji konkursowej wyznaczona została G. K. W uzupełnieniu ww. odpowiedzi wskazano nazwę placówki wraz z informacją, że ww. osoba została wyznaczona tylko do składu komisji konkursowej przeprowadzającej konkurs na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w Zielinie, w związku z czym ZNP nie wytypował kandydatów do składu komisji konkursowych na stanowiska dyrektorów szkół podstawowych w Dobrej i Komornikach.
Pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. Wojewoda, działając na podstawie art. 93 ust. 1 u.s.g., złożył skargę na opisane wyżej zarządzenie Wójta, wnosząc o stwierdzenie jego nieważności z powodu istotnego naruszenia prawa. W uzasadnieniu skargi organ nadzoru powołał treść art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy, po czym stwierdził, że ustawa w sposób wyczerpujący i wiążący prawnie określa skład komisji konkursowej, powoływanej przez organ prowadzący w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora placówki. Liczba członków komisji jest określona w sposób sztywny, a organ prowadzący nie ma prawa jej zmniejszać ani zwiększać. Skład komisji może natomiast zmieniać się zależnie od okoliczności obiektywnych przewidzianych w przepisach prawa. Zdaniem organu nadzoru skład komisji konkursowej nie jest uzależniony od tego, czy organizacje reprezentatywne zrzeszają pracownika zatrudnionego w danej szkole. Z przepisu art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy płynie bowiem wniosek, że przedstawiciel związkowy reprezentuje w komisji konkursowej nie konkretną zakładową organizację związkową, lecz związek jako taki (rozumiany jako związek centralny, ogólnokrajowy) - przy czym przepis ten nie ogranicza udziału przedstawicieli organizacji związkowych tylko do tych organizacji związkowych, które zrzeszają pracowników danej szkoły lub placówki. Wojewoda zwrócił też uwagę, że w art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy ustawodawca użył sformułowania "obejmujących swoim zakresem działania szkołę lub placówkę, w której konkurs się odbywa". W tym kontekście istotne znaczenie mają zatem przepisy ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 845 ze zm.), w tym jej art. 1 ust. 1. Wojewoda podniósł również, że jeśli intencją prawodawcy byłoby powoływanie w skład komisji konkursowych przedstawicieli zakładowych organizacji związkowych działających w danej placówce, to wyraziłby to wprost i jednoznacznie w odpowiedniej normie ustawowej, tak jak uczynił to w art. 16 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 87). Wojewoda dodał jeszcze, że w orzecznictwie podkreśla się, iż w komisji konkursowej powinni znaleźć się przedstawiciele wszystkich organizacji związkowych, których działanie obejmuje placówkę, w której przeprowadzany jest konkurs, nawet jeśli członkowie tej organizacji nie są zatrudnieni w tej placówce. Reasumując, organ nadzoru stwierdził, że pominięcie dwóch z trzech przedstawicieli reprezentatywnych związków zawodowych: NSZZ "Solidarność" i FZZ w składzie komisji konkursowej na dyrektora Szkoły Podstawowej w Zielinie przesądza o tym, że kwestionowane zarządzenie zostało wydane z naruszeniem art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy, co uzasadnia stwierdzenie jego nieważności w całości.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Strzeleczki wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy przewiduje powołanie w skład komisji konkursowej przedstawicieli organizacji związkowych, zrzeszających nauczycieli, obejmujących swoim zakresem działania szkołę lub placówkę, w której konkurs się odbywa. Dlatego organ prowadzący zwrócił się do związków rzeczywiście obejmujących swoim zakresem działania szkoły, w których organizowany był konkurs. Natomiast inne związki zawodowe bezspornie na obszarze Gminy, tym bardziej Szkoły w Zielinie, nie działają. Organ stwierdził, że zarówno OPZZ "Solidarność", jak i FZZ, nie są związkami zawodowymi obejmującymi swym działaniem teren, na którym ma siedzibę Szkoła w Zielinie. Tym samym do udziału w powołanych komisjach konkursowych zostali zaproszeni tylko przedstawiciele ZNP, a przedstawiciele organizacji wymienionych przez skarżącego nie zostali powiadomieni. Wójt zwrócił uwagę, że w okresie ostatnich 13 lat wyłącznie ZNP opiniował arkusze organizacyjne placówek oświatowych i brał udział w organizowanych przez organ prowadzący konkursach na stanowiska dyrektorów placówek oświatowych Gminy. Zdaniem Gminy niekonsekwencja organu nadzoru jest daleko idąca, ponieważ skarży wyłącznie bieżące zarządzenia konkursowe w jednej gminie, podczas gdy w roku 2023 oraz w roku 2022 na terenie województwa opolskiego na tych samych zasadach przeprowadzono kilkaset konkursów z pominięciem związków zawodowych - analogicznie jak w Gminie. Poza tym Wojewoda wszczął postępowanie wyjaśniające, które nie zakończyło się rozstrzygnięciem nadzorczym, a jedynie złożeniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wobec powyższego, do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd sprawy dotyczącej zaskarżonego zarządzenia, nie można stwierdzić naruszenia prawa w prowadzonych konkursach, a tym samym skargę należy uznać za bezzasadną.
Na rozprawie pełnomocnik Wojewody wnosił i wywodził jak w skardze, ponadto wobec upływu jednego roku od daty podjęcia zaskarżonego zarządzenia wnosił o zmianę żądania skargi i stwierdzenie jego niezgodności z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej w skrócie p.p.s.a., w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne właściwe są do kontroli zgodności z prawem aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innych niż określone w pkt 5 (akty prawa miejscowego), podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Na zasadzie art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepis ten pozostaje w związku z regulacjami art. 91 i następne u.s.g.
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że jak wynika z art. 91 ust. 1 zd. 1 w zw. z art. 94 ust. 4 u.s.g. zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem jest nieważne, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Przez sprzeczność istotną należy przy tym rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc z Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi oraz z powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r., sygn. akt P 9/02, Dz. U. z 2003 r. Nr 218, poz. 2151). Ustawodawca wskazał w ten sposób, że podstawą stwierdzenia nieważności zarządzenia organu gminy są istotne naruszenia prawa, przy czym powołana regulacja nie typizuje takich istotnych naruszeń prawa, podobnie jak nie charakteryzuje nieistotnych naruszeń prawa, które ustawodawca uwzględnia w art. 91 ust. 4 u.s.g., sankcjonując w sposób odmienny niż stwierdzenie nieważności tę kategorię wadliwości wymienionych aktów organu gminy (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1151/08, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemniej jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że istotne naruszenie prawa, to takiego rodzaju naruszenia prawa jak: wydanie zarządzenia przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia zarządzenia określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą wydania zarządzenia, czy też naruszenie procedury jego wydania (wyroki NSA: z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 117/11 i z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 1295/21).
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest zarządzenie Wójta z dnia 5 kwietnia 2023 r., nr 55/23, w sprawie zatwierdzenia konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej w Zielinie.
Zaskarżone zarządzenie, nie będąc aktem prawa miejscowego, nie podlegało ogłoszeniu w dzienniku urzędowym i w konsekwencji weszło w życie w sposób określony w § 4 zarządzenia, tj. z dniem jego podjęcia. Przypomnieć należy, że w art. 86 u.s.g. ustawodawca upoważnił wojewodę do wykonywania nadzoru nad działalnością gminną. Organowi nadzoru w art. 91 ust. 1 zd. 2 u.s.g. przyznano kompetencję do stwierdzania nieważności w całości lub w części uchwał i zarządzeń organów gminy. Kompetencja ta została jednak ograniczona w czasie, jak wynika bowiem z art. 93 ust. 1 u.s.g., po upływie 30 dni od doręczenia aktu samorządu terytorialnego organowi nadzoru, nie posiada on już możliwości samodzielnego stwierdzenia jego nieważności. W tym przypadku organ nadzoru może natomiast zaskarżyć taki akt do sądu administracyjnego, a uprawnienie do wniesienia skargi na akt organu samorządu terytorialnego przez organ nadzoru, ze względu na szczególny charakter postępowania nadzorczego, nie zostało przez ustawodawcę ograniczone żadnym terminem.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżone zarządzenie nie zostało objęte rozstrzygnięciem nadzorczym w wymaganym terminie 30 dni od dnia jego doręczenia Wojewodzie, a skarga została wniesiona do Sądu w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g.
Wskazać też trzeba, że Sąd również ograniczony jest terminem w zakresie możliwości stwierdzenia wyrokiem nieważności zakwestionowanego aktu. Zgodnie bowiem z art. 94 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego (ust 1). Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio (ust 2). Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, wyjaśnić należy, że postępowanie konkursowe zmierzające do wyłonienia kandydata na określone stanowisko powierzane przez organ administracji państwowej lub samorządowej jest postępowaniem w sprawie z zakresu administracji publicznej (uchwała NSA z 10 lipca 2006 r., sygn. akt I OPS 7/05, ONSAiWSA z 2007 r. Nr 1, poz. 2). Zaskarżone zarządzenie jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. i jako takie podlega kognicji Sądu.
Stosownie do powyższego Sąd uznał skargę Wojewody za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania.
Postępowanie konkursowe to szerokie pojęcie, które obejmuje zarówno postępowanie zmierzające do powołania komisji mającej przeprowadzić właściwy konkurs, jak i postępowanie prowadzone już przez tę komisję w celu wyłonienia kandydata na stanowisko dyrektora szkoły. Dlatego też uchybienia, które mają miejsce przy wyłanianiu komisji konkursowej, stanowią o konieczności unieważnienia konkursu, jednak jedynie wówczas, gdy mogły mieć wpływ na wynik konkursu. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza organ prowadzący szkołę lub placówkę. Zasadą pozostaje, że kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora (art. 63 ust. 10 ustawy). Zasada ta obowiązuje w odniesieniu do szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego (art. 63 ust. 11 ustawy a contrario). Stosownie do art. 63 ust. 14 ustawy, rzeczą organu prowadzącego jest prawidłowe powołanie komisji konkursowej. Tylko prawidłowo podjęte czynności w trakcie ogłoszonego konkursu upoważniają do jego zatwierdzenia przez organ właściwy w tej sprawie.
W przedmiotowej sprawie istotne jest, że prawomocnym wyrokiem z dnia 16 października 2023 r., sygn. akt II SA/Op 222/23, WSA w Opolu stwierdził nieważność zarządzenia Wójta z dnia 21 marca 2023 r., nr 42/23, sprawie powołania komisji konkursowej w celu przeprowadzenia postępowania konkursowego na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w Zielinie. Następnie WSA w Opolu prawomocnym wyrokiem z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Op 277/24, stwierdził również niezgodność z prawem zarządzenia Wójta z dnia 24 marca 2023 r., nr 47/23, sprawie powołania komisji konkursowej w celu przeprowadzenia postępowania konkursowego na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w Zielinie.
Fakt prawomocności tych wyroków oznacza obowiązek respektowania dokonanej w nich oceny prawnej zarządzenia nr 42/23 z dnia 21 marca 2023 r. oraz zarządzenia nr 47/23 z dnia 24 marca 2023 r. Jeżeli zatem skład komisji konkursowej był niezgodny z wymogami ustawowymi, to niemożliwe było przeprowadzenie konkursu w sposób zgodny z prawem. W konsekwencji zatwierdzenie konkursu na stanowisko dyrektora nastąpiło z istotnym naruszeniem prawa, tj. § 8 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym organ prowadzący publiczne przedszkole, publiczną szkołę lub publiczną placówkę zatwierdza konkurs albo unieważnia konkurs i zarządza ponowne jego przeprowadzenie w razie stwierdzenia 1) nieuzasadnionego niedopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego; 2) przeprowadzenia przez komisję postępowania konkursowego bez wymaganego udziału 2/3 jej członków; 3) naruszenia tajności głosowania, z zastrzeżeniem § 4 ust. 1; 4) innych nieprawidłowości, które mogły mieć wpływ na wynik konkursu.
Należy przy tym wskazać, że w razie stwierdzenia nieprawidłowości dotyczących procedury konkursowej mogącej mieć wpływ na wynik konkursu, organ prowadzący ma obowiązek unieważnienia konkursu. W okolicznościach sprawy wystąpiła tego rodzaju nieprawidłowość, gdyż jak wynika z przywołanych wyroków tut. Sądu, skład komisji konkursowej był niezgodny z art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy. Zatem przeprowadzony konkurs podlegał - co do zasady - unieważnieniu na podstawie § 8 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia. Z tego względu niedopuszczalne było zatwierdzenie nierozstrzygniętego konkursu. Podjęte zatem w okolicznościach niniejszej sprawy zarządzenie Wójta z dnia 5 kwietnia 2023 r. narusza w sposób istotny powołany wyżej § 8 ust. 2 rozporządzenia. Przepis ten pozwala bowiem na zatwierdzenie tylko prawidłowo przeprowadzonego, choć nierozstrzygniętego konkursu. Natomiast wadliwie przeprowadzony konkurs nie może być skutecznie zatwierdzony, bo prowadziłoby to do również wadliwego powierzenia stanowiska dyrektora w trybie art. 63 ust. 12 ustawy, czyli bez przeprowadzenia konkursu, w sytuacji, gdy w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata na dyrektora.
Zaznaczyć przy tym należy, że NSA w wyroku z 12 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2441/12, stwierdził, że komisja konkursowa powołana z naruszeniem prawa nie ma zdolności do wyłonienia kandydata na dyrektora. Zdaniem Sądu, stwierdzona wadliwość w zakresie powołania komisji konkursowej stanowi podstawę do wyeliminowania wszystkich aktów i czynności stanowiących konsekwencję niezgodnego z prawem i tym samym nieważnego aktu powołania komisji. W świetle przywołanych wyżej przepisów istnieje bowiem ścisły związek pomiędzy postępowaniem konkursowym, którego celem jest wybranie kandydata na stanowisko dyrektora szkoły (art. 63 ust. 10 zd. 1 ustawy), a jego wynikiem, nawet w sytuacji, gdy nie wyłoniono kandydata na dyrektora i organ prowadzący powierzy to stanowisko kandydatowi ustalonemu w porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny, po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki i rady pedagogicznej (art. 63 ust. 12 ustawy), albo powierzy pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, ewentualnie nauczycielowi tej szkoły na podstawie art. 63 ust. 13 ustawy.
Zdaniem Sądu słusznie zauważył Wojewoda, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane także z naruszeniem art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy. Konsekwencją wadliwego przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły jest istotne naruszenie prawa przez zaskarżone zarządzenie Wójta nr 55/23 w sprawie zatwierdzenia konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej w Zielinie.
Zasadnie wskazał też Wojewoda, że w przedmiotowej sprawie, pomimo istnienia przesłanki stwierdzenia nieważności zaskarżonego zarządzenia Wójta, nie jest możliwe orzeczenie o jego nieważności. W sprawie wystąpiła bowiem negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności zarządzenia, o której mowa w art. 94 ust. 1 u.s.g. Nie stwierdza się bowiem nieważności zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia jego podjęcia. Jeżeli nie stwierdzono nieważności zarządzenia z powodu upływu wskazanego terminu, a istnieją przesłanki stwierdzenia jego nieważności, to sąd administracyjny orzeka o jego niezgodności z prawem (art. 94 ust. 2 u.s.g.). Zaskarżone zarządzenie zostało podjęte 5 kwietnia 2023 r., a więc ponad rok przed wydaniem wyroku w sprawie ze skargi Wojewody. Nie jest zatem możliwe orzeczenie o jego nieważności, natomiast jak wynika z wcześniejszych rozważań - konieczne jest orzeczenie o jego niezgodności z prawem.
Ze względu na powyższe Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z 94 ust. 2 u.s.g. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI